Tin Tức

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh là đề văn thường gặp trong chương trình Ngữ Văn lớp 9. Ở bài viết dưới đây, https://chinphu.vn/ sẽ giới thiệu một số bài văn mẫu hay cũng như hướng dẫn các em cách làm bài phân tích bài thơ Sang thu một cách đầy đủ và cụ thể nhất. Cùng tham khảo nhé!

Huong dan lam bai phan tich bai tho Sang thu cua Huu Thinh

Đề bài: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh.

Trước tiên, các em hãy cùng đọc tham khảo và suy ngẫm một số bài phân tích Sang thu hay được https://chinphu.vn/ tuyển chọn dưới đây nhé.

I. Top 5 bài văn hay phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

1. Phân tích Sang thu – Sự chuyển mùa kỳ diệu của đất trời và của lòng người

Mùa thu luôn là đề tài khiến thi nhân phải động lòng thương yêu bởi đó là mùa của những gì nhẹ nhõm và dịu êm nhất, mùa của sự yên ắng và những rung động thâm thúy nhất. Mùa thu đi vào thơ Nguyễn Khuyến bình dị, thân thiện; đi vào thơ Nguyễn Đình Thi là tiếng vọng từ tổ quốc nghìn đời. Còn mùa thu của Hữu Thỉnh qua bài thơ “Sang thu” thật đẹp, thật nên thơ và trữ tình, và tấm lòng của thi sĩ cũng thật duyên. Bài thơ đã phác họa thành công sự chuyển mùa kỳ diệu của đất trời và của lòng người.

Sang thu” là một bài thơ tái tạo lại một cách nhẹ nhõm sự chuyển mùa tinh tế, trời đất lúc sang thu có chút gì đó bối rối, có chút gì đó ngập ngừng và hơn hết là sự ngỡ ngàng, bổi hổi của thi sĩ lúc nhìn thấy sự thay đổi của trời đất. Mùa thu về, mùa thu mang lại cho con người ta những nhạc điệu dịu êm nhất.

Tín hiệu của mùa thu trong thơ Hữu Thỉnh thực sự rất bình dị và thân thiện, ko phải là hương cốm mùa thu, ko phải mặt hồ yên ắng, cũng ko phải những mùa lá rụng. Mùa thu trong thơ ông chính là “hương ổi”, là thứ hương đặc trưng của vùng quê Việt Nam mỗi lúc thu về:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Phải thật tinh tế, thật khôn khéo tác giả mới có thể nhìn thấy được thứ hương rất đỗi nhẹ nhõm và có thể bị gió cuốn đi lúc nào. Cụm từ “bỗng nhìn thấy” giống như một phát hiện mới, một sự ngạc nhiên rất thú vị như lúc khám phá ra điều gì đó xinh xắn. Đây là cụm từ diễn ra trạng thái ngỡ ngàng của tác giả lúc nhìn thấy mùa thu đã chạm ngõ chỉ với “hương ổi”, mùi hương đồng nội thân quen khiến những người con xa quê khó quên được. Mùi hương ổi đấy đã “phả” vào trong “gió se” đầu mùa thu dịu nhẹ, se sắt. Động từ “phả” đã làm toát lên thần thái của mùa thu, của hương ổi. Nó diễn tả sự quyện chặt vào, sự gắn kết giữa hương ổi và làn gió đầu mùa.

Chỉ qua hai câu thơ đầu, Hữu Thỉnh đã mang tới cho người đọc một cảm nhận mới về mùa thu, về sự chuyển mùa tinh tế nhất, về nhưng điều bình dị ở xung quanh chúng ta.

Sương chùng chỉnh qua ngõ

Bạn đang xem: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Hình như thu đã về

Hai câu thơ rất duyên, rất tinh tế nhưng rất thâm thúy, gợi lên sự mơ hồ của khoảnh khắc chuyển mùa. Hình ảnh “sương dùng dắng qua ngõ” khiến người đọc tưởng tượng ra quang cảnh sương đang ngập ngừng giăng mắc ở đầu ngõ. Từ láy “dùng dắng” dùng rất đắt, đã làm toát lên thần thái của mùa thu, ko vội vã, hồ hởi nhưng luôn tạo nên sự mơ hồ và mung lung nhất. Tác giả phải thốt lên “hình như”, là chưa kiên cố, ko chắn chắn nhưng thực ra là tác giả tự khẳng định rằng mùa thu về thật rồi.

Có nhẽ mùa thu đã sang, là mùa thu của đất trời và mùa thu của lòng người mênh mang, nhiều tâm trạng. Tới khổ thơ thứ hai thì dường như mùa thu đã hiện rõ ra từng đường nét hình khối trong cảm nhận của tác giả:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Nước mùa thu dâng lên theo mùa “dềnh dàng”, những cánh chim trời khởi đầu “vội vã” bay. Tự nhiên lúc mùa thu về có chút gì đó vội vã, gấp gáp hơn và trĩu nặng hơn nhưng vẫn giữ được thần thái đặc trưng nhất. Đường nét của mùa thu hiện lên rất rõ nét, ko còn mơ hồ như ở khổ thơ thứ nhất nữa. Đây cũng là quá trình và là sự chuyển biến trong tự nhiên và trong nhận thức của tác giả. Sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ của tác giả còn trình bày ở cách nhìn “đám mây mùa hạ” như “vắt” sang thu. Thật tài hoa, thật khôn khéo và dường như ông động lòng với mùa thu, khí thu, vị thu rất nhiều nên mới tưởng tưởng ra viễn cảnh đám mây cao trên trời như đang chuyển mình cùng nhịp đập của mùa thu.

Từ “vắt” dùng rất hay, rất lạ mắt đã diễn tả được quá trình chuyển mình của mùa thu rất uyển chuyển, nhịp nhàng. Mùa thu có chút gì đó lạ mắt, tinh nghịch và cũng ko kém phần duyên dáng qua cảm nhận của Hữu Thỉnh. Mùa thu đã tới thật rồi, mùa thu mang theo những gì tinh khôi, nhẹ nhõm và dịu êm nhất.

Bức tranh chuyển mùa qua lời thơ Hữu Thỉnh thực sự mềm mại, nhẹ nhõm và uyển chuyển biết bao. Đó chính là cái Tài của tác giả, tài dùng chữ vẽ tranh.

Điều bất thần nằm ở khổ thơ cuối, mùa thu đã thực sự tới rồi và đất trời đã có nhưng chuyển biến khiến con người có thể nhìn thấy, nhưng tác giả đã chiêm nghiệm mùa thu bằng cách nhìn nhận của một đời người:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên

Mùa thu có nắng, là thứ nắng dịu nhẹ và tinh khôi, thứ nắng có chút se se lạnh của gió đầu mùa. Tự nhiên mùa thu cũng trở thành yên ắng và trầm ngâm hơn. Tiếng sấm ko còn khiến con người giật thột nữa nhưng nó trở thành lặng lẽ hơn trên hàng cây trung niên. Tác giả đã đúc kết chiêm nghiệm và sự từng trải của một đời người qua sự liên tưởng tới “hàng cây trung niên”. Tiếng sấm và hàng cây ở hai câu thơ cuối dường như là hiện thân của những con người từng trải, đã qua thời đoạn tuổi xanh xốc nổi, nhiều lập cập. Ở thời đoạn con người ta “trung niên” mọi thứ cần kiên cố và đứng đắn, yên ắng hơn. Tác giả đã mượn hình ảnh “hàng cây trung niên” để nói lên đời người ở tuổi xế chiều, cũng như mùa thu vậy; có chăng mùa thu là mùa của tuổi con người ta ko còn trẻ trung nữa. Nhịp đập của mùa thu, sự chuyển động của mùa thu rất nhẹ nhõm và êm đềm. Có nhẽ lúc con người ta trải qua tuổi xốc nổi, tới một lúc nào đó cần thản nhiên nhìn lại và nhẹ nhõm cảm nhận chúng. Khổ thơ cuối với giọng điệu trầm lắng khiến người đọc nhìn thấy rất nhiều điều trong cuộc sống này đáng suy ngẫm.

Hữu Thỉnh với bài thơ “Sang thu” lạ mắt và thú vị, cách cảm nhận tinh tế nhẹ nhõm cùng những chiêm nghiệm đáng suy ngẫm đã làm cho người đọc có cái nhìn nói chung và mới mẻ hơn về mùa thu. Gấp trang sách lại, mùa thu của Hữu Thỉnh vẫn còn quanh quẩn đâu đây trong trí óc của mỗi chúng ta.

2. Phân tích Sang thu xúc cảm từ khoảnh khắc giao mùa của Hữu Thỉnh

Hữu Thỉnh là thế hệ thi sĩ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, thơ ông thường chứa đựng xúc cảm tha thiết, thành tâm và rất giàu chất suy tư, triết lý. Sang thu cũng là một tác phẩm tương tự. Bài thơ được khơi nguồn xúc cảm từ khoảnh khắc giao mùa nhưng đằng sau đó còn là xúc cảm của tác giả về đời người lúc sang thu.

Tính chất suy tư, triết lí trong thơ Hữu Thỉnh được trình bày ngay từ nhan đề bài thơ. Sang thu ko chỉ là khoảnh khắc giao mùa của đất trời lúc hè đã qua và mùa thu đang cựa mình đi tới. Nhưng mà sang thu còn ẩn dụ về cuộc đời con người. Đây là thời khắc con người đã sang thu, đã trải qua biết bao sóng gió, bởi vậy cũng trở thành vững vàng hơn trước mọi cơn giông bão của cuộc đời.

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về

Tín hiệu trước hết nhưng tác giả cảm thu được chính là hương ổi, một mùi hương thật dung dị, đậm chất thôn quê. Hương ổi thật chủ động, tự nhiên “phả vào trong gió se”. Với động từ “phả” tác giả đã mô tả được hương thơm đặm đà như sánh lại, quyện lại và ùa vào gió se đầu thu. Sau sự cảm nhận về thính giác, tác giả tiếp tục cảm nhận mùa thu bằng thị giác với những đám sương dùng dắng đi qua ngõ. Nghệ thuật nhân hóa cùng từ láy “dùng dắng” đã làm cho làn sương trở thành sinh động, có hồn. Câu thơ như gợi ra trước mắt người đọc hình ảnh những hạt sương lí tí, nhỏ nhỏ, giăng mắc với nhau tạo thành màn sương mỏng nhẹ. Dáng đi của nó cũng thật chậm rãi, thư thả trước cửa ngưỡng mùa thu, như còn đang lưu luyến, lưu luyến với mùa hè.

Trong giờ phút giao mùa đấy, lòng thi sĩ như đắm chìm vào ko gian bàng bạc chất thu. Đó là cảm giác bất thần lúc gặp tín hiệu thu về “bỗng” – là sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng, một thú vui, một thoáng xúc động trước những khoảnh khắc thu thật thu, con người thoát khỏi bộn bề cuộc sống để hòa mình vào tự nhiên. Và tiếp tới là những mỏng manh xúc cảm, một tẹo bối rối tự hỏi mình “hình như”. Tình thái từ trình bày rõ sự bâng khuâng, xao xuyến trong lòng thi nhân lúc nhìn thấy những tín hiệu mùa thu. Hữu Thỉnh quả là người có giác quan vô cùng nhạy cảm thì ông mới có những cảm nhận tinh tế tới vậy về phút giao mùa.

Sang tới khổ thơ thứ hai, bức tranh mùa thu đã có những chuyển biến rõ ràng, đậm nét hơn. Từ ko gian ngõ vườn nhỏ nhỏ, Hữu Thỉnh vươn ngòi bút của mình tới ko gian rộng lớn hơn, ko gian bầu trời, sông nước. Dòng sông hiền hòa, thư thả chảy ko còn cuồn cuộn, đỏ ngầu như những ngày nước lũ mùa hè. Đối lập với hình ảnh dòng sông là hình ảnh những cánh chim vội vã. Hình như những cơn gió se lạnh đã đâu đó len lỏi trong ko gian bởi vậy những loài chim phải vội vã bay về phương nam tránh rét. Cách ông dùng từ cũng hết sức tinh tế: “khởi đầu”, chỉ mới là khởi đầu chứ chưa hẳn là vội vã bởi thu cũng chỉ mới chớm sang thôi. Mọi sự vật hiện tượng chuyển động thật thư thả, khẽ khàng bởi vậy chỉ có những tâm hồn tinh tế mới nhận thấy được.

Hai câu thơ sau là một điểm nhấn, tạo nên sự lạ mắt cho bức tranh mùa thu: “Có đám mây mùa hạ/ Vắt nửa mình sang thu”. Đây là trường liên tưởng hết sức mới mẻ, lạ mắt, gợi ra quang cảnh một làn mây mỏng nhẹ, đang uyển chuyển cựa mình chuyển bước sang thu. Đồng thời cũng có thấy tâm trạng lưu luyến, lưu luyến của đám mây: nửa lưu luyến mùa hạ, nửa hào hứng nghiêng mình hẳn sang thu. Ở đoạn này tác giả tỏ ra hết sức tài tình lúc mượn cái hữu hình của đám mây để gợi ra cái vô hình của ko gian, ranh giới giao mùa. Trình bày trường liên tưởng thú vị này ko chỉ là cảm nhận bằng thị giác nhưng còn được cảm nhận chính bằng tâm hồn tinh tế nhạy cảm và lòng yêu tự nhiên tha thiết của thi sĩ.

Bức tranh mùa thu dường như được hoàn chỉnh, rõ nét hơn qua hai câu thơ tiếp theo: “Vẫn còn bao nhiêu nắng/ Đã vơi dần cơn mưa”. Mùa thu xuất hiện rõ nét hơn qua sự thay đổi của các hiện tượng tự nhiên: mưa, sấm – vốn là những tín hiệu đặc trưng của mùa hạ, nay cũng “vơi dần”, “bớt bất thần”, mùa thu ngày một đậm nét hơn. Sau những cảm nhận đấy, lắng lại là những suy tư chiêm nghiệm của tác giả về con người về cuộc đời:

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên

Câu thơ trước hết mang ý nghĩa tả thực: sang thu những cơn mưa lớn kèm sấm đã vơi dần, bớt dần, đồng thời trải qua một mùa hè đầy giông bão những hàng cây đã ko còn giật thột bởi những tiếng sấm mùa hạ nữa. Nhưng tuy nhiên, câu thơ còn mang ý nghĩa biểu tượng: “sấm” là những vang động, những biến cố nhưng con người đã trải qua trong cuộc đời; “hàng cây trung niên” là những con người trưởng thành đã từng trải qua bao thăng trầm, biến cố. Từ ý nghĩa đó thi sĩ gửi gắm suy tư, chiêm nghiệm của mình: lúc con người đã trải qua những giông bão của cuộc đời sẽ tĩnh tâm hơn trước những thất thường, những tác động của ngoại cảnh. Câu thơ chất chứa biết bao suy tư, chiêm nghiệm của tác giả về cuộc đời, về con người.

Hữu Thỉnh sử dụng thể thơ năm chữ tài hoa, giàu nhịp độ. Bài thơ có nhịp độ chậm, nhẹ nhõm, sâu lắng như chính bước đi chậm trãi của thời kì trong khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu. Lớp ngôn từ giản dị, giàu trị giá tạo hình: phả, vắt, dùng dắng, dềnh dàng, vội vã,… diễn tả tinh tế những tín hiệu mùa thu. Ngoài ra ông còn có những trường liên tưởng bất thần, lạ mắt làm tứ thơ sinh động, lôi cuốn hơn. Hình ảnh thơ có chọn lựa, rực rỡ mang nét đặc trưng của thời tiết lúc giao mùa: hạ – thu.

Tác phẩm đã mang lại cho thi ca Việt Nam một bức tranh phong cảnh sang thu thật đặc trưng, ý nghĩa. Đồng thời qua bài thơ ta còn thấy được những cảm nhận tinh tế của tác giả trong việc tái tạo khoảnh khắc chuyển mùa từ hạ sang thu với sự giao thoa của nhiều lớp nghĩa: đất trời lúc sang thu, đời sống sang thu và đời người sang thu.

>>> Xem thêm bài liệt kê những giải pháp tu từ trong bài thơ Sang thu để có thêm tư liệu làm bài

3. Phân tích Sang thu để cảm biết một mùa thu rất đỗi thân thuộc

Đây mùa thu tới, mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng

Là tiếng thơ reo vui, hồ hởi của thi sĩ Xuân Diệu trước khoảnh khắc thu sang, câu thơ hiện đại nhưng vẫn thấm đẫm chất cổ điển. Còn tới với thi sĩ Hữu Thỉnh ta sẽ được cảm biết một mùa thu rất đỗi thân thuộc, rất đỗi Việt Nam qua bài thơ Sang thu.

Sang thu ko dùng thứ ngôn từ mĩ lệ, quá cầu kì trau chuốt nhưng rất đỗi giản dị tự nhiên, liên kết hài hòa với tình cảm thành tâm đã mang lại cho thi ca Việt Nam một bức tranh mùa thu rất khác:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về

Bỗng – cảm giác đột nhiên, tự nhiên ùa về, một mùi hương vừa lạ, vừa quen, mùi hương đấy giản dị biết bao, đấy chính là hương ổi. Hương ổi là mùi hương tiêu biểu của làng quê Việt Nam, mỗi độ thu về, theo cơn gió se lạnh, hương ổi cũng tung mình bay đi xa. Hương thơm đấy ko hề nhạt nhòa, nhưng đậm và sánh lạnh phả vào cơn gió se, khiến cả ko gian tràn trề hương thơm dịu dàng đồng quê đấy. Câu thơ ko chỉ giúp người đọc cảm thu được mùi hương nhưng còn tưởng tượng ra sắc màu vàng ươm, chín thơm của những trái ổi đang lúc lỉu trên cành. Ko chỉ cảm nhận ở hương ổi, nhưng Hữu Thỉnh còn lắng lòng mình để thấy bước thu về trên những dòng sương thu thư thả, chậm trễ trên bầu trời. Và để cuối cùng ông chợt giật thột nhìn thấy: “Hình như thu đã về”. Chữ hình như đấy còn như một tiếng reo vui, sự ngỡ ngàng chào đón thu sang.

Nếu như ở khổ thơ đầu nhưng cảm giác về mùa thu vẫn còn rất đỗi mỏng manh, thì sang tới khổ thơ thứ hai mùa thu đã rõ ràng hơn. Tiếp tục sử dụng ngôn từ giản dị, mộc mạc, Hữu Thỉnh đưa người đọc đi tuần tự bóc tách từng tín hiệu lúc thu về:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Ngôn từ quá đỗi dung dị, khiến ta ngỡ như chỉ là những lời nói, lời tâm tư của tác giả với mọi người. Nhưng cái giản dị đó lại được liên kết hài hòa với các giải pháp nghệ thuật, tạo nên chất thơ cho tác phẩm. Con sông được nhân hóa, cũng dềnh dàng lúc thu sang. Nước thôi cuồn cuộn chảy, nhưng đỏ nặng phù sa, chậm trễ trôi. Trên bầu trời những chú chim cũng chỉ mới “khởi đầu vội vã” tìm về phương Nam tránh rét. Đặc thù nhất là hình ảnh đám mây mang trên mình hai mùa: một nửa mùa hạ và một nửa mùa thu. Đám mây ko còn là đám mây thuần tuý nữa nhưng nó tựa như một tấm lụa mỏng, vắt ngang bầu trời, làm cho khái niệm thời kì vốn vô hình nay cũng trở thành hữu hình. Đám mây nửa lưu luyến, lưu luyến mùa hè sôi động, nửa lại hào hứng nghiêng hẳn mình sang mùa thu để khám phá. Ko chỉ ngừng lại ở đó những hiện tượng tự nhiên như sấm, chớp, mưa cũng trở thành thưa dần và ít dần đi. Tới đây mùa thu đã thực sự hiện hình một cách rõ nét. Chỉ với những nét phác họa hết sức đơn sơ nhưng cũng đủ để cho ngòi bút tài hoa của Hữu Thỉnh dựng lên bức tranh thu nồng đượm tình người, tình yêu cuộc sống. Hình ảnh thu ko âm u, héo úa, nhưng tươi tỉnh, tràn đầy sự sống và hết sức giản dị. Tác giả đã sử dụng liên tục các từ láy: dùng dắng, dềnh dàng, vội vã và giọng thơ chuyển đổi linh hoạt, lúc ngỡ ngàng lúc vui tươi, reo ca để đưa người đọc tới một quang cảnh thu thật thu của làng quê Việt Nam.

Hai câu thơ cuối mang tính ẩn dụ rõ nét:

Sấm cũng bớt bất thần

Bên hàng cây trung niên

Cũng như những hàng cây, trải qua một mùa hè đầy giông bão, nó cũng trở thành chín chắn hơn. Và một cơn mưa rào rơi rớt của của hạ đầu thu, với tiếng sấm thưa thớt dần ko còn làm cho hàng cây sợ hãi. Con người cũng vậy, lúc trải qua bao giông tố trong cuộc đời, họ cũng dần dần trở thành chín chắn và trưởng thành hơn. Bởi vậy, đối với những sóng gió họ ko còn bất thần nhưng sẵn sàng đương đầu với những trắc trở thử thách. Đây chính là điểm nhấn của bài thơ, đằng sau bức tranh thu còn là những triết lí thâm thúy về cuộc đời và con người.

Cảm nhận về bài thơ Sang thu ko chỉ là khúc ca giản dị, mộc mạc mô tả bước chuyển mình của tự nhiên từ hạ sang thu. Nhưng mà nó còn là một bài thơ thấm đẫm chất triết lí về con người về cuộc đời. Với tiếng nói dung dị, thể thơ năm chữ linh hoạt, giàu nhịp độ liên kết với các giải pháp nghệ thuật đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc.

4. Phân tích bài thơ Sang thu ngắn nhất

Hữu Thỉnh là một thi sĩ có phong cách thơ giản dị nhưng vô cùng lạ mắt trong thời kỳ văn học hiện đại của nước ta. Bài thơ “Sang thu” là một bài thơ hay trình bày tình cảm của tác giả trước buổi tự nhiên đất trời giao hòa. Tác giả ko tô màu cho bài thơ nhưng bức tranh mùa thu được người đọc cảm nhận vô cùng lung linh huyền diệu, nhiều màu sắc tươi mới, làm say đắm lòng người.

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Gió dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về”

Trong khổ thơ trước hết tác giả thử giật thột lúc nhìn thấy mùa thu đang tới thật gần, đã về bên ô cửa sổ trước hiên nhà. Tác giả sử dụng từ “Bỗng” trong những làn gió se se lạnh của đầu thu, những cơn gió heo may thổi qua những con ngõ nhỏ làm cho nhiều người có cảm giác khoan khoái thoải mái. Thoang thoảng đâu đây mùi thơm của hương ổi chín, một thứ mùi thân thuộc thân yêu gắn liền với tuổi thơ của những đứa trẻ vùng nông thôn yên bình.

Những cơn gió thu dường như cũng chầm chậm hơn, ko ồ ạt gây giông tố những cơn bão mùa hè, những cơn gió thu tới thổi bay sự oi bức oi nồng, gay gắt của những tia nắng hè bỏng rát, cháy đen người.

Mùa thu là mùa của hương ổi, nhưng cũng là mùa của hương cốm. Vị cốm mùa thu thơm dẻo, ngọt lịm được gói trong những lá sen to ướp mùi hương sen ăn với những quả chuối tiêu chín tới thì thật tuyệt vời. Nó đã trở thành món ăn đặc sản của người dân Việt Nam. Nó trình bày sự tinh tế trong cách thưởng thức hương vị mùa thu của người dân ta từ thời xưa truyền lại. Như hai câu thơ trong bài thơ “Non sông” của Nguyễn Đình Thi đã viết:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới…”

Trên dòng sông những con sóng chậm trễ trôi lững lờ trình bày sự điềm tĩnh, thong dong ko lập cập, ko ồn ĩ. Nhưng trái lại những chú chim đi di trú thì ko thể nào chậm trễ được chúng vội vã bay ngang qua những bầu trời từng đàn từng đàn sẵn sàng rủ nhau đi tránh rét. Bởi mùa thu sang, rồi sẽ tới mùa đông. Vì vậy, chúng phải khởi đầu những chuyến hành trình bay về phương Nam xa xôi của mình ngay từ hiện thời ko thì lỡ mất.

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.”

Những đám mây mùa thu dường như to hơn, dài hơn chúng như những cô gái đỏng đảnh đánh đu thân mình từ mùa hạ sang mùa thu. Câu thơ trình bày sự tinh tế của tác giả trong quan sát tự nhiên cũng như trong cách sử dụng từ ngữ.

“Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên”

Thu sang những tia nắng trong veo, ko còn gay gắt, oi nồng gây khó chịu cho con người, chỉ là những tia nắng ấm áp, khô hanh hao khiến con người muốn sưởi ấm. Những cơn mưa rào mùa hạ đã vơi đi, ko còn những cơn giông tố, những tia sấm sét vang trời ko còn ồn ĩ gây giật thột cho con người mỗi lúc lên tiếng.

“Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên”

Hình ảnh hàng cây trung niên gợi cho người đọc những suy nghĩ về cuộc đời về con người. Con người lúc đã trưởng thành đi qua những năm tháng tuổi xanh giống như “hàng cây trung niên” thì mọi sóng gió, giông bão ko còn làm cho con người ta giật thột, lo lắng nữa. Con người trưởng thành có khả năng thích ứng với những thay đổi, biến cố của cuộc đời.

Sang thu là một bài thơ hay để lại trong lòng người đọc nhiều xúc cảm. Tác giả Hữu Thỉnh đã vô cùng tinh tế, khôn khéo lúc sử dụng những giải pháp tu từ ẩn dụ, nhân hóa làm cho bài thơ như một bức tranh mang đầy đủ chất nhạc và thơ, gợi cảm làm say đắm lòng người. Qua bài thơ tác giả Hữu Thỉnh muốn gửi gắm nỗi lòng của mình trước cảnh đẹp của quê hương tổ quốc.

>>> Tham khảo thêm: Phân tích hai khổ thơ đầu bài thơ Sang thu (Hữu Thỉnh)

5. Bài phân tích Sang thu của học trò giỏi

Thơ là viên kim cương nhấp nhánh dưới ánh mặt trời” (Sóng Hồng). Viên kim cương đấy sẽ nhấp nhánh một màu sắc riêng lẻ của cuộc đời, như cách nhưng Hữu Thỉnh đã chạm khắc tiếng thơ của mình vào toàn cầu thi ca bốn mùa nhiều dư vị. Năm 1997, người thi sĩ đấy lúc đứng trước điểm cuối cùng của tuổi xanh đã ko ngần ngại thổ lộ hết những tâm tư của lòng mình bằng những tiếng thơ khắc khoải. Và “Sang thu” chính là như thế, với giọng thơ sâu lắng và đầy chất trữ tình, thi phẩm dường như đã vỗ vào xúc cảm của độc giả thật nhẹ nhõm. Có chăng, đó chính là những tâm tư, hoài niệm của Hữu Thỉnh lúc đứng giữa khúc ca giao mùa đầy rung động của đất trời…

Vì sao ko phải là “Thu sang” nhưng là “Sang thu”? Tất cả đều là dụng ý của tác giả cả. Với tiêu đề “Sang thu”, ta dường như cảm được sự chuyển động của sự vật, mọi thứ như có hồn hơn, sinh động và ko bị yên ắng, nghệ thuật đảo ngữ như trên phải chăng ta đã bắt gặp trong câu thơ “Cành lê trắng điểm một vài bông hoa” (Truyện Kiều) của đại thi hào Nguyễn Du. “Sang thu” làm ta có cảm giác như mùa hạ đang chủ động chuyển mình thành một sắc trời mới, dịu dàng, mát lạnh hơn là nàng thu mộc mạc. Đây là một cách làm tuy ko mới nhưng rất riêng của Hữu Thỉnh, hữu ý tạo nên sự chiêm nghiệm len lỏi trong lòng độc giả.

Nhật Chiêu từng tâm tư: “Thơ ca, trong thực chất của nó là mây, là một thể vô định và huyền ảo. Và thơ ca, cũng còn là bão tố.” Và có nhẽ, lúc đó cái đám mây “vô định và huyền ảo” kia bỗng dưng ùa về lấp kín hồn thơ của Hữu Thỉnh, cũng đầy bất thần và hư ảo như cái hương thơm thân thuộc từ đâu xộc thẳng vào hồn ông, để rồi thi nhân phải giật thột thảng thốt:

Xem thêm bài viết hay:   Ý nghĩa tên Hạ Vy là gì? Tên Hạ Vy theo các thứ tiếng & chữ ký

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.”

Trước tiên, từ “bỗng” mở đầu bài thơ như tín hiệu báo trước cho sự xuất hiện của ko gian và thời kì. Phải chăng, nhân vật trữ tình đã cảm thu được biết bao điều trong sự xuất hiện đấy, nó như đã cố ý đợi sẵn người ta từ lâu, mang về một tẹo thân thuộc vương vấn, len lỏi:

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se”

Kỳ lạ thay, tín hiệu trước hết để tác giả nhìn thấy mùa thu lại chính là hương ổi – một thứ hương thơm mộc mạc nhưng lại giản dị, thân quen của trời thu phương Bắc. Thu tới trong thơ Hữu Thỉnh một cách rất riêng, ko phải là “ao thu lạnh lẽo” như Nguyễn Khuyến, ko như “rặng liễu điều hiu” và “lá mơ phai” của Xuân Diệu, lại càng khác với “hương cốm mới” của Nguyễn Đình Thi. Ông chẳng đi theo lối mòn sáo rỗng của những dấu chân cũ, với tâm hồn lãng mạn đấy, thu ko chỉ đơn giản là trời xanh, là hoa cúc, là hương cốm hay nắng vàng. Thu còn là mùi hương ổi chín nơi quê nhà mộc mạc, ấm nồng. Sớm thu khơi gợi nên bao xúc cảm nhân gian, gợi lại kí ức tuổi thơ của những ngày xưa cũ nhưng ta không thể trở lại.

Chính tác giả cũng từng tâm tư: “Giữa đất trời mênh mang, giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ thì điều làm cho tâm hồn lay động phải giật thột nhìn thấy đó chính là mùi hương ổi… Nó giống như mùi bờ bãi, mùi non trẻ… hương ổi tự nó xộc thẳng vào miền thơ ấu thân thiết trong tâm hồn chúng ta”. Thứ hương kia ko “bay”, ko “quyện” nhưng “phả”, là xộc thẳng vào khứu giác. Thi sĩ đã sử dụng rất đắt từ ngữ gợi tả, chỉ một từ đấy cũng đủ gợi hương thơm như đang đặc sánh lại, ngát hương, đậm đặc nồng nàn thư thành luồn trong gió, được làn gió se khô, lạnh mang đi khắp ngõ ngóc của làng quê. Các dư vị của hương ổi kia như neo đậu lại trong tâm trí người đọc một ấn tượng khó phai.

Ở hai câu thơ tiếp theo, ko gian được mở rộng, vờn ra ngõ với quang cảnh mang màu sắc huyền ảo:

“Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.”

Những hàng sương nhỏ lí tí giăng màn khắp nơi được tác giả nhân hóa qua từ láy “dùng dắng” gợi cảm giác như sương như đang bị thời kì níu lại, chập chừng lưu luyến chưa muốn tan vào ko gian. Từ láy đấy phải chăng chính là tâm trạng của Hữu Thỉnh, mang chút tiếc nuối, mang chút quyến luyến lại pha thêm vài giọt lưu luyến của thi nhân lúc bổi hổi nhìn thấy mùa hạ đã đi qua từ lúc nào… Ko gian “ngõ” nhưng sương theo gió đi qua đấy vừa là ngõ thực, vừa là cửa ngõ của thời kì, ko gian giao mùa.

Ông đã cảm nhận tín hiệu của mùa thu bằng tất cả các giác quan và sự tinh tế trong tâm hồn nhạy cảm của một thi sĩ thực thụ. Trong sự ngỡ ngàng, cả khứu giác, xúc giác và thị giác đều đang méc bảo rằng thu đã về nhưng con người vẫn còn chưa dám tin, chưa dám chắc. Thành phần tình thái “hình như” tựa sự phỏng đoán nửa tin nửa ngờ, nửa khẳng định, nửa kia lại hoài nghi, là cái ngỡ ngàng ngạc nhiên, bâng khuâng xao xuyến của thi sĩ trước quang cảnh dao động của đất trời sang thu.

Nếu ở khổ thơ trước hết, bằng sự cảm nhận rất riêng của tác giả, tiết trời được gợi nên từ những gì vô hình như “hương ổi” và “ gió”, cái mờ mờ ao ảo của “sương” hay ko gian “ngõ” nhỏ hẹp thân thiện thì sang khổ thơ thứ hai, mọi vật dường như đã chân thực và hữu hình hơn rất nhiều:

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.”

Tới đây, cái bỡ ngỡ thuở đầu đã tan biến đâu mất, nhường lại chỗ cho những rung cảm mãnh liệt của hồn thơ. Bức tranh sang thu được mô tả ở tầm nhìn xa hơn, cao rộng hơn của bầu trời; dài ra và rộng thêm của dòng sông. Hai câu thơ đầu tuy dùng cấu trúc đối nhưng lại như một nét chấm phá vô cùng đặc trưng của sắc thu:

“Chim được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã.”

Tự nhiên trong thơ được tác giả tinh tế nhân hóa trở thành vừa có hồn vừa có tình. Dòng sông lúc sang thu ko còn cuồn cuộn gấp gáp như ngày hạ nhưng bỗng trở thành thư thả dềnh dàng, lững lờ trôi như đang còn ngẫm ngợi suy tư. Đối lập với dòng sông là những cánh chim khởi đầu vội vã, gấp rút như đứa con sợ lỡ mất chuyến xe cuối cùng trở về nhà. Có nhẽ nó đang sẵn sàng cho cuộc hành trình bay đi tránh rét ở phương xa, hay cũng có thể nó chỉ đang vội vã trở lại tổ trước lúc những ánh mặt trời cuối cùng vỡ tan vào trong màn đêm.

Phải tinh tế biết bao để Hữu Thỉnh nhìn thấy được cái “được lúc” và cái “dềnh dàng” của thời kì tưởng như luôn nhịp đều đều ko thay đổi. Đại thi hào M.Gorki từng nói: “thơ là tâm hồn”, vậy ắt hẳn hồn thi sĩ phải luôn đong đầy xúc cảm mới có thể cho ra đời những dòng thơ thâm thúy tương tự.

Thế nhưng, đấy chưa phải là tất cả những tinh hoa của vị thi sĩ tài hoa, hai câu thơ tiếp theo mới thật sự trình bày những gì đẹp nhất của tác phẩm:

“Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu”

Hiện lên trước mắt ta là bức tranh thu đầy lãng mạn và trữ tình của đất trời. Thu chỉ đang ở nơi cửa ngõ của mùa, vì vậy đám mây chỉ vừa mới “vắt nửa mình” nhưng thôi. Nghệ thuật ẩn dụ rực rỡ “vắt nửa mình” khiến câu thơ thêm đậm ý vị, duyên dáng và vô cùng gợi ảnh. Có nhẽ, ta cũng từng bắt gặp ở đâu đó đám mây tương tự trong thơ của Lê Thu An:

“Mây trời một dải trắng phau

Vắt ngang sườn núi chiều thu ngập ngừng”

Mây của Lê Thu An “ vắt ngang” sườn núi – là một sự vật hữu hình và ta có thể nhìn, có thể cảm. Thế nhưng đám mây của Hữu Thỉnh lại khác, nó tựa như một dải lụa bồng bềnh vắt nửa mình sang thu. Trên đời này giữa hạ và thu làm gì có một “ranh giới” rành mạch nào phân cách? Đấy vậy nhưng Hữu Thỉnh lại vẽ nên ranh giới cho một thứ vô hình như thế. Ông tinh tế dùng hình ảnh của ko gian để diễn tả lại sự vận động diệu kỳ của thời kì. Đám mây kia là thật, nhưng ranh giới của mùa là ảo. Bầu trời đấy như nhuộm nửa sắc thu để rồi tới một lúc nào đó sẽ là cả một bầu trời trong veo như pha lê:

“Tầng mây lửng lơ trời xanh ngắt”

(Thu điếu – Nguyễn Khuyến)

Hai câu thơ đấy ko chỉ hát về khúc ca mùa thu nhưng còn như chất chứa cả những suy tư, trằn trọc của chính thi sĩ. Lúc viết bài thơ này, tác giả tâm tư rằng ông đã từng liên tưởng tới những đám mây thu trọn vẹn. Thế nhưng, dường như đã có gì níu giữ tâm trí ông theo chiều hướng “một nửa” đấy. Có nhẽ mây mùa hạ đã mang theo tất cả những hoài bão, những ước mơ của tuổi xanh, cuốn theo bao sức sống mãnh liệt của tuổi vô ưu vô lo, tô nên một mùa hạ ngập tràn màu sắc, sặc sỡ và nên thơ hơn bao giờ hết.

Vậy nhưng, giữa mơ và thực luôn bị cách trở giữa một ranh giới vô hình nào đó khiến chúng khó nhưng trọn vẹn. Sự dở dang, mất mát là một hiện thực nhưng ta buộc phải học cách chấp nhận, có chăng vì vậy, đám mây chỉ có thể vắt nửa mình sang thu nhưng thôi. Những đồng chí, những người lính ngoài chiến trường của ông năm đấy cũng thế, họ đã ra đi, đã “gục lên súng mũ quên mất đời” (Tây Tiến), quên mất cả tuổi xanh và tương lai tươi sáng phía trước. Cùng với họ, những hoài bão kia sẽ mãi mãi nằm lại nơi chiến trường nhưng chẳng bao giờ có thể trở về được nữa, tựa hồ nửa đám mây còn vắt vẻo phía bên mùa hạ, tất cả sẽ chỉ còn là hồi ức…

Có câu: “Xuân sinh, hạ trưởng, thu liễn, đông tàn.” Những lay chuyển của tạo vật tới đây đã hóa thành những suy tư của đời người lúc khoảng khắc thu vừa chớm nở. Trong khổ thơ cuối này, Hữu Thỉnh đã bộc lộ ra hết những trằn trọc từ tận đáy lòng mình:

“Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm đã bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên.”

Cuối cùng, tới những câu thơ cuối, thu đã xuất hiện rõ ràng hơn bao giờ hết, cùng với cách tác giả lắng đọng lại để suy tư, để hoài niệm về cuộc đời. Vẫn là nắng đấy, nhưng đã mờ phai. Vẫn là mưa, là sấm nhưng đã chẳng còn bất thần ồn ã như lúc trước. “Nắng”, “mưa”, “sấm” lúc liên kết với các phó từ “đã”, “vẫn”, “cũng” thì mức độ đã khác, chúng lắng lại, chừng mực và ổn định hơn những ngày hạ, ko còn dữ dội, cũng chẳng còn gay gắt, nặng nề. Hạ nhạt dần, thu đậm nét hơn. Ở hai câu thơ cuối ko còn thuần tuý chỉ là mô tả bức tranh mùa thu nữa nhưng đã trở thành một triết lý sống thâm thúy Hữu Thỉnh hàm ý đan cài vào bài thơ. Cũng như chính tác giả đã từng tự bạch: “Có thể hiểu, hàng câu đã lớn, đã trải qua bao mùa thay lá sẽ trở thành vững vàng hơn trước những tiếng sấm bất thần”.

Phép nhân hóa và ẩn dụ như hàm ý rằng tiếng sấm là những vang động thất thường, những trắc trở, chông chênh của cuộc đời mỗi người. Lúc càng trưởng thành, càng trải nghiệm nhiều, ta lại càng trở thành bình tâm hơn lúc đương đầu với nhưng cơn sấm nhưng cuộc đời tặng thưởng, ko còn xốc nổi như xưa. Tới đây, người đọc như vỡ òa đi lúc nhìn thấy “sang thu” ko chỉ có ở thời kì, ở tự nhiên nhưng còn là sự “sang thu” của đời người.

Cùng nhìn lại cả bài thơ, ta thấm thía vì sao lại có sự lưu luyến, “dùng dắng” lúc sang thu. Vì sao lại có sự “dềnh dàng” nhưng lại “vội vã”, có nhẽ lúc mái tóc đã dần phai sương, ta lại càng luyến tiếc những ngày xanh lúc trước để rồi phải càng vội vã để sống, để góp sức và tận hưởng thời giờ ít ỏi còn lại của cuộc đời. Ta biết rằng mình đã ko còn nhiều thời cơ để dây dưa, lãng phí nữa. Có câu nói rằng: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa hối hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí”, cho khỏi nuối tiếc vì lỡ đã đánh mất quá nhiều thời kì của chính mình.

Hạ đi, thu tới mang theo những xúc cảm đột nhiên để rồi gieo lại trong lòng người nào những bổi hổi về một nàng thu nồng nàn êm ái. Hữu Thỉnh đã khắc họa nên bức tranh giao mùa đấy bằng ngòi bút sắc nét mang đầy hơi thở trữ tình cùng những triết lý sâu xa. Với những dòng thơ bốn chữ vỏn vẹn, bài thơ mộc mạc một tình yêu tự nhiên thắm thiết, về khát khao yêu đời nhưng tác giả mong muốn gửi gắm cho độc giả cũng như gửi lại cho tuổi xanh của chính mình đã đi qua tự thuở nào. Tác phẩm như viên pha lê đầy khía cạnh, trải qua bao thăng trầm để trọn vẹn lung linh. “Sang thu” chính là như thế! Sinh ra trên đời để lặng lẽ mến thương và du dương suốt dặm đường.

(Nguồn: Bài làm của bạn Hà Minh Ngọc)

6. Gợi ý một số dạng đề viết đoạn văn phân tích về bài Sang thu

a) Đoạn văn ngắn phân trò trống cảm nhận tinh tế của thi sĩ về lay chuyển trong ko gian lúc sang thu ở khổ thơ đầu.

Gợi ý:

– Nêu những chuyển biến của ko gian lúc sang thu (hương vị, hình ảnh)

+ Hương vị:

  • mùi ổi chín lan tỏa gợi nhớ về tuổi thơ êm đềm, về làng quê rợp bóng tre xanh, ăn sâu vào tiềm thức bao người.

+ Hình ảnh:

  • Cơn gió se lướt trong ko gian nhẹ nhõm.
  • Sương thu như làn khói mỏng giăng mắc trước cổng nhà.
  • Dòng sông ko còn cuồn cuộn như trước nhưng êm đềm buông mình chậm rãi
  • Đàn chim vội vã bay đi tránh rét.
  • Trên trời, mây lững lờ trôi từng đám
  • Nắng đã nhạt hơn và mưa cũng vơi dần.
  • Tiếng sấm thưa dần và dường như cũng nhẹ nhõm hơn.

=> Các từ “phả vào”,”dềnh dàng”, “dùng dắng” để diễn tả cảm giác trạng thái trình bày sự thay đổi của quang cảnh tự nhiên một cách tinh tế trong thời khắc giao mùa; trình bày tâm trạng bâng khuâng ngỡ ngàng của tác giả lúc thu sang.

Đoạn văn mẫu:

Mở đầu “Sang thu” là những cảm nhận tinh tế, bất thần của thi sĩ Hữu Thỉnh trước ko gian nơi đồng quê êm đềm, dịu dàng nhưng thơ mộng:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.

Đặt từ “bỗng” ở đầu khổ thơ, tác giả cho thấy, mùa thu tới khá bất thần và đột ngột, dường như ko hứa hẹn trước. Mở màn mùa thu ko phải là nét đặc trưng của trời mây hay sắc vàng hoa cúc như trong thơ cổ nhưng là “hương ổi” nơi vườn quê. Cái hương thơm nồng nàn đấy, thân thuộc đấy đang “phả vào trong gió se” – thứ gió heo may, khô lạnh, dịu dàng chỉ xuất hiện độ giao mùa ở miền Bắc. Dùng từ “phả” tác giả gợi hương thơm ngan ngát của ổi chín như lắng đọng, sánh lại, lan tỏa trong ko gian, thấm vào tâm tưởng, đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ. Từ láy gợi hình cùng nghệ thuật nhân hóa – “sương dùng dắng qua ngõ” gợi hình ảnh làn sương duyên dáng, yểu điệu như đang đợi chờ, đang lưu luyến nửa ở, nửa đi. Bằng tất cả các giác quan: khứu giác, xúc giác, và thị giác, tác giả cảm nhận những nét đặc trưng của mùa thu đều hiện diện. Phút giây giao mùa của tự nhiên, cảm thấy rồi, nhìn thấy rồi, vậy nhưng thi nhân vẫn sững sờ, khó tin: “Hình như thu đã về”.

b) Đoạn văn ngắn nêu cảm nhận về vẻ đẹp của hình ảnh “đám mây mùa hạ” trong khổ thơ thứ 2

Những chuyển biến nhẹ nhõm nhưng tinh tế của đất trời lúc hạ sang thu được thi sĩ Hữu Thỉnh cảm nhận thâm thúy qua bài thơ “Sang thu”. Ở đó có hương ổi nồng nàn, có gió thu se lạnh, có làn sương dùng dắng, có dòng sông dềnh dàng, có cánh chim trời vội vã và: “Có đám mây mùa hạ – Vắt nửa mình sang thu”. Người đọc cảm nhận: hình như trong đám mây kia vẫn còn lại một vài tia nắng ấm của mùa hạ nên mới “Vắt nửa mình sang thu”. Tiếng nói thơ thật giàu chất tạo hình! Trong khoảnh khắc giao mùa, đám mây như kéo dài ra, nhẹ trôi như tấm lụa mềm treo lửng lơ giữa bầu trời trong xanh, cao rộng. Nó vắt lên cái ranh giới thủng thẳng, mỏng manh giữa hai mùa hạ – thu để rồi một thoáng qua đi cả đất trời đã nhuốm màu sắc thu. Có thể nói, bằng sự liên tưởng tinh tế, lạ mắt, Hữu Thỉnh đã thông minh ra một hình ảnh đầy chất thơ thật quyến rũ, thật xốn xang lòng người!

(Nguồn fanpage: Học văn lớp 9)

// Những bài văn phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh trên đây dù là dài hay ngắn thì đều có điểm chung đó là mạch nội dung thống nhất theo trình tự logic từ đầu tới cuối. Nếu các em muốn tự mình viết được một bài văn hoàn chỉnh và đầy đủ ý tương tự thì việc quan trọng trước hết là phải xây dựng được một dàn ý cụ thể hay chính là khung xương sống của một bài văn.

    Dưới đây là các bước cơ bản nhưng các em có thể bám theo để có thể xây dựng được một dàn ý cụ thể, ko bỏ sót ý và từ đó triển khai được một bài văn hoàn chỉnh.

II. Hướng dẫn làm bài phân tích bài thơ Sang thu

1. Xác định yêu cầu đề bài

– Yêu cầu đề bài: Phân tích nội dung, nghệ thuật của bài thơ Sang thu

– Phạm vi tư liệu, dẫn chứng: các cụ thể, hình ảnh,… có trong tác phẩm Sang thu của Hữu Thỉnh

– Phương pháp lập luận chính: phân tích

2. Luận điểm bài thơ Sang thu

– Luận điểm 1: Những cảm nhận thuở đầu của thi sĩ về cảnh sang thu của đất trời.

– Luận điểm 2: Cảm nhận những chuyển biến tinh tế của đất trời lúc thu sang

– Luận điểm 3: Phân tích những tâm tư, suy ngẫm của tác giả

3. Tri thức cần củng cố trước lúc làm bài

a) Tri thức cơ bản về tác giả Hữu Thỉnh

– Hữu Thỉnh (1942) tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học ở Phú Vinh, Duy Phiên, Tam Đảo (Tam Dương), Vĩnh Phúc.

– Ông trải qua một tuổi thơ ko mấy dễ dàng

– Tốt nghiệp phổ thông và tòng ngũ năm 1963, tham gia các hoạt động tại trung đoàn 202 trong đó có viết báo và làm cán bộ tuyên huấn.

– Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Tuần báo Văn nghệ của Hội nhà văn Việt Nam.

– Các tác phẩm chính: Sang thu, Âm vang hào chiến đấu (in chung), Đường tới thành thị (trường ca, 1979), Tiếng hát trong rừng, Từ hào chiến đấu tới thành thị (trường ca, thơ ngắn), Lúc nhỏ Hoa ra đời (thơ thiếu nhi, in chung), Thư mùa đông (1994), Trường ca biển (1994), Thương lượng với thời kì (2005), Trăng Tân Trào (2019)…

b) Tri thức chung về tác phẩm Sang thu

– Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1977, lúc tổ quốc vừa mới thống nhất hòa bình, Hữu Thỉnh đã sáng tác bài thơ Sang thu vào khoảng gần cuối năm và cho in trong tập “Từ hào chiến đấu tới thành thị”.

– Nội dung chính: Mô tả những chuyển biến nhẹ nhõm của đất trời từ hạ sang thu, ko chỉ có hình ảnh tự nhiên nhưng còn có bóng vía con người trước mùa thu của cuộc đời.

– Rực rỡ nghệ thuật: sử dụng thể thơ năm chữ, hình ảnh sinh động lôi cuốn, nghệ thuật mô tả tự nhiên chân thực, tiếng nói thơ trong sáng, giản dị, gợi nhiều xúc cảm.

– Bố cục bài thơ:

+ Khổ 1: Cảm nhận về tự nhiên lúc giao mùa, tín hiệu báo thu về

+ Khổ 2: Cảm nhận về quang cảnh trời đất lúc vào thu

+ Khổ 3: Những lay chuyển lặng lẽ của tạo vật và suy ngẫm về cuộc đời người lúc chớm thu

III. Lập dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

1. Mở bài phân tích Sang thu

– Giới thiệu nói chung về thi sĩ Hữu Thỉnh: Hữu Thỉnh là một thi sĩ viết nhiều và viết rất hay về con người, cuộc sống nông thôn – một thi sĩ mộc mạc nhưng vô cùng tinh tế.

– Dẫn dắt vào bài thơ: Bài thơ “Sang thu” được viết theo thể thơ năm chữ nhịp nhàng, thong dong, êm ái, trầm lắng và thoáng chút suy tư… trình bày một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.

2. Thân bài phân tích Sang thu

a) Luận điểm 1: Những cảm nhận thuở đầu của thi sĩ về cảnh sang thu của đất trời. (Khổ 1)

* Tự nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình

– Hương ổi phả trong gió se (se lạnh và hơi khô): “Hương ổi” là làn hương đặc trưng của mùa thu miền Bắc được cảm nhận từ mùi ổi chín rộ.

– Từ “phả”: Động từ có tức là tỏa vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hòa vào trong gió heo may của mùa thu, lan tỏa khắp ko gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm nồng nàn lôi cuốn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt Nam.

– “Sương dùng dắng“: Những hạt sương nhỏ lí tí giăng mắc như một làn sương mỏng nhẹ nhõm trôi, đang “cố ý” chậm lại thư thả, nhẹ nhõm, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như có tâm hồn.

* Xúc cảm của thi sĩ

– Liên kết một loạt các từ: “Bỗng, phả, hình như” trình bày tâm trạng ngỡ ngàng, xúc cảm bâng khuâng trước thoáng đi đột nhiên của mùa thu.

– Thi sĩ giật thột, hơi bối rối, hình như còn có chút gì chưa thật rõ ràng trong cảm nhận. Vì đó là những cảm nhận nhẹ nhõm, thoáng qua hay là vì quá đột ngột nhưng tác giả chưa nhìn thấy?

– Tâm hồn thi sĩ lay chuyển nhịp nhàng với phút giao mùa của cảnh vật. Từng cảnh sang thu nhấp nhoáng hồn người: Dùng dằng, lưu luyến, lưu luyến, bâng khuâng…

b) Luận điểm 2: Cảm nhận những chuyển biến tinh tế của đất trời lúc thu sang

– Hình ảnh tự nhiên sang thu được thi sĩ phát hiện bằng những hình ảnh thân thuộc làm nên một bức tranh mùa thu xinh xắn và trong sáng:

+ Dòng sông quê hương thướt tha mềm mại, hiền hoà trôi một cách nhàn hạ, thanh thản -> gợi lên vẻ đẹp êm dịu của bức tranh thiên thiên mùa thu.

+ Đối lập với hình ảnh trên là những cánh chim chiều khởi đầu vội vã bay về phương Nam tránh rét trong buổi hoàng hôn.

+ Mây được mô tả qua sự liên tưởng lạ mắt bằng tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu tự nhiên tha thiết:

– “Có đám mây mùa hạ. Vắt nửa mình sang thu”: Gợi hình ảnh một làn mây mỏng, nhẹ, kéo dài của mùa hạ còn sót lại như lưu luyến.

=> Ko phải vẻ đẹp của mùa hạ cũng chưa hẳn là vẻ đẹp của mùa thu nhưng đó là vẻ đẹp của thời khắc giao mùa được thông minh từ một hồn thơ tinh tế và nhạy cảm đang say thời khắc giao mùa này. Trong “Chiều sông Thương”, ông cũng có một câu thơ tương tự về cách viết: “Đám mây trên Việt Yên. Rủ bóng về Bố Hạ.”

c) Luận điểm 3: Phân tích những tâm tư, suy ngẫm của tác giả

– Tự nhiên sang thu còn được gợi ra qua hình ảnh cụ thể: nắng – mưa

+ “Nắng”: hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã tới chứ ko chói chang, dữ dội, gây gắt.

+ “Mưa” cũng đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất thần chợt tới rồi lại chợt đi. Từ “vơi” có trị giá gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ồ ạt, bất thần của mùa hạ.

– Hình ảnh ẩn dụ: “Sấm cũng bớt bất thần. Trên hàng cây trung niên”

+ Ý nghĩa tả thực: Hình tượng “sấm” thường xuất hiện bất thần đi liền với những cơn mưa rào chỉ có ở mùa hạ (sấm cuối mùa, sấm cuối hạ cũng bớt đi, ít đi lúc sang thu).

+ Ý nghĩa ẩn dụ: “Sấm” gợi những vang động thất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. “Hàng cây trung niên” gợi tả những con người từng trải đã từng vượt qua những trắc trở, những thăng trầm của cuộc đời. Qua đó, con người càng trở thành vững vàng hơn.

=> Gợi xúc cảm tiếc nuối.

3. Kết bài phân tích Sang thu

– Khẳng định trị giá nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

+ Nội dung: “Sang thu” của Hữu Thỉnh đã ko chỉ mang tới cho người đọc những cảm nhận mới về mùa thu quê hương nhưng còn làm thâm thúy hơn tình cảm quê hương trong trái tim mọi người.

+ Nghệ thuật: sử dụng nhiều từ láy, tính từ gợi trạng thái, hình ảnh chân thực; nghệ thuật nhân hóa mang lại cái hồn cho bài thơ, nghệ thuật ẩn dụ tạo chiều sâu về xúc cảm và suy nghĩ.

>>> Tham khảo thêm: Dàn ý phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

4. Sơ đồ tư duy phân tích Sang thu

Hướng dẫn phân tích Sang thu theo sơ đồ tư duy

IV. Tri thức mở rộng về bài thơ Sang thu

Dưới đây là một số thông tin tri thức mở rộng nhưng các em có thể tham khảo để bổ sung vào nội dung bài phân tích Sang thu của mình cho hợp lý để bài văn có chiều sâu, hay và lôi cuốn người đọc hơn.

1. Một số ý kiến giám định về bài thơ Sang thu

“Bài thơ ko chỉ báo cho người đọc biết thu đã trở trong cảnh sắc tự nhiên nhưng còn ngay trong cuộc sống của con người, trong tâm hồn tôi và chắc với rất nhiều người yêu thu..”

(Hữu Thỉnh)

“Chỉ mười hai câu thơ năm chữ nhưng anh đã vẽ lên một bức tranh “sang thu” vừa đúng, vừa đẹp, lại có tình, có chiều sâu suy nghĩ”

(Nguyễn Xuân Lạc, Báo Giáo dục và Thời đại, số 1114 ngày 22/9/2005).

“Tự nhiên và con người đều chung một nhịp sang thu. Nhan đề “Sang thu” vừa bao trùm lại vừa thấm vào từng từ ngữ, cảnh vật. Hương quả sang thu. Ngọn gió sang thu. Màn sương sang thu. Dòng sông, bầy chim, đám mây, bầu trời sang thu. Nắng sang thu. Mưa sang thu. Sấm chớp, giông bão, cây cối sang thu. Nhưng trong từng cảnh sang thu của tự nhiên, đất trời, tạo vật là lồng lộn hồn người sang thu.”

(Vũ Nho, Thơ chọn và lời bình, NXB văn học, H. 1993)

“Bài thơ khép lại với hình ảnh “sấm” và “hàng cây” vừa có tính tả thực vừa mang ý nghĩa ẩn dụ, gợi ra những suy tư trầm lặng. Cuối hạ – đầu thu, lúc đã ko còn những cơn mưa xối xả thì sấm cũng bớt bất thần và dữ dội. Hàng cây trung niên là hàng cây đã qua bao cuộc chuyển mùa? Ko biết chuẩn xác là bao nhưng chắc cũng đủ để điềm nhiên trước những biến động. Tựa như con người lịch lãm, từng trải có thể bình tâm trước những vang chấn của ngoại cảnh.”

(Nguyễn Trọng Hoàn, Đọc và hiểu văn bản Ngữ văn 9, NXB Giáo dục, 2005)

Trong một bài phỏng vấn, Hữu Thỉnh đã giảng giải “Sấm là những trắc trở thử thách nhưng dân tộc Việt Nam đã trải qua hai trận đấu tranh thảm khốc chống Pháp và Mỹ. Còn hàng cây là hình ảnh của tổ quốc, dân tộc ta vững vàng vượt qua thử thách. Trải qua bao nhiêu thử thách, bom đạn thảm khốc, chúng ta ko còn sợ bất kỳ thế lực nào, vững vàng vượt lên phái trước trong công cuộc xây dựng tổ quốc”.

2. Giảng giải nghĩa một số từ

– Dùng dằng: cố ý chậm lại

– Dềnh dàng: chậm trễ, thư thả.

* Tổng kết hướng dẫn phân tích Sang thu

Trên đây là một số bài văn mẫu lớp 9 hay và hướng dẫn cụ thể cách làm bài văn phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, các bạn có thể tham khảo để hoàn chỉnh bài phân tích của mình theo đúng hướng và yêu cầu đề bài. Chúc các bạn học tốt môn Văn !

 

[Văn mẫu 9] Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, hướng dẫn cụ thể cách làm và tổng hợp bài văn mẫu đạt điểm cao phân tích Sang thu.

Xem thêm bài viết hay:   Bài 15- Hóa trị và số oxi hóa

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục


Xem thêm chi tiết: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Hình Ảnh về: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Video về: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Wiki về Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh -

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh là đề văn thường gặp trong chương trình Ngữ Văn lớp 9. Ở bài viết dưới đây, https://chinphu.vn/ sẽ giới thiệu một số bài văn mẫu hay cũng như hướng dẫn các em cách làm bài phân tích bài thơ Sang thu một cách đầy đủ và cụ thể nhất. Cùng tham khảo nhé!

Huong dan lam bai phan tich bai tho Sang thu cua Huu Thinh

Đề bài: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh.

Trước tiên, các em hãy cùng đọc tham khảo và suy ngẫm một số bài phân tích Sang thu hay được https://chinphu.vn/ tuyển chọn dưới đây nhé.

I. Top 5 bài văn hay phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

1. Phân tích Sang thu – Sự chuyển mùa kỳ diệu của đất trời và của lòng người

Mùa thu luôn là đề tài khiến thi nhân phải động lòng thương yêu bởi đó là mùa của những gì nhẹ nhõm và dịu êm nhất, mùa của sự yên ắng và những rung động thâm thúy nhất. Mùa thu đi vào thơ Nguyễn Khuyến bình dị, thân thiện; đi vào thơ Nguyễn Đình Thi là tiếng vọng từ tổ quốc nghìn đời. Còn mùa thu của Hữu Thỉnh qua bài thơ “Sang thu” thật đẹp, thật nên thơ và trữ tình, và tấm lòng của thi sĩ cũng thật duyên. Bài thơ đã phác họa thành công sự chuyển mùa kỳ diệu của đất trời và của lòng người.

Sang thu” là một bài thơ tái tạo lại một cách nhẹ nhõm sự chuyển mùa tinh tế, trời đất lúc sang thu có chút gì đó bối rối, có chút gì đó ngập ngừng và hơn hết là sự ngỡ ngàng, bổi hổi của thi sĩ lúc nhìn thấy sự thay đổi của trời đất. Mùa thu về, mùa thu mang lại cho con người ta những nhạc điệu dịu êm nhất.

Tín hiệu của mùa thu trong thơ Hữu Thỉnh thực sự rất bình dị và thân thiện, ko phải là hương cốm mùa thu, ko phải mặt hồ yên ắng, cũng ko phải những mùa lá rụng. Mùa thu trong thơ ông chính là “hương ổi”, là thứ hương đặc trưng của vùng quê Việt Nam mỗi lúc thu về:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Phải thật tinh tế, thật khôn khéo tác giả mới có thể nhìn thấy được thứ hương rất đỗi nhẹ nhõm và có thể bị gió cuốn đi lúc nào. Cụm từ “bỗng nhìn thấy” giống như một phát hiện mới, một sự ngạc nhiên rất thú vị như lúc khám phá ra điều gì đó xinh xắn. Đây là cụm từ diễn ra trạng thái ngỡ ngàng của tác giả lúc nhìn thấy mùa thu đã chạm ngõ chỉ với “hương ổi”, mùi hương đồng nội thân quen khiến những người con xa quê khó quên được. Mùi hương ổi đấy đã “phả” vào trong “gió se” đầu mùa thu dịu nhẹ, se sắt. Động từ “phả” đã làm toát lên thần thái của mùa thu, của hương ổi. Nó diễn tả sự quyện chặt vào, sự gắn kết giữa hương ổi và làn gió đầu mùa.

Chỉ qua hai câu thơ đầu, Hữu Thỉnh đã mang tới cho người đọc một cảm nhận mới về mùa thu, về sự chuyển mùa tinh tế nhất, về nhưng điều bình dị ở xung quanh chúng ta.

Sương chùng chỉnh qua ngõ

Bạn đang xem: Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Hình như thu đã về

Hai câu thơ rất duyên, rất tinh tế nhưng rất thâm thúy, gợi lên sự mơ hồ của khoảnh khắc chuyển mùa. Hình ảnh “sương dùng dắng qua ngõ” khiến người đọc tưởng tượng ra quang cảnh sương đang ngập ngừng giăng mắc ở đầu ngõ. Từ láy “dùng dắng” dùng rất đắt, đã làm toát lên thần thái của mùa thu, ko vội vã, hồ hởi nhưng luôn tạo nên sự mơ hồ và mung lung nhất. Tác giả phải thốt lên “hình như”, là chưa kiên cố, ko chắn chắn nhưng thực ra là tác giả tự khẳng định rằng mùa thu về thật rồi.

Có nhẽ mùa thu đã sang, là mùa thu của đất trời và mùa thu của lòng người mênh mang, nhiều tâm trạng. Tới khổ thơ thứ hai thì dường như mùa thu đã hiện rõ ra từng đường nét hình khối trong cảm nhận của tác giả:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Nước mùa thu dâng lên theo mùa “dềnh dàng”, những cánh chim trời khởi đầu “vội vã” bay. Tự nhiên lúc mùa thu về có chút gì đó vội vã, gấp gáp hơn và trĩu nặng hơn nhưng vẫn giữ được thần thái đặc trưng nhất. Đường nét của mùa thu hiện lên rất rõ nét, ko còn mơ hồ như ở khổ thơ thứ nhất nữa. Đây cũng là quá trình và là sự chuyển biến trong tự nhiên và trong nhận thức của tác giả. Sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ của tác giả còn trình bày ở cách nhìn “đám mây mùa hạ” như “vắt” sang thu. Thật tài hoa, thật khôn khéo và dường như ông động lòng với mùa thu, khí thu, vị thu rất nhiều nên mới tưởng tưởng ra viễn cảnh đám mây cao trên trời như đang chuyển mình cùng nhịp đập của mùa thu.

Từ “vắt” dùng rất hay, rất lạ mắt đã diễn tả được quá trình chuyển mình của mùa thu rất uyển chuyển, nhịp nhàng. Mùa thu có chút gì đó lạ mắt, tinh nghịch và cũng ko kém phần duyên dáng qua cảm nhận của Hữu Thỉnh. Mùa thu đã tới thật rồi, mùa thu mang theo những gì tinh khôi, nhẹ nhõm và dịu êm nhất.

Bức tranh chuyển mùa qua lời thơ Hữu Thỉnh thực sự mềm mại, nhẹ nhõm và uyển chuyển biết bao. Đó chính là cái Tài của tác giả, tài dùng chữ vẽ tranh.

Điều bất thần nằm ở khổ thơ cuối, mùa thu đã thực sự tới rồi và đất trời đã có nhưng chuyển biến khiến con người có thể nhìn thấy, nhưng tác giả đã chiêm nghiệm mùa thu bằng cách nhìn nhận của một đời người:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên

Mùa thu có nắng, là thứ nắng dịu nhẹ và tinh khôi, thứ nắng có chút se se lạnh của gió đầu mùa. Tự nhiên mùa thu cũng trở thành yên ắng và trầm ngâm hơn. Tiếng sấm ko còn khiến con người giật thột nữa nhưng nó trở thành lặng lẽ hơn trên hàng cây trung niên. Tác giả đã đúc kết chiêm nghiệm và sự từng trải của một đời người qua sự liên tưởng tới “hàng cây trung niên”. Tiếng sấm và hàng cây ở hai câu thơ cuối dường như là hiện thân của những con người từng trải, đã qua thời đoạn tuổi xanh xốc nổi, nhiều lập cập. Ở thời đoạn con người ta “trung niên” mọi thứ cần kiên cố và đứng đắn, yên ắng hơn. Tác giả đã mượn hình ảnh “hàng cây trung niên” để nói lên đời người ở tuổi xế chiều, cũng như mùa thu vậy; có chăng mùa thu là mùa của tuổi con người ta ko còn trẻ trung nữa. Nhịp đập của mùa thu, sự chuyển động của mùa thu rất nhẹ nhõm và êm đềm. Có nhẽ lúc con người ta trải qua tuổi xốc nổi, tới một lúc nào đó cần thản nhiên nhìn lại và nhẹ nhõm cảm nhận chúng. Khổ thơ cuối với giọng điệu trầm lắng khiến người đọc nhìn thấy rất nhiều điều trong cuộc sống này đáng suy ngẫm.

Hữu Thỉnh với bài thơ “Sang thu” lạ mắt và thú vị, cách cảm nhận tinh tế nhẹ nhõm cùng những chiêm nghiệm đáng suy ngẫm đã làm cho người đọc có cái nhìn nói chung và mới mẻ hơn về mùa thu. Gấp trang sách lại, mùa thu của Hữu Thỉnh vẫn còn quanh quẩn đâu đây trong trí óc của mỗi chúng ta.

2. Phân tích Sang thu xúc cảm từ khoảnh khắc giao mùa của Hữu Thỉnh

Hữu Thỉnh là thế hệ thi sĩ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, thơ ông thường chứa đựng xúc cảm tha thiết, thành tâm và rất giàu chất suy tư, triết lý. Sang thu cũng là một tác phẩm tương tự. Bài thơ được khơi nguồn xúc cảm từ khoảnh khắc giao mùa nhưng đằng sau đó còn là xúc cảm của tác giả về đời người lúc sang thu.

Tính chất suy tư, triết lí trong thơ Hữu Thỉnh được trình bày ngay từ nhan đề bài thơ. Sang thu ko chỉ là khoảnh khắc giao mùa của đất trời lúc hè đã qua và mùa thu đang cựa mình đi tới. Nhưng mà sang thu còn ẩn dụ về cuộc đời con người. Đây là thời khắc con người đã sang thu, đã trải qua biết bao sóng gió, bởi vậy cũng trở thành vững vàng hơn trước mọi cơn giông bão của cuộc đời.

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về

Tín hiệu trước hết nhưng tác giả cảm thu được chính là hương ổi, một mùi hương thật dung dị, đậm chất thôn quê. Hương ổi thật chủ động, tự nhiên “phả vào trong gió se”. Với động từ “phả” tác giả đã mô tả được hương thơm đặm đà như sánh lại, quyện lại và ùa vào gió se đầu thu. Sau sự cảm nhận về thính giác, tác giả tiếp tục cảm nhận mùa thu bằng thị giác với những đám sương dùng dắng đi qua ngõ. Nghệ thuật nhân hóa cùng từ láy “dùng dắng” đã làm cho làn sương trở thành sinh động, có hồn. Câu thơ như gợi ra trước mắt người đọc hình ảnh những hạt sương lí tí, nhỏ nhỏ, giăng mắc với nhau tạo thành màn sương mỏng nhẹ. Dáng đi của nó cũng thật chậm rãi, thư thả trước cửa ngưỡng mùa thu, như còn đang lưu luyến, lưu luyến với mùa hè.

Trong giờ phút giao mùa đấy, lòng thi sĩ như đắm chìm vào ko gian bàng bạc chất thu. Đó là cảm giác bất thần lúc gặp tín hiệu thu về “bỗng” – là sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng, một thú vui, một thoáng xúc động trước những khoảnh khắc thu thật thu, con người thoát khỏi bộn bề cuộc sống để hòa mình vào tự nhiên. Và tiếp tới là những mỏng manh xúc cảm, một tẹo bối rối tự hỏi mình “hình như”. Tình thái từ trình bày rõ sự bâng khuâng, xao xuyến trong lòng thi nhân lúc nhìn thấy những tín hiệu mùa thu. Hữu Thỉnh quả là người có giác quan vô cùng nhạy cảm thì ông mới có những cảm nhận tinh tế tới vậy về phút giao mùa.

Sang tới khổ thơ thứ hai, bức tranh mùa thu đã có những chuyển biến rõ ràng, đậm nét hơn. Từ ko gian ngõ vườn nhỏ nhỏ, Hữu Thỉnh vươn ngòi bút của mình tới ko gian rộng lớn hơn, ko gian bầu trời, sông nước. Dòng sông hiền hòa, thư thả chảy ko còn cuồn cuộn, đỏ ngầu như những ngày nước lũ mùa hè. Đối lập với hình ảnh dòng sông là hình ảnh những cánh chim vội vã. Hình như những cơn gió se lạnh đã đâu đó len lỏi trong ko gian bởi vậy những loài chim phải vội vã bay về phương nam tránh rét. Cách ông dùng từ cũng hết sức tinh tế: “khởi đầu”, chỉ mới là khởi đầu chứ chưa hẳn là vội vã bởi thu cũng chỉ mới chớm sang thôi. Mọi sự vật hiện tượng chuyển động thật thư thả, khẽ khàng bởi vậy chỉ có những tâm hồn tinh tế mới nhận thấy được.

Hai câu thơ sau là một điểm nhấn, tạo nên sự lạ mắt cho bức tranh mùa thu: “Có đám mây mùa hạ/ Vắt nửa mình sang thu”. Đây là trường liên tưởng hết sức mới mẻ, lạ mắt, gợi ra quang cảnh một làn mây mỏng nhẹ, đang uyển chuyển cựa mình chuyển bước sang thu. Đồng thời cũng có thấy tâm trạng lưu luyến, lưu luyến của đám mây: nửa lưu luyến mùa hạ, nửa hào hứng nghiêng mình hẳn sang thu. Ở đoạn này tác giả tỏ ra hết sức tài tình lúc mượn cái hữu hình của đám mây để gợi ra cái vô hình của ko gian, ranh giới giao mùa. Trình bày trường liên tưởng thú vị này ko chỉ là cảm nhận bằng thị giác nhưng còn được cảm nhận chính bằng tâm hồn tinh tế nhạy cảm và lòng yêu tự nhiên tha thiết của thi sĩ.

Bức tranh mùa thu dường như được hoàn chỉnh, rõ nét hơn qua hai câu thơ tiếp theo: “Vẫn còn bao nhiêu nắng/ Đã vơi dần cơn mưa”. Mùa thu xuất hiện rõ nét hơn qua sự thay đổi của các hiện tượng tự nhiên: mưa, sấm – vốn là những tín hiệu đặc trưng của mùa hạ, nay cũng “vơi dần”, “bớt bất thần”, mùa thu ngày một đậm nét hơn. Sau những cảm nhận đấy, lắng lại là những suy tư chiêm nghiệm của tác giả về con người về cuộc đời:

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên

Câu thơ trước hết mang ý nghĩa tả thực: sang thu những cơn mưa lớn kèm sấm đã vơi dần, bớt dần, đồng thời trải qua một mùa hè đầy giông bão những hàng cây đã ko còn giật thột bởi những tiếng sấm mùa hạ nữa. Nhưng tuy nhiên, câu thơ còn mang ý nghĩa biểu tượng: “sấm” là những vang động, những biến cố nhưng con người đã trải qua trong cuộc đời; “hàng cây trung niên” là những con người trưởng thành đã từng trải qua bao thăng trầm, biến cố. Từ ý nghĩa đó thi sĩ gửi gắm suy tư, chiêm nghiệm của mình: lúc con người đã trải qua những giông bão của cuộc đời sẽ tĩnh tâm hơn trước những thất thường, những tác động của ngoại cảnh. Câu thơ chất chứa biết bao suy tư, chiêm nghiệm của tác giả về cuộc đời, về con người.

Hữu Thỉnh sử dụng thể thơ năm chữ tài hoa, giàu nhịp độ. Bài thơ có nhịp độ chậm, nhẹ nhõm, sâu lắng như chính bước đi chậm trãi của thời kì trong khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu. Lớp ngôn từ giản dị, giàu trị giá tạo hình: phả, vắt, dùng dắng, dềnh dàng, vội vã,… diễn tả tinh tế những tín hiệu mùa thu. Ngoài ra ông còn có những trường liên tưởng bất thần, lạ mắt làm tứ thơ sinh động, lôi cuốn hơn. Hình ảnh thơ có chọn lựa, rực rỡ mang nét đặc trưng của thời tiết lúc giao mùa: hạ – thu.

Tác phẩm đã mang lại cho thi ca Việt Nam một bức tranh phong cảnh sang thu thật đặc trưng, ý nghĩa. Đồng thời qua bài thơ ta còn thấy được những cảm nhận tinh tế của tác giả trong việc tái tạo khoảnh khắc chuyển mùa từ hạ sang thu với sự giao thoa của nhiều lớp nghĩa: đất trời lúc sang thu, đời sống sang thu và đời người sang thu.

>>> Xem thêm bài liệt kê những giải pháp tu từ trong bài thơ Sang thu để có thêm tư liệu làm bài

3. Phân tích Sang thu để cảm biết một mùa thu rất đỗi thân thuộc

Đây mùa thu tới, mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng

Là tiếng thơ reo vui, hồ hởi của thi sĩ Xuân Diệu trước khoảnh khắc thu sang, câu thơ hiện đại nhưng vẫn thấm đẫm chất cổ điển. Còn tới với thi sĩ Hữu Thỉnh ta sẽ được cảm biết một mùa thu rất đỗi thân thuộc, rất đỗi Việt Nam qua bài thơ Sang thu.

Sang thu ko dùng thứ ngôn từ mĩ lệ, quá cầu kì trau chuốt nhưng rất đỗi giản dị tự nhiên, liên kết hài hòa với tình cảm thành tâm đã mang lại cho thi ca Việt Nam một bức tranh mùa thu rất khác:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về

Bỗng – cảm giác đột nhiên, tự nhiên ùa về, một mùi hương vừa lạ, vừa quen, mùi hương đấy giản dị biết bao, đấy chính là hương ổi. Hương ổi là mùi hương tiêu biểu của làng quê Việt Nam, mỗi độ thu về, theo cơn gió se lạnh, hương ổi cũng tung mình bay đi xa. Hương thơm đấy ko hề nhạt nhòa, nhưng đậm và sánh lạnh phả vào cơn gió se, khiến cả ko gian tràn trề hương thơm dịu dàng đồng quê đấy. Câu thơ ko chỉ giúp người đọc cảm thu được mùi hương nhưng còn tưởng tượng ra sắc màu vàng ươm, chín thơm của những trái ổi đang lúc lỉu trên cành. Ko chỉ cảm nhận ở hương ổi, nhưng Hữu Thỉnh còn lắng lòng mình để thấy bước thu về trên những dòng sương thu thư thả, chậm trễ trên bầu trời. Và để cuối cùng ông chợt giật thột nhìn thấy: “Hình như thu đã về”. Chữ hình như đấy còn như một tiếng reo vui, sự ngỡ ngàng chào đón thu sang.

Nếu như ở khổ thơ đầu nhưng cảm giác về mùa thu vẫn còn rất đỗi mỏng manh, thì sang tới khổ thơ thứ hai mùa thu đã rõ ràng hơn. Tiếp tục sử dụng ngôn từ giản dị, mộc mạc, Hữu Thỉnh đưa người đọc đi tuần tự bóc tách từng tín hiệu lúc thu về:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Ngôn từ quá đỗi dung dị, khiến ta ngỡ như chỉ là những lời nói, lời tâm tư của tác giả với mọi người. Nhưng cái giản dị đó lại được liên kết hài hòa với các giải pháp nghệ thuật, tạo nên chất thơ cho tác phẩm. Con sông được nhân hóa, cũng dềnh dàng lúc thu sang. Nước thôi cuồn cuộn chảy, nhưng đỏ nặng phù sa, chậm trễ trôi. Trên bầu trời những chú chim cũng chỉ mới “khởi đầu vội vã” tìm về phương Nam tránh rét. Đặc thù nhất là hình ảnh đám mây mang trên mình hai mùa: một nửa mùa hạ và một nửa mùa thu. Đám mây ko còn là đám mây thuần tuý nữa nhưng nó tựa như một tấm lụa mỏng, vắt ngang bầu trời, làm cho khái niệm thời kì vốn vô hình nay cũng trở thành hữu hình. Đám mây nửa lưu luyến, lưu luyến mùa hè sôi động, nửa lại hào hứng nghiêng hẳn mình sang mùa thu để khám phá. Ko chỉ ngừng lại ở đó những hiện tượng tự nhiên như sấm, chớp, mưa cũng trở thành thưa dần và ít dần đi. Tới đây mùa thu đã thực sự hiện hình một cách rõ nét. Chỉ với những nét phác họa hết sức đơn sơ nhưng cũng đủ để cho ngòi bút tài hoa của Hữu Thỉnh dựng lên bức tranh thu nồng đượm tình người, tình yêu cuộc sống. Hình ảnh thu ko âm u, héo úa, nhưng tươi tỉnh, tràn đầy sự sống và hết sức giản dị. Tác giả đã sử dụng liên tục các từ láy: dùng dắng, dềnh dàng, vội vã và giọng thơ chuyển đổi linh hoạt, lúc ngỡ ngàng lúc vui tươi, reo ca để đưa người đọc tới một quang cảnh thu thật thu của làng quê Việt Nam.

Hai câu thơ cuối mang tính ẩn dụ rõ nét:

Sấm cũng bớt bất thần

Bên hàng cây trung niên

Cũng như những hàng cây, trải qua một mùa hè đầy giông bão, nó cũng trở thành chín chắn hơn. Và một cơn mưa rào rơi rớt của của hạ đầu thu, với tiếng sấm thưa thớt dần ko còn làm cho hàng cây sợ hãi. Con người cũng vậy, lúc trải qua bao giông tố trong cuộc đời, họ cũng dần dần trở thành chín chắn và trưởng thành hơn. Bởi vậy, đối với những sóng gió họ ko còn bất thần nhưng sẵn sàng đương đầu với những trắc trở thử thách. Đây chính là điểm nhấn của bài thơ, đằng sau bức tranh thu còn là những triết lí thâm thúy về cuộc đời và con người.

Cảm nhận về bài thơ Sang thu ko chỉ là khúc ca giản dị, mộc mạc mô tả bước chuyển mình của tự nhiên từ hạ sang thu. Nhưng mà nó còn là một bài thơ thấm đẫm chất triết lí về con người về cuộc đời. Với tiếng nói dung dị, thể thơ năm chữ linh hoạt, giàu nhịp độ liên kết với các giải pháp nghệ thuật đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc.

4. Phân tích bài thơ Sang thu ngắn nhất

Hữu Thỉnh là một thi sĩ có phong cách thơ giản dị nhưng vô cùng lạ mắt trong thời kỳ văn học hiện đại của nước ta. Bài thơ “Sang thu” là một bài thơ hay trình bày tình cảm của tác giả trước buổi tự nhiên đất trời giao hòa. Tác giả ko tô màu cho bài thơ nhưng bức tranh mùa thu được người đọc cảm nhận vô cùng lung linh huyền diệu, nhiều màu sắc tươi mới, làm say đắm lòng người.

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Gió dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về”

Trong khổ thơ trước hết tác giả thử giật thột lúc nhìn thấy mùa thu đang tới thật gần, đã về bên ô cửa sổ trước hiên nhà. Tác giả sử dụng từ “Bỗng” trong những làn gió se se lạnh của đầu thu, những cơn gió heo may thổi qua những con ngõ nhỏ làm cho nhiều người có cảm giác khoan khoái thoải mái. Thoang thoảng đâu đây mùi thơm của hương ổi chín, một thứ mùi thân thuộc thân yêu gắn liền với tuổi thơ của những đứa trẻ vùng nông thôn yên bình.

Những cơn gió thu dường như cũng chầm chậm hơn, ko ồ ạt gây giông tố những cơn bão mùa hè, những cơn gió thu tới thổi bay sự oi bức oi nồng, gay gắt của những tia nắng hè bỏng rát, cháy đen người.

Mùa thu là mùa của hương ổi, nhưng cũng là mùa của hương cốm. Vị cốm mùa thu thơm dẻo, ngọt lịm được gói trong những lá sen to ướp mùi hương sen ăn với những quả chuối tiêu chín tới thì thật tuyệt vời. Nó đã trở thành món ăn đặc sản của người dân Việt Nam. Nó trình bày sự tinh tế trong cách thưởng thức hương vị mùa thu của người dân ta từ thời xưa truyền lại. Như hai câu thơ trong bài thơ “Non sông” của Nguyễn Đình Thi đã viết:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới…”

Trên dòng sông những con sóng chậm trễ trôi lững lờ trình bày sự điềm tĩnh, thong dong ko lập cập, ko ồn ĩ. Nhưng trái lại những chú chim đi di trú thì ko thể nào chậm trễ được chúng vội vã bay ngang qua những bầu trời từng đàn từng đàn sẵn sàng rủ nhau đi tránh rét. Bởi mùa thu sang, rồi sẽ tới mùa đông. Vì vậy, chúng phải khởi đầu những chuyến hành trình bay về phương Nam xa xôi của mình ngay từ hiện thời ko thì lỡ mất.

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.”

Những đám mây mùa thu dường như to hơn, dài hơn chúng như những cô gái đỏng đảnh đánh đu thân mình từ mùa hạ sang mùa thu. Câu thơ trình bày sự tinh tế của tác giả trong quan sát tự nhiên cũng như trong cách sử dụng từ ngữ.

“Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên”

Thu sang những tia nắng trong veo, ko còn gay gắt, oi nồng gây khó chịu cho con người, chỉ là những tia nắng ấm áp, khô hanh hao khiến con người muốn sưởi ấm. Những cơn mưa rào mùa hạ đã vơi đi, ko còn những cơn giông tố, những tia sấm sét vang trời ko còn ồn ĩ gây giật thột cho con người mỗi lúc lên tiếng.

“Sấm cũng bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên”

Hình ảnh hàng cây trung niên gợi cho người đọc những suy nghĩ về cuộc đời về con người. Con người lúc đã trưởng thành đi qua những năm tháng tuổi xanh giống như “hàng cây trung niên” thì mọi sóng gió, giông bão ko còn làm cho con người ta giật thột, lo lắng nữa. Con người trưởng thành có khả năng thích ứng với những thay đổi, biến cố của cuộc đời.

Sang thu là một bài thơ hay để lại trong lòng người đọc nhiều xúc cảm. Tác giả Hữu Thỉnh đã vô cùng tinh tế, khôn khéo lúc sử dụng những giải pháp tu từ ẩn dụ, nhân hóa làm cho bài thơ như một bức tranh mang đầy đủ chất nhạc và thơ, gợi cảm làm say đắm lòng người. Qua bài thơ tác giả Hữu Thỉnh muốn gửi gắm nỗi lòng của mình trước cảnh đẹp của quê hương tổ quốc.

>>> Tham khảo thêm: Phân tích hai khổ thơ đầu bài thơ Sang thu (Hữu Thỉnh)

5. Bài phân tích Sang thu của học trò giỏi

Thơ là viên kim cương nhấp nhánh dưới ánh mặt trời” (Sóng Hồng). Viên kim cương đấy sẽ nhấp nhánh một màu sắc riêng lẻ của cuộc đời, như cách nhưng Hữu Thỉnh đã chạm khắc tiếng thơ của mình vào toàn cầu thi ca bốn mùa nhiều dư vị. Năm 1997, người thi sĩ đấy lúc đứng trước điểm cuối cùng của tuổi xanh đã ko ngần ngại thổ lộ hết những tâm tư của lòng mình bằng những tiếng thơ khắc khoải. Và “Sang thu” chính là như thế, với giọng thơ sâu lắng và đầy chất trữ tình, thi phẩm dường như đã vỗ vào xúc cảm của độc giả thật nhẹ nhõm. Có chăng, đó chính là những tâm tư, hoài niệm của Hữu Thỉnh lúc đứng giữa khúc ca giao mùa đầy rung động của đất trời…

Vì sao ko phải là “Thu sang” nhưng là “Sang thu”? Tất cả đều là dụng ý của tác giả cả. Với tiêu đề “Sang thu”, ta dường như cảm được sự chuyển động của sự vật, mọi thứ như có hồn hơn, sinh động và ko bị yên ắng, nghệ thuật đảo ngữ như trên phải chăng ta đã bắt gặp trong câu thơ “Cành lê trắng điểm một vài bông hoa” (Truyện Kiều) của đại thi hào Nguyễn Du. “Sang thu” làm ta có cảm giác như mùa hạ đang chủ động chuyển mình thành một sắc trời mới, dịu dàng, mát lạnh hơn là nàng thu mộc mạc. Đây là một cách làm tuy ko mới nhưng rất riêng của Hữu Thỉnh, hữu ý tạo nên sự chiêm nghiệm len lỏi trong lòng độc giả.

Nhật Chiêu từng tâm tư: “Thơ ca, trong thực chất của nó là mây, là một thể vô định và huyền ảo. Và thơ ca, cũng còn là bão tố.” Và có nhẽ, lúc đó cái đám mây “vô định và huyền ảo” kia bỗng dưng ùa về lấp kín hồn thơ của Hữu Thỉnh, cũng đầy bất thần và hư ảo như cái hương thơm thân thuộc từ đâu xộc thẳng vào hồn ông, để rồi thi nhân phải giật thột thảng thốt:

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.”

Trước tiên, từ “bỗng” mở đầu bài thơ như tín hiệu báo trước cho sự xuất hiện của ko gian và thời kì. Phải chăng, nhân vật trữ tình đã cảm thu được biết bao điều trong sự xuất hiện đấy, nó như đã cố ý đợi sẵn người ta từ lâu, mang về một tẹo thân thuộc vương vấn, len lỏi:

“Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se”

Kỳ lạ thay, tín hiệu trước hết để tác giả nhìn thấy mùa thu lại chính là hương ổi – một thứ hương thơm mộc mạc nhưng lại giản dị, thân quen của trời thu phương Bắc. Thu tới trong thơ Hữu Thỉnh một cách rất riêng, ko phải là “ao thu lạnh lẽo” như Nguyễn Khuyến, ko như “rặng liễu điều hiu” và “lá mơ phai” của Xuân Diệu, lại càng khác với “hương cốm mới” của Nguyễn Đình Thi. Ông chẳng đi theo lối mòn sáo rỗng của những dấu chân cũ, với tâm hồn lãng mạn đấy, thu ko chỉ đơn giản là trời xanh, là hoa cúc, là hương cốm hay nắng vàng. Thu còn là mùi hương ổi chín nơi quê nhà mộc mạc, ấm nồng. Sớm thu khơi gợi nên bao xúc cảm nhân gian, gợi lại kí ức tuổi thơ của những ngày xưa cũ nhưng ta không thể trở lại.

Chính tác giả cũng từng tâm tư: “Giữa đất trời mênh mang, giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ thì điều làm cho tâm hồn lay động phải giật thột nhìn thấy đó chính là mùi hương ổi… Nó giống như mùi bờ bãi, mùi non trẻ… hương ổi tự nó xộc thẳng vào miền thơ ấu thân thiết trong tâm hồn chúng ta”. Thứ hương kia ko “bay”, ko “quyện” nhưng “phả”, là xộc thẳng vào khứu giác. Thi sĩ đã sử dụng rất đắt từ ngữ gợi tả, chỉ một từ đấy cũng đủ gợi hương thơm như đang đặc sánh lại, ngát hương, đậm đặc nồng nàn thư thành luồn trong gió, được làn gió se khô, lạnh mang đi khắp ngõ ngóc của làng quê. Các dư vị của hương ổi kia như neo đậu lại trong tâm trí người đọc một ấn tượng khó phai.

Ở hai câu thơ tiếp theo, ko gian được mở rộng, vờn ra ngõ với quang cảnh mang màu sắc huyền ảo:

“Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.”

Những hàng sương nhỏ lí tí giăng màn khắp nơi được tác giả nhân hóa qua từ láy “dùng dắng” gợi cảm giác như sương như đang bị thời kì níu lại, chập chừng lưu luyến chưa muốn tan vào ko gian. Từ láy đấy phải chăng chính là tâm trạng của Hữu Thỉnh, mang chút tiếc nuối, mang chút quyến luyến lại pha thêm vài giọt lưu luyến của thi nhân lúc bổi hổi nhìn thấy mùa hạ đã đi qua từ lúc nào… Ko gian “ngõ” nhưng sương theo gió đi qua đấy vừa là ngõ thực, vừa là cửa ngõ của thời kì, ko gian giao mùa.

Ông đã cảm nhận tín hiệu của mùa thu bằng tất cả các giác quan và sự tinh tế trong tâm hồn nhạy cảm của một thi sĩ thực thụ. Trong sự ngỡ ngàng, cả khứu giác, xúc giác và thị giác đều đang méc bảo rằng thu đã về nhưng con người vẫn còn chưa dám tin, chưa dám chắc. Thành phần tình thái “hình như” tựa sự phỏng đoán nửa tin nửa ngờ, nửa khẳng định, nửa kia lại hoài nghi, là cái ngỡ ngàng ngạc nhiên, bâng khuâng xao xuyến của thi sĩ trước quang cảnh dao động của đất trời sang thu.

Nếu ở khổ thơ trước hết, bằng sự cảm nhận rất riêng của tác giả, tiết trời được gợi nên từ những gì vô hình như “hương ổi” và “ gió”, cái mờ mờ ao ảo của “sương” hay ko gian “ngõ” nhỏ hẹp thân thiện thì sang khổ thơ thứ hai, mọi vật dường như đã chân thực và hữu hình hơn rất nhiều:

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.”

Tới đây, cái bỡ ngỡ thuở đầu đã tan biến đâu mất, nhường lại chỗ cho những rung cảm mãnh liệt của hồn thơ. Bức tranh sang thu được mô tả ở tầm nhìn xa hơn, cao rộng hơn của bầu trời; dài ra và rộng thêm của dòng sông. Hai câu thơ đầu tuy dùng cấu trúc đối nhưng lại như một nét chấm phá vô cùng đặc trưng của sắc thu:

“Chim được lúc dềnh dàng

Chim khởi đầu vội vã.”

Tự nhiên trong thơ được tác giả tinh tế nhân hóa trở thành vừa có hồn vừa có tình. Dòng sông lúc sang thu ko còn cuồn cuộn gấp gáp như ngày hạ nhưng bỗng trở thành thư thả dềnh dàng, lững lờ trôi như đang còn ngẫm ngợi suy tư. Đối lập với dòng sông là những cánh chim khởi đầu vội vã, gấp rút như đứa con sợ lỡ mất chuyến xe cuối cùng trở về nhà. Có nhẽ nó đang sẵn sàng cho cuộc hành trình bay đi tránh rét ở phương xa, hay cũng có thể nó chỉ đang vội vã trở lại tổ trước lúc những ánh mặt trời cuối cùng vỡ tan vào trong màn đêm.

Phải tinh tế biết bao để Hữu Thỉnh nhìn thấy được cái “được lúc” và cái “dềnh dàng” của thời kì tưởng như luôn nhịp đều đều ko thay đổi. Đại thi hào M.Gorki từng nói: “thơ là tâm hồn”, vậy ắt hẳn hồn thi sĩ phải luôn đong đầy xúc cảm mới có thể cho ra đời những dòng thơ thâm thúy tương tự.

Thế nhưng, đấy chưa phải là tất cả những tinh hoa của vị thi sĩ tài hoa, hai câu thơ tiếp theo mới thật sự trình bày những gì đẹp nhất của tác phẩm:

“Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu”

Hiện lên trước mắt ta là bức tranh thu đầy lãng mạn và trữ tình của đất trời. Thu chỉ đang ở nơi cửa ngõ của mùa, vì vậy đám mây chỉ vừa mới “vắt nửa mình” nhưng thôi. Nghệ thuật ẩn dụ rực rỡ “vắt nửa mình” khiến câu thơ thêm đậm ý vị, duyên dáng và vô cùng gợi ảnh. Có nhẽ, ta cũng từng bắt gặp ở đâu đó đám mây tương tự trong thơ của Lê Thu An:

“Mây trời một dải trắng phau

Vắt ngang sườn núi chiều thu ngập ngừng”

Mây của Lê Thu An “ vắt ngang” sườn núi – là một sự vật hữu hình và ta có thể nhìn, có thể cảm. Thế nhưng đám mây của Hữu Thỉnh lại khác, nó tựa như một dải lụa bồng bềnh vắt nửa mình sang thu. Trên đời này giữa hạ và thu làm gì có một “ranh giới” rành mạch nào phân cách? Đấy vậy nhưng Hữu Thỉnh lại vẽ nên ranh giới cho một thứ vô hình như thế. Ông tinh tế dùng hình ảnh của ko gian để diễn tả lại sự vận động diệu kỳ của thời kì. Đám mây kia là thật, nhưng ranh giới của mùa là ảo. Bầu trời đấy như nhuộm nửa sắc thu để rồi tới một lúc nào đó sẽ là cả một bầu trời trong veo như pha lê:

“Tầng mây lửng lơ trời xanh ngắt”

(Thu điếu – Nguyễn Khuyến)

Hai câu thơ đấy ko chỉ hát về khúc ca mùa thu nhưng còn như chất chứa cả những suy tư, trằn trọc của chính thi sĩ. Lúc viết bài thơ này, tác giả tâm tư rằng ông đã từng liên tưởng tới những đám mây thu trọn vẹn. Thế nhưng, dường như đã có gì níu giữ tâm trí ông theo chiều hướng “một nửa” đấy. Có nhẽ mây mùa hạ đã mang theo tất cả những hoài bão, những ước mơ của tuổi xanh, cuốn theo bao sức sống mãnh liệt của tuổi vô ưu vô lo, tô nên một mùa hạ ngập tràn màu sắc, sặc sỡ và nên thơ hơn bao giờ hết.

Vậy nhưng, giữa mơ và thực luôn bị cách trở giữa một ranh giới vô hình nào đó khiến chúng khó nhưng trọn vẹn. Sự dở dang, mất mát là một hiện thực nhưng ta buộc phải học cách chấp nhận, có chăng vì vậy, đám mây chỉ có thể vắt nửa mình sang thu nhưng thôi. Những đồng chí, những người lính ngoài chiến trường của ông năm đấy cũng thế, họ đã ra đi, đã “gục lên súng mũ quên mất đời” (Tây Tiến), quên mất cả tuổi xanh và tương lai tươi sáng phía trước. Cùng với họ, những hoài bão kia sẽ mãi mãi nằm lại nơi chiến trường nhưng chẳng bao giờ có thể trở về được nữa, tựa hồ nửa đám mây còn vắt vẻo phía bên mùa hạ, tất cả sẽ chỉ còn là hồi ức…

Có câu: “Xuân sinh, hạ trưởng, thu liễn, đông tàn.” Những lay chuyển của tạo vật tới đây đã hóa thành những suy tư của đời người lúc khoảng khắc thu vừa chớm nở. Trong khổ thơ cuối này, Hữu Thỉnh đã bộc lộ ra hết những trằn trọc từ tận đáy lòng mình:

“Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm đã bớt bất thần

Trên hàng cây trung niên.”

Cuối cùng, tới những câu thơ cuối, thu đã xuất hiện rõ ràng hơn bao giờ hết, cùng với cách tác giả lắng đọng lại để suy tư, để hoài niệm về cuộc đời. Vẫn là nắng đấy, nhưng đã mờ phai. Vẫn là mưa, là sấm nhưng đã chẳng còn bất thần ồn ã như lúc trước. “Nắng”, “mưa”, “sấm” lúc liên kết với các phó từ “đã”, “vẫn”, “cũng” thì mức độ đã khác, chúng lắng lại, chừng mực và ổn định hơn những ngày hạ, ko còn dữ dội, cũng chẳng còn gay gắt, nặng nề. Hạ nhạt dần, thu đậm nét hơn. Ở hai câu thơ cuối ko còn thuần tuý chỉ là mô tả bức tranh mùa thu nữa nhưng đã trở thành một triết lý sống thâm thúy Hữu Thỉnh hàm ý đan cài vào bài thơ. Cũng như chính tác giả đã từng tự bạch: “Có thể hiểu, hàng câu đã lớn, đã trải qua bao mùa thay lá sẽ trở thành vững vàng hơn trước những tiếng sấm bất thần”.

Phép nhân hóa và ẩn dụ như hàm ý rằng tiếng sấm là những vang động thất thường, những trắc trở, chông chênh của cuộc đời mỗi người. Lúc càng trưởng thành, càng trải nghiệm nhiều, ta lại càng trở thành bình tâm hơn lúc đương đầu với nhưng cơn sấm nhưng cuộc đời tặng thưởng, ko còn xốc nổi như xưa. Tới đây, người đọc như vỡ òa đi lúc nhìn thấy “sang thu” ko chỉ có ở thời kì, ở tự nhiên nhưng còn là sự “sang thu” của đời người.

Cùng nhìn lại cả bài thơ, ta thấm thía vì sao lại có sự lưu luyến, “dùng dắng” lúc sang thu. Vì sao lại có sự “dềnh dàng” nhưng lại “vội vã”, có nhẽ lúc mái tóc đã dần phai sương, ta lại càng luyến tiếc những ngày xanh lúc trước để rồi phải càng vội vã để sống, để góp sức và tận hưởng thời giờ ít ỏi còn lại của cuộc đời. Ta biết rằng mình đã ko còn nhiều thời cơ để dây dưa, lãng phí nữa. Có câu nói rằng: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa hối hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí”, cho khỏi nuối tiếc vì lỡ đã đánh mất quá nhiều thời kì của chính mình.

Hạ đi, thu tới mang theo những xúc cảm đột nhiên để rồi gieo lại trong lòng người nào những bổi hổi về một nàng thu nồng nàn êm ái. Hữu Thỉnh đã khắc họa nên bức tranh giao mùa đấy bằng ngòi bút sắc nét mang đầy hơi thở trữ tình cùng những triết lý sâu xa. Với những dòng thơ bốn chữ vỏn vẹn, bài thơ mộc mạc một tình yêu tự nhiên thắm thiết, về khát khao yêu đời nhưng tác giả mong muốn gửi gắm cho độc giả cũng như gửi lại cho tuổi xanh của chính mình đã đi qua tự thuở nào. Tác phẩm như viên pha lê đầy khía cạnh, trải qua bao thăng trầm để trọn vẹn lung linh. “Sang thu” chính là như thế! Sinh ra trên đời để lặng lẽ mến thương và du dương suốt dặm đường.

(Nguồn: Bài làm của bạn Hà Minh Ngọc)

6. Gợi ý một số dạng đề viết đoạn văn phân tích về bài Sang thu

a) Đoạn văn ngắn phân trò trống cảm nhận tinh tế của thi sĩ về lay chuyển trong ko gian lúc sang thu ở khổ thơ đầu.

Gợi ý:

– Nêu những chuyển biến của ko gian lúc sang thu (hương vị, hình ảnh)

+ Hương vị:

  • mùi ổi chín lan tỏa gợi nhớ về tuổi thơ êm đềm, về làng quê rợp bóng tre xanh, ăn sâu vào tiềm thức bao người.

+ Hình ảnh:

  • Cơn gió se lướt trong ko gian nhẹ nhõm.
  • Sương thu như làn khói mỏng giăng mắc trước cổng nhà.
  • Dòng sông ko còn cuồn cuộn như trước nhưng êm đềm buông mình chậm rãi
  • Đàn chim vội vã bay đi tránh rét.
  • Trên trời, mây lững lờ trôi từng đám
  • Nắng đã nhạt hơn và mưa cũng vơi dần.
  • Tiếng sấm thưa dần và dường như cũng nhẹ nhõm hơn.

=> Các từ “phả vào”,”dềnh dàng”, “dùng dắng” để diễn tả cảm giác trạng thái trình bày sự thay đổi của quang cảnh tự nhiên một cách tinh tế trong thời khắc giao mùa; trình bày tâm trạng bâng khuâng ngỡ ngàng của tác giả lúc thu sang.

Đoạn văn mẫu:

Mở đầu “Sang thu” là những cảm nhận tinh tế, bất thần của thi sĩ Hữu Thỉnh trước ko gian nơi đồng quê êm đềm, dịu dàng nhưng thơ mộng:

Bỗng nhìn thấy hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương dùng dắng qua ngõ

Hình như thu đã về.

Đặt từ “bỗng” ở đầu khổ thơ, tác giả cho thấy, mùa thu tới khá bất thần và đột ngột, dường như ko hứa hẹn trước. Mở màn mùa thu ko phải là nét đặc trưng của trời mây hay sắc vàng hoa cúc như trong thơ cổ nhưng là “hương ổi” nơi vườn quê. Cái hương thơm nồng nàn đấy, thân thuộc đấy đang “phả vào trong gió se” – thứ gió heo may, khô lạnh, dịu dàng chỉ xuất hiện độ giao mùa ở miền Bắc. Dùng từ “phả” tác giả gợi hương thơm ngan ngát của ổi chín như lắng đọng, sánh lại, lan tỏa trong ko gian, thấm vào tâm tưởng, đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ. Từ láy gợi hình cùng nghệ thuật nhân hóa – “sương dùng dắng qua ngõ” gợi hình ảnh làn sương duyên dáng, yểu điệu như đang đợi chờ, đang lưu luyến nửa ở, nửa đi. Bằng tất cả các giác quan: khứu giác, xúc giác, và thị giác, tác giả cảm nhận những nét đặc trưng của mùa thu đều hiện diện. Phút giây giao mùa của tự nhiên, cảm thấy rồi, nhìn thấy rồi, vậy nhưng thi nhân vẫn sững sờ, khó tin: “Hình như thu đã về”.

b) Đoạn văn ngắn nêu cảm nhận về vẻ đẹp của hình ảnh “đám mây mùa hạ” trong khổ thơ thứ 2

Những chuyển biến nhẹ nhõm nhưng tinh tế của đất trời lúc hạ sang thu được thi sĩ Hữu Thỉnh cảm nhận thâm thúy qua bài thơ “Sang thu”. Ở đó có hương ổi nồng nàn, có gió thu se lạnh, có làn sương dùng dắng, có dòng sông dềnh dàng, có cánh chim trời vội vã và: “Có đám mây mùa hạ – Vắt nửa mình sang thu”. Người đọc cảm nhận: hình như trong đám mây kia vẫn còn lại một vài tia nắng ấm của mùa hạ nên mới “Vắt nửa mình sang thu”. Tiếng nói thơ thật giàu chất tạo hình! Trong khoảnh khắc giao mùa, đám mây như kéo dài ra, nhẹ trôi như tấm lụa mềm treo lửng lơ giữa bầu trời trong xanh, cao rộng. Nó vắt lên cái ranh giới thủng thẳng, mỏng manh giữa hai mùa hạ – thu để rồi một thoáng qua đi cả đất trời đã nhuốm màu sắc thu. Có thể nói, bằng sự liên tưởng tinh tế, lạ mắt, Hữu Thỉnh đã thông minh ra một hình ảnh đầy chất thơ thật quyến rũ, thật xốn xang lòng người!

(Nguồn fanpage: Học văn lớp 9)

// Những bài văn phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh trên đây dù là dài hay ngắn thì đều có điểm chung đó là mạch nội dung thống nhất theo trình tự logic từ đầu tới cuối. Nếu các em muốn tự mình viết được một bài văn hoàn chỉnh và đầy đủ ý tương tự thì việc quan trọng trước hết là phải xây dựng được một dàn ý cụ thể hay chính là khung xương sống của một bài văn.

    Dưới đây là các bước cơ bản nhưng các em có thể bám theo để có thể xây dựng được một dàn ý cụ thể, ko bỏ sót ý và từ đó triển khai được một bài văn hoàn chỉnh.

II. Hướng dẫn làm bài phân tích bài thơ Sang thu

1. Xác định yêu cầu đề bài

– Yêu cầu đề bài: Phân tích nội dung, nghệ thuật của bài thơ Sang thu

– Phạm vi tư liệu, dẫn chứng: các cụ thể, hình ảnh,… có trong tác phẩm Sang thu của Hữu Thỉnh

– Phương pháp lập luận chính: phân tích

2. Luận điểm bài thơ Sang thu

– Luận điểm 1: Những cảm nhận thuở đầu của thi sĩ về cảnh sang thu của đất trời.

– Luận điểm 2: Cảm nhận những chuyển biến tinh tế của đất trời lúc thu sang

– Luận điểm 3: Phân tích những tâm tư, suy ngẫm của tác giả

3. Tri thức cần củng cố trước lúc làm bài

a) Tri thức cơ bản về tác giả Hữu Thỉnh

– Hữu Thỉnh (1942) tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học ở Phú Vinh, Duy Phiên, Tam Đảo (Tam Dương), Vĩnh Phúc.

– Ông trải qua một tuổi thơ ko mấy dễ dàng

– Tốt nghiệp phổ thông và tòng ngũ năm 1963, tham gia các hoạt động tại trung đoàn 202 trong đó có viết báo và làm cán bộ tuyên huấn.

– Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Tuần báo Văn nghệ của Hội nhà văn Việt Nam.

– Các tác phẩm chính: Sang thu, Âm vang hào chiến đấu (in chung), Đường tới thành thị (trường ca, 1979), Tiếng hát trong rừng, Từ hào chiến đấu tới thành thị (trường ca, thơ ngắn), Lúc nhỏ Hoa ra đời (thơ thiếu nhi, in chung), Thư mùa đông (1994), Trường ca biển (1994), Thương lượng với thời kì (2005), Trăng Tân Trào (2019)…

b) Tri thức chung về tác phẩm Sang thu

– Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1977, lúc tổ quốc vừa mới thống nhất hòa bình, Hữu Thỉnh đã sáng tác bài thơ Sang thu vào khoảng gần cuối năm và cho in trong tập “Từ hào chiến đấu tới thành thị”.

– Nội dung chính: Mô tả những chuyển biến nhẹ nhõm của đất trời từ hạ sang thu, ko chỉ có hình ảnh tự nhiên nhưng còn có bóng vía con người trước mùa thu của cuộc đời.

– Rực rỡ nghệ thuật: sử dụng thể thơ năm chữ, hình ảnh sinh động lôi cuốn, nghệ thuật mô tả tự nhiên chân thực, tiếng nói thơ trong sáng, giản dị, gợi nhiều xúc cảm.

– Bố cục bài thơ:

+ Khổ 1: Cảm nhận về tự nhiên lúc giao mùa, tín hiệu báo thu về

+ Khổ 2: Cảm nhận về quang cảnh trời đất lúc vào thu

+ Khổ 3: Những lay chuyển lặng lẽ của tạo vật và suy ngẫm về cuộc đời người lúc chớm thu

III. Lập dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

1. Mở bài phân tích Sang thu

– Giới thiệu nói chung về thi sĩ Hữu Thỉnh: Hữu Thỉnh là một thi sĩ viết nhiều và viết rất hay về con người, cuộc sống nông thôn – một thi sĩ mộc mạc nhưng vô cùng tinh tế.

– Dẫn dắt vào bài thơ: Bài thơ “Sang thu” được viết theo thể thơ năm chữ nhịp nhàng, thong dong, êm ái, trầm lắng và thoáng chút suy tư… trình bày một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.

2. Thân bài phân tích Sang thu

a) Luận điểm 1: Những cảm nhận thuở đầu của thi sĩ về cảnh sang thu của đất trời. (Khổ 1)

* Tự nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình

– Hương ổi phả trong gió se (se lạnh và hơi khô): “Hương ổi” là làn hương đặc trưng của mùa thu miền Bắc được cảm nhận từ mùi ổi chín rộ.

– Từ “phả”: Động từ có tức là tỏa vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hòa vào trong gió heo may của mùa thu, lan tỏa khắp ko gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm nồng nàn lôi cuốn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt Nam.

– “Sương dùng dắng“: Những hạt sương nhỏ lí tí giăng mắc như một làn sương mỏng nhẹ nhõm trôi, đang “cố ý” chậm lại thư thả, nhẹ nhõm, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như có tâm hồn.

* Xúc cảm của thi sĩ

– Liên kết một loạt các từ: “Bỗng, phả, hình như” trình bày tâm trạng ngỡ ngàng, xúc cảm bâng khuâng trước thoáng đi đột nhiên của mùa thu.

– Thi sĩ giật thột, hơi bối rối, hình như còn có chút gì chưa thật rõ ràng trong cảm nhận. Vì đó là những cảm nhận nhẹ nhõm, thoáng qua hay là vì quá đột ngột nhưng tác giả chưa nhìn thấy?

– Tâm hồn thi sĩ lay chuyển nhịp nhàng với phút giao mùa của cảnh vật. Từng cảnh sang thu nhấp nhoáng hồn người: Dùng dằng, lưu luyến, lưu luyến, bâng khuâng…

b) Luận điểm 2: Cảm nhận những chuyển biến tinh tế của đất trời lúc thu sang

– Hình ảnh tự nhiên sang thu được thi sĩ phát hiện bằng những hình ảnh thân thuộc làm nên một bức tranh mùa thu xinh xắn và trong sáng:

+ Dòng sông quê hương thướt tha mềm mại, hiền hoà trôi một cách nhàn hạ, thanh thản -> gợi lên vẻ đẹp êm dịu của bức tranh thiên thiên mùa thu.

+ Đối lập với hình ảnh trên là những cánh chim chiều khởi đầu vội vã bay về phương Nam tránh rét trong buổi hoàng hôn.

+ Mây được mô tả qua sự liên tưởng lạ mắt bằng tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu tự nhiên tha thiết:

– “Có đám mây mùa hạ. Vắt nửa mình sang thu”: Gợi hình ảnh một làn mây mỏng, nhẹ, kéo dài của mùa hạ còn sót lại như lưu luyến.

=> Ko phải vẻ đẹp của mùa hạ cũng chưa hẳn là vẻ đẹp của mùa thu nhưng đó là vẻ đẹp của thời khắc giao mùa được thông minh từ một hồn thơ tinh tế và nhạy cảm đang say thời khắc giao mùa này. Trong “Chiều sông Thương”, ông cũng có một câu thơ tương tự về cách viết: “Đám mây trên Việt Yên. Rủ bóng về Bố Hạ.”

c) Luận điểm 3: Phân tích những tâm tư, suy ngẫm của tác giả

– Tự nhiên sang thu còn được gợi ra qua hình ảnh cụ thể: nắng – mưa

+ “Nắng”: hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã tới chứ ko chói chang, dữ dội, gây gắt.

+ “Mưa” cũng đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất thần chợt tới rồi lại chợt đi. Từ “vơi” có trị giá gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ồ ạt, bất thần của mùa hạ.

– Hình ảnh ẩn dụ: “Sấm cũng bớt bất thần. Trên hàng cây trung niên”

+ Ý nghĩa tả thực: Hình tượng “sấm” thường xuất hiện bất thần đi liền với những cơn mưa rào chỉ có ở mùa hạ (sấm cuối mùa, sấm cuối hạ cũng bớt đi, ít đi lúc sang thu).

+ Ý nghĩa ẩn dụ: “Sấm” gợi những vang động thất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. “Hàng cây trung niên” gợi tả những con người từng trải đã từng vượt qua những trắc trở, những thăng trầm của cuộc đời. Qua đó, con người càng trở thành vững vàng hơn.

=> Gợi xúc cảm tiếc nuối.

3. Kết bài phân tích Sang thu

– Khẳng định trị giá nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

+ Nội dung: “Sang thu” của Hữu Thỉnh đã ko chỉ mang tới cho người đọc những cảm nhận mới về mùa thu quê hương nhưng còn làm thâm thúy hơn tình cảm quê hương trong trái tim mọi người.

+ Nghệ thuật: sử dụng nhiều từ láy, tính từ gợi trạng thái, hình ảnh chân thực; nghệ thuật nhân hóa mang lại cái hồn cho bài thơ, nghệ thuật ẩn dụ tạo chiều sâu về xúc cảm và suy nghĩ.

>>> Tham khảo thêm: Dàn ý phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

4. Sơ đồ tư duy phân tích Sang thu

Hướng dẫn phân tích Sang thu theo sơ đồ tư duy

IV. Tri thức mở rộng về bài thơ Sang thu

Dưới đây là một số thông tin tri thức mở rộng nhưng các em có thể tham khảo để bổ sung vào nội dung bài phân tích Sang thu của mình cho hợp lý để bài văn có chiều sâu, hay và lôi cuốn người đọc hơn.

1. Một số ý kiến giám định về bài thơ Sang thu

“Bài thơ ko chỉ báo cho người đọc biết thu đã trở trong cảnh sắc tự nhiên nhưng còn ngay trong cuộc sống của con người, trong tâm hồn tôi và chắc với rất nhiều người yêu thu..”

(Hữu Thỉnh)

“Chỉ mười hai câu thơ năm chữ nhưng anh đã vẽ lên một bức tranh “sang thu” vừa đúng, vừa đẹp, lại có tình, có chiều sâu suy nghĩ”

(Nguyễn Xuân Lạc, Báo Giáo dục và Thời đại, số 1114 ngày 22/9/2005).

“Tự nhiên và con người đều chung một nhịp sang thu. Nhan đề “Sang thu” vừa bao trùm lại vừa thấm vào từng từ ngữ, cảnh vật. Hương quả sang thu. Ngọn gió sang thu. Màn sương sang thu. Dòng sông, bầy chim, đám mây, bầu trời sang thu. Nắng sang thu. Mưa sang thu. Sấm chớp, giông bão, cây cối sang thu. Nhưng trong từng cảnh sang thu của tự nhiên, đất trời, tạo vật là lồng lộn hồn người sang thu.”

(Vũ Nho, Thơ chọn và lời bình, NXB văn học, H. 1993)

“Bài thơ khép lại với hình ảnh “sấm” và “hàng cây” vừa có tính tả thực vừa mang ý nghĩa ẩn dụ, gợi ra những suy tư trầm lặng. Cuối hạ – đầu thu, lúc đã ko còn những cơn mưa xối xả thì sấm cũng bớt bất thần và dữ dội. Hàng cây trung niên là hàng cây đã qua bao cuộc chuyển mùa? Ko biết chuẩn xác là bao nhưng chắc cũng đủ để điềm nhiên trước những biến động. Tựa như con người lịch lãm, từng trải có thể bình tâm trước những vang chấn của ngoại cảnh.”

(Nguyễn Trọng Hoàn, Đọc và hiểu văn bản Ngữ văn 9, NXB Giáo dục, 2005)

Trong một bài phỏng vấn, Hữu Thỉnh đã giảng giải “Sấm là những trắc trở thử thách nhưng dân tộc Việt Nam đã trải qua hai trận đấu tranh thảm khốc chống Pháp và Mỹ. Còn hàng cây là hình ảnh của tổ quốc, dân tộc ta vững vàng vượt qua thử thách. Trải qua bao nhiêu thử thách, bom đạn thảm khốc, chúng ta ko còn sợ bất kỳ thế lực nào, vững vàng vượt lên phái trước trong công cuộc xây dựng tổ quốc”.

2. Giảng giải nghĩa một số từ

– Dùng dằng: cố ý chậm lại

– Dềnh dàng: chậm trễ, thư thả.

* Tổng kết hướng dẫn phân tích Sang thu

Trên đây là một số bài văn mẫu lớp 9 hay và hướng dẫn cụ thể cách làm bài văn phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, các bạn có thể tham khảo để hoàn chỉnh bài phân tích của mình theo đúng hướng và yêu cầu đề bài. Chúc các bạn học tốt môn Văn !

 

[Văn mẫu 9] Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, hướng dẫn cụ thể cách làm và tổng hợp bài văn mẫu đạt điểm cao phân tích Sang thu.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục

[rule_{ruleNumber}]

Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, hướng dẫn cụ thể cách làm và tổng hợp bài văn mẫu đạt điểm cao phân tích Sang thu.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_3_plain]

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_1_plain]

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_2_plain]

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_2_plain]

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_3_plain]

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Phân #tích #bài #thơ #Sang #thu #của #Hữu #Thỉnh

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button