Tin Tức

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

Bài văn mẫu Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Bạn đang xem: Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

I. Dàn ý Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (Chuẩn)

1. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm Chinh phụ ngâm và trích đoạn Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ.

2. Thân bài

a. Phân tích nỗi lẻ loi, sầu tủi của người chinh phụ
– “Dạo hiên vắng”: Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề.
– “Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen” Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên lặp lại trong vô thức diễn tả nỗi ngán ngẩm, tô đậm thêm nỗi lẻ loi trong khuê các.
– “Ngoài rèm thước chẳng méc tin”: Trông đợi một tiếng lành từ chim thước từ xa nhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya…(Còn tiếp)

>> Xem cụ thể Dàn ý Phân tích đoạn trích tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tại đây.

 

II. Bài văn mẫu Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ
 

1. Phân tích đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 1 (Chuẩn)

Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn lấy bối cảnh những trận đấu tranh phi nghĩa diễn ra vào cuối thế kỉ XVIII. Bằng việc khắc họa hình ảnh thương nhớ, nỗi khổ đau của người chinh phụ lúc chồng ra trận ở miền biên cửa ải xa xôi, tác giả đã bày cất tiếng nói đồng cảm của mình với những người phụ nữ trong xã hội cũ đồng thời lên án, tố cáo chiến tranh phi nghĩa. Tác phẩm được nhiều dịch giả nổi tiếng yêu quý dịch sang bản diễn Nôm nhưng bản dịch hay nhất có nhẽ là bản dịch của Đoàn Thị Điểm. Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ được trích trong tác phẩm gồm 25 câu thư từ câu 193 tới câu 216 đã diễn tả nỗi lẻ loi lẻ loi của người vợ trong những năm tháng chồng đi chiến trường.

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng
Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Hạnh phúc là điều lớn lao nhưng người nào cũng ước ao có được. Đặc trưng là đối với những người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa thì hạnh phúc tới ko phải là dễ dàng, bởi vậy nhưng họ càng trân quý. Người chinh phụ trong tác phẩm phải chấp nhận xa chồng, càng xa chồng nàng càng lẻ loi, buồn tẻ. Nỗi lẻ loi ngập tràn cả khuê phòng, căn gác, tràn trề cả ko gian, thời kì. Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề và nhàm chán của người chinh phụ càng lột tả nỗi lẻ loi, ngán ngẩm hơn bao giờ hết. Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên như lặp lại tô đậm thêm nỗi lẻ loi trong khuê các. Càng lẻ loi, càng thương nhớ, trông mong một tiếng lành từ chim thước từ xa nhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya. 

” Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”

Tìm tới đèn để tâm ủy quyền vơi bớt nỗi ưu sầu, nhưng đèn nào có biết. Cuối cùng, ánh đèn dẫu có sáng tỏa đấy thôi nhưng nào soi rọi được tâm hồn người chinh phụ, nào thấu được tâm can kẻ lẻ loi. Ánh dèn, dẫu sau nó cũng là một vật vô tri, vô giác, nào có thể lặng nghe người chinh phụ thổ lộ, thở than. Ánh đèn nào có thể thay được người chồng nơi biên cửa ải, có thể cùng nàng san sẻ nỗi ngọt bùi, đắng cay. Có chăng, ánh đèn ngày một hiu hắt như chính lòng người chinh phụ ngày một nặng nề, trĩu những nỗi u hoài khôn thấu. Nàng buồn phiền trong khuê phòng với ánh đèn dầu hiu hắt nhưng xót thương cho số phận mình, tủi nhục cho cảnh lẻ loi, đơn chiếc vì chia ly của mình. Nỗi bi thiết của lòng nàng cất lên trong từng tiếng thơ bi đát, vừa như trách móc, vừa như xót xa cho thân phận chính mình:

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ nói chẳng nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nỗi uất ức trong nàng như trỗi dậy, lòng người chinh phụ buồn tủi, đớn đau, nỗi lòng mình nàng “riêng bi thiết”, mình nàng chịu đựng. Hoa đèn in bóng người con gái cô độc trên khuê các càng tô đậm nỗi sầu trong đêm thâu. Đèn dần tàn, thời kì vẫn vậy cứ trôi đi, một mình, một bóng, gặm nhấm nỗi cô độc, sầu tủi, nỗi ngán ngẩm vì lẻ loi tận cùng.

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Tiếng thở dài trong đêm thâu bởi hạnh phúc trạch êm bị chiến tranh phi nghĩa tước đoạt thật xót xa. Phải chăng lòng người buồn tủi, nỗi sầu thương nhuốm lên cả vị thời kì, màu ko gian. Tiếng gà “eo óc” đếm thời kì trong đêm lạnh, bóng hòe “phơ phất rủ bóng” ngơ ngẩn bốn bề, tất cả đều đượm buồn thương. Tự nhiên có thanh, có sắc nhưng chẳng có lấy chút thú vui dù là nhỏ nhỏ, như chính trái tim người thiếu phụ đang độ tuổi xuân thì, khát khao hạnh phúc lứa đôi lại chịu cảnh lẻ loi khôn thấu. Ngồi buồn đếm vị thời kì trôi, mỗi khắc thời kì tựa như một năm dài. Hình ảnh so sánh liên kết với từ láy gợi hình” khắc giờ đằng đẵng như niên” càng tô đậm nỗi thương nhớ, đợi chờ.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

 Trong nỗi buồn tủi, sầu muộn, cô độc tới cùng cực đấy, người chinh phụ cố vực dậy ý thức mình bằng việc tìm tới những thú vui đời thường. Nhưng trớ trêu thay, mọi thứ dường như đều trở thành gượng gạo gạo, bất lực trước tâm trạng chinh phụ. Hướng gượng gạo đốt thì hương mê mải, gượng gạo soi ngắm nhan sắc thì ko ngăn được dòng lệ thương nhớ. Tay gõ lên phím đàn nhưng lòng quặn thắt, sợ dây đứt, phím chùng lại lắng lo về những điều xảy ra sắp tới. Mọi thứ dường như đều trở thành vô nghĩa, người chinh phụ càng làm, nỗi đau càng xoáy sâu trong tâm tưởng, nỗi buồn càng day dứt chẳng nguôi ngoai.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời

Càng lẻ loi, vô vọng, nỗi nhung nhớ lại càng dâng trào, mãnh liệt. Người chinh phụ thương nhớ chồng tha thiết nhưng đành bất lực vì khoảng cách quá xa xôi. “Non Yên” một hình ảnh ẩn dụ cho sự xa xôi, cách trở của người chinh phụ và kẻ chinh phụ. Vì nỗi thương nhớ da diết, ko biết làm gì hơn, nàng đành gửi nỗi nhớ theo gió đông tới “Non Yên”. Mong rằng, những thương nhớ đấy có thể là niềm động viên, ủi an cũng là nỗi mong mỏi cho chồng nơi xa được an toàn, đợi ngày trở về đoàn thủ. Từ láy “thăm thẳm”, “đau đáu” liên kết với cụm danh từ “đường lên bằng trời” đã đặc tả nỗi nhớ khôn nguôi, mênh mông và cao rộng tới tận cùng trong người chinh phụ. Qua đó bộc lộ được tình yêu tha thiết, thủy chung son sắt của người con gái lúc yêu.

“Cảnh buồn người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Đúng như người nào đó đã từng viết:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Trong những dòng thơ cuối, văn pháp tả cảnh ngụ tình một lần nữa được tác giả sử dụng đầy tinh tế. Cảnh buồn với sương đượm cành, thanh âm của tiếng côn trùng réo rắt, mưa phùn mênh mang như chính lòng người thiếu phụ lúc này: buồn ưu, đắng cay, cô quạnh giữa dòng đời. 

Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đã chạm tới trái tim bao người đọc bởi những rung động tình cảm đời thường nhất. Đó là sự đồng cảm với tâm trạng của người chinh phụ, là sự trân trọng vẻ đẹp một tâm hồn của người phụ nữ lúc yêu và sự căm thù trước chiến tranh gian ác đã đẩy bao con người phải chịu khổ đau, chìa lìa như người chinh phụ.
 

2. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 2 (Chuẩn)

Chinh phụ ngâm là sáng tác bằng chữ Hán của Đặng Trần Côn, ra đời và khoảng cuối thế kỷ XVIII. Đây là một trong số ít tác phẩm trung đại trình bày sự đồng cảm với số phận những người phụ nữ, đặc trưng là những người chinh phụ có chồng phải tham gia vào các trận đấu tranh phi nghĩa, phải chịu cảnh chia cắt, lẻ loi cô quạnh trong nhiều năm tháng đằng đẵng. Vốn là một đề tài ít được chú ý, lúc nói về nỗi khát khao hạnh phúc, tình yêu cuộc sống lứa đôi, đồng thời trình bày sự căm ghét nghịch cảnh chiến tranh tao loạn, thế nên ngay từ lúc mới xuất hiện Chinh phụ ngâm đã rất được thích thú bởi nội dung mới mẻ, cũng như chạm vào trái tim của nhiều độc giả đường thời. Trong số các bản diễn Nôm thì bản dịch của Đoàn Thị Điểm được xem là xuất sắc hơn cả dù vẫn còn nhiều nghi vấn về tác giả thực sự của bản dịch này. Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ từ câu 193 tới câu 216 của bản diễn Nôm trình bày nỗi lẻ loi lẻ loi của người vợ trong những tháng ngày đằng đẵng chờ chồng đánh trận, nhưng ko hề có một tin tức, cũng chẳng rõ ngày trở về, chỉ biết mòn mỏi trông ngóng và kỳ vọng.

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng
Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Trong 8 câu thơ trước nhất tâm trạng lẻ loi, lẻ loi, nỗi quạnh quẽ đầy thương cảm của người chinh phụ được trình bày rất rõ nét thông qua nhiều cụ thể. Trước hết là bộc lộ qua những hành động có tính lặp đi lặp lại, nhàm chán, vô vị. Người chinh phụ một lòng thủy chung chờ trượng phu đang chinh chiến nơi xa, chẳng có người nào để cùng bầu bạn, chỉ biết đơn độc “dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”, đấy là những bước chân uyển chuyển, chậm rãi, nhiều mối sầu tư, bước chân thậm chí có nhẽ ko phát ra tiếng động. Những từ “thầm”, “vắng”, lại càng làm nổi trội nỗi quạnh quẽ lẻ loi của người thiếu phụ chốn khuê phòng. Đấy rồi chán cảnh đi lại dưới mái hiên, người chinh phụ lại trở vào căn phòng trống vắng, nỗi ngay ngáy, nhớ nhung đồng hành với những lần “rèm thưa rủ thác đòi phen”, tấm mành mỏng hết buông xuống lại được cuốn lên, kéo theo tầm mắt trông ngóng xa xăm của người phụ nữ giữa căn nhà lạnh lẽo. 

Lúc trông ra ngoài khoảng sân vắng, người chinh phụ lại gửi gắm kỳ vọng mỏng manh của minh vào loài chim thước, một loài chim chuyên báo hỷ sự, chỉ mong được nghe một tiếng chim kêu báo bậc trượng phu đã trở về. Thế nhưng dạo hiên bao nhiêu lần, vén rèm bấy nhiêu lần, đôi mắt trông ngóng tới mòn mỏi nhưng vẫn chịu cảnh “Ngoài rèm thước chẳng méc tin”, thiếu phụ vẫn chưa thấy bóng chồng mình trở về từ chiến trường, dù một tẹo tin tức cũng chẳng có. Ko chỉ bộc lộ nỗi buồn phiền, lẻ loi của người chinh phụ thông qua những hành động lặp lại trong vô thức nhưng tác giả còn tinh tế tái tạo tiếng thở dài tội nghiệp đấy thông qua ngoại cảnh xung quanh. Trong khi vì quá lẻ loi, dường như người thiếu phụ chỉ còn mỗi ngọn đèn dầu leo lắt làm bạn, nàng buồn phiền trông đèn nhưng xót thương cho số phận của mình, tủi nhục cho cảnh chia ly, hỏi đèn rằng có biết chăng nỗi sầu lẻ bóng của mình, rồi lại như hờn như trách nhưng than vãn “đèn có biết dường bằng chẳng biết”. Bởi lẽ cuối cùng ngọn đèn cũng chỉ là vật vô tri, ko tiếng nói, ko tình cảm, làm sao có thể thay thế người chồng nhưng chinh phụ vẫn trông ngóng hôm sớm. 

Ngoài ra, cái mới mẻ trong tác phẩm của Đặng Trần Côn còn ở chỗ người chinh phụ tự bộc bạch nỗi lòng của mình “Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”, ko còn cố ỉm đi, giấu đi những nỗi niềm sầu khổ, nhưng bộc lộc một cách rõ nét nỗi “rầu rĩ” tới không thể cất thành lời. Ngồi cô quạnh với “hoa đèn” nhưng nhớ tới bóng người trượng phu chẳng biết phiêu dạt chốn nào, tất cả tựa như một tiếng thở dài, một nỗi uất ức, tủi thân cùng cực của người phụ nữ đang độ xuân sắc nhưng phải chịu cảnh lẻ loi, bị tước đi cái quyền sống êm ấm hạnh phúc bên chồng.

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Cảnh buồn thương, hiu quạnh của người chinh phụ càng trở thành thâm thúy trong những âm thanh và cảnh sắc thê lương. Tiếng gà gáy “eo óc” là một từ láy hay và diễn tả rất đạt cái cảnh buồn vắng, quạnh quẽ trong đêm khuya. Trong khi người thiếu phụ vì lẻ loi, vì thương nhớ chồng nhưng trằn trọc ko ngủ được, nghe tiếng gà gáy từ những canh đầu, lúc sương còn giăng kín, lúc tiếng trống canh mới về đợt cuối. Xuyên suốt từng câu thơ và diễn biến tâm trạng của người chinh phụ, có thể thấy rằng ko phải là nàng dậy sớm, nhưng có nhẽ là trằn trọc suốt đêm ko ngủ được, tới tận mờ sáng, rồi lại nghe thấy tiếng gà “eo óc” thê lương gáy sớm, khiến nỗi buồn càng thêm chồng chất trong lòng, mới chỉ nghe đã thấy nước mắt trực trào.

phan tich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Bài văn Phân tích đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

 Rồi thêm cảnh “hòe phơ phất” che phủ suốt bốn bên căn nhà càng làm cảnh sắc thêm phần u ám, cô liêu. Càng làm rõ thêm cái sự thiếu sức sống, buồn thương trong tâm hồn người thiếu phụ trẻ tuổi, vốn đang tuổi xuân sắc nhưng phải mang trong lòng nỗi sầu cửa ải triền miên nhiều năm tháng. Thời kì cũng là một trong những hình thức diễn tả nỗi ngán ngẩm của nhân vật trữ tình lúc “khắc giờ đằng đẵng như niên”. Nỗi thương nhớ thâm thúy, trông ngóng mòn mỏi khiến người thiếu phụ tưởng một giờ dài tựa một năm, nỗi lẻ loi, tủi hờn dường như đang dày vò, vặn xoắn tâm can trong từng khắc giây, thế nên một phút trôi qua cũng thật khó khăn và mang cảm tưởng đằng đẵng ko dứt. Nỗi buồn “mối sầu” còn được tác giả tinh tế diễn tả bằng một lượng từ “dằng dặc” chỉ sự dài vô tận ko dứt, kéo qua sông qua biển, tới tận nơi chiến trường xa xăm, nơi có người chồng đang miệt mài chinh chiến.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

Trong khốn cảnh buồn phiền, lẻ loi tới cùng cực đấy người chinh phụ đã cố vực dậy ý thức, tự tìm cho mình những thú vui khuây khỏa nhằm vơi đi phần nào nỗi thương nhớ, sự trống vắng trong lòng. Nào là đốt hương, tô son điểm phấn, ngắm nhan sắc, gảy đàn, thế nhưng tất thảy các thú vui tao nhã đấy đều trở thành thật đau xót, lúc dường như càng làm nó lại càng xoáy sâu vào nỗi khổ sở của người chinh phụ. Cố “gượng gạo” đốt hương, nhưng nghe mùi thơm hồn càng “mê mải” nhọc nhằn, ngắm nhan sắc tiều tụy vì thương nhớ nhưng nước mắt tuôn trào vì thương cho phận hồng nhan, thương cho người ở chiến trường, xót xa cho cảnh phân ly. Tới ngón đàn thích thú, nhưng giờ đây lúc gảy còn phải nương tay, sợ nhỡ chẳng may “dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”, vì lo sợ điềm xấu, sợ cảnh sinh ly tử biệt, đớn đau. Tương tự có thể thấy mọi sự phấn đấu, nỗ lực vượt ra khỏi cảnh sầu bi, ngán ngẩm của người chinh phụ đều trở thành vô nghĩa, ko những ko vực dậy được ý thức nhưng còn làm cho nỗi khổ sở, xót xa càng thêm thâm thúy.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong
Cảnh buồn người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Trong những dòng thơ cuối, nỗi lẻ loi, lẻ loi, buồn tủi của người chinh phụ chuyển thành nỗi thương nhớ khôn nguôi dành cho người chồng ngoài chiến trường, trình bày tấm lòng thủy chung son sắt, vẻ đẹp mẫu mực của người phụ nữ trong xã hội cũ. Vì thương nhớ, vì bất lực trước cảnh chia ly, xa cách, thiếu phụ chỉ còn cách gửi nỗi nhớ, tình yêu của mình nhờ gió đông mang tới Non Yên, kỳ vọng chút tình cảm đấy có thể bảo vệ cho chồng mình được an toàn, sớm ngày trở về sum vầy. Câu thơ cũng bộc lộ trực tiếp nỗi thương nhớ ko dứt của người vợ dành cho chồng mình trong cảnh chiến chinh loạn tao loạn, là lòng khát khao tình yêu, hạnh phúc lứa đôi mãnh liệt của người phụ nữ trong xã hội cũ. Gặp cảnh binh biến, ko thể thỏa cuộc sống điền viên, điều đấy đã để lại trong tâm hồn họ những nỗi buồn, nỗi xót xa tới độ “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, lúc xung quanh chỉ có tiếng mưa, tiếng côn trùng réo rắt, sự mênh mang vô định của màn sương, nỗi buồn, nỗi lẻ loi đấy liệu có người nào thấu tỏ.

Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ là phần rực rỡ nhất trong toàn thể Chinh phụ ngâm, trình bày rõ được ý thức nhân đạo mới mẻ nhưng Đặng Trần Côn muốn biểu đạt, trong khi tác giả để mắt tới những ước vọng tư nhân của con người, đặc trưng là của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, vốn là những thứ bị xem là tầm thường tủn mủn. Đó bao gồm khát khao được mến thương, sống hạnh phúc bên chồng con, có cuộc sống điền viên, ngoài ra còn trình bày sâu kín nỗi căm ghét các trận đấu tranh vô nghĩa, gây nên hàng loạt các cuộc chia ly, phân tán, tước đoạt đi hạnh phúc, quyền được sống của con người, chứ ko chỉ riêng gì người phụ nữ.
 

3. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 3 (Chuẩn)

Tác phẩm “Chinh phụ ngâm khúc” của tác giả Đặng Trần Côn ra đời vào những năm 40 của thế kỉ XVIII – thời đoạn xã hội rối ren, nội bộ phong kiến tranh chấp, chiến tranh tao loạn diễn ra khắp nơi đã diễn tả thành công thảm kịch ý thức cùng tiếng lòng thương nhớ da diết của những người phụ nữ có chồng ra trận. Trích đoạn “Tình cảnh của người chinh phụ”, bản dịch của Đoàn Thị Điểm đã trình bày rõ điều này. Bài thơ đã trình bày rõ tâm trạng lẻ loi sầu muộn của người phụ nữ có chồng ra trận, gián tiếp bộc lộ tiếng nói tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa và đề cao hạnh phúc lứa đôi của con người.

Trích đoạn mở đầu bằng dòng xúc cảm về nỗi cơ đơn, sầu tủi của người chinh phụ qua mười sáu câu thơ đầu. Trước hết, ở mười sáu câu thơ trước nhất, tác giả đã tái tạo ko gian ngoại cảnh cùng hành động, tâm trạng của người chinh phụ:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.
Rầu rĩ nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Thông qua văn pháp ngụ tình rực rỡ, tác giả đã tái tạo bối cảnh ko gian của nỗi lẻ loi. Giữa sự u tịch, người chinh phụ lặp đi lặp lại hành động “dạo hiên vắng”. Lúc này, nỗi nhớ nhung sầu muộn đã làm cho bước chân của nàng mang nặng tâm trạng, trở thành nặng nề hơn. Nàng khắc khoải mong đợi thanh âm của tiếng chim thước – tín hiệu của sự trở về, sự gặp mặt nhưng chẳng thấy. Trong ko gian vắng lặng đó, nàng chỉ biết đối diện với ngọn đèn khuya: “đèn có biết”, “đèn chẳng biết”. Hình ảnh ngọn đèn là ẩn dụ tượng trưng trình bày  nỗi nhớ cùng sự lẻ loi đang bủa vây tâm trí nàng. Ngọn đèn khuya ko thể  thấu hiểu nỗi niềm của “bi thiết” – nỗi buồn thương xót xa tới ko cùng của người chinh phụ, để rồi nàng rưng rưng trong sự thương thân tủi phận: “Hoa đèn kia với bóng người khá thương”. Cảnh vật xung quanh dường như đồng cảm, cộng hưởng với với sự lẻ loi, lẻ loi của người chinh phụ:

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Sự vắng lặng tới u tịch của cảnh vật đã được tô đậm thông qua thanh âm tiếng gà gáy năm canh. Dưới ánh rạng đông mờ nhạt, hình ảnh cây hòe phơ phất rủ bóng đã tái tạo ko gian hoang vắng cùng sự buồn phiền trong tâm trạng. Đối với người chinh phụ lúc này, bước đi của thời kì “đằng đẵng như niên” khiến mối sầu của nàng càng thêm sầu não “tựa miền biển xa”. Thời kì đã được đong đếm bằng sự lẻ loi, buồn tủi trong tâm trạng. Ko gian được mở rộng theo chiều kích của nỗi đau, nỗi sầu “tựa miền biển xa”.

Nàng phấn đấu vượt thoát chiếc vỏ bọc của sự lẻ loi nhưng lại càng chìm sâu vào nỗi vô vọng tới khôn xiết:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Đối diện với ko gian vắng lặng, hiu quạnh, người chinh phụ gắng gượng gạo điểm phấn tô son, dạo đàn để tìm kiếm sự thanh thản nhưng lại càng chạm tới nỗi lẻ loi, tình cảnh lẻ loi và sự đơn chiếc. Những cụm từ “hồn đà mê mải”, “lệ lại châu chan” đã nhấn mạnh sự tự ý thức về thảm kịch chia li trong hiện nay. Đối diện với sự tàn phai nhan sắc, trái tim nàng càng khắc khoải nỗi nhớ nhung cùng khát khao sum vầy trong nỗi vô vọng. Những hình ảnh ước lệ “sắt cầm”, “dây uyên”, “phím loan” tượng trưng cho tình yêu lứa đôi, tình nghĩa vợ chồng đã khiến nỗi nhớ mong của người chinh phụ càng trở thành khắc khoải, thống thiết hơn bao giờ hết. Trong sự vô vọng đó, nàng gửi gắm tiếng lòng của mình theo gió:

“Lòng này gửi gió đông có tiện ?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Qua hình ảnh ước lệ “nghìn vàng” – tấm lòng thương nhớ, “gió đông” – ngọn gió mùa xuân thổi từ phương Đông, “non Yên” – nơi chiến trường xa xôi, chúng ta có thể thấy được tấm lòng thủy chung, son sắt, một lòng hướng tới người chinh phu nơi phương xa biên cửa ải xa xôi. Nỗi nhớ đấy càng trở thành khắc khoải thông qua giải pháp điệp ngữ liên hoàn: “non Yên – non Yên”, “đường lên bằng trời – trời thăm thẳm”. Đặc trưng, các từ láy “thăm thẳm”, “đau đáu”, “thiết tha” để diễn tả nỗi nhớ thiết tha cùng nỗi đau tận cùng tâm trạng.

Bài thơ kết thúc bằng bức tranh ngoại cảnh qua những nét vẽ về “cảnh buồn” như “cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun”. Tất cả đều gợi lên ko khí tang thương, lạnh lẽo, não nùng. Cảnh vật đã hòa chung với tiếng lòng não nùng của con người. Lòng người dường như trở thành lạnh lẽo trong nỗi lẻ loi, tan vỡ, khổ đau.

Xem thêm bài viết hay:   https://thptsoctrang.edu.vn/soan-bai-tinh-chuan-xac-hap-dan-cua-van-ban-thuyet-minh/#Tinh_chinh_xac_hap_dan_cua_van_ban_thuyet_minh_la_gi

Thông qua thể thơ song thất lục bát, tác giả đã tái tạo thành công  nỗi niềm tâm trạng lẻ loi trong âm điệu buồn thương da diết của người chinh phụ. Từ đó, tạo nên trị giá hiện thực qua tiếng nói tố cáo, lên án chiến tranh phong kiến phi nghĩa, những nguy hiểm nhưng người chinh phu phải đương đầu nơi chiến trường. Tác phẩm còn thấm đẫm trị giá nhân đạo qua những nỗi niềm tâm tư, những cung bậc xúc cảm đầy đớn đau, xót xa, những trống vắng, lẻ loi cùng khát khao về hạnh phúc lứa đôi của người chinh phụ.

 

4. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 4 (Chuẩn)

Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” được trích trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Với thể loại ngâm khúc, bài thơ đã trình bày một cách thâm thúy và thấm thía nỗi khổ đau, tình cảnh lẻ loi lẻ loi của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Đoạn trích còn mang ý nghĩa lên án chiến tranh phi nghĩa của cơ chế phong kiến đương thời, bộc lộ sự thông cảm của thi sĩ với hoàn cảnh và khát khao của người chinh phụ. 

Chồng phải chinh chiến nơi biên cửa ải xa xôi, sau lúc tiễn chồng đi, người chinh phụ trở về mở màn cuộc sống với những nỗi lẻ loi, lẻ bóng. Tám câu thơ đầu đã khắc họa rất rõ tình cảnh cô quạnh của người phụ nữ thông qua những cử chỉ, hành động:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”

Đi dạo trên hiên vắng nhưng thực chất chỉ là đi đi lại lại bởi tâm thế hiện thời ko phải đi dạo để thưởng hoa vọng nguyệt, tiếp tới là hành động cuốn rèm, cứ buông rèm rồi lại cuốn rèm làm đi làm lại nhiều lần cũng ko để tâm tới. Những hành động lặp đi lặp lại vô nghĩa cho thấy sự thờ thẫn, ngơ ngẩn và chất chứa đầy nỗi ưu tư của người chinh phụ. Chồng đã ra trận, chỉ còn lại một mình nàng, nàng đang phải gồng mình đương đầu với nỗi lẻ loi trong lặng thầm, ko thể tâm tư hay san sẻ cùng với bất kỳ người nào. Câu hỏi tu từ “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?” càng tô đậm thêm nỗi day dứt và khắc khoải trong lòng người chinh phụ, hình ảnh “hoa đèn” và “bóng người” là sự so sánh sức sống của người phụ nữ đã lụi tàn, số phận như tàn đèn.

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”

bai van phan tich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

 

Những bài văn Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ hay nhất

 

Đây thực chất là câu thơ tả cảnh ngụ tình, tiếng gà eo óc, bóng cây hòe rủ phơ phất trong đêm, dường như cảnh vật và sự sống nhìn qua con mắt của người chinh phụ giờ đây đều nhuốm màu buồn, gợi nên cảm giác trống vắng, hoang vắng tột cùng. Thời kì theo cảm nhận cũng đầy ắp nỗi niềm tâm trạng, “đằng đẵng”, “dằng dặc”, đó là biểu tượng cho những nỗi buồn, nỗi khổ cực đang kéo dài vô tận ko biết điểm ngừng. Nỗi buồn của người phòng khuê làm xa cách ko gian và thời kì, một giờ bằng cả một năm, mối sầu như đại dương mênh mông. Nỗi buồn khổ đấy đã đẩy lên đỉnh điểm, làm cho mọi hành động của người chinh phụ chỉ là gượng gạo gạo, miễn cưỡng:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

Sự rối bời tới đây đã bộc lộ rõ ràng, đốt hương nhưng hồn lại mê man, soi gương nhưng nước mắt chứa chan, gảy đàn nhưng lại thấy điềm báo gở chẳng lành, tất cả đang thúc ép vào nỗi lòng người chinh phụ khiến nàng ko thể xả stress, càng cố gượng gạo gạo thì nỗi buồn sầu càng thêm chất chứa. Bỏ qua nỗi buồn của mình, người chinh phụ nhớ tới chồng đang biên cửa ải xa xôi, hướng nỗi niềm nhớ mong tới miền biên cửa ải.

“Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.

Nỗi nhớ chồng của người chinh phụ đã hòa tan vào ko gian rộng lớn, ko gian đấy gợi sự xa xôi, xa cách nghìn trùng ko thể đi tới được, “trời thăm thẳm” ko đáy như chính sự nhớ mong triền miên ko dứt, nỗi nhớ “đau đáu” ẩn chứa cả sự vô vọng, trông ngóng kì vọng trong mòn mỏi. Thực sự thi sĩ đã đem nỗi lòng người chinh phụ phơi bày ra, bởi chính nỗi thương nhớ đấy cũng ko thể bao bọc được nữa.

“Cảnh buồn người thiết tha lòng,
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Người chinh phụ khát khao được sẻ chia nỗi lòng với cảnh vật, tìm sự đồng cảm nhưng lại trở về với vô vọng, “sương đượm” như chính cõi lòng nàng đã giá băng, tiếng hạt “mưa phun” như tiếng lòng nàng đang vỡ nát, tan tành theo nỗi nhớ. Đó cũng chính là sự tan vỡ của những khát khao hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ. 

Với việc sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật như so sánh, câu hỏi tu từ, hình ảnh ước lệ, điệp từ, cùng với văn pháp tả cảnh ngụ tình đầy bộc lộ nội tâm nhân vật một cách tinh tế. Những câu thơ trong “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” như chứa chất nỗi đau, nỗi nhớ và khát khao hạnh lứa đôi, trình bày thâm thúy và thấm thía nhất chủ đề của tác phẩm.

 

5. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 5 (Chuẩn)

Trong xã hội phong kiến đầy rẫy những bất công, cuộc đời người phụ nữ luôn gắn liền với những khổ cực và xấu số. Dù có phẩm cao quý, tốt đẹp tới đâu thì số phận của họ vẫn đầy rẫy những thảm kịch. Một trong những nguyên nhân dẫn tới cuộc đời đầy những đau thương, nước mắt của họ chính là tấn thảm kịch do chiến tranh phong kiến phi nghĩa gây ra. Bài thơ “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” của tác giả Đặng Trần Côn là tác phẩm tiêu biểu trình bày rõ điều này. Qua những câu thơ chất chứa tâm trạng và dòng độc thoại nội tâm nhân vật, thi phẩm đã khắc họa nỗi khổ cực cũng như khát khao về hạnh phúc lứa đôi, về mái ấm gia đình của người chinh phụ trong những tháng ngày xa cách và mong đợi người chinh phu trở về.

Bằng thể thơ song thất lục bát, “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã khắc họa thành công diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình thông qua sự lẻ loi và nỗi thương nhớ, trông mong của người chinh phụ trong những tháng ngày người chinh phu ra trận. Trước hết, tác giả đã tập trung khắc họa tâm trạng lẻ loi của người chinh phụ trong những năm tháng lẻ loi:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa thác rủ đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường rằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nỗi lẻ loi, buồn tủi của người chinh phụ đã được tái tạo thông qua hành động lặp đi lặp lại mang tính tuần hoàn. Nàng “gieo từng bước” lặng thầm trong hiên vắng, đưa ánh mắt xa xăm hướng ra ngoài để trông ngóng, kì vọng tin tức tốt lành từ người chinh phu. Cuộc sống của nàng giờ đây tù túng, thất vọng, bó hẹp trong ko gian “vắng” và “thưa”. Ko thu được sự hồi đáp từ niềm trông mong, hi vọng tin tức tốt lành về người chồng, nàng mong muốn thu được sự đồng cảm của từ ngọn đèn, nhưng rồi ngọn đèn leo lét giữa đêm khuya ko đủ sức san sẻ và sưởi ấm nỗi lòng lẻ loi tới lạnh buốt, “bi thiết” của người chinh phụ. Dòng thời kì vô hình cứ trôi đi trong lặng thầm, nhưng nàng vẫn cảm thu được bước đi lặng lẽ đó: “Gà óc eo gáy sương năm trống”. Sự ý thức về thời kì giữa đêm khuya vắng cũng là một trong những biểu lộ của tâm hồn trống vắng, khiến nỗi lẻ loi như trải dài vô tận cùng “khắc giờ đằng đẵng” và “mối sầu dằng dặc”. Trong ko gian vắng vẻ của căn phòng, nàng lại tiếp tục đương đầu với sự hiu quạnh:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy phím đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại ngùng”

phan tich bai tho tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ có dàn ý cụ thể

Điệp từ “gượng gạo” được lặp lại ba lần đã diễn tả thành công hành động mang tính chất thụ động, gượng gạo gạo của người chinh phụ. Nàng gượng gạo đốt hương để lòng mình thanh thản, nhưng lại càng bị cuốn sâu hơn vào bờ vực lẻ loi, nàng miễn cưỡng soi gương nhưng lúc đối diện với chính mình thì nước mắt lại chứa chan, nàng “gượng gạo gảy phím đàn” nhưng tình cảnh lẻ loi hiện nay khiến nàng e ngại, lo sự, bất an về những điều ko hay. Dù phấn đấu tới đâu thì người chinh phụ vẫn ko thể vượt thoát sự lẻ loi tới ám ảnh đang xâm chiếm tâm hồn. Và rồi trong hiu quạnh, nàng nhớ về người chinh phu:

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Nàng gửi gắm nỗi nhớ vào “gió đông”, mong làn gió đem sự trông ngóng tới miền biên cửa ải xa xôi – nơi “non Yên” nhưng người chồng đang đấu tranh. Hình như ko còn làm chủ được xúc cảm và kìm nén được lòng mình, nỗi thương nhớ đối với người chinh phu đã được bộc bạch một cách trực tiếp: “Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”, “Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong”. Những câu thơ ngân vang với âm hưởng thống thiết và bi thương đã làm nổi trội sắc thái của nỗi nhớ giờ đây là sự “thăm thẳm” và gắn với nỗi đau, nỗi sầu “đau đáu”. Nỗi nhớ của nàng đối với chồng đã bủa vây trong tâm trí, ko ngừng tăng tiến qua từng cung bậc xúc cảm và cuối cùng hóa thành nỗi đớn đau tới vô vọng. Tương tự, dòng nội tâm của nhân vật trữ tình đã được tác giả khắc họa thành công qua việc mô tả những hành động lặp đi lặp lại, qua những yếu tố về ngoại cảnh và sự diễn biến của những sắc thái, cung bậc xúc cảm. Qua việc khắc họa tâm trạng lẻ loi cùng nỗi nhớ của người chinh phụ, đoạn trích đã trình bày trị giá hiện thực và nhân đạo vô cùng thâm thúy. Trước hết, đó là việc phản ánh chân thực, rõ nét xã hội phong kiến mục nát cùng số phận thảm kịch của người phụ nữ. Qua đó, tác giả cũng lên án, tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa đã tước đoạt hạnh phúc chính đáng của con người. Tham vọng quyền lực của các tập đoàn cát cứ phong kiến là nguồn cơn dẫn tới cảnh binh đao, khói lửa, gây ra bao đau thương, tang thương, lầm than. Đồng thời, bài thơ còn trình bày tiếng nói xót thương, đồng cảm của tác giả đối với thân phận người phụ nữ – những nạn nhân chịu nhiều đau thương trong xã hội xưa. Qua nỗi lẻ loi và nỗi nhớ của người chinh phụ, ta còn thấy được niềm khát khao mãnh liệt về hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình.

Bằng thể thơ song thất lục bát dân tộc, giọng thơ thống thiết, bi thương liên kết với các giải pháp tu từ và điển cố điển tích, trích đoạn “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã trình bày rõ tài năng mô tả và khắc họa tâm lí nhân vật của tác giả Đặng Trần Côn. Qua đó, chúng ta thấy được thảm kịch trong nỗi lẻ loi và nỗi nhớ “thăm thẳm” của những người chinh phụ luôn “đau đáu” trông mong tin tức của người chinh phu nơi biên cửa ải xa xôi.
 

6. Phân tích bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ , mẫu số 6:

Phải chăng trong bất kỳ cuộc chia li nào thì người ở lại cũng là người khổ cực nhất. Nền văn học Việt Nam đã chứng kiến biết bao cuộc chia li trong lịch sử, đặc trưng ở thế kỉ XVIII, Đặng Trần Côn đã lấy bối cảnh cuộc chia li đầy lưu luyến, bi thương của người phụ nữ phải xa chồng trong thời kì dài, chờ tin chồng ra trận trở về với khát khao hạnh phúc lứa đôi qua khúc ngâm “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ”.

Hiện thực chiến tranh tàn khốc, Đặng Trần Côn đã hướng ngòi bút nhân đạo của mình tới nỗi đau của người phụ nữ để cất lên tiếng nói của cả thời đại. Tác giả lên án chiến tranh phi nghĩa, cướp đi cuộc sống no ấm, hạnh phúc của con người. Có lẽở nơi chiến trường kia, chinh phu đang phải đối diện kề cận với cái chết thì ở nơi quê nhà chinh phụ cũng đang mong mỏi kì vọng tin tức của chồng trong vô vọng, buồn tủi. Với thể thơ song thất lục bát, đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã mô tả những cung bậc và sắc thái không giống nhau của nỗi lẻ loi ở người chinh phụ với khát khao được sống trong tình yêu, trong hôn nhân hạnh phúc gia đình.

Ở tám câu thơ đầu, thi sĩ đã mô tả nỗi lẻ loi, lẻ loi của người chinh phụ lúc chờ tin chồng ở nơi chiến trường:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin,
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.
Rầu rĩ nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Giữa ko gian u tịch và vắng vẻ, người phụ nữ ngay ngáy, thấp thỏm chờ tin chồng chính là hiện thân của nỗi lẻ loi. Nếu tiếng yêu thúc giục nàng Kiều “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” thì ở đây, trước hiên vắng người phụ nữ lại “thầm gieo từng bước”. Ko gian nhưng thi sĩ gợi ra ở đây chính là “hiên vắng” nhỏ hẹp trước nhà.Nàng lo lắng, đi đi lại lại như muốn gieo rắc vào lòng người đọc những thanh âm của sự lẻ loi, lẻ bóng. Mặc dù xuất hiện với hành động “dạo” thế nhưng những bước chân đấy có chút gì đó nặng nề để “thầm gieo từng bước”. Có nhẽ, thẳm sâu trong tâm hồn người phụ nữ đó đang chất chứa những nỗi niềm, tâm tư được bộc lộ thành những hành động dường như vô thức, nàng buông rèm rồi lại kéo rèm: “Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.” Hành động đó cho thấy người chinh phụ như đang trông ngóng tin tức của chồng ở nơi biên cửa ải xa xôi nhưng nàng đều nhận lại được sự yên lặng tới đáng sợ.Dù trong bất kỳ tư thế nào thì những tình cảm thương nhớ đấy cũng ko khỏi khắc khoải, túc trực trong tâm hồn người chinh phụ.

phan tich doan trich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ để thấy hoàn cảnh đáng thương của người chinh phụ

Hành động “rủ”, “thác” đấy lại gợi nhắc tới sự nhớ mong trong vô hạn.Nàng cuốn rèm với sự kì vọng, ngóng chờ con “chim thước” ở “ngoài rèm” sẽ mang lại tin vui cho nàng về người chồng đang chinh chiến nơi chiến trường.Nỗi nhớ của người chinh phụ được bộc lộ qua nhiều chiều ko gian không giống nhau, ko chỉ ở “ngoài rèm” nhưng cả ở “trong rèm”.Toàn cầu nội tâm của nàng nhuốm màu sắc tâm trạng. Người chinh phụ đã tự vấn mình rằng “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?”. Trong nỗi ngay ngáy khắc khoải đấy, người phụ nữ ko biết san sẻ cùng người nào, đành bộc lộ những tâm tư tình cảm đó với một ngọn đèn leo lét “Đèn có biết dường bằng chẳng biết”. Thi sĩ đã sử dụng điệp ngữ bắc cầu “đèn biết chăng- đèn có biết” đã diễn tả tâm trạng buồn lê thê trong thời kì vô tận và ko gian u tịch, lẻ loi dường như ko bao giờ kết thúc. Đó là câu hỏi tu từ nhưng cũng là lời than vãn, tự dằn vặt mình.Ngọn đèn đã chứng kiến và soi tỏ nỗi lòng của người chinh phụ, bởi “đèn” chính là người thức cùng, cùng người chinh phụ thổ lộ tâm tư, nhớ mong. Nỗi buồn đấy ko thể bộc lộ nhưng người phụ nữ chỉ muốn giữ riêng cho mình: “Lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi”. Người phụ nữ cảm thấy lẻ loi, trống vắng trong chính căn phòng của mình bởi chính ko gian chật hẹp, vắng vẻ nơi đây đã làm nàng gợi nhớ tới biết bao kỉ niệm thân thuộc. Thế nhưng để tìm được một người để có thể giúp nàng thổ lộ tâm tư, lắng tai nàng nói quả là một điều ko phải dễ dàng.Nàng giữ riêng mình nàng biết, bởi có nói ra cũng đâu có người nào hiểu được, đâu có người nào đồng cảm với nàng.

Chủ thể của nỗi nhớ được xuất hiện ngày càng rõ nét hơn với hình ảnh “Hoa đèn kia với bóng người khá thương”. Hình ảnh “hoa đèn” gợi nhắc tới bóng ý trung nhân đó chính là chồng nàng, người cùng nàng gắn bó cả cuộc đời thế nhưng nay nàng chẳng có một tẹo tin tức gì về người chồng đang tham gia chinh chiến nơi chiến trường để bảo vệ nền độc lập của tổ quốc, bảo vệ no ấm cho dân lành. Nàng thấy số phận mình chỉ như kiếp “hoa đèn” mỏng manh trước gió và có thể dập tắt bất kỳ lúc nào. Hình ảnh “ngọn đèn”, “hoa đèn” cùng với hình ảnh cái bóng trên tường của nàng gợi nhắc cho ta nhớ tới hình ảnh ngọn đèn ko tắt trong bài ca dao thân thuộc: “Đèn thương nhớ người nào nhưng đèn ko tắt?”.Phải chăng ngọn đèn của tình yêu đấy vẫn luôn cháy rực trong bóng đêm yên lặng vì đang nhung nhớ một “bóng người khá thương” chăng?Nỗi buồn của người chinh phụ đã bao trùm lên cả ko gian và thời kì, tác giả đã đi tới tận cùng của nỗi nhớ trong lòng người chinh phụ.

Nỗi nhớ chồng của người chinh phụ ko chỉ được bao bọc trong ko gian chật hẹp là căn buồng vắng, nhưng nỗi nhớ đấy còn được thường nhắc qua tự nhiên, qua cảnh vật để nói lên tâm trạng của nhân vật trữ tình:

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.
Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng.”

Có nhẽ, chính sự tương tư mong nhớ chồng cả ngày lẫn đêm đã làm cho người chinh phụ phải trằn trọc suốt cả đêm dài. Nàng cảm thu được từng khoảnh khắc trôi qua, từng cảnh vật trong đêm khuya yên ắng đó là tiếng gà gáy “sương năm trống”,là những cành “hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”. Thế nhưng tiếng gà đấy lại “eo óc” gợi cho ta thấy trong một ko gian yên ắng, tiếng gà vang lên tang thương, tang thương tới ngán ngẩm. Từ láy “phơ phất” có tính gợi hình cao cho thấy tâm trạng trông mong, ngóng chờ một tẹo tin tức về chồng của người chinh phụ. Nàng đã thức trọn cả năm canh, chính nỗi nhớ đã làm cho nàng cảm thấy mỗi giờ trôi qua đều dài “đằng đẵng” như một năm trôi qua vậy.Thời kì ko còn tuần tự như nhịp sinh vật học tầm thường của nó nữa nhưng đã được tác giả so sánh với “mối sầu dằng dặc tựa miền biền xa”.Đó chính là nỗi buồn mênh mang, vô tận, rộng lớn như biểnvà nó luôn chảy trôi mãi mãi. Hai từ láy “dằng dặc” và “đằng đẵng” đã cụ thể hóa nỗi nhớ của người chinh phụ, cho thấy tâm trạng buồn triền miên, kéo dài vô vọng của nàng.

Người phụ nữ đấy vẫn đang đấu tranh với nỗi lẻ loi trong chính tâm hồn mình, để những hành động của nàng giờ đây chỉ là “gượng gạo”. Điệp từ “gượng gạo” được lặp đi lặp lại ba lần, nàng “gượng gạo” đốt hương, “gượng gạo” soi gương, “gượng gạo” gẩy những phím đàn nhưng nàng nhìn thấy rằng, dù mình có phấn đấu làm gì đi chăng nữa thì cũng chẳng còn người nào ở cạnh để thưởng thức những âm vang đó. Nàng “gượng gạo” đốt hương để cho căn phòng chìm ngập trong hương thơm thoang thoảng nhưng nàng lại chìm vào cơn mê man lúc “hồn đà mê mải”. Có nhẽ, tâm trí nàng giờ đây chỉ có hình ảnh của người chồng nhưng thôi.Nàng “gượng gạo” soi gương để chỉnh trang lại nhan sắc của mình, thế nhưng chẳng biết từ đâu nhưng “lệ lại châu chan”.Nàng nhìn thấu nỗi đau của mình trong gương đấy và rồi ko kìm được những giọt lệ chỉ chực tuôn trào. Nàng muốn thay đổi ko khí yên tĩnh, u buồn, nàng gượng gạo gảy những phím đàn để xua tan ko khí yên lặng đấy. Thế nhưng, dây “uyên kinh đứt” phải chăng là dự cảm ko lành về hạnh phúc mỏng manh chỉ như sợi tơ hồng của nàng để giờ đây chỉ còn lại những “phím loan ngại chùng”.Nàng vốn mang trong mình nhiều nỗi lo nên lúc dây “uyên kinh đứt” nàng lại còn lo lắng hơn.Người phụ nữ dường như đã đã chìm hoàn toàn vào vô vọng, văn pháp tả cảnh ngụ tình của thi sĩ đã cho thấy sự héo úa cả về tâm tư và dáng hình người phụ nữ.

Nếu ở khổ thơ trên là nỗi buồn, nỗi lẻ loi triền miên của người chinh phụ thì ở khổ thơ này chính là nỗi thương nhớ chồng đau đáu, khôn nguôi:

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.
Cảnh buồn người thiết tha lòng,
Cành cây sương đụng tiếng trùng mưa phun”.

Phải chăng, người phụ nữ đã gom hết những mến thương trong lòng để nhờ cơn gió đông kia gửi tới chồng ở nơi “Non Yên”. “Gió đông” chính là gió xuân tươi mát làm dịu đi nỗi buồn trong cảnh vật và lòng người nhưng nỗi nhớ chồng của người chinh phụ vẫn luôn túc trực trong lòng. Ko gian xa xôi cách trở thành người chinh phụ bèn nhờ cơn gió đông gửi tới chồng những lời mến thương nhất. Tâm trạng của người phụ nữ được mô tả trực tiếp qua nỗi nhớ dài đằng đẵng được so sánh bằng đường lên tận trời.Đất trời rộng lớn liệu có thấu cho nỗi chia li đớn đau của nàng ko?Nỗi thương nhớ đấy còn có cả dư vị của sự ngậm ngùi, xót xa “Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong”.Đường lên trời mù mịt, xa xôi cách trở cũng giống như nỗi nhớ mong của nàng rộng lớn như bể, chẳng biết đâu là bờ bến, cũng chẳng biết lúc nào người chồng mới trở về bên nàng.

Cảnh vật xung quanh được nhìn dưới đôi mắt buồn của người chinh phụ càng trở thành sầu muộn hơn: “Cảnh buồn người thiết tha lòng/ Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”. Người phụ nữ đấy đã nhìn cảnh vật xung quanh với đôi mắt buồn làm cho quang cảnh càng thêm hoang vắng, quạnh hiu.Người phụ nữ đấy sống trong sự dày vò của lẻ loi, trong nhớ nhung, lo lắng day dứt suốt ngày dài triền miên nhưng ta cũng thấy được niềm khát khao được lợi hạnh phúc tới mãnh liệt của nàng

Đoạn trích trên đã mô tả thành công “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” bằng tấm lòng nhân đạo của tác giả. Thi sĩ đã khắc họa thành công hình ảnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, tiêu biểu cho thảm kịch về hạnh phúc lứa đôi, là hiện thân của cái đẹp với một tấm lòng chung tình sắt son với chồng. Thi sĩ đã lên án chiến tranh phi nghĩa cướp đi hạnh phúc của con người, chính vì nhưng thế đoạn trích  trên đã được rất nhiều độc giả của mọi thời đạitìm đọc và thích thú.

—————-HẾT——————

{C}

Bài thơ Chinh phụ ngâm là tác phẩm nổi trội trong ngữ văn lớp 10, ngoài bài làm văn Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, học trò và thầy cô giáo có thể tham khảo thêm các bài làm văn mẫu Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Viết lại nội dung đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ theo lời của người chinh phụ, hay phân tích chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục

Xem thêm bài viết hay:   Tả biển - Trường THPT Thành Phố Sóc Trăng

Xem thêm chi tiết: Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Hình Ảnh về: Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Video về: Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Wiki về Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ -

Bài văn mẫu Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Bạn đang xem: Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

I. Dàn ý Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (Chuẩn)

1. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm Chinh phụ ngâm và trích đoạn Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ.

2. Thân bài

a. Phân tích nỗi lẻ loi, sầu tủi của người chinh phụ
– “Dạo hiên vắng”: Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề.
– “Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen” Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên lặp lại trong vô thức diễn tả nỗi ngán ngẩm, tô đậm thêm nỗi lẻ loi trong khuê các.
– “Ngoài rèm thước chẳng méc tin”: Trông đợi một tiếng lành từ chim thước từ xa nhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya…(Còn tiếp)

>> Xem cụ thể Dàn ý Phân tích đoạn trích tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tại đây.

 

II. Bài văn mẫu Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ
 

1. Phân tích đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 1 (Chuẩn)

Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn lấy bối cảnh những trận đấu tranh phi nghĩa diễn ra vào cuối thế kỉ XVIII. Bằng việc khắc họa hình ảnh thương nhớ, nỗi khổ đau của người chinh phụ lúc chồng ra trận ở miền biên cửa ải xa xôi, tác giả đã bày cất tiếng nói đồng cảm của mình với những người phụ nữ trong xã hội cũ đồng thời lên án, tố cáo chiến tranh phi nghĩa. Tác phẩm được nhiều dịch giả nổi tiếng yêu quý dịch sang bản diễn Nôm nhưng bản dịch hay nhất có nhẽ là bản dịch của Đoàn Thị Điểm. Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ được trích trong tác phẩm gồm 25 câu thư từ câu 193 tới câu 216 đã diễn tả nỗi lẻ loi lẻ loi của người vợ trong những năm tháng chồng đi chiến trường.

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng
Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Hạnh phúc là điều lớn lao nhưng người nào cũng ước ao có được. Đặc trưng là đối với những người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa thì hạnh phúc tới ko phải là dễ dàng, bởi vậy nhưng họ càng trân quý. Người chinh phụ trong tác phẩm phải chấp nhận xa chồng, càng xa chồng nàng càng lẻ loi, buồn tẻ. Nỗi lẻ loi ngập tràn cả khuê phòng, căn gác, tràn trề cả ko gian, thời kì. Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề và nhàm chán của người chinh phụ càng lột tả nỗi lẻ loi, ngán ngẩm hơn bao giờ hết. Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên như lặp lại tô đậm thêm nỗi lẻ loi trong khuê các. Càng lẻ loi, càng thương nhớ, trông mong một tiếng lành từ chim thước từ xa nhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya. 

” Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”

Tìm tới đèn để tâm ủy quyền vơi bớt nỗi ưu sầu, nhưng đèn nào có biết. Cuối cùng, ánh đèn dẫu có sáng tỏa đấy thôi nhưng nào soi rọi được tâm hồn người chinh phụ, nào thấu được tâm can kẻ lẻ loi. Ánh dèn, dẫu sau nó cũng là một vật vô tri, vô giác, nào có thể lặng nghe người chinh phụ thổ lộ, thở than. Ánh đèn nào có thể thay được người chồng nơi biên cửa ải, có thể cùng nàng san sẻ nỗi ngọt bùi, đắng cay. Có chăng, ánh đèn ngày một hiu hắt như chính lòng người chinh phụ ngày một nặng nề, trĩu những nỗi u hoài khôn thấu. Nàng buồn phiền trong khuê phòng với ánh đèn dầu hiu hắt nhưng xót thương cho số phận mình, tủi nhục cho cảnh lẻ loi, đơn chiếc vì chia ly của mình. Nỗi bi thiết của lòng nàng cất lên trong từng tiếng thơ bi đát, vừa như trách móc, vừa như xót xa cho thân phận chính mình:

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ nói chẳng nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nỗi uất ức trong nàng như trỗi dậy, lòng người chinh phụ buồn tủi, đớn đau, nỗi lòng mình nàng “riêng bi thiết”, mình nàng chịu đựng. Hoa đèn in bóng người con gái cô độc trên khuê các càng tô đậm nỗi sầu trong đêm thâu. Đèn dần tàn, thời kì vẫn vậy cứ trôi đi, một mình, một bóng, gặm nhấm nỗi cô độc, sầu tủi, nỗi ngán ngẩm vì lẻ loi tận cùng.

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Tiếng thở dài trong đêm thâu bởi hạnh phúc trạch êm bị chiến tranh phi nghĩa tước đoạt thật xót xa. Phải chăng lòng người buồn tủi, nỗi sầu thương nhuốm lên cả vị thời kì, màu ko gian. Tiếng gà “eo óc” đếm thời kì trong đêm lạnh, bóng hòe “phơ phất rủ bóng” ngơ ngẩn bốn bề, tất cả đều đượm buồn thương. Tự nhiên có thanh, có sắc nhưng chẳng có lấy chút thú vui dù là nhỏ nhỏ, như chính trái tim người thiếu phụ đang độ tuổi xuân thì, khát khao hạnh phúc lứa đôi lại chịu cảnh lẻ loi khôn thấu. Ngồi buồn đếm vị thời kì trôi, mỗi khắc thời kì tựa như một năm dài. Hình ảnh so sánh liên kết với từ láy gợi hình” khắc giờ đằng đẵng như niên” càng tô đậm nỗi thương nhớ, đợi chờ.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

 Trong nỗi buồn tủi, sầu muộn, cô độc tới cùng cực đấy, người chinh phụ cố vực dậy ý thức mình bằng việc tìm tới những thú vui đời thường. Nhưng trớ trêu thay, mọi thứ dường như đều trở thành gượng gạo gạo, bất lực trước tâm trạng chinh phụ. Hướng gượng gạo đốt thì hương mê mải, gượng gạo soi ngắm nhan sắc thì ko ngăn được dòng lệ thương nhớ. Tay gõ lên phím đàn nhưng lòng quặn thắt, sợ dây đứt, phím chùng lại lắng lo về những điều xảy ra sắp tới. Mọi thứ dường như đều trở thành vô nghĩa, người chinh phụ càng làm, nỗi đau càng xoáy sâu trong tâm tưởng, nỗi buồn càng day dứt chẳng nguôi ngoai.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời

Càng lẻ loi, vô vọng, nỗi nhung nhớ lại càng dâng trào, mãnh liệt. Người chinh phụ thương nhớ chồng tha thiết nhưng đành bất lực vì khoảng cách quá xa xôi. “Non Yên” một hình ảnh ẩn dụ cho sự xa xôi, cách trở của người chinh phụ và kẻ chinh phụ. Vì nỗi thương nhớ da diết, ko biết làm gì hơn, nàng đành gửi nỗi nhớ theo gió đông tới “Non Yên”. Mong rằng, những thương nhớ đấy có thể là niềm động viên, ủi an cũng là nỗi mong mỏi cho chồng nơi xa được an toàn, đợi ngày trở về đoàn thủ. Từ láy “thăm thẳm”, “đau đáu” liên kết với cụm danh từ “đường lên bằng trời” đã đặc tả nỗi nhớ khôn nguôi, mênh mông và cao rộng tới tận cùng trong người chinh phụ. Qua đó bộc lộ được tình yêu tha thiết, thủy chung son sắt của người con gái lúc yêu.

“Cảnh buồn người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Đúng như người nào đó đã từng viết:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Trong những dòng thơ cuối, văn pháp tả cảnh ngụ tình một lần nữa được tác giả sử dụng đầy tinh tế. Cảnh buồn với sương đượm cành, thanh âm của tiếng côn trùng réo rắt, mưa phùn mênh mang như chính lòng người thiếu phụ lúc này: buồn ưu, đắng cay, cô quạnh giữa dòng đời. 

Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đã chạm tới trái tim bao người đọc bởi những rung động tình cảm đời thường nhất. Đó là sự đồng cảm với tâm trạng của người chinh phụ, là sự trân trọng vẻ đẹp một tâm hồn của người phụ nữ lúc yêu và sự căm thù trước chiến tranh gian ác đã đẩy bao con người phải chịu khổ đau, chìa lìa như người chinh phụ.
 

2. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 2 (Chuẩn)

Chinh phụ ngâm là sáng tác bằng chữ Hán của Đặng Trần Côn, ra đời và khoảng cuối thế kỷ XVIII. Đây là một trong số ít tác phẩm trung đại trình bày sự đồng cảm với số phận những người phụ nữ, đặc trưng là những người chinh phụ có chồng phải tham gia vào các trận đấu tranh phi nghĩa, phải chịu cảnh chia cắt, lẻ loi cô quạnh trong nhiều năm tháng đằng đẵng. Vốn là một đề tài ít được chú ý, lúc nói về nỗi khát khao hạnh phúc, tình yêu cuộc sống lứa đôi, đồng thời trình bày sự căm ghét nghịch cảnh chiến tranh tao loạn, thế nên ngay từ lúc mới xuất hiện Chinh phụ ngâm đã rất được thích thú bởi nội dung mới mẻ, cũng như chạm vào trái tim của nhiều độc giả đường thời. Trong số các bản diễn Nôm thì bản dịch của Đoàn Thị Điểm được xem là xuất sắc hơn cả dù vẫn còn nhiều nghi vấn về tác giả thực sự của bản dịch này. Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ từ câu 193 tới câu 216 của bản diễn Nôm trình bày nỗi lẻ loi lẻ loi của người vợ trong những tháng ngày đằng đẵng chờ chồng đánh trận, nhưng ko hề có một tin tức, cũng chẳng rõ ngày trở về, chỉ biết mòn mỏi trông ngóng và kỳ vọng.

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng
Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Trong 8 câu thơ trước nhất tâm trạng lẻ loi, lẻ loi, nỗi quạnh quẽ đầy thương cảm của người chinh phụ được trình bày rất rõ nét thông qua nhiều cụ thể. Trước hết là bộc lộ qua những hành động có tính lặp đi lặp lại, nhàm chán, vô vị. Người chinh phụ một lòng thủy chung chờ trượng phu đang chinh chiến nơi xa, chẳng có người nào để cùng bầu bạn, chỉ biết đơn độc “dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”, đấy là những bước chân uyển chuyển, chậm rãi, nhiều mối sầu tư, bước chân thậm chí có nhẽ ko phát ra tiếng động. Những từ “thầm”, “vắng”, lại càng làm nổi trội nỗi quạnh quẽ lẻ loi của người thiếu phụ chốn khuê phòng. Đấy rồi chán cảnh đi lại dưới mái hiên, người chinh phụ lại trở vào căn phòng trống vắng, nỗi ngay ngáy, nhớ nhung đồng hành với những lần “rèm thưa rủ thác đòi phen”, tấm mành mỏng hết buông xuống lại được cuốn lên, kéo theo tầm mắt trông ngóng xa xăm của người phụ nữ giữa căn nhà lạnh lẽo. 

Lúc trông ra ngoài khoảng sân vắng, người chinh phụ lại gửi gắm kỳ vọng mỏng manh của minh vào loài chim thước, một loài chim chuyên báo hỷ sự, chỉ mong được nghe một tiếng chim kêu báo bậc trượng phu đã trở về. Thế nhưng dạo hiên bao nhiêu lần, vén rèm bấy nhiêu lần, đôi mắt trông ngóng tới mòn mỏi nhưng vẫn chịu cảnh “Ngoài rèm thước chẳng méc tin”, thiếu phụ vẫn chưa thấy bóng chồng mình trở về từ chiến trường, dù một tẹo tin tức cũng chẳng có. Ko chỉ bộc lộ nỗi buồn phiền, lẻ loi của người chinh phụ thông qua những hành động lặp lại trong vô thức nhưng tác giả còn tinh tế tái tạo tiếng thở dài tội nghiệp đấy thông qua ngoại cảnh xung quanh. Trong khi vì quá lẻ loi, dường như người thiếu phụ chỉ còn mỗi ngọn đèn dầu leo lắt làm bạn, nàng buồn phiền trông đèn nhưng xót thương cho số phận của mình, tủi nhục cho cảnh chia ly, hỏi đèn rằng có biết chăng nỗi sầu lẻ bóng của mình, rồi lại như hờn như trách nhưng than vãn “đèn có biết dường bằng chẳng biết”. Bởi lẽ cuối cùng ngọn đèn cũng chỉ là vật vô tri, ko tiếng nói, ko tình cảm, làm sao có thể thay thế người chồng nhưng chinh phụ vẫn trông ngóng hôm sớm. 

Ngoài ra, cái mới mẻ trong tác phẩm của Đặng Trần Côn còn ở chỗ người chinh phụ tự bộc bạch nỗi lòng của mình “Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”, ko còn cố ỉm đi, giấu đi những nỗi niềm sầu khổ, nhưng bộc lộc một cách rõ nét nỗi “rầu rĩ” tới không thể cất thành lời. Ngồi cô quạnh với “hoa đèn” nhưng nhớ tới bóng người trượng phu chẳng biết phiêu dạt chốn nào, tất cả tựa như một tiếng thở dài, một nỗi uất ức, tủi thân cùng cực của người phụ nữ đang độ xuân sắc nhưng phải chịu cảnh lẻ loi, bị tước đi cái quyền sống êm ấm hạnh phúc bên chồng.

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Cảnh buồn thương, hiu quạnh của người chinh phụ càng trở thành thâm thúy trong những âm thanh và cảnh sắc thê lương. Tiếng gà gáy “eo óc” là một từ láy hay và diễn tả rất đạt cái cảnh buồn vắng, quạnh quẽ trong đêm khuya. Trong khi người thiếu phụ vì lẻ loi, vì thương nhớ chồng nhưng trằn trọc ko ngủ được, nghe tiếng gà gáy từ những canh đầu, lúc sương còn giăng kín, lúc tiếng trống canh mới về đợt cuối. Xuyên suốt từng câu thơ và diễn biến tâm trạng của người chinh phụ, có thể thấy rằng ko phải là nàng dậy sớm, nhưng có nhẽ là trằn trọc suốt đêm ko ngủ được, tới tận mờ sáng, rồi lại nghe thấy tiếng gà “eo óc” thê lương gáy sớm, khiến nỗi buồn càng thêm chồng chất trong lòng, mới chỉ nghe đã thấy nước mắt trực trào.

phan tich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Bài văn Phân tích đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

 Rồi thêm cảnh “hòe phơ phất” che phủ suốt bốn bên căn nhà càng làm cảnh sắc thêm phần u ám, cô liêu. Càng làm rõ thêm cái sự thiếu sức sống, buồn thương trong tâm hồn người thiếu phụ trẻ tuổi, vốn đang tuổi xuân sắc nhưng phải mang trong lòng nỗi sầu cửa ải triền miên nhiều năm tháng. Thời kì cũng là một trong những hình thức diễn tả nỗi ngán ngẩm của nhân vật trữ tình lúc “khắc giờ đằng đẵng như niên”. Nỗi thương nhớ thâm thúy, trông ngóng mòn mỏi khiến người thiếu phụ tưởng một giờ dài tựa một năm, nỗi lẻ loi, tủi hờn dường như đang dày vò, vặn xoắn tâm can trong từng khắc giây, thế nên một phút trôi qua cũng thật khó khăn và mang cảm tưởng đằng đẵng ko dứt. Nỗi buồn “mối sầu” còn được tác giả tinh tế diễn tả bằng một lượng từ “dằng dặc” chỉ sự dài vô tận ko dứt, kéo qua sông qua biển, tới tận nơi chiến trường xa xăm, nơi có người chồng đang miệt mài chinh chiến.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

Trong khốn cảnh buồn phiền, lẻ loi tới cùng cực đấy người chinh phụ đã cố vực dậy ý thức, tự tìm cho mình những thú vui khuây khỏa nhằm vơi đi phần nào nỗi thương nhớ, sự trống vắng trong lòng. Nào là đốt hương, tô son điểm phấn, ngắm nhan sắc, gảy đàn, thế nhưng tất thảy các thú vui tao nhã đấy đều trở thành thật đau xót, lúc dường như càng làm nó lại càng xoáy sâu vào nỗi khổ sở của người chinh phụ. Cố “gượng gạo” đốt hương, nhưng nghe mùi thơm hồn càng “mê mải” nhọc nhằn, ngắm nhan sắc tiều tụy vì thương nhớ nhưng nước mắt tuôn trào vì thương cho phận hồng nhan, thương cho người ở chiến trường, xót xa cho cảnh phân ly. Tới ngón đàn thích thú, nhưng giờ đây lúc gảy còn phải nương tay, sợ nhỡ chẳng may “dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”, vì lo sợ điềm xấu, sợ cảnh sinh ly tử biệt, đớn đau. Tương tự có thể thấy mọi sự phấn đấu, nỗ lực vượt ra khỏi cảnh sầu bi, ngán ngẩm của người chinh phụ đều trở thành vô nghĩa, ko những ko vực dậy được ý thức nhưng còn làm cho nỗi khổ sở, xót xa càng thêm thâm thúy.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong
Cảnh buồn người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Trong những dòng thơ cuối, nỗi lẻ loi, lẻ loi, buồn tủi của người chinh phụ chuyển thành nỗi thương nhớ khôn nguôi dành cho người chồng ngoài chiến trường, trình bày tấm lòng thủy chung son sắt, vẻ đẹp mẫu mực của người phụ nữ trong xã hội cũ. Vì thương nhớ, vì bất lực trước cảnh chia ly, xa cách, thiếu phụ chỉ còn cách gửi nỗi nhớ, tình yêu của mình nhờ gió đông mang tới Non Yên, kỳ vọng chút tình cảm đấy có thể bảo vệ cho chồng mình được an toàn, sớm ngày trở về sum vầy. Câu thơ cũng bộc lộ trực tiếp nỗi thương nhớ ko dứt của người vợ dành cho chồng mình trong cảnh chiến chinh loạn tao loạn, là lòng khát khao tình yêu, hạnh phúc lứa đôi mãnh liệt của người phụ nữ trong xã hội cũ. Gặp cảnh binh biến, ko thể thỏa cuộc sống điền viên, điều đấy đã để lại trong tâm hồn họ những nỗi buồn, nỗi xót xa tới độ “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, lúc xung quanh chỉ có tiếng mưa, tiếng côn trùng réo rắt, sự mênh mang vô định của màn sương, nỗi buồn, nỗi lẻ loi đấy liệu có người nào thấu tỏ.

Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ là phần rực rỡ nhất trong toàn thể Chinh phụ ngâm, trình bày rõ được ý thức nhân đạo mới mẻ nhưng Đặng Trần Côn muốn biểu đạt, trong khi tác giả để mắt tới những ước vọng tư nhân của con người, đặc trưng là của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, vốn là những thứ bị xem là tầm thường tủn mủn. Đó bao gồm khát khao được mến thương, sống hạnh phúc bên chồng con, có cuộc sống điền viên, ngoài ra còn trình bày sâu kín nỗi căm ghét các trận đấu tranh vô nghĩa, gây nên hàng loạt các cuộc chia ly, phân tán, tước đoạt đi hạnh phúc, quyền được sống của con người, chứ ko chỉ riêng gì người phụ nữ.
 

3. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 3 (Chuẩn)

Tác phẩm “Chinh phụ ngâm khúc” của tác giả Đặng Trần Côn ra đời vào những năm 40 của thế kỉ XVIII – thời đoạn xã hội rối ren, nội bộ phong kiến tranh chấp, chiến tranh tao loạn diễn ra khắp nơi đã diễn tả thành công thảm kịch ý thức cùng tiếng lòng thương nhớ da diết của những người phụ nữ có chồng ra trận. Trích đoạn “Tình cảnh của người chinh phụ”, bản dịch của Đoàn Thị Điểm đã trình bày rõ điều này. Bài thơ đã trình bày rõ tâm trạng lẻ loi sầu muộn của người phụ nữ có chồng ra trận, gián tiếp bộc lộ tiếng nói tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa và đề cao hạnh phúc lứa đôi của con người.

Trích đoạn mở đầu bằng dòng xúc cảm về nỗi cơ đơn, sầu tủi của người chinh phụ qua mười sáu câu thơ đầu. Trước hết, ở mười sáu câu thơ trước nhất, tác giả đã tái tạo ko gian ngoại cảnh cùng hành động, tâm trạng của người chinh phụ:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.
Rầu rĩ nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Thông qua văn pháp ngụ tình rực rỡ, tác giả đã tái tạo bối cảnh ko gian của nỗi lẻ loi. Giữa sự u tịch, người chinh phụ lặp đi lặp lại hành động “dạo hiên vắng”. Lúc này, nỗi nhớ nhung sầu muộn đã làm cho bước chân của nàng mang nặng tâm trạng, trở thành nặng nề hơn. Nàng khắc khoải mong đợi thanh âm của tiếng chim thước – tín hiệu của sự trở về, sự gặp mặt nhưng chẳng thấy. Trong ko gian vắng lặng đó, nàng chỉ biết đối diện với ngọn đèn khuya: “đèn có biết”, “đèn chẳng biết”. Hình ảnh ngọn đèn là ẩn dụ tượng trưng trình bày  nỗi nhớ cùng sự lẻ loi đang bủa vây tâm trí nàng. Ngọn đèn khuya ko thể  thấu hiểu nỗi niềm của “bi thiết” – nỗi buồn thương xót xa tới ko cùng của người chinh phụ, để rồi nàng rưng rưng trong sự thương thân tủi phận: “Hoa đèn kia với bóng người khá thương”. Cảnh vật xung quanh dường như đồng cảm, cộng hưởng với với sự lẻ loi, lẻ loi của người chinh phụ:

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Sự vắng lặng tới u tịch của cảnh vật đã được tô đậm thông qua thanh âm tiếng gà gáy năm canh. Dưới ánh rạng đông mờ nhạt, hình ảnh cây hòe phơ phất rủ bóng đã tái tạo ko gian hoang vắng cùng sự buồn phiền trong tâm trạng. Đối với người chinh phụ lúc này, bước đi của thời kì “đằng đẵng như niên” khiến mối sầu của nàng càng thêm sầu não “tựa miền biển xa”. Thời kì đã được đong đếm bằng sự lẻ loi, buồn tủi trong tâm trạng. Ko gian được mở rộng theo chiều kích của nỗi đau, nỗi sầu “tựa miền biển xa”.

Nàng phấn đấu vượt thoát chiếc vỏ bọc của sự lẻ loi nhưng lại càng chìm sâu vào nỗi vô vọng tới khôn xiết:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Đối diện với ko gian vắng lặng, hiu quạnh, người chinh phụ gắng gượng gạo điểm phấn tô son, dạo đàn để tìm kiếm sự thanh thản nhưng lại càng chạm tới nỗi lẻ loi, tình cảnh lẻ loi và sự đơn chiếc. Những cụm từ “hồn đà mê mải”, “lệ lại châu chan” đã nhấn mạnh sự tự ý thức về thảm kịch chia li trong hiện nay. Đối diện với sự tàn phai nhan sắc, trái tim nàng càng khắc khoải nỗi nhớ nhung cùng khát khao sum vầy trong nỗi vô vọng. Những hình ảnh ước lệ “sắt cầm”, “dây uyên”, “phím loan” tượng trưng cho tình yêu lứa đôi, tình nghĩa vợ chồng đã khiến nỗi nhớ mong của người chinh phụ càng trở thành khắc khoải, thống thiết hơn bao giờ hết. Trong sự vô vọng đó, nàng gửi gắm tiếng lòng của mình theo gió:

“Lòng này gửi gió đông có tiện ?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Qua hình ảnh ước lệ “nghìn vàng” – tấm lòng thương nhớ, “gió đông” – ngọn gió mùa xuân thổi từ phương Đông, “non Yên” – nơi chiến trường xa xôi, chúng ta có thể thấy được tấm lòng thủy chung, son sắt, một lòng hướng tới người chinh phu nơi phương xa biên cửa ải xa xôi. Nỗi nhớ đấy càng trở thành khắc khoải thông qua giải pháp điệp ngữ liên hoàn: “non Yên – non Yên”, “đường lên bằng trời – trời thăm thẳm”. Đặc trưng, các từ láy “thăm thẳm”, “đau đáu”, “thiết tha” để diễn tả nỗi nhớ thiết tha cùng nỗi đau tận cùng tâm trạng.

Bài thơ kết thúc bằng bức tranh ngoại cảnh qua những nét vẽ về “cảnh buồn” như “cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun”. Tất cả đều gợi lên ko khí tang thương, lạnh lẽo, não nùng. Cảnh vật đã hòa chung với tiếng lòng não nùng của con người. Lòng người dường như trở thành lạnh lẽo trong nỗi lẻ loi, tan vỡ, khổ đau.

Thông qua thể thơ song thất lục bát, tác giả đã tái tạo thành công  nỗi niềm tâm trạng lẻ loi trong âm điệu buồn thương da diết của người chinh phụ. Từ đó, tạo nên trị giá hiện thực qua tiếng nói tố cáo, lên án chiến tranh phong kiến phi nghĩa, những nguy hiểm nhưng người chinh phu phải đương đầu nơi chiến trường. Tác phẩm còn thấm đẫm trị giá nhân đạo qua những nỗi niềm tâm tư, những cung bậc xúc cảm đầy đớn đau, xót xa, những trống vắng, lẻ loi cùng khát khao về hạnh phúc lứa đôi của người chinh phụ.

 

4. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 4 (Chuẩn)

Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” được trích trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Với thể loại ngâm khúc, bài thơ đã trình bày một cách thâm thúy và thấm thía nỗi khổ đau, tình cảnh lẻ loi lẻ loi của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Đoạn trích còn mang ý nghĩa lên án chiến tranh phi nghĩa của cơ chế phong kiến đương thời, bộc lộ sự thông cảm của thi sĩ với hoàn cảnh và khát khao của người chinh phụ. 

Chồng phải chinh chiến nơi biên cửa ải xa xôi, sau lúc tiễn chồng đi, người chinh phụ trở về mở màn cuộc sống với những nỗi lẻ loi, lẻ bóng. Tám câu thơ đầu đã khắc họa rất rõ tình cảnh cô quạnh của người phụ nữ thông qua những cử chỉ, hành động:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”

Đi dạo trên hiên vắng nhưng thực chất chỉ là đi đi lại lại bởi tâm thế hiện thời ko phải đi dạo để thưởng hoa vọng nguyệt, tiếp tới là hành động cuốn rèm, cứ buông rèm rồi lại cuốn rèm làm đi làm lại nhiều lần cũng ko để tâm tới. Những hành động lặp đi lặp lại vô nghĩa cho thấy sự thờ thẫn, ngơ ngẩn và chất chứa đầy nỗi ưu tư của người chinh phụ. Chồng đã ra trận, chỉ còn lại một mình nàng, nàng đang phải gồng mình đương đầu với nỗi lẻ loi trong lặng thầm, ko thể tâm tư hay san sẻ cùng với bất kỳ người nào. Câu hỏi tu từ “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?” càng tô đậm thêm nỗi day dứt và khắc khoải trong lòng người chinh phụ, hình ảnh “hoa đèn” và “bóng người” là sự so sánh sức sống của người phụ nữ đã lụi tàn, số phận như tàn đèn.

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”

bai van phan tich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

 

Những bài văn Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ hay nhất

 

Đây thực chất là câu thơ tả cảnh ngụ tình, tiếng gà eo óc, bóng cây hòe rủ phơ phất trong đêm, dường như cảnh vật và sự sống nhìn qua con mắt của người chinh phụ giờ đây đều nhuốm màu buồn, gợi nên cảm giác trống vắng, hoang vắng tột cùng. Thời kì theo cảm nhận cũng đầy ắp nỗi niềm tâm trạng, “đằng đẵng”, “dằng dặc”, đó là biểu tượng cho những nỗi buồn, nỗi khổ cực đang kéo dài vô tận ko biết điểm ngừng. Nỗi buồn của người phòng khuê làm xa cách ko gian và thời kì, một giờ bằng cả một năm, mối sầu như đại dương mênh mông. Nỗi buồn khổ đấy đã đẩy lên đỉnh điểm, làm cho mọi hành động của người chinh phụ chỉ là gượng gạo gạo, miễn cưỡng:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

Sự rối bời tới đây đã bộc lộ rõ ràng, đốt hương nhưng hồn lại mê man, soi gương nhưng nước mắt chứa chan, gảy đàn nhưng lại thấy điềm báo gở chẳng lành, tất cả đang thúc ép vào nỗi lòng người chinh phụ khiến nàng ko thể xả stress, càng cố gượng gạo gạo thì nỗi buồn sầu càng thêm chất chứa. Bỏ qua nỗi buồn của mình, người chinh phụ nhớ tới chồng đang biên cửa ải xa xôi, hướng nỗi niềm nhớ mong tới miền biên cửa ải.

“Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.

Nỗi nhớ chồng của người chinh phụ đã hòa tan vào ko gian rộng lớn, ko gian đấy gợi sự xa xôi, xa cách nghìn trùng ko thể đi tới được, “trời thăm thẳm” ko đáy như chính sự nhớ mong triền miên ko dứt, nỗi nhớ “đau đáu” ẩn chứa cả sự vô vọng, trông ngóng kì vọng trong mòn mỏi. Thực sự thi sĩ đã đem nỗi lòng người chinh phụ phơi bày ra, bởi chính nỗi thương nhớ đấy cũng ko thể bao bọc được nữa.

“Cảnh buồn người thiết tha lòng,
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Người chinh phụ khát khao được sẻ chia nỗi lòng với cảnh vật, tìm sự đồng cảm nhưng lại trở về với vô vọng, “sương đượm” như chính cõi lòng nàng đã giá băng, tiếng hạt “mưa phun” như tiếng lòng nàng đang vỡ nát, tan tành theo nỗi nhớ. Đó cũng chính là sự tan vỡ của những khát khao hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ. 

Với việc sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật như so sánh, câu hỏi tu từ, hình ảnh ước lệ, điệp từ, cùng với văn pháp tả cảnh ngụ tình đầy bộc lộ nội tâm nhân vật một cách tinh tế. Những câu thơ trong “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” như chứa chất nỗi đau, nỗi nhớ và khát khao hạnh lứa đôi, trình bày thâm thúy và thấm thía nhất chủ đề của tác phẩm.

 

5. Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 5 (Chuẩn)

Trong xã hội phong kiến đầy rẫy những bất công, cuộc đời người phụ nữ luôn gắn liền với những khổ cực và xấu số. Dù có phẩm cao quý, tốt đẹp tới đâu thì số phận của họ vẫn đầy rẫy những thảm kịch. Một trong những nguyên nhân dẫn tới cuộc đời đầy những đau thương, nước mắt của họ chính là tấn thảm kịch do chiến tranh phong kiến phi nghĩa gây ra. Bài thơ “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” của tác giả Đặng Trần Côn là tác phẩm tiêu biểu trình bày rõ điều này. Qua những câu thơ chất chứa tâm trạng và dòng độc thoại nội tâm nhân vật, thi phẩm đã khắc họa nỗi khổ cực cũng như khát khao về hạnh phúc lứa đôi, về mái ấm gia đình của người chinh phụ trong những tháng ngày xa cách và mong đợi người chinh phu trở về.

Bằng thể thơ song thất lục bát, “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã khắc họa thành công diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình thông qua sự lẻ loi và nỗi thương nhớ, trông mong của người chinh phụ trong những tháng ngày người chinh phu ra trận. Trước hết, tác giả đã tập trung khắc họa tâm trạng lẻ loi của người chinh phụ trong những năm tháng lẻ loi:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa thác rủ đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường rằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nỗi lẻ loi, buồn tủi của người chinh phụ đã được tái tạo thông qua hành động lặp đi lặp lại mang tính tuần hoàn. Nàng “gieo từng bước” lặng thầm trong hiên vắng, đưa ánh mắt xa xăm hướng ra ngoài để trông ngóng, kì vọng tin tức tốt lành từ người chinh phu. Cuộc sống của nàng giờ đây tù túng, thất vọng, bó hẹp trong ko gian “vắng” và “thưa”. Ko thu được sự hồi đáp từ niềm trông mong, hi vọng tin tức tốt lành về người chồng, nàng mong muốn thu được sự đồng cảm của từ ngọn đèn, nhưng rồi ngọn đèn leo lét giữa đêm khuya ko đủ sức san sẻ và sưởi ấm nỗi lòng lẻ loi tới lạnh buốt, “bi thiết” của người chinh phụ. Dòng thời kì vô hình cứ trôi đi trong lặng thầm, nhưng nàng vẫn cảm thu được bước đi lặng lẽ đó: “Gà óc eo gáy sương năm trống”. Sự ý thức về thời kì giữa đêm khuya vắng cũng là một trong những biểu lộ của tâm hồn trống vắng, khiến nỗi lẻ loi như trải dài vô tận cùng “khắc giờ đằng đẵng” và “mối sầu dằng dặc”. Trong ko gian vắng vẻ của căn phòng, nàng lại tiếp tục đương đầu với sự hiu quạnh:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy phím đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại ngùng”

phan tich bai tho tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ có dàn ý cụ thể

Điệp từ “gượng gạo” được lặp lại ba lần đã diễn tả thành công hành động mang tính chất thụ động, gượng gạo gạo của người chinh phụ. Nàng gượng gạo đốt hương để lòng mình thanh thản, nhưng lại càng bị cuốn sâu hơn vào bờ vực lẻ loi, nàng miễn cưỡng soi gương nhưng lúc đối diện với chính mình thì nước mắt lại chứa chan, nàng “gượng gạo gảy phím đàn” nhưng tình cảnh lẻ loi hiện nay khiến nàng e ngại, lo sự, bất an về những điều ko hay. Dù phấn đấu tới đâu thì người chinh phụ vẫn ko thể vượt thoát sự lẻ loi tới ám ảnh đang xâm chiếm tâm hồn. Và rồi trong hiu quạnh, nàng nhớ về người chinh phu:

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên
Non Yên dù chẳng tới miền
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Nàng gửi gắm nỗi nhớ vào “gió đông”, mong làn gió đem sự trông ngóng tới miền biên cửa ải xa xôi – nơi “non Yên” nhưng người chồng đang đấu tranh. Hình như ko còn làm chủ được xúc cảm và kìm nén được lòng mình, nỗi thương nhớ đối với người chinh phu đã được bộc bạch một cách trực tiếp: “Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”, “Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong”. Những câu thơ ngân vang với âm hưởng thống thiết và bi thương đã làm nổi trội sắc thái của nỗi nhớ giờ đây là sự “thăm thẳm” và gắn với nỗi đau, nỗi sầu “đau đáu”. Nỗi nhớ của nàng đối với chồng đã bủa vây trong tâm trí, ko ngừng tăng tiến qua từng cung bậc xúc cảm và cuối cùng hóa thành nỗi đớn đau tới vô vọng. Tương tự, dòng nội tâm của nhân vật trữ tình đã được tác giả khắc họa thành công qua việc mô tả những hành động lặp đi lặp lại, qua những yếu tố về ngoại cảnh và sự diễn biến của những sắc thái, cung bậc xúc cảm. Qua việc khắc họa tâm trạng lẻ loi cùng nỗi nhớ của người chinh phụ, đoạn trích đã trình bày trị giá hiện thực và nhân đạo vô cùng thâm thúy. Trước hết, đó là việc phản ánh chân thực, rõ nét xã hội phong kiến mục nát cùng số phận thảm kịch của người phụ nữ. Qua đó, tác giả cũng lên án, tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa đã tước đoạt hạnh phúc chính đáng của con người. Tham vọng quyền lực của các tập đoàn cát cứ phong kiến là nguồn cơn dẫn tới cảnh binh đao, khói lửa, gây ra bao đau thương, tang thương, lầm than. Đồng thời, bài thơ còn trình bày tiếng nói xót thương, đồng cảm của tác giả đối với thân phận người phụ nữ – những nạn nhân chịu nhiều đau thương trong xã hội xưa. Qua nỗi lẻ loi và nỗi nhớ của người chinh phụ, ta còn thấy được niềm khát khao mãnh liệt về hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình.

Bằng thể thơ song thất lục bát dân tộc, giọng thơ thống thiết, bi thương liên kết với các giải pháp tu từ và điển cố điển tích, trích đoạn “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã trình bày rõ tài năng mô tả và khắc họa tâm lí nhân vật của tác giả Đặng Trần Côn. Qua đó, chúng ta thấy được thảm kịch trong nỗi lẻ loi và nỗi nhớ “thăm thẳm” của những người chinh phụ luôn “đau đáu” trông mong tin tức của người chinh phu nơi biên cửa ải xa xôi.
 

6. Phân tích bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ , mẫu số 6:

Phải chăng trong bất kỳ cuộc chia li nào thì người ở lại cũng là người khổ cực nhất. Nền văn học Việt Nam đã chứng kiến biết bao cuộc chia li trong lịch sử, đặc trưng ở thế kỉ XVIII, Đặng Trần Côn đã lấy bối cảnh cuộc chia li đầy lưu luyến, bi thương của người phụ nữ phải xa chồng trong thời kì dài, chờ tin chồng ra trận trở về với khát khao hạnh phúc lứa đôi qua khúc ngâm “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ”.

Hiện thực chiến tranh tàn khốc, Đặng Trần Côn đã hướng ngòi bút nhân đạo của mình tới nỗi đau của người phụ nữ để cất lên tiếng nói của cả thời đại. Tác giả lên án chiến tranh phi nghĩa, cướp đi cuộc sống no ấm, hạnh phúc của con người. Có lẽở nơi chiến trường kia, chinh phu đang phải đối diện kề cận với cái chết thì ở nơi quê nhà chinh phụ cũng đang mong mỏi kì vọng tin tức của chồng trong vô vọng, buồn tủi. Với thể thơ song thất lục bát, đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã mô tả những cung bậc và sắc thái không giống nhau của nỗi lẻ loi ở người chinh phụ với khát khao được sống trong tình yêu, trong hôn nhân hạnh phúc gia đình.

Ở tám câu thơ đầu, thi sĩ đã mô tả nỗi lẻ loi, lẻ loi của người chinh phụ lúc chờ tin chồng ở nơi chiến trường:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin,
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.
Rầu rĩ nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Giữa ko gian u tịch và vắng vẻ, người phụ nữ ngay ngáy, thấp thỏm chờ tin chồng chính là hiện thân của nỗi lẻ loi. Nếu tiếng yêu thúc giục nàng Kiều “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” thì ở đây, trước hiên vắng người phụ nữ lại “thầm gieo từng bước”. Ko gian nhưng thi sĩ gợi ra ở đây chính là “hiên vắng” nhỏ hẹp trước nhà.Nàng lo lắng, đi đi lại lại như muốn gieo rắc vào lòng người đọc những thanh âm của sự lẻ loi, lẻ bóng. Mặc dù xuất hiện với hành động “dạo” thế nhưng những bước chân đấy có chút gì đó nặng nề để “thầm gieo từng bước”. Có nhẽ, thẳm sâu trong tâm hồn người phụ nữ đó đang chất chứa những nỗi niềm, tâm tư được bộc lộ thành những hành động dường như vô thức, nàng buông rèm rồi lại kéo rèm: “Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.” Hành động đó cho thấy người chinh phụ như đang trông ngóng tin tức của chồng ở nơi biên cửa ải xa xôi nhưng nàng đều nhận lại được sự yên lặng tới đáng sợ.Dù trong bất kỳ tư thế nào thì những tình cảm thương nhớ đấy cũng ko khỏi khắc khoải, túc trực trong tâm hồn người chinh phụ.

phan tich doan trich tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ để thấy hoàn cảnh đáng thương của người chinh phụ

Hành động “rủ”, “thác” đấy lại gợi nhắc tới sự nhớ mong trong vô hạn.Nàng cuốn rèm với sự kì vọng, ngóng chờ con “chim thước” ở “ngoài rèm” sẽ mang lại tin vui cho nàng về người chồng đang chinh chiến nơi chiến trường.Nỗi nhớ của người chinh phụ được bộc lộ qua nhiều chiều ko gian không giống nhau, ko chỉ ở “ngoài rèm” nhưng cả ở “trong rèm”.Toàn cầu nội tâm của nàng nhuốm màu sắc tâm trạng. Người chinh phụ đã tự vấn mình rằng “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?”. Trong nỗi ngay ngáy khắc khoải đấy, người phụ nữ ko biết san sẻ cùng người nào, đành bộc lộ những tâm tư tình cảm đó với một ngọn đèn leo lét “Đèn có biết dường bằng chẳng biết”. Thi sĩ đã sử dụng điệp ngữ bắc cầu “đèn biết chăng- đèn có biết” đã diễn tả tâm trạng buồn lê thê trong thời kì vô tận và ko gian u tịch, lẻ loi dường như ko bao giờ kết thúc. Đó là câu hỏi tu từ nhưng cũng là lời than vãn, tự dằn vặt mình.Ngọn đèn đã chứng kiến và soi tỏ nỗi lòng của người chinh phụ, bởi “đèn” chính là người thức cùng, cùng người chinh phụ thổ lộ tâm tư, nhớ mong. Nỗi buồn đấy ko thể bộc lộ nhưng người phụ nữ chỉ muốn giữ riêng cho mình: “Lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi”. Người phụ nữ cảm thấy lẻ loi, trống vắng trong chính căn phòng của mình bởi chính ko gian chật hẹp, vắng vẻ nơi đây đã làm nàng gợi nhớ tới biết bao kỉ niệm thân thuộc. Thế nhưng để tìm được một người để có thể giúp nàng thổ lộ tâm tư, lắng tai nàng nói quả là một điều ko phải dễ dàng.Nàng giữ riêng mình nàng biết, bởi có nói ra cũng đâu có người nào hiểu được, đâu có người nào đồng cảm với nàng.

Chủ thể của nỗi nhớ được xuất hiện ngày càng rõ nét hơn với hình ảnh “Hoa đèn kia với bóng người khá thương”. Hình ảnh “hoa đèn” gợi nhắc tới bóng ý trung nhân đó chính là chồng nàng, người cùng nàng gắn bó cả cuộc đời thế nhưng nay nàng chẳng có một tẹo tin tức gì về người chồng đang tham gia chinh chiến nơi chiến trường để bảo vệ nền độc lập của tổ quốc, bảo vệ no ấm cho dân lành. Nàng thấy số phận mình chỉ như kiếp “hoa đèn” mỏng manh trước gió và có thể dập tắt bất kỳ lúc nào. Hình ảnh “ngọn đèn”, “hoa đèn” cùng với hình ảnh cái bóng trên tường của nàng gợi nhắc cho ta nhớ tới hình ảnh ngọn đèn ko tắt trong bài ca dao thân thuộc: “Đèn thương nhớ người nào nhưng đèn ko tắt?”.Phải chăng ngọn đèn của tình yêu đấy vẫn luôn cháy rực trong bóng đêm yên lặng vì đang nhung nhớ một “bóng người khá thương” chăng?Nỗi buồn của người chinh phụ đã bao trùm lên cả ko gian và thời kì, tác giả đã đi tới tận cùng của nỗi nhớ trong lòng người chinh phụ.

Nỗi nhớ chồng của người chinh phụ ko chỉ được bao bọc trong ko gian chật hẹp là căn buồng vắng, nhưng nỗi nhớ đấy còn được thường nhắc qua tự nhiên, qua cảnh vật để nói lên tâm trạng của nhân vật trữ tình:

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.
Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng.”

Có nhẽ, chính sự tương tư mong nhớ chồng cả ngày lẫn đêm đã làm cho người chinh phụ phải trằn trọc suốt cả đêm dài. Nàng cảm thu được từng khoảnh khắc trôi qua, từng cảnh vật trong đêm khuya yên ắng đó là tiếng gà gáy “sương năm trống”,là những cành “hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”. Thế nhưng tiếng gà đấy lại “eo óc” gợi cho ta thấy trong một ko gian yên ắng, tiếng gà vang lên tang thương, tang thương tới ngán ngẩm. Từ láy “phơ phất” có tính gợi hình cao cho thấy tâm trạng trông mong, ngóng chờ một tẹo tin tức về chồng của người chinh phụ. Nàng đã thức trọn cả năm canh, chính nỗi nhớ đã làm cho nàng cảm thấy mỗi giờ trôi qua đều dài “đằng đẵng” như một năm trôi qua vậy.Thời kì ko còn tuần tự như nhịp sinh vật học tầm thường của nó nữa nhưng đã được tác giả so sánh với “mối sầu dằng dặc tựa miền biền xa”.Đó chính là nỗi buồn mênh mang, vô tận, rộng lớn như biểnvà nó luôn chảy trôi mãi mãi. Hai từ láy “dằng dặc” và “đằng đẵng” đã cụ thể hóa nỗi nhớ của người chinh phụ, cho thấy tâm trạng buồn triền miên, kéo dài vô vọng của nàng.

Người phụ nữ đấy vẫn đang đấu tranh với nỗi lẻ loi trong chính tâm hồn mình, để những hành động của nàng giờ đây chỉ là “gượng gạo”. Điệp từ “gượng gạo” được lặp đi lặp lại ba lần, nàng “gượng gạo” đốt hương, “gượng gạo” soi gương, “gượng gạo” gẩy những phím đàn nhưng nàng nhìn thấy rằng, dù mình có phấn đấu làm gì đi chăng nữa thì cũng chẳng còn người nào ở cạnh để thưởng thức những âm vang đó. Nàng “gượng gạo” đốt hương để cho căn phòng chìm ngập trong hương thơm thoang thoảng nhưng nàng lại chìm vào cơn mê man lúc “hồn đà mê mải”. Có nhẽ, tâm trí nàng giờ đây chỉ có hình ảnh của người chồng nhưng thôi.Nàng “gượng gạo” soi gương để chỉnh trang lại nhan sắc của mình, thế nhưng chẳng biết từ đâu nhưng “lệ lại châu chan”.Nàng nhìn thấu nỗi đau của mình trong gương đấy và rồi ko kìm được những giọt lệ chỉ chực tuôn trào. Nàng muốn thay đổi ko khí yên tĩnh, u buồn, nàng gượng gạo gảy những phím đàn để xua tan ko khí yên lặng đấy. Thế nhưng, dây “uyên kinh đứt” phải chăng là dự cảm ko lành về hạnh phúc mỏng manh chỉ như sợi tơ hồng của nàng để giờ đây chỉ còn lại những “phím loan ngại chùng”.Nàng vốn mang trong mình nhiều nỗi lo nên lúc dây “uyên kinh đứt” nàng lại còn lo lắng hơn.Người phụ nữ dường như đã đã chìm hoàn toàn vào vô vọng, văn pháp tả cảnh ngụ tình của thi sĩ đã cho thấy sự héo úa cả về tâm tư và dáng hình người phụ nữ.

Nếu ở khổ thơ trên là nỗi buồn, nỗi lẻ loi triền miên của người chinh phụ thì ở khổ thơ này chính là nỗi thương nhớ chồng đau đáu, khôn nguôi:

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.
Cảnh buồn người thiết tha lòng,
Cành cây sương đụng tiếng trùng mưa phun”.

Phải chăng, người phụ nữ đã gom hết những mến thương trong lòng để nhờ cơn gió đông kia gửi tới chồng ở nơi “Non Yên”. “Gió đông” chính là gió xuân tươi mát làm dịu đi nỗi buồn trong cảnh vật và lòng người nhưng nỗi nhớ chồng của người chinh phụ vẫn luôn túc trực trong lòng. Ko gian xa xôi cách trở thành người chinh phụ bèn nhờ cơn gió đông gửi tới chồng những lời mến thương nhất. Tâm trạng của người phụ nữ được mô tả trực tiếp qua nỗi nhớ dài đằng đẵng được so sánh bằng đường lên tận trời.Đất trời rộng lớn liệu có thấu cho nỗi chia li đớn đau của nàng ko?Nỗi thương nhớ đấy còn có cả dư vị của sự ngậm ngùi, xót xa “Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong”.Đường lên trời mù mịt, xa xôi cách trở cũng giống như nỗi nhớ mong của nàng rộng lớn như bể, chẳng biết đâu là bờ bến, cũng chẳng biết lúc nào người chồng mới trở về bên nàng.

Cảnh vật xung quanh được nhìn dưới đôi mắt buồn của người chinh phụ càng trở thành sầu muộn hơn: “Cảnh buồn người thiết tha lòng/ Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”. Người phụ nữ đấy đã nhìn cảnh vật xung quanh với đôi mắt buồn làm cho quang cảnh càng thêm hoang vắng, quạnh hiu.Người phụ nữ đấy sống trong sự dày vò của lẻ loi, trong nhớ nhung, lo lắng day dứt suốt ngày dài triền miên nhưng ta cũng thấy được niềm khát khao được lợi hạnh phúc tới mãnh liệt của nàng

Đoạn trích trên đã mô tả thành công “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” bằng tấm lòng nhân đạo của tác giả. Thi sĩ đã khắc họa thành công hình ảnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, tiêu biểu cho thảm kịch về hạnh phúc lứa đôi, là hiện thân của cái đẹp với một tấm lòng chung tình sắt son với chồng. Thi sĩ đã lên án chiến tranh phi nghĩa cướp đi hạnh phúc của con người, chính vì nhưng thế đoạn trích  trên đã được rất nhiều độc giả của mọi thời đạitìm đọc và thích thú.

—————-HẾT——————

{C}

Bài thơ Chinh phụ ngâm là tác phẩm nổi trội trong ngữ văn lớp 10, ngoài bài làm văn Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, học trò và thầy cô giáo có thể tham khảo thêm các bài làm văn mẫu Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Viết lại nội dung đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ theo lời của người chinh phụ, hay phân tích chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục

[rule_{ruleNumber}]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_3_plain]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_1_plain]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_2_plain]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_2_plain]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_3_plain]

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Phân #tích #Tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button