Tin Tức

Phát biểu cảm nghĩ: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

Đề bài: Phát biểu cảm tưởng về Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người

Bài mẫu hay nhất của học trò giỏi Văn tỉnh Hà Giang

Nếu ca dao – dân ca về tình cảm gia đình thường là những bài hát ru, thì ca dao – dân ca về tình yêu quê hương, quốc gia, con người thường là những bài hát đối đáp, những khúc ca ngẫu hứng tự nhiên cất lên trong sinh hoạt tập thể, trong lễ hội, lúc ngoạn cảnh, lúc đứng ngắm đồng ruộng quê hương,… Chùm ca dao Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người (Ngữ văn 7, tập một) có nhẽ là những bài ca tiêu biểu. Điều thú vị là chỉ bốn bài ca ngắn gọn nhưng mà chúng ta nghe được nhiều giọng điệu không giống nhau, nhìn ngắm, thưởng thức được nhiểu địa danh, nhiều phong cảnh kì thú không giống nhau.

Bạn đang xem: Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Ở bài ca dao thứ nhất, chàng trai, cô gái hỏi – đáp về những địa danh mang những đặc điểm nổi trội. Thành Hà Nội năm cửa, sông Lục Đầu sáu khúc chảy êm đềm, nước sông Thương bên đục bên trong, núi Tản Viên, đền Sòng, thành tiên ở Lạng Sơn… Chàng trai hỏi, cô gái đáp, hỏi đáp rất hài hoà, ăn ý. Đây là một hình thức ca hát dân gian thường xuất hiện trong những lễ hội, hội mùa xuân, hội mùa thu ở nhiều vùng quê Việt Nam : hội hát xoan Phú Thọ, hội Lim Bắc Ninh, hát phường vải Nghệ – Tĩnh, hát ví ghẹo, giao duyên ở đồng bằng Bắc Bộ, ở miền Trung và nhiều tỉnh Nam Bộ,… Qua hát đối đáp, đồi bên nam, nữ (có thể là chàng trai cô gái, cũng có thể là cụ ông, cụ bà,…) thử tài nhau về tri thức lịch sử, địa lí, văn hoá, cũng là để san sẻ với nhau tình yêu nam nữ, tình bạn, tình yêu quê hương, quốc gia. Lắng tai lời hỏi, đáp của hai nhân vật trữ tình trong bài ca ơ đâu năm cửa nàng ơi… chúng ta thấy hiện lên nhiều địa danh từ thủ đô Hà Nội tới Hải Dương, Bắc Giang, vào Thanh Hoá, rồi ngược Lạng Sơn. Mỗi vùng có một nét đẹp riêng, hợp thành một bức tranh nước non Việt Nam thơ mộng, giàu truyền thống văn hoá. Ko trực tiếp nói ra, nhưng cả nsười hỏi lẫn người đáp đều biểu lộ tình yêu, niềm tự hào vể quê hương, Tổ quốc mình. Bài ca còn kéo dài hơn nữa. Chẳng hạn, chàng trai hỏi tiếp:

Ở đâu có chín từng mây 

Ở đâu lắm nước, ở đâu nhiều vàng?

Chùa nào mủ lại ở hang 

Ở đâu lắm gỗ thì nàng biết ko?…

Cô gái đáp:

Trên trời có chín từng mây 

Dưới sông lắm nước, núi nay nhiều vàng

Chùa Hương Tích thì lại ở hang 

Trên rừng lắm gỗ, hỡi chàng biết ko…

Tương tự, chàng trai, cô gái trong cuộc hát giao duyên này nói riêng, nhân dân lao động Việt Nam ta nói chung ko chỉ say đắm, mến yêu, tự hào về giang sơn Việt Nam cẩm tú nhưng mà còn tỏ ra là những người lịch lãm, hào hoa, tế nhị và giàu hiểu biết, thật đáng noi theo.

Tiếp sau những cuộc hát đối đáp là những chuyến du lịch. Một nhóm người, hoặc cả đoàn người đông vui chung niềm khát khao được thưởng thức cảnh đẹp ở đất kinh kì, ở xứ Huế cố đô “rủ nhau”, gọi nhau… Cảnh ở kinh kì thật phong phú, có hồ (Kiếm Hồ), có cầu (Thê Húc), có đền (Ngọc Sơn), có đài, có tháp, cảnh thiên tạo hài hoà với cảnh nhân tạo, nét đẹp tự nhiên hài hoà với nét đẹp lịch sử, văn hoá. Còn ở Huế, cảnh mới thơ mộng làm sao, đường quanh quanh uốn lượn hài hoà với “non xanh”, “nước biếc”, sơn thuỷ hữu tình. Với cảnh ở Hà Nội, tác giả dân gian ko tả nhưng mà chỉ kể, theo kiểu liệt kê, các cụ thể cảnh nối nhau thật phong phú, nhiều chủng loại. Còn với Huế, cảnh được mô tả theo kiểu chấm phá lướt qua: đường, núi, nước. Mỗi nhân vật được nhấn mạnh bằng một tính từ gợi hình. Đường thì “quanh quanh”, núi thì “xanh”, nước (sông Hương) thì “biếc”. Thêm nữa, từ láy hoàn toàn “quanh quanh” và phép so sánh “như tranh hoạ đồ” làm cho xứ Huế càng… mộng và… thơ. Thăm Hà Nội kinh kì, rồi vô xứ Huế cố đô, chúng ta được ngắm cảnh, được viếng thăm những di tích lịch sử, văn hoá, lòng càng thêm yêu Tổ quốc tươi đẹp, trí càng thêm rộng mờ và lắng sâu, ghi nhớ công ơn người xưa đã tu tạo và giữ gìn “bức tranh hoạ đồ” quý giá.

Bài ca dao thứ tư, thú vị thay, giọng ca, lời ca phóng khoáng linh hoạt, cảnh tự nhiên và nhân vật trữ tình hoà hợp, đậm chất đồng quê, khác hẳn hai bài trước:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, mênh mông mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Về bố cục, bài ca dao này gồm hai phần vừa độc lập vừa gắn bó với nhau. Hai câu đầu tả cảnh đồng lúa trong buổi rạng đông. Hai câu sau mô tả dáng hình cô thôn nữ đẹp tươi, thơ mộng như đồng lúa, như những chẽn lúa… về giọng điệu, đây là loại bài ca tự do, tiếng nói được nới rộng theo nhân vật mô tả và tâm trạng nhân vật trữ tình. Hai câu đầu, mỗi dụ dỗ dài mười hai tiếng. Câu thứ ba ko phái sáu tiếng nhưng mà là bảy tiếng. Chỉ câu bốn mới trở lại tám tiếng bắt vần với câu ba giống thể thơ lục bát. Đây là bài ca dao lục bát biến thể, một thể thơ khá phố biến trong kho tàng ca dao Việt Nam.

Điều cần trao đổi về bài ca này là chủ thể trữ tình. Người nào “đứng… ngó” cánh đồng? Người nào nói: “thân em”? Đây là lời người khác hỏi, hay lời cô gái tự than? Có người cho rằng đây là lời chàng trai làng. Chàng trai thấy cánh đồng mênh mông, mênh mông, thấy cô gái xinh đẹp, mảnh mai…, tỏ lời ngợi ca cánh đồng, tỏ tình với cô gái. Có người lại hiểu: đây là lời cô gái. Đứng ngắm đồng quê xanh tốt, lúa đang ngậm đòng, cô thôn nữ đã cất lời ca, ngợi ca cảnh giàu đẹp của cánh đồng, từ đó nghĩ về mình, nhan sắc và thân phận mình…

Nếu hiểu theo cách thứ nhất – lời chàng trai – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao tỏ tình, ví ghẹo. Ví dụ:

Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.

Hoặc:

Người nào đi đâu đấy hỡi người nào 

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm.

Mở đầu các bài ca này thường là tiếng gọi, rồi tiếp sau là một câu hỏi ỡm ờ, dưa duyên. Hoặc nếu ko thì cũng là những lời ngợi ca khôn khéo để làm đẹp lòng người mình đang hướng tới. Ví dụ:

Trúc xinh trúc mọc đầu đình 

Em xinh, em đứng một mình cũng xinh.

Nếu hiểu theo cách hai – lời cô gái – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao mượn cảnh ngụ tình, trước tự nhiên và cuộc sống, con người thổ lộ tâm tư. Ví dụ:

Một ngày hai buổi cơm đèn 

Còn gì má phấn, răng đen, hỡi chàng.

Hoặc:

– Thân em như tấm lụa đào 

Phơ phất giữa chợ biết vào tay người nào.

– Thân em như hạt mưa sa…

Suy ngẫm trên cơ sở văn bản, cả nội dung, cảm hứng lẫn giọng diệu, ngôn từ, có nhẽ hiểu bài ca dao “Đứng bên ni đồng…” theo cách hai là sát hợp hơn. Đây là lời cô thôn nữ trước đồng ruộng quê hương, vừa ngợi ca cảnh đẹp cánh đồng vừa tự ngắm rồi dự cảm về thân phận mình. Nếu là lời chàng trai, e rằng ko sát, vì ko người nào tỏ tình lại nói với nhân vật bằng từ “thân em” nghe ko duyên dáng, thiếu tế nhị.

Dù hiểu thế nào thì chúng ta cũng đều cảm nhận rằng bài ca dao này là tiếng hát chứa chan tình cảm đối với đồng ruộng, quê hương và con người quê hương. Hai câu đầu, hai dòng thơ kéo dài, liên kết điệp từ, đảo từ và đối xứng (đứng bên tê đồng – đứng bên ni đồng ; mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) đặc tả vẻ đẹp của đồng lúa. Nhìn từ đâu, nhìn ở phía nào cũng thấy đồng ruộng mênh mông, rộng lớn, đẹp tươi, trù phú và mang sức sống trẻ trung, phơi phới. Trước một cánh đồng như thế, người nào chẳng xúc động, chẳng mến yêu quê hương mình, nhất là các cô thôn nữ. Bởi vì, tất cả nét đẹp và trù phú kia ko phải trời cho nhưng mà chính từ đôi bàn tay, từ công sức của con người, trong đó có mình. Từ cảnh nhưng mà sinh tình, ngắm cánh đồng, cô gái tự ngắm mình, vui thú, tự hào về vóc dáng nhỏ xinh, mềm mại của mình “Thân em như chẽn lúa đòng đòng…”. Mình xinh đẹp, tràn trề sức sống, nhưng tương lai ra sao thì… khó đoán được. Nghệ thuật so sánh (như chẽn lúa) liên kết các từ “thân em”, “phơ phất” vừa tả vẻ đẹp vừa biểu lộ tâm trạng cô gái. Cô gái tự hào vì mình đang tuổi thanh xuân, tươi tỉnh hoà hợp trong vẻ đẹp và sức sống của đồng ruộng quê hương. Nhưng cô ko khỏi bâng khuâng, lo lắng về số phận ngày mai. “Nắng sớm thì đẹp, cánh đồng thì rất rộng, nhưng chẽn lúa thì nhỏ nhoi, vô định giữa một biển lúa ko bờ. Chẽn lúa phơ phất trong cánh đồng quá rộng này cũng như dải lựa đào phơ phất giữa chợ, ko biết số phận mình sẽ được an bài như thế nào đây”… Tâm tư của cô gái trong bài ca dao này cũng là nỗi niêm của rất nhiều cô gái xinh đẹp trong nhiều bài ca dao khác gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm về thân phận con người trong xã hội ngày xưa.

Những bài ca dao trên có giọng điệu không giống nhau nhưng mang vẻ đẹp nghệ thuật và nội dung, ý nghĩa thật phong phú. Điều chúng ta ghi nhớ nhất là: Những câu hát về quê hương, quốc gia, con người thường gợi nhiều hơn tả, nhắc tới tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét rực rỡ vê hình thể, cánh trí, lịch sử, văn hoá của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh luôn là tình yên chất phác, tinh tế và niềm tự hào đối với quê hương, quốc gia, con người…

Bài mẫu 1

Nếu ca dao – dân ca về tình cảm gia đình thường là những bài hát ru, thì ca dao – dân ca về tình yêu quê hương, quốc gia, con người thường là những bài hát đối đáp, những khúc ca ngẫu hứng tự nhiên cất lên trong sinh hoạt tập thể, trong lễ hội, lúc ngoạn cảnh, lúc đứng ngắm đồng ruộng quê hương,… Chùm ca dao Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người (Ngữ văn 7, tập một) có nhẽ là những bài ca tiêu biểu. Điều thú vị là chỉ bốn bài ca ngắn gọn nhưng mà chúng ta nghe được nhiều giọng điệu không giống nhau, nhìn ngắm, thưởng thức được nhiểu địa danh, nhiều phong cảnh kì thú không giống nhau.

Ở bài ca dao thứ nhất, chàng trai, cô gái hỏi – đáp về những địa danh mang những đặc điểm nổi trội. Thành Hà Nội năm cửa, sông Lục Đầu sáu khúc chảy êm đềm, nước sông Thương bên đục bên trong, núi Tản Viên, đền Sòng, thành tiên ở Lạng Sơn… Chàng trai hỏi, cô gái đáp, hỏi đáp rất hài hoà, ăn ý. Đây là một hình thức ca hát dân gian thường xuất hiện trong những lễ hội, hội mùa xuân, hội mùa thu ở nhiều vùng quê Việt Nam : hội hát xoan Phú Thọ, hội Lim Bắc Ninh, hát phường vải Nghệ – Tĩnh, hát ví ghẹo, giao duyên ở đồng bằng Bắc Bộ, ở miền Trung và nhiều tỉnh Nam Bộ,… Qua hát đối đáp, đồi bên nam, nữ (có thể là chàng trai cô gái, cũng có thể là cụ ông, cụ bà,…) thử tài nhau về tri thức lịch sử, địa lí, văn hoá, cũng là để san sẻ với nhau tình yêu nam nữ, tình bạn, tình yêu quê hương, quốc gia. Lắng tai lời hỏi, đáp của hai nhân vật trữ tình trong bài ca ơ đâu năm cửa nàng ơi… chúng ta thấy hiện lên nhiều địa danh từ thủ đô Hà Nội tới Hải Dương, Bắc Giang, vào Thanh Hoá, rồi ngược Lạng Sơn. Mỗi vùng có một nét đẹp riêng, hợp thành một bức tranh nước non Việt Nam thơ mộng, giàu truyền thống văn hoá. Ko trực tiếp nói ra, nhưng cả nsười hỏi lẫn người đáp đều biểu lộ tình yêu, niềm tự hào vể quê hương, Tổ quốc mình. Bài ca còn kéo dài hơn nữa. Chẳng hạn, chàng trai hỏi tiếp:

Ở đâu có chín từng mây

Ở đâu lắm nước, ở đâu nhiều vàng?

Chùa nào mủ lại ở hang

Ở đâu lắm gỗ thì nàng biết ko?…

Cô gái đáp:

Trên trời có chín từng mây

Dưới sông lắm nước, núi nay nhiều vàng

Chùa Hương Tích thì lại ở hang

Trên rừng lắm gỗ, hỡi chàng biết ko…

Tương tự, chàng trai, cô gái trong cuộc hát giao duyên này nói riêng, nhân dân lao động Việt Nam ta nói chung ko chỉ say đắm, mến yêu, tự hào về giang sơn Việt Nam cẩm tú nhưng mà còn tỏ ra là những người lịch lãm, hào hoa, tế nhị và giàu hiểu biết, thật đáng noi theo.

Tiếp sau những cuộc hát đối đáp là những chuyến du lịch. Một nhóm người, hoặc cả đoàn người đông vui chung niềm khát khao được thưởng thức cảnh đẹp ở đất kinh kì, ở xứ Huế cố đô “rủ nhau”, gọi nhau… Cảnh ở kinh kì thật phong phú, có hồ (Kiếm Hồ), có cầu (Thê Húc), có đền (Ngọc Sơn), có đài, có tháp, cảnh thiên tạo hài hoà với cảnh nhân tạo, nét đẹp tự nhiên hài hoà với nét đẹp lịch sử, văn hoá. Còn ở Huế, cảnh mới thơ mộng làm sao, đường quanh quanh uốn lượn hài hoà với “non xanh”, “nước biếc”, sơn thuỷ hữu tình. Với cảnh ở Hà Nội, tác giả dân gian ko tả nhưng mà chỉ kể, theo kiểu liệt kê, các cụ thể cảnh nối nhau thật phong phú, nhiều chủng loại. Còn với Huế, cảnh được mô tả theo kiểu chấm phá lướt qua: đường, núi, nước. Mỗi nhân vật được nhấn mạnh bằng một tính từ gợi hình. Đường thì “quanh quanh”, núi thì “xanh”, nước (sông Hương) thì “biếc”. Thêm nữa, từ láy hoàn toàn “quanh quanh” và phép so sánh “như tranh hoạ đồ” làm cho xứ Huế càng… mộng và… thơ. Thăm Hà Nội kinh kì, rồi vô xứ Huế cố đô, chúng ta được ngắm cảnh, được viếng thăm những di tích lịch sử, văn hoá, lòng càng thêm yêu Tổ quốc tươi đẹp, trí càng thêm rộng mờ và lắng sâu, ghi nhớ công ơn người xưa đã tu tạo và giữ gìn “bức tranh hoạ đồ” quý giá.

Xem thêm bài viết hay:   Cảm nhận của em về Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Bài ca dao thứ tư, thú vị thay, giọng ca, lời ca phóng khoáng linh hoạt, cảnh tự nhiên và nhân vật trữ tình hoà hợp, đậm chất đồng quê, khác hẳn hai bài trước:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, mênh mông mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Về bố cục, bài ca dao này gồm hai phần vừa độc lập vừa gắn bó với nhau. Hai câu đầu tả cảnh đồng lúa trong buổi rạng đông. Hai câu sau mô tả dáng hình cô thôn nữ đẹp tươi, thơ mộng như đồng lúa, như những chẽn lúa… về giọng điệu, đây là loại bài ca tự do, tiếng nói được nới rộng theo nhân vật mô tả và tâm trạng nhân vật trữ tình. Hai câu đầu, mỗi dụ dỗ dài mười hai tiếng. Câu thứ ba ko phái sáu tiếng nhưng mà là bảy tiếng. Chỉ câu bốn mới trở lại tám tiếng bắt vần với câu ba giống thể thơ lục bát. Đây là bài ca dao lục bát biến thể, một thể thơ khá phố biến trong kho tàng ca dao Việt Nam.

Điều cần trao đổi về bài ca này là chủ thể trữ tình. Người nào “đứng… ngó” cánh đồng ? Người nào nói: “thân em” ? Đây là lời người khác hỏi, hay lời cô gái tự than ? Có người cho rằng đây là lời chàng trai làng. Chàng trai thấy cánh đồng mênh mông, mênh mông, thấy cô gái xinh đẹp, mảnh mai…, tỏ lời ngợi ca cánh đồng, tỏ tình với cô gái. Có người lại hiểu: đây là lời cô gái. Đứng ngắm đồng quê xanh tốt, lúa đang ngậm đòng, cô thôn nữ đã cất lời ca, ngợi ca cảnh giàu đẹp của cánh đồng, từ đó nghĩ về mình, nhan sắc và thân phận mình…

Nếu hiểu theo cách thứ nhất – lời chàng trai – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao tỏ tình, ví ghẹo. Ví dụ:

Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.

Hoặc:

Người nào đi đâu đấy hỡi người nào

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm.

Mở đầu các bài ca này thường là tiếng gọi, rồi tiếp sau là một câu hỏi ỡm ờ, dưa duyên. Hoặc nếu ko thì cũng là những lời ngợi ca khôn khéo để làm đẹp lòng người mình đang hướng tới. Ví dụ:

Trúc xinh trúc mọc đầu đình

Em xinh, em đứng một mình cũng xinh.

Nếu hiểu theo cách hai – lời cô gái – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao mượn cảnh ngụ tình, trước tự nhiên và cuộc sống, con người thổ lộ tâm tư. Ví dụ:

Một ngày hai buổi cơm đèn

Còn gì má phấn, răng đen, hỡi chàng.

Hoặc:

– Thân em như tấm lụa đào

Phơ phất giữa chợ biết vào tay người nào.

– Thân em như hạt mưa sa…

Suy ngẫm trên cơ sở văn bản, cả nội dung, cảm hứng lẫn giọng diệu, ngôn từ, có nhẽ hiểu bài ca dao “Đứng bên ni đồng…” theo cách hai là sát hợp hơn. Đây là lời cô thôn nữ trước đồng ruộng quê hương, vừa ngợi ca cảnh đẹp cánh đồng vừa tự ngắm rồi dự cảm về thân phận mình. Nếu là lời chàng trai, e rằng ko sát, vì ko người nào tỏ tình lại nói với nhân vật bằng từ “thân em” nghe ko duyên dáng, thiếu tế nhị.

Dù hiểu thế nào thì chúng ta cũng đều cảm nhận rằng bài ca dao này là tiếng hát chứa chan tình cảm đối với đồng ruộng, quê hương và con người quê hương. Hai câu đầu, hai dòng thơ kéo dài, liên kết điệp từ, đảo từ và đối xứng (đứng bên tê đồng – đứng bên ni đồng ; mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) đặc tả vẻ đẹp của đồng lúa. Nhìn từ đâu, nhìn ở phía nào cũng thấy đồng ruộng mênh mông, rộng lớn, đẹp tươi, trù phú và mang sức sống trẻ trung, phơi phới. Trước một cánh đồng như thế, người nào chẳng xúc động, chẳng mến yêu quê hương mình, nhất là các cô thôn nữ. Bởi vì, tất cả nét đẹp và trù phú kia ko phải trời cho nhưng mà chính từ đôi bàn tay, từ công sức của con người, trong đó có mình. Từ cảnh nhưng mà sinh tình, ngắm cánh đồng, cô gái tự ngắm mình, vui thú, tự hào về vóc dáng nhỏ xinh, mềm mại của mình “Thân em như chẽn lúa đòng đòng…”. Mình xinh đẹp, tràn trề sức sống, nhưng tương lai ra sao thì… khó đoán được. Nghệ thuật so sánh (như chẽn lúa) liên kết các từ “thân em”, “phơ phất” vừa tả vẻ đẹp vừa biểu lộ tâm trạng cô gái. Cô gái tự hào vì mình đang tuổi thanh xuân, tươi tỉnh hoà hợp trong vẻ đẹp và sức sống của đồng ruộng quê hương. Nhưng cô ko khỏi bâng khuâng, lo lắng về số phận ngày mai. “Nắng sớm thì đẹp, cánh đồng thì rất rộng, nhưng chẽn lúa thì nhỏ nhoi, vô định giữa một biển lúa ko bờ. Chẽn lúa phơ phất trong cánh đồng quá rộng này cũng như dải lựa đào phơ phất giữa chợ, ko biết số phận mình sẽ được an bài như thế nào đây”… Tâm tư của cô gái trong bài ca dao này cũng là nỗi niêm của rất nhiều cô gái xinh đẹp trong nhiều bài ca dao khác gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm về thân phận con người trong xã hội ngày xưa.

Những bài ca dao trên có giọng điệu không giống nhau nhưng mang vẻ đẹp nghệ thuật và nội dung, ý nghĩa thật phong phú. Điều chúng ta ghi nhớ nhất là: Những câu hát về quê hương, quốc gia, con người thường gợi nhiều hơn tả, nhắc tới tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét rực rỡ vê hình thể, cánh trí, lịch sử, văn hoá của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh luôn là tình yên chất phác, tinh tế và niềm tự hào đối với quê hương, quốc gia, con người…

Bài mẫu 2

Tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, quốc gia, con người là nội dung khá phổ thông của ca dao, dân ca. Ẩn chứa trong những câu hát đối đáp, những lời mời mọc, nhắn gửi … là tình yêu tâm thành, tha thiết, là niềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương, quốc gia, con người … Sau đây là một vài bài tiêu biểu:

Hỏi:     Ở đâu năm cửa nàng ơi?

Sông nào sáu khúc nước chảy xuôi một dòng?

        Sông nào bên đục, bên trong?

Núi nào thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh?

        Đền nào thiêng nhất xứ Thanh?

Ở đâu nhưng mà lại có thành tiên xây?

Đáp:     Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi!

Sông Lục Đầu sáu khúc, nước chảy xuôi một dòng.

Nước sông Thương bên đục, bên trong,

Núi Đức Thánh Tản thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh.

        Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh,

Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.

   

        Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,

Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn.

        Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn,

Hỏi người nào gây dựng nên nước non này?

   

        Đường vô xứ Huế quanh quanh,

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

        Người nào vô xứ Huế thì vô …

   

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng mênh mông mênh mông.

        Thân em như chẽn đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Câu hát thứ nhất:

Đây là câu hỏi và lời đáp (đố – giải đố) về những địa danh nổi tiếng của quốc gia trong những buổi hát giao lưu, giao duyên của hai bên nam nữ ở các dịp lễ hội, đình đám, vui Tết, vui xuân … hay lúc nông nhàn. Các câu hỏi xoay quanh tri thức địa lí, lịch sử, các nhân vật nổi tiếng hoặc phong tục xã hội … Điều thú vị là người hỏi biết chọn ra những đặc điểm tiêu biểu của từng địa danh để đánh đố:

Ở đâu năm cửa nàng ơi?

Sông nào sáu khúc nước chảy xuôi một dòng?

        Sông nào bên đục, bên trong?

Núi nào thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh?

        Đền nào thiêng nhất xứ Thanh?

Ở đâu nhưng mà lại có thành tiên xây?

Người đáp trả lời rất đúng:

Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi!

Sông Lục Đầu sáu khúc, nước chảy xuôi một dòng.

Nước sông Thương bên đục, bên trong,

Núi Đức Thánh Tản thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh.

        Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh,

Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.

Hỏi – đáp là hình thức trình bày, san sẻ sự hiểu biết cũng như niêm tự hào và tình yêu đối với quê hương, quốc gia. Qua lời hỏi và lời đáp, ta thấy các chàng trai và các cô gái đều có hiểu biết sâu rộng, thái độ lịch lãm và tế nhị. Thử thách trước tiên này là cơ sở để tiến xa hơn trong sự kết giao về mặt tình cảm.

Câu hát thứ hai:

Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,

Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn.

        Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn,

Hỏi người nào gây dựng nên nước non này?

Mở đầu câu hát là cụm từ Rủ nhau thân thuộc trong ca dao: Rủ nhau xuống biển mò cua … Rủ nhau lên núi đốt than … Rủ nhau đi tắm hồ sen … Ở bài này là Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ, một thắng cảnh có trị giá lịch sử và văn hóa rất tiêu biểu của đất Thăng Long nghìn năm văn vật.

Câu hát này gợi nhiều hơn tả. Nó gợi tưởng tượng của người đọc bằng cách nhắc tới những cái tên tiêu biểu cho cảnh đẹp Hồ Gươm như: cầu Thê Húc, chùa Ngọc Sơn, Đài Nghiên, Tháp Bút. Cảnh sắc đẹp tươi, nhiều chủng loại hợp thành một ko gian thơ mộng, thiêng liêng, mang đậm dấu ấn lịch sử và truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc.

Những địa danh, cảnh trí trên được nhắc tới bằng tình yêu tha thiết và niềm hãnh diện, tự hào của người dân về Hồ Gươm, về kinh đo Thăng Long nói riêng và cả quốc gia nói chung.

Câu cuối: Hỏi người nào gây dựng nên nước non này? là câu hỏi tu từ nghệ thuật, có tác dụng nhấn mạnh và khẳng định vai trò to lớn của tổ tiên, ông cha chúng ta trong sự nghiệp dựng xây non sông gấm vóc của dòng giống Tiên Rồng. Đây cũng là dòng thơ xúc động nhật. Câu hát nhắc nhở các thế hệ con cháu phải biết tiếp tục giũ gìn và phát huy tinh hoa truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc. Cảnh đẹp Hồ Gươm ở đây được nâng lên ngang tầm nước non, tượng trưng cho nước non Việt Nam.

Câu hát thứ ba:

    Đường vô xứ Huế quanh quanh,

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

     Người nào vô xứ Huế thì vô …

Cảnh tự nhiên non xanh, nước biếc trên đường vào xứ Huế đẹp như một bức tranh sơn thủy hữu tình.

Các tính từ quanh quanh, xanh, biếc … và cách so sánh thường thấy trong văn học đã khẳng định vẻ đẹp tuyệt vời của phong cảnh trên trục đường thiên lí từ miền Bắc vào miền Trung, đặc thù là xứ Huế.

Người nào vô xứ Huế thì vô là lời nhắn nhủ, mời gọi. Đại từ phiếm chỉ Người nào thường có nhiều nghĩa. Nó có thể chỉ số ít hoặc số nhiều, có thể chỉ một người nhưng mà cũng có thể là mọi người.

Câu hát trình bày tình yêu tha thiết và lòng tự hào về vẻ đẹp thơ mộng của đất cố đô. Đây cũng là cách giới thiệu mang sắc thái tinh tế, thanh lịch của người dân xứ Huế.

Câu hát thứ tư:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng mênh mông mênh mông.

        Thân em như chẽn đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Có hai cách hiểu không giống nhau về câu hát này, dựa trên sự trình bày tâm trạng của nhân vật trữ tình có thể là một chàng tải hoặ một cô gái.

Cách hiểu thứ nhất: Đây là lời của một chàng trai trong một sớm mai nào đó ra thăm đồng. Đứng trước cánh đồng mênh mông mênh mông, mênh mông mênh mông và trước vẻ đẹp trẻ trung, đầy sức sống của cô thôn nữ, chàng trai đã cất lên lời ngợi ca để thông qua đó bộc bạch tình cảm của mình.

Bài này có những dòng kéo dài tới 12 tiếng đặc tả cánh đồng rộng mênh mông. Các điệp ngữ, đảo ngữ và phép đối xứng (đứng bên ni đồng – đứng bên tê đồng, mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) gợi cho người đọc có cảm giác đứng ở phía nào cũng thấy cánh đồng kéo dài tới tận chân trời. Cánh đồng quê hương ko chỉ rộng lớn nhưng mà còn đẹp tươi, trù phú và đầy sức sống.

Hình ảnh cô gái được so sánh rất tự nhiên nhưng mà ko kém phần đẹp tươi: Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai. Giữa con người và cảnh vật có sự tương đồng ở nét tươi tỉnh, phơi phới sức xuân.

Cách hiểu thứ hai cho rằng bài ca này là lời của một cô gái. Trước cánh đồng lúa xanh tốt, ngời ngời sức sống, cô gái nghĩ về tuổi thanh xuân của mình và bỗng dưng cảm thấy có một nguồn hứng khởi đang dào dạt trong lòng; từ đó nảy ra so sánh tuyệt vời: Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai. Cô gái cảm thấy mình đẹp, một vẻ đẹp tươi tỉnh, trẻ trung, đầy sức sống. Niêm vui sướng, tự hào về cảnh vật và con người của quê hương được trình bày rất tinh tế trong từng chữ, từng câu.

Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia thường nhắc tới tên núi, tên sông, tên những vùng đất với nét rực rỡ về cảnh trí, lịch sử, văn hóa … Ẩn chứa đằng sau những bức tranh phong cảnh đẹp tươi đó là tình yêu tha thiết, nồng nàn của người dân đất Việt.

Tuyển chọn những bài văn mẫu về Phát biểu cảm tưởng về Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người hay nhất để giúp các em học trò lớp 7 tham khảo.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục


Xem thêm chi tiết: Phát biểu cảm nghĩ: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Hình Ảnh về: Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Video về: Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Wiki về Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người -

Đề bài: Phát biểu cảm tưởng về Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người

Bài mẫu hay nhất của học trò giỏi Văn tỉnh Hà Giang

Nếu ca dao – dân ca về tình cảm gia đình thường là những bài hát ru, thì ca dao – dân ca về tình yêu quê hương, quốc gia, con người thường là những bài hát đối đáp, những khúc ca ngẫu hứng tự nhiên cất lên trong sinh hoạt tập thể, trong lễ hội, lúc ngoạn cảnh, lúc đứng ngắm đồng ruộng quê hương,… Chùm ca dao Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người (Ngữ văn 7, tập một) có nhẽ là những bài ca tiêu biểu. Điều thú vị là chỉ bốn bài ca ngắn gọn nhưng mà chúng ta nghe được nhiều giọng điệu không giống nhau, nhìn ngắm, thưởng thức được nhiểu địa danh, nhiều phong cảnh kì thú không giống nhau.

Bạn đang xem: Phát biểu cảm tưởng: Những câu hát về tình yêu quê hương, con người

Ở bài ca dao thứ nhất, chàng trai, cô gái hỏi – đáp về những địa danh mang những đặc điểm nổi trội. Thành Hà Nội năm cửa, sông Lục Đầu sáu khúc chảy êm đềm, nước sông Thương bên đục bên trong, núi Tản Viên, đền Sòng, thành tiên ở Lạng Sơn… Chàng trai hỏi, cô gái đáp, hỏi đáp rất hài hoà, ăn ý. Đây là một hình thức ca hát dân gian thường xuất hiện trong những lễ hội, hội mùa xuân, hội mùa thu ở nhiều vùng quê Việt Nam : hội hát xoan Phú Thọ, hội Lim Bắc Ninh, hát phường vải Nghệ – Tĩnh, hát ví ghẹo, giao duyên ở đồng bằng Bắc Bộ, ở miền Trung và nhiều tỉnh Nam Bộ,… Qua hát đối đáp, đồi bên nam, nữ (có thể là chàng trai cô gái, cũng có thể là cụ ông, cụ bà,…) thử tài nhau về tri thức lịch sử, địa lí, văn hoá, cũng là để san sẻ với nhau tình yêu nam nữ, tình bạn, tình yêu quê hương, quốc gia. Lắng tai lời hỏi, đáp của hai nhân vật trữ tình trong bài ca ơ đâu năm cửa nàng ơi… chúng ta thấy hiện lên nhiều địa danh từ thủ đô Hà Nội tới Hải Dương, Bắc Giang, vào Thanh Hoá, rồi ngược Lạng Sơn. Mỗi vùng có một nét đẹp riêng, hợp thành một bức tranh nước non Việt Nam thơ mộng, giàu truyền thống văn hoá. Ko trực tiếp nói ra, nhưng cả nsười hỏi lẫn người đáp đều biểu lộ tình yêu, niềm tự hào vể quê hương, Tổ quốc mình. Bài ca còn kéo dài hơn nữa. Chẳng hạn, chàng trai hỏi tiếp:

Ở đâu có chín từng mây 

Ở đâu lắm nước, ở đâu nhiều vàng?

Chùa nào mủ lại ở hang 

Ở đâu lắm gỗ thì nàng biết ko?…

Cô gái đáp:

Trên trời có chín từng mây 

Dưới sông lắm nước, núi nay nhiều vàng

Chùa Hương Tích thì lại ở hang 

Trên rừng lắm gỗ, hỡi chàng biết ko…

Tương tự, chàng trai, cô gái trong cuộc hát giao duyên này nói riêng, nhân dân lao động Việt Nam ta nói chung ko chỉ say đắm, mến yêu, tự hào về giang sơn Việt Nam cẩm tú nhưng mà còn tỏ ra là những người lịch lãm, hào hoa, tế nhị và giàu hiểu biết, thật đáng noi theo.

Tiếp sau những cuộc hát đối đáp là những chuyến du lịch. Một nhóm người, hoặc cả đoàn người đông vui chung niềm khát khao được thưởng thức cảnh đẹp ở đất kinh kì, ở xứ Huế cố đô “rủ nhau”, gọi nhau… Cảnh ở kinh kì thật phong phú, có hồ (Kiếm Hồ), có cầu (Thê Húc), có đền (Ngọc Sơn), có đài, có tháp, cảnh thiên tạo hài hoà với cảnh nhân tạo, nét đẹp tự nhiên hài hoà với nét đẹp lịch sử, văn hoá. Còn ở Huế, cảnh mới thơ mộng làm sao, đường quanh quanh uốn lượn hài hoà với “non xanh”, “nước biếc”, sơn thuỷ hữu tình. Với cảnh ở Hà Nội, tác giả dân gian ko tả nhưng mà chỉ kể, theo kiểu liệt kê, các cụ thể cảnh nối nhau thật phong phú, nhiều chủng loại. Còn với Huế, cảnh được mô tả theo kiểu chấm phá lướt qua: đường, núi, nước. Mỗi nhân vật được nhấn mạnh bằng một tính từ gợi hình. Đường thì “quanh quanh”, núi thì “xanh”, nước (sông Hương) thì “biếc”. Thêm nữa, từ láy hoàn toàn “quanh quanh” và phép so sánh “như tranh hoạ đồ” làm cho xứ Huế càng… mộng và… thơ. Thăm Hà Nội kinh kì, rồi vô xứ Huế cố đô, chúng ta được ngắm cảnh, được viếng thăm những di tích lịch sử, văn hoá, lòng càng thêm yêu Tổ quốc tươi đẹp, trí càng thêm rộng mờ và lắng sâu, ghi nhớ công ơn người xưa đã tu tạo và giữ gìn “bức tranh hoạ đồ” quý giá.

Bài ca dao thứ tư, thú vị thay, giọng ca, lời ca phóng khoáng linh hoạt, cảnh tự nhiên và nhân vật trữ tình hoà hợp, đậm chất đồng quê, khác hẳn hai bài trước:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, mênh mông mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Về bố cục, bài ca dao này gồm hai phần vừa độc lập vừa gắn bó với nhau. Hai câu đầu tả cảnh đồng lúa trong buổi rạng đông. Hai câu sau mô tả dáng hình cô thôn nữ đẹp tươi, thơ mộng như đồng lúa, như những chẽn lúa… về giọng điệu, đây là loại bài ca tự do, tiếng nói được nới rộng theo nhân vật mô tả và tâm trạng nhân vật trữ tình. Hai câu đầu, mỗi dụ dỗ dài mười hai tiếng. Câu thứ ba ko phái sáu tiếng nhưng mà là bảy tiếng. Chỉ câu bốn mới trở lại tám tiếng bắt vần với câu ba giống thể thơ lục bát. Đây là bài ca dao lục bát biến thể, một thể thơ khá phố biến trong kho tàng ca dao Việt Nam.

Điều cần trao đổi về bài ca này là chủ thể trữ tình. Người nào “đứng… ngó” cánh đồng? Người nào nói: “thân em”? Đây là lời người khác hỏi, hay lời cô gái tự than? Có người cho rằng đây là lời chàng trai làng. Chàng trai thấy cánh đồng mênh mông, mênh mông, thấy cô gái xinh đẹp, mảnh mai…, tỏ lời ngợi ca cánh đồng, tỏ tình với cô gái. Có người lại hiểu: đây là lời cô gái. Đứng ngắm đồng quê xanh tốt, lúa đang ngậm đòng, cô thôn nữ đã cất lời ca, ngợi ca cảnh giàu đẹp của cánh đồng, từ đó nghĩ về mình, nhan sắc và thân phận mình…

Nếu hiểu theo cách thứ nhất – lời chàng trai – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao tỏ tình, ví ghẹo. Ví dụ:

Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.

Hoặc:

Người nào đi đâu đấy hỡi người nào 

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm.

Mở đầu các bài ca này thường là tiếng gọi, rồi tiếp sau là một câu hỏi ỡm ờ, dưa duyên. Hoặc nếu ko thì cũng là những lời ngợi ca khôn khéo để làm đẹp lòng người mình đang hướng tới. Ví dụ:

Trúc xinh trúc mọc đầu đình 

Em xinh, em đứng một mình cũng xinh.

Nếu hiểu theo cách hai – lời cô gái – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao mượn cảnh ngụ tình, trước tự nhiên và cuộc sống, con người thổ lộ tâm tư. Ví dụ:

Một ngày hai buổi cơm đèn 

Còn gì má phấn, răng đen, hỡi chàng.

Hoặc:

– Thân em như tấm lụa đào 

Phơ phất giữa chợ biết vào tay người nào.

– Thân em như hạt mưa sa…

Suy ngẫm trên cơ sở văn bản, cả nội dung, cảm hứng lẫn giọng diệu, ngôn từ, có nhẽ hiểu bài ca dao “Đứng bên ni đồng…” theo cách hai là sát hợp hơn. Đây là lời cô thôn nữ trước đồng ruộng quê hương, vừa ngợi ca cảnh đẹp cánh đồng vừa tự ngắm rồi dự cảm về thân phận mình. Nếu là lời chàng trai, e rằng ko sát, vì ko người nào tỏ tình lại nói với nhân vật bằng từ “thân em” nghe ko duyên dáng, thiếu tế nhị.

Dù hiểu thế nào thì chúng ta cũng đều cảm nhận rằng bài ca dao này là tiếng hát chứa chan tình cảm đối với đồng ruộng, quê hương và con người quê hương. Hai câu đầu, hai dòng thơ kéo dài, liên kết điệp từ, đảo từ và đối xứng (đứng bên tê đồng – đứng bên ni đồng ; mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) đặc tả vẻ đẹp của đồng lúa. Nhìn từ đâu, nhìn ở phía nào cũng thấy đồng ruộng mênh mông, rộng lớn, đẹp tươi, trù phú và mang sức sống trẻ trung, phơi phới. Trước một cánh đồng như thế, người nào chẳng xúc động, chẳng mến yêu quê hương mình, nhất là các cô thôn nữ. Bởi vì, tất cả nét đẹp và trù phú kia ko phải trời cho nhưng mà chính từ đôi bàn tay, từ công sức của con người, trong đó có mình. Từ cảnh nhưng mà sinh tình, ngắm cánh đồng, cô gái tự ngắm mình, vui thú, tự hào về vóc dáng nhỏ xinh, mềm mại của mình “Thân em như chẽn lúa đòng đòng…”. Mình xinh đẹp, tràn trề sức sống, nhưng tương lai ra sao thì… khó đoán được. Nghệ thuật so sánh (như chẽn lúa) liên kết các từ “thân em”, “phơ phất” vừa tả vẻ đẹp vừa biểu lộ tâm trạng cô gái. Cô gái tự hào vì mình đang tuổi thanh xuân, tươi tỉnh hoà hợp trong vẻ đẹp và sức sống của đồng ruộng quê hương. Nhưng cô ko khỏi bâng khuâng, lo lắng về số phận ngày mai. “Nắng sớm thì đẹp, cánh đồng thì rất rộng, nhưng chẽn lúa thì nhỏ nhoi, vô định giữa một biển lúa ko bờ. Chẽn lúa phơ phất trong cánh đồng quá rộng này cũng như dải lựa đào phơ phất giữa chợ, ko biết số phận mình sẽ được an bài như thế nào đây”… Tâm tư của cô gái trong bài ca dao này cũng là nỗi niêm của rất nhiều cô gái xinh đẹp trong nhiều bài ca dao khác gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm về thân phận con người trong xã hội ngày xưa.

Những bài ca dao trên có giọng điệu không giống nhau nhưng mang vẻ đẹp nghệ thuật và nội dung, ý nghĩa thật phong phú. Điều chúng ta ghi nhớ nhất là: Những câu hát về quê hương, quốc gia, con người thường gợi nhiều hơn tả, nhắc tới tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét rực rỡ vê hình thể, cánh trí, lịch sử, văn hoá của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh luôn là tình yên chất phác, tinh tế và niềm tự hào đối với quê hương, quốc gia, con người…

Bài mẫu 1

Nếu ca dao – dân ca về tình cảm gia đình thường là những bài hát ru, thì ca dao – dân ca về tình yêu quê hương, quốc gia, con người thường là những bài hát đối đáp, những khúc ca ngẫu hứng tự nhiên cất lên trong sinh hoạt tập thể, trong lễ hội, lúc ngoạn cảnh, lúc đứng ngắm đồng ruộng quê hương,… Chùm ca dao Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người (Ngữ văn 7, tập một) có nhẽ là những bài ca tiêu biểu. Điều thú vị là chỉ bốn bài ca ngắn gọn nhưng mà chúng ta nghe được nhiều giọng điệu không giống nhau, nhìn ngắm, thưởng thức được nhiểu địa danh, nhiều phong cảnh kì thú không giống nhau.

Ở bài ca dao thứ nhất, chàng trai, cô gái hỏi – đáp về những địa danh mang những đặc điểm nổi trội. Thành Hà Nội năm cửa, sông Lục Đầu sáu khúc chảy êm đềm, nước sông Thương bên đục bên trong, núi Tản Viên, đền Sòng, thành tiên ở Lạng Sơn… Chàng trai hỏi, cô gái đáp, hỏi đáp rất hài hoà, ăn ý. Đây là một hình thức ca hát dân gian thường xuất hiện trong những lễ hội, hội mùa xuân, hội mùa thu ở nhiều vùng quê Việt Nam : hội hát xoan Phú Thọ, hội Lim Bắc Ninh, hát phường vải Nghệ – Tĩnh, hát ví ghẹo, giao duyên ở đồng bằng Bắc Bộ, ở miền Trung và nhiều tỉnh Nam Bộ,… Qua hát đối đáp, đồi bên nam, nữ (có thể là chàng trai cô gái, cũng có thể là cụ ông, cụ bà,…) thử tài nhau về tri thức lịch sử, địa lí, văn hoá, cũng là để san sẻ với nhau tình yêu nam nữ, tình bạn, tình yêu quê hương, quốc gia. Lắng tai lời hỏi, đáp của hai nhân vật trữ tình trong bài ca ơ đâu năm cửa nàng ơi… chúng ta thấy hiện lên nhiều địa danh từ thủ đô Hà Nội tới Hải Dương, Bắc Giang, vào Thanh Hoá, rồi ngược Lạng Sơn. Mỗi vùng có một nét đẹp riêng, hợp thành một bức tranh nước non Việt Nam thơ mộng, giàu truyền thống văn hoá. Ko trực tiếp nói ra, nhưng cả nsười hỏi lẫn người đáp đều biểu lộ tình yêu, niềm tự hào vể quê hương, Tổ quốc mình. Bài ca còn kéo dài hơn nữa. Chẳng hạn, chàng trai hỏi tiếp:

Ở đâu có chín từng mây

Ở đâu lắm nước, ở đâu nhiều vàng?

Chùa nào mủ lại ở hang

Ở đâu lắm gỗ thì nàng biết ko?…

Cô gái đáp:

Trên trời có chín từng mây

Dưới sông lắm nước, núi nay nhiều vàng

Chùa Hương Tích thì lại ở hang

Trên rừng lắm gỗ, hỡi chàng biết ko…

Tương tự, chàng trai, cô gái trong cuộc hát giao duyên này nói riêng, nhân dân lao động Việt Nam ta nói chung ko chỉ say đắm, mến yêu, tự hào về giang sơn Việt Nam cẩm tú nhưng mà còn tỏ ra là những người lịch lãm, hào hoa, tế nhị và giàu hiểu biết, thật đáng noi theo.

Tiếp sau những cuộc hát đối đáp là những chuyến du lịch. Một nhóm người, hoặc cả đoàn người đông vui chung niềm khát khao được thưởng thức cảnh đẹp ở đất kinh kì, ở xứ Huế cố đô “rủ nhau”, gọi nhau… Cảnh ở kinh kì thật phong phú, có hồ (Kiếm Hồ), có cầu (Thê Húc), có đền (Ngọc Sơn), có đài, có tháp, cảnh thiên tạo hài hoà với cảnh nhân tạo, nét đẹp tự nhiên hài hoà với nét đẹp lịch sử, văn hoá. Còn ở Huế, cảnh mới thơ mộng làm sao, đường quanh quanh uốn lượn hài hoà với “non xanh”, “nước biếc”, sơn thuỷ hữu tình. Với cảnh ở Hà Nội, tác giả dân gian ko tả nhưng mà chỉ kể, theo kiểu liệt kê, các cụ thể cảnh nối nhau thật phong phú, nhiều chủng loại. Còn với Huế, cảnh được mô tả theo kiểu chấm phá lướt qua: đường, núi, nước. Mỗi nhân vật được nhấn mạnh bằng một tính từ gợi hình. Đường thì “quanh quanh”, núi thì “xanh”, nước (sông Hương) thì “biếc”. Thêm nữa, từ láy hoàn toàn “quanh quanh” và phép so sánh “như tranh hoạ đồ” làm cho xứ Huế càng… mộng và… thơ. Thăm Hà Nội kinh kì, rồi vô xứ Huế cố đô, chúng ta được ngắm cảnh, được viếng thăm những di tích lịch sử, văn hoá, lòng càng thêm yêu Tổ quốc tươi đẹp, trí càng thêm rộng mờ và lắng sâu, ghi nhớ công ơn người xưa đã tu tạo và giữ gìn “bức tranh hoạ đồ” quý giá.

Bài ca dao thứ tư, thú vị thay, giọng ca, lời ca phóng khoáng linh hoạt, cảnh tự nhiên và nhân vật trữ tình hoà hợp, đậm chất đồng quê, khác hẳn hai bài trước:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, mênh mông mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Về bố cục, bài ca dao này gồm hai phần vừa độc lập vừa gắn bó với nhau. Hai câu đầu tả cảnh đồng lúa trong buổi rạng đông. Hai câu sau mô tả dáng hình cô thôn nữ đẹp tươi, thơ mộng như đồng lúa, như những chẽn lúa… về giọng điệu, đây là loại bài ca tự do, tiếng nói được nới rộng theo nhân vật mô tả và tâm trạng nhân vật trữ tình. Hai câu đầu, mỗi dụ dỗ dài mười hai tiếng. Câu thứ ba ko phái sáu tiếng nhưng mà là bảy tiếng. Chỉ câu bốn mới trở lại tám tiếng bắt vần với câu ba giống thể thơ lục bát. Đây là bài ca dao lục bát biến thể, một thể thơ khá phố biến trong kho tàng ca dao Việt Nam.

Điều cần trao đổi về bài ca này là chủ thể trữ tình. Người nào “đứng… ngó” cánh đồng ? Người nào nói: “thân em” ? Đây là lời người khác hỏi, hay lời cô gái tự than ? Có người cho rằng đây là lời chàng trai làng. Chàng trai thấy cánh đồng mênh mông, mênh mông, thấy cô gái xinh đẹp, mảnh mai…, tỏ lời ngợi ca cánh đồng, tỏ tình với cô gái. Có người lại hiểu: đây là lời cô gái. Đứng ngắm đồng quê xanh tốt, lúa đang ngậm đòng, cô thôn nữ đã cất lời ca, ngợi ca cảnh giàu đẹp của cánh đồng, từ đó nghĩ về mình, nhan sắc và thân phận mình…

Nếu hiểu theo cách thứ nhất – lời chàng trai – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao tỏ tình, ví ghẹo. Ví dụ:

Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.

Hoặc:

Người nào đi đâu đấy hỡi người nào

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm.

Mở đầu các bài ca này thường là tiếng gọi, rồi tiếp sau là một câu hỏi ỡm ờ, dưa duyên. Hoặc nếu ko thì cũng là những lời ngợi ca khôn khéo để làm đẹp lòng người mình đang hướng tới. Ví dụ:

Trúc xinh trúc mọc đầu đình

Em xinh, em đứng một mình cũng xinh.

Nếu hiểu theo cách hai – lời cô gái – thì bài ca này thuộc nhóm ca dao mượn cảnh ngụ tình, trước tự nhiên và cuộc sống, con người thổ lộ tâm tư. Ví dụ:

Một ngày hai buổi cơm đèn

Còn gì má phấn, răng đen, hỡi chàng.

Hoặc:

– Thân em như tấm lụa đào

Phơ phất giữa chợ biết vào tay người nào.

– Thân em như hạt mưa sa…

Suy ngẫm trên cơ sở văn bản, cả nội dung, cảm hứng lẫn giọng diệu, ngôn từ, có nhẽ hiểu bài ca dao “Đứng bên ni đồng…” theo cách hai là sát hợp hơn. Đây là lời cô thôn nữ trước đồng ruộng quê hương, vừa ngợi ca cảnh đẹp cánh đồng vừa tự ngắm rồi dự cảm về thân phận mình. Nếu là lời chàng trai, e rằng ko sát, vì ko người nào tỏ tình lại nói với nhân vật bằng từ “thân em” nghe ko duyên dáng, thiếu tế nhị.

Dù hiểu thế nào thì chúng ta cũng đều cảm nhận rằng bài ca dao này là tiếng hát chứa chan tình cảm đối với đồng ruộng, quê hương và con người quê hương. Hai câu đầu, hai dòng thơ kéo dài, liên kết điệp từ, đảo từ và đối xứng (đứng bên tê đồng – đứng bên ni đồng ; mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) đặc tả vẻ đẹp của đồng lúa. Nhìn từ đâu, nhìn ở phía nào cũng thấy đồng ruộng mênh mông, rộng lớn, đẹp tươi, trù phú và mang sức sống trẻ trung, phơi phới. Trước một cánh đồng như thế, người nào chẳng xúc động, chẳng mến yêu quê hương mình, nhất là các cô thôn nữ. Bởi vì, tất cả nét đẹp và trù phú kia ko phải trời cho nhưng mà chính từ đôi bàn tay, từ công sức của con người, trong đó có mình. Từ cảnh nhưng mà sinh tình, ngắm cánh đồng, cô gái tự ngắm mình, vui thú, tự hào về vóc dáng nhỏ xinh, mềm mại của mình “Thân em như chẽn lúa đòng đòng…”. Mình xinh đẹp, tràn trề sức sống, nhưng tương lai ra sao thì… khó đoán được. Nghệ thuật so sánh (như chẽn lúa) liên kết các từ “thân em”, “phơ phất” vừa tả vẻ đẹp vừa biểu lộ tâm trạng cô gái. Cô gái tự hào vì mình đang tuổi thanh xuân, tươi tỉnh hoà hợp trong vẻ đẹp và sức sống của đồng ruộng quê hương. Nhưng cô ko khỏi bâng khuâng, lo lắng về số phận ngày mai. “Nắng sớm thì đẹp, cánh đồng thì rất rộng, nhưng chẽn lúa thì nhỏ nhoi, vô định giữa một biển lúa ko bờ. Chẽn lúa phơ phất trong cánh đồng quá rộng này cũng như dải lựa đào phơ phất giữa chợ, ko biết số phận mình sẽ được an bài như thế nào đây”… Tâm tư của cô gái trong bài ca dao này cũng là nỗi niêm của rất nhiều cô gái xinh đẹp trong nhiều bài ca dao khác gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm về thân phận con người trong xã hội ngày xưa.

Những bài ca dao trên có giọng điệu không giống nhau nhưng mang vẻ đẹp nghệ thuật và nội dung, ý nghĩa thật phong phú. Điều chúng ta ghi nhớ nhất là: Những câu hát về quê hương, quốc gia, con người thường gợi nhiều hơn tả, nhắc tới tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét rực rỡ vê hình thể, cánh trí, lịch sử, văn hoá của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh luôn là tình yên chất phác, tinh tế và niềm tự hào đối với quê hương, quốc gia, con người…

Bài mẫu 2

Tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, quốc gia, con người là nội dung khá phổ thông của ca dao, dân ca. Ẩn chứa trong những câu hát đối đáp, những lời mời mọc, nhắn gửi … là tình yêu tâm thành, tha thiết, là niềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương, quốc gia, con người … Sau đây là một vài bài tiêu biểu:

Hỏi:     Ở đâu năm cửa nàng ơi?

Sông nào sáu khúc nước chảy xuôi một dòng?

        Sông nào bên đục, bên trong?

Núi nào thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh?

        Đền nào thiêng nhất xứ Thanh?

Ở đâu nhưng mà lại có thành tiên xây?

Đáp:     Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi!

Sông Lục Đầu sáu khúc, nước chảy xuôi một dòng.

Nước sông Thương bên đục, bên trong,

Núi Đức Thánh Tản thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh.

        Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh,

Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.

   

        Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,

Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn.

        Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn,

Hỏi người nào gây dựng nên nước non này?

   

        Đường vô xứ Huế quanh quanh,

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

        Người nào vô xứ Huế thì vô …

   

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng mênh mông mênh mông.

        Thân em như chẽn đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Câu hát thứ nhất:

Đây là câu hỏi và lời đáp (đố – giải đố) về những địa danh nổi tiếng của quốc gia trong những buổi hát giao lưu, giao duyên của hai bên nam nữ ở các dịp lễ hội, đình đám, vui Tết, vui xuân … hay lúc nông nhàn. Các câu hỏi xoay quanh tri thức địa lí, lịch sử, các nhân vật nổi tiếng hoặc phong tục xã hội … Điều thú vị là người hỏi biết chọn ra những đặc điểm tiêu biểu của từng địa danh để đánh đố:

Ở đâu năm cửa nàng ơi?

Sông nào sáu khúc nước chảy xuôi một dòng?

        Sông nào bên đục, bên trong?

Núi nào thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh?

        Đền nào thiêng nhất xứ Thanh?

Ở đâu nhưng mà lại có thành tiên xây?

Người đáp trả lời rất đúng:

Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi!

Sông Lục Đầu sáu khúc, nước chảy xuôi một dòng.

Nước sông Thương bên đục, bên trong,

Núi Đức Thánh Tản thắt cổ bồng nhưng mà lại có thánh sinh.

        Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh,

Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.

Hỏi – đáp là hình thức trình bày, san sẻ sự hiểu biết cũng như niêm tự hào và tình yêu đối với quê hương, quốc gia. Qua lời hỏi và lời đáp, ta thấy các chàng trai và các cô gái đều có hiểu biết sâu rộng, thái độ lịch lãm và tế nhị. Thử thách trước tiên này là cơ sở để tiến xa hơn trong sự kết giao về mặt tình cảm.

Câu hát thứ hai:

Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,

Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn.

        Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn,

Hỏi người nào gây dựng nên nước non này?

Mở đầu câu hát là cụm từ Rủ nhau thân thuộc trong ca dao: Rủ nhau xuống biển mò cua … Rủ nhau lên núi đốt than … Rủ nhau đi tắm hồ sen … Ở bài này là Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ, một thắng cảnh có trị giá lịch sử và văn hóa rất tiêu biểu của đất Thăng Long nghìn năm văn vật.

Câu hát này gợi nhiều hơn tả. Nó gợi tưởng tượng của người đọc bằng cách nhắc tới những cái tên tiêu biểu cho cảnh đẹp Hồ Gươm như: cầu Thê Húc, chùa Ngọc Sơn, Đài Nghiên, Tháp Bút. Cảnh sắc đẹp tươi, nhiều chủng loại hợp thành một ko gian thơ mộng, thiêng liêng, mang đậm dấu ấn lịch sử và truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc.

Những địa danh, cảnh trí trên được nhắc tới bằng tình yêu tha thiết và niềm hãnh diện, tự hào của người dân về Hồ Gươm, về kinh đo Thăng Long nói riêng và cả quốc gia nói chung.

Câu cuối: Hỏi người nào gây dựng nên nước non này? là câu hỏi tu từ nghệ thuật, có tác dụng nhấn mạnh và khẳng định vai trò to lớn của tổ tiên, ông cha chúng ta trong sự nghiệp dựng xây non sông gấm vóc của dòng giống Tiên Rồng. Đây cũng là dòng thơ xúc động nhật. Câu hát nhắc nhở các thế hệ con cháu phải biết tiếp tục giũ gìn và phát huy tinh hoa truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc. Cảnh đẹp Hồ Gươm ở đây được nâng lên ngang tầm nước non, tượng trưng cho nước non Việt Nam.

Câu hát thứ ba:

    Đường vô xứ Huế quanh quanh,

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

     Người nào vô xứ Huế thì vô …

Cảnh tự nhiên non xanh, nước biếc trên đường vào xứ Huế đẹp như một bức tranh sơn thủy hữu tình.

Các tính từ quanh quanh, xanh, biếc … và cách so sánh thường thấy trong văn học đã khẳng định vẻ đẹp tuyệt vời của phong cảnh trên trục đường thiên lí từ miền Bắc vào miền Trung, đặc thù là xứ Huế.

Người nào vô xứ Huế thì vô là lời nhắn nhủ, mời gọi. Đại từ phiếm chỉ Người nào thường có nhiều nghĩa. Nó có thể chỉ số ít hoặc số nhiều, có thể chỉ một người nhưng mà cũng có thể là mọi người.

Câu hát trình bày tình yêu tha thiết và lòng tự hào về vẻ đẹp thơ mộng của đất cố đô. Đây cũng là cách giới thiệu mang sắc thái tinh tế, thanh lịch của người dân xứ Huế.

Câu hát thứ tư:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông mênh mông,

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng mênh mông mênh mông.

        Thân em như chẽn đòng đòng,

Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai.

Có hai cách hiểu không giống nhau về câu hát này, dựa trên sự trình bày tâm trạng của nhân vật trữ tình có thể là một chàng tải hoặ một cô gái.

Cách hiểu thứ nhất: Đây là lời của một chàng trai trong một sớm mai nào đó ra thăm đồng. Đứng trước cánh đồng mênh mông mênh mông, mênh mông mênh mông và trước vẻ đẹp trẻ trung, đầy sức sống của cô thôn nữ, chàng trai đã cất lên lời ngợi ca để thông qua đó bộc bạch tình cảm của mình.

Bài này có những dòng kéo dài tới 12 tiếng đặc tả cánh đồng rộng mênh mông. Các điệp ngữ, đảo ngữ và phép đối xứng (đứng bên ni đồng – đứng bên tê đồng, mênh mông mênh mông – mênh mông mênh mông) gợi cho người đọc có cảm giác đứng ở phía nào cũng thấy cánh đồng kéo dài tới tận chân trời. Cánh đồng quê hương ko chỉ rộng lớn nhưng mà còn đẹp tươi, trù phú và đầy sức sống.

Hình ảnh cô gái được so sánh rất tự nhiên nhưng mà ko kém phần đẹp tươi: Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai. Giữa con người và cảnh vật có sự tương đồng ở nét tươi tỉnh, phơi phới sức xuân.

Cách hiểu thứ hai cho rằng bài ca này là lời của một cô gái. Trước cánh đồng lúa xanh tốt, ngời ngời sức sống, cô gái nghĩ về tuổi thanh xuân của mình và bỗng dưng cảm thấy có một nguồn hứng khởi đang dào dạt trong lòng; từ đó nảy ra so sánh tuyệt vời: Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phơ phất dưới ngọn nắng hồng sớm mai. Cô gái cảm thấy mình đẹp, một vẻ đẹp tươi tỉnh, trẻ trung, đầy sức sống. Niêm vui sướng, tự hào về cảnh vật và con người của quê hương được trình bày rất tinh tế trong từng chữ, từng câu.

Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia thường nhắc tới tên núi, tên sông, tên những vùng đất với nét rực rỡ về cảnh trí, lịch sử, văn hóa … Ẩn chứa đằng sau những bức tranh phong cảnh đẹp tươi đó là tình yêu tha thiết, nồng nàn của người dân đất Việt.

Tuyển chọn những bài văn mẫu về Phát biểu cảm tưởng về Những câu hát về tình yêu quê hương, quốc gia, con người hay nhất để giúp các em học trò lớp 7 tham khảo.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục

[rule_{ruleNumber}]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_3_plain]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_1_plain]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_2_plain]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_2_plain]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_3_plain]

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Phát #biểu #cảm #nghĩ #Những #câu #hát #về #tình #yêu #quê #hương #con #người

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button