Tin Tức

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

buc tranh pho huyen va tam trang nhan vat lien qua ngoi but thach lam trong truyen ngan hai dua tre

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ
 

I. Dàn ý Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ
 

1. Mở bài

– Sơ lược về tác giả Thạch Lam.

Bạn đang xem: Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

– Giới thiệu Hai đứa trẻ với bức tranh phố huyện và bức tranh tâm hồn nhân vật Liên.
 

2. Thân bài

a. Bức tranh phố huyện lúc chiều tà:

* Bức tranh tự nhiên:
– Âm thanh: Tiếng muỗi, tiếng ếch nhái kêu râm ran, tiếng trống thu ko gợi cảm giác chậm rãi, buồn man mác làm cho buổi chiều tàn càng thêm im ắng, tẻ nhạt.
– Màu sắc: Hai gam màu đỏ rực, ánh hồng mang tới những xúc cảm âm u, báo hiệu cho sự lụi tàn một một ngày, là ánh sáng cuối cùng lóe lên trước lúc trời tối hẳn, trước lúc cái màu đen của bóng tối chính thức bao trùm trên cảnh vật.
– Đường nét: “Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”, mang tới một cảm giác âm u, gợi ra những nhận thức rất rõ rệt về cái khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm.

* Bức tranh sinh hoạt trong cảnh chợ tàn:
– Âm thanh “tiếng ồn ĩ cũng mất”, cùng với hình ảnh “trên đất chỉ còn lại rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” cùng với cảnh mấy đứa trẻ em tìm bới, nhặt nhạnh những thứ rác rưởi còn sót lại sau buổi chợ.
=> Mang vẻ u buồn tịch liêu, cảm giác tàn tạ, xơ xác và nghèo khổ.
– Mùi “âm ẩm bốc lên…” gợi sự nghèo nàn, ẩm thấp, buồn bực.
– Những kiếp người tàn: những đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ, mẹ con chị Tí, bà cụ Thi hơi điên điên nghiện rượu, với tràng cười ám ảnh, chị em Liên, An, bóng vía của người mẹ vất vả, khổ cực.
=> Điểm chung của tất cả những con người nơi phố huyện đó là sự nghèo khổ, với cuộc sống đơn điệu tẻ nhạt, tù túng, bó hẹp, tối tăm và tuyệt vọng. 

* Bức tranh tâm hồn Liên:
– Tâm hồn tinh tế và nhạy cảm:
+ Cảm nhận của Liên về “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. => Cảm thấy nó thân thuộc, thân thiện, gắn bó và mến thương vô cùng.
+ Chứng kiến màn đêm đang dần sập xuống trước mắt “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn thơ ngây của chị”.
=> Cảm thu được một cách thấm thía, cái buồn của cảnh sắc ngày tàn thấm dần vào tâm hồn non nớt của chị, khiến chị suy tư như một con người trưởng thành.
– Tấm lòng nhân hậu, mến thương của chị đối với những kiếp người tàn nơi phố huyện.
+ Đối với mẹ con chị Tí thìa là sự quan tâm, hỏi han là ánh nhìn thương cảm, ái ngại, xót xa cho cuộc sống vất vả của họ thông qua cái cách nhưng Liên kể về gia đạo của chị.
+ Với mấy đứa trẻ em ven xóm chợ là lòng thương xót tội nghiệp là cảm giác bất lực vì chính bản thân chị cũng nghèo, chị cũng ko thể tương trợ gì cho những đứa trẻ tội nghiệp đó.
+ Với bà cụ Thi điên điên, với tiếng cười ám ảnh, Liên có chút sợ hãi nhưng chị vẫn dành cụ sự quan tâm, nó ko nằm ở lời nói nhưng tới từ hành động của chị. 

b. Bức tranh phố huyện lúc trời tối:

* Bức tranh tự nhiên:
– Xây dựng bằng hai mảng màu sáng tối, là thủ pháp đặc trưng của văn học lãng mạn, gợi ra một quang cảnh để lại ấn tượng trong lòng lòng người đọc.
– “đường phố và các ngõ con chứa đầy bóng tối”, “tối hết cả, tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa”.
=> Bóng tối hiện diện ở khắp mọi nơi, bóng tối bao trùm lên tất cả, mỗi lúc càng trở thành đặc quánh hơn.
– Ánh sáng: “khe sáng” lọt ra từ các ngôi nhà, “quầng sáng” lay động trên ngọn đèn của chị Tí, rồi thì những “hột sáng” của các ngọn đèn vặn nhỏ, nguồn sáng của bếp lửa bác Siêu nhạt nhòa. Ánh sao, ánh đom đóm.
=> Yếu ớt, le lói, mỏng manh, ko đủ sức chiếu sáng.
=> Những ánh sáng chập chờn đó chỉ tô đậm thêm cái tối tăm vô tận, cái tuyệt vọng mù mịt của màn đêm nơi phố huyện này, tượng trưng cho những kiếp người nhỏ nhỏ, mỏng manh và lay lắt ở phố huyện, còn bóng tối chính là tượng trưng cho cái cảnh tuyệt vọng, quanh quẩn, tối tăm mênh mông của xã hội cũ, đang xơi tái những kiếp người nghèo khổ, yếu ớt.  

* Bức tranh sinh hoạt:
– Vợ chồng bác Xẩm với “tiếng độc huyền lập cập trong yên lặng” đứa con thì bò ra ngoài đất tinh nghịch những rác bẩn, nghèo khổ, bần hàn.
– Chị Tí ngồi cầm cành chuối khô phe phẩy đuổi ruồi, đã vẽ ra cảnh tượng quán hàng ế khách, vắng lặng và thiểu não.
– Bác Siêu với gánh phở ngun ngút khói, với bếp lửa bập bùng trong đêm tối, ế ẩm, chán ngán.
– Còn chị em Liên, lại bị bó buộc trong cái gian hàng xập xệ, ngày này qua ngày khác chán ngán trên chiếc chõng tre sắp gãy nát.
=> Và giữa một quang cảnh tối tăm tuyệt vọng đó có một đốm sáng hiện lên “chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”, đó là ước mơ về sự đổi đời, nhưng rất mơ hồ.

* Tâm trạng Liên:
– Sự rung cảm tinh tế trước những cảnh sống xung quanh, đó là sự tưởng tượng thú vị lúc ngước mắt nhìn lên bầu trời đêm đầy ánh sao nhấp nhánh với những vệt sáng của đom đóm, nghĩ về một toàn cầu cổ tích xa xăm. 

– Quan sát rất tỉ mỉ, nhạy bén phát hiện được những sự lay động của cuộc sống trong cụ thể các loại nguồn sáng với đủ hình dạng, kích thước, sắc thái.
– Ước mơ về sự đổi đời, trình bày trong việc cô nhỏ luôn hướng về nguồn sáng, hướng về những ánh sáng hiện diện nơi phố huyện, nhớ về ánh sáng ở Hà Nội.

c. Bức tranh phố huyện lúc tàu tới và đi:

* Lúc tàu tới:
–  Đoàn tàu xuất hiện với những âm thanh ““tiếng dồn dập, rít mạnh vào ghi”, “tiếng hành khách ồn ĩ khe khẽ”, “tiếng còi rít lên và tàu rần rộ đi tới”, đó đều là những âm thanh thực sự rộn ràng và náo nhiệt khác hẳn với những âm thanh buồn tẻ, chậm rãi nơi phố huyện.
– Chuyển động mạnh mẽ “tàu rần rộ đi tới”, “đoàn xe vụt qua” cũng mang lại sắc thái khác hẳn với những chuyển động rời rạc, chậm trễ, khẽ khàng và chán nản của phố huyện.
– Ánh sáng “toa đèn sáng trưng, chiếu cả xuống đường… đồng và kền nhấp nhánh, và các cửa kính sáng” khác hoàn toàn so với những thứ ánh sáng lù mù, le lói, từng hột, từng vệt => Rực rỡ, kèm theo cả sự khá giả giàu có trái ngược với cái tối tăm, nghèo khổ nơi phố huyện.
=> Kéo về trong tâm trí Liên ký ức về một vùng thủ đô văn minh, về cuộc sống khá giả thuở thơ ấu nhưng chị từng được lợi, đem lại những kỷ niệm xinh xắn của một thời đã xa. 

* Lúc tàu đi:
– Đoàn tàu đó đi qua đã để lại trong lòng cô nhỏ rất nhiều xúc cảm, Liên nghĩ về Hà Nội, bởi đoàn tàu đó từ thủ đô về nó đã mang một tẹo toàn cầu khác đi qua, một toàn cầu nhưng Liên vẫn hằng ước ao.
– Đoàn tàu hôm nay dường như kém sáng hơn hôm qua => Cuộc sống đã ngày càng tuyệt vọng và khó khăn hơn
– Liên mở màn trở lại với thực tại “chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn”, tiếp tục một cái quang cảnh vắng lặng, màn đêm thì đặc quánh. Còn những con người thì rệu rã, chậm rãi thu xếp đồ ra về, buồn bực, mỏi mệt => Vắng lặng, chán ngán và tuyệt vọng, tối tăm hơn.

 

3. Kết bài

Nêu cảm nhận chung.

II. Bài văn mẫu Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ
 

1. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ, mẫu số 1 (Chuẩn):

Thạch Lam (1910-1942), là một thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn, là con người có tính cách phúc hậu, điềm đạm và tinh tế thế nên các tác phẩm của ông cũng mang cái vẻ trong sáng, giản dị, trầm lặng và thâm thúy. Ông là nhà văn có đặc tài về truyện ngắn, với nội dung thường khai thác những vẻ đẹp của cuộc sống đời thường bình dị ở ko gian phố huyện ven đô ngoại thành, vốn là môi trường sống thân thuộc của nhà văn trong thời thơ ấu cùng cực, vất vả tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Những tháng ngày đó đã trở thành dấu ấn ko thể phai mờ, trở thành một ko gian nghệ thuật thường xuyên trở đi trở lại trong nhiều tác phẩm của Thạch Lam. Về nghệ thuật, ông thường viết những “truyện ko có chuyện”, nhưng sức lôi cuốn trong tác phẩm của ông là tới từ toàn cầu nội tâm phức tạp của con người, tác giả cố công đi tìm kiếm những vẻ đẹp tâm hồn với những cái xúc cảm mỏng manh, mơ hồ và tinh tế. Nét nghệ thuật lạ mắt đó đã làm cho các tác phẩm của Thạch Lam tựa như những bài thơ trữ tình đượm buồn, dẫu là truyện đấy nhưng nó lại mang trong mình chất thơ vô cùng đậm đặc trong từng câu chữ. Hai đứa trẻ nằm trong tập truyện Nắng trong vườn (1938), là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất mang đầy đủ phong vị sáng tác truyện ngắn theo cách riêng lẻ của Thạch Lam. Nội dung chính của tác phẩm là quang cảnh phố huyện và bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên với những xúc cảm đặc thù, thâm thúy nổi trội lên trên cái nền tàn tạ, tối tăm của phố huyện lúc chiều tàn và lúc đêm xuống.

Đi vào tác phẩm, điều trước hết hiện lên trước mắt độc giả đó là bức tranh phố huyện lúc chiều tàn, quang cảnh tự nhiên mở màn bằng cái tâm trạng buồn man mác của cô nhỏ Liên trong cái khoảnh khắc ngày tàn, từ đó bức tranh tự nhiên mở màn xuất hiện với cái vẻ u buồn, tàn tạ. Ko hiểu là cảnh thấm vào hồn người hay là do hồn người lây nhuốm sang cảnh như cụ Nguyễn Du viết “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, chỉ biết rằng cái buồn của cả người và cảnh rất hợp lý và hòa quyện nhịp nhàng với nhau, tạo nên một cái màu truyện buồn man mác, buồn nên thơ. Ở trong tác phẩm Thạch Lam đã cảm nhận bức tranh tự nhiên bằng cả thị giác và thính giác, cứ mỗi câu văn lại mở ra một cảnh mới, câu trước gọi câu sau. Quang cảnh chiều tàn đã được mở ra bằng các âm thanh từ nhỏ tới to dần, đó là “tiếng muỗi đã mở màn vo ve” trong shop hơi tối, xa hơn nữa là “tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” và cuối cùng bao trùm cả ko gian, báo hiệu đính thức cái thời khắc ngày tàn đó là “tiếng trống thu ko trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều”. Tất cả những âm thanh đó, dẫu có ồn ã, làm xáo động ko gian đấy, thế nhưng lúc cộng hưởng lại trong tác phẩm nó lại ko mang tới cảm giác tươi vui náo nhiệt, nhưng trái lại nó gợi ra một ko gian rất yên ắng, hoang vắng, mang cảm giác buồn man mác của buổi chiều tà. Điều này ít nhiều làm chúng ta liên tưởng tới văn pháp lấy động tả tĩnh trong thơ ca phương Đông, lấy cái động sắc nét để diễn tả cái tĩnh đang bao trùm lên tất thảy. Đó là những cảm nhận về thính giác, về thị giác Thạch Lam trước hết cảm nhận cảnh chiều tàn thông qua những hình ảnh và màu sắc rất đẹp, rất lãng mạn. Đó là cảnh tượng “phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn”. Hai gam màu đỏ rực, ánh hồng đều là những gam màu rực rỡ, sắc nét thông thường đại diện cho sự vui tươi, sáng sủa, thế nhưng trong trường hợp này chúng lại mang tới những xúc cảm hết sức âm u, bởi những màu sắc đó ở trong cảnh hoàng hôn chính là báo hiệu cho sự lụi tàn một một ngày, là ánh sáng cuối cùng lóe lên trước lúc trời tối hẳn, trước lúc cái màu đen của bóng tối chính thức bao trùm trên cảnh vật. Các cảm nhận của thị giác ko chỉ ngừng lại ở các hình ảnh và màu sắc nhưng nó còn hiện lên một cách rất nghệ thuật, mang phong cách hội họa thông qua đường nét nhưng tác giả quan sát một cách tỉ mỉ. Cảnh “Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”, mang tới một cảm giác âm u, gợi ra những nhận thức rất rõ rệt về cái khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm, nền trời thì hơi sáng bởi có ánh hoàng hôn, còn lũy tre làng thì tối lại in hằn rõ vệt trên nền trời, như một bức tranh lạ mắt với gam màu tối tăm, gợi ra cảm giác âm u, buồn bực vô cùng. Kế bên những cảm nhận về thính giác và thị giác, thì bức tranh tự nhiên buổi chiều tàn còn được gợi ra một cách tinh tế bởi nhịp độ câu văn chậm rãi, giàu tính nhạc, giàu hình ảnh ảnh, tổng hòa các yếu tố đó đã tạo nên một quang cảnh êm dịu, yên bình tiêu biểu của làng quê Việt Nam. Thêm vào đó, cách mô tả của Thạch Lam ko thiên về tính cầu kỳ kiểu cách nhưng mang đậm chất giản dị, chân thực, lột tả được cái thần và cái hồn của bức tranh tự nhiên nơi phố huyện.

Trên cái nền bức tranh tự nhiên buổi chiều tàn đó là bức tranh sinh hoạt của con người nơi phố huyện bao gồm cảnh chợ tàn. Nếu như bức tranh tự nhiên ở trên được cảm nhận bằng các giác quan là thính giác và thị giác thì ở cảnh chợ tàn tác giả còn cảm nhận bằng cả khứu giác để cho ra những cảm nhận rất thâm thúy và lạ mắt. Buổi chợ tàn được tái tạo bằng một âm thanh duy nhất “tiếng ồn ĩ cũng mất”, trả lại cho phố huyện cái vẻ yên ắng và buồn bực. Không những thế là hình ảnh “trên đất chỉ còn lại rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” cùng với cảnh mấy đứa trẻ em tìm bới, nhặt nhạnh những thứ rác rưởi còn sót lại sau buổi chợ, trông vô cùng tội nghiệp, đáng thương, dấy lên trong lòng người nỗi xót xa. Tương tự bức tranh phố huyện lúc chiều tàn nó ko chỉ mang vẻ u buồn tịch liêu nhưng nó còn mang tới một cảm giác tàn tạ, xơ xác và nghèo khổ, để lại một nỗi ám ảnh về cái tối tăm của làng quê Việt Nam thời bấy giờ. Và có nhẽ điểm nhấn của cảnh chợ tàn chính là ở những cảm nhận về khứu giác của Thạch Lam “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. Đó rõ ràng ko phải là một thứ mùi thơm tho thoải mái, thế nhưng trong cảm nhận tinh tế, trong tâm hồn đa cảm của Liên đó lại trở thành thứ mùi rất đỗi thân thuộc, gắn bó, thân thiết, là mùi của quê hương xứ xở, là mùi riêng của buổi chợ tàn, ghi lại trong ký ức của cô nhỏ những xúc cảm thâm thúy. Và trên nền của cảnh chợ tàn chúng ta sẽ thấy hiện lên cảnh những kiếp người tàn. Từ những đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ, còn nhỏ tuổi nhưng đã phải lăn vào cuộc sống mưu sinh khắc khổ, nhặt nhạnh từng cái rác rưởi còn sót lại, cho tới mẹ con chị Tí, ban ngày mò cua bắt tép, tối lại mở một hàng nước chẳng có mấy người ghé sắm, sống lay lắt, âm u. Rồi bà cụ Thi hơi điên điên nghiện rượu, với tràng cười ám ảnh, có nhẽ bà đã phải trải một cuộc đời đầy đớn đau khổ sở, nên tới cuối đời mới trở thành tàn tạ, xơ xác nhường đó. Và tới chị em Liên, An cũng là những kiếp người tàn, hai đứa trẻ 8,9 tuổi đầu thôi thế nhưng cũng phải sớm tham gia vào công việc mưu sinh của gia đình, với cái gian hàng xập xệ, tạm thời. Nhấp nhoáng sau chị em Liên đó là bóng vía của người mẹ vất vả, khổ cực làm thuê việc buôn gạo nặng nhọc. Điểm chung của tất cả những con người nơi phố huyện đó là sự nghèo khổ, với cuộc sống đơn điệu tẻ nhạt, tù túng, bó hẹp, tối tăm và tuyệt vọng. 

Nổi trội trên bức tranh phố huyện với quang cảnh ngày tàn chợ tàn và những kiếp người tàn đó là bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên, nhân vật chính của tác phẩm. Liên là một cô nhỏ có tâm hồn tinh tế và nhạy cảm, điều đó trình bày qua những thay đổi trong tâm hồn của cô lúc chứng kiến lay động của tự nhiên trong khoảnh khắc ngày tàn. Trước tiên là trong cảm nhận của Liên về “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. Trước một cái mùi ngai ngái, khó chịu tương tự nhưng trong cảm nhận của Liên, trong cái tình mến thương gắn bó dành cho phố huyện, cho cái mảnh đất nhưng chị đã gắn bó một thời kì thì Liên lại cảm thấy nó thân thuộc, thân thiện, gắn bó và mến thương vô cùng. Ngoài ra một cụ thể khác cũng trình bày cái nhạy cảm tinh tế của nhân vật này đó là cảm giác của cô lúc chứng kiến màn đêm đang dần sập xuống trước mắt “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn thơ ngây của chị”. Với một đứa trẻ 9 tuổi đầu, có nhẽ nỗi buồn là một cái gì đó còn rất đỗi mơ hồ, thế nhưng với Liên, chị lại cảm thu được một cách thấm thía, cái buồn của cảnh sắc ngày tàn thấm dần vào tâm hồn non nớt của chị, khiến chị suy tư như một con người trưởng thành. Như đã nhắc đến ko biết rằng là cái buồn của cảnh khiến người đổ bóng buồn theo, hay là do vốn dĩ tâm hồn của Liên đã đượm những nỗi buồn nên cảnh ngày tàn mới trở thành vừa âm u, vừa có gì đó rất nên thơ lãng mạn tương tự. Kế bên sự tinh tế trong việc cảm nhận cảnh sắc ngày tàn, thì sự nhạy cảm của Liên còn được trình bày qua tấm lòng nhân hậu, mến thương của chị đối với những kiếp người tàn nơi phố huyện. Đối với mẹ con chị Tí thìa là sự quan tâm, hỏi han là ánh nhìn thương cảm, ái ngại, xót xa cho cuộc sống vất vả của họ thông qua cái cách nhưng Liên kể về gia đạo của chị. Rồi với mấy đứa trẻ em ven xóm chợ là lòng thương xót tội nghiệp là cảm giác bất lực vì chính bản thân chị cũng nghèo, chị cũng ko thể tương trợ gì cho những đứa trẻ tội nghiệp đó. Hay đối với bà cụ Thi điên điên, với tiếng cười ám ảnh, Liên có chút sợ hãi nhưng chị vẫn dành cụ sự quan tâm, nó ko nằm ở lời nói nhưng tới từ hành động của chị. Cái cách chị rót chút rượu đầy cho bà cụ như một thói quen, trình bày sự thơm thảo, để tâm của Liên đối với một người già tội nghiệp, đặc thù là cảnh chị dõi nhìn theo bóng cụ Thi khuất dần vào đêm tối trình bày sự xót xa, thương cảm cho một kiếp người tàn tạ, khốn khổ. 

Tiếp nối theo bức tranh phố huyện lúc chiều tàn, chính là bức tranh phố huyện lúc đêm xuống, được tác giả xây dựng bằng hai mảng màu sáng tối, là thủ pháp đặc trưng của văn học lãng mạn, gợi ra một quang cảnh để lại ấn tượng trong lòng lòng người đọc. Bóng tối ở phố huyện hiện lên thông qua hình ảnh “đường phố và các ngõ con chứa đầy bóng tối”, “tối hết cả, tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa”. Chỉ với hai câu văn đó thôi nhưng người đọc có thể mường tượng ra cảnh bóng tối hiện diện ở khắp mọi nơi, bóng tối bao trùm lên tất cả, mỗi lúc càng trở thành đặc quánh hơn. Trên cái nền đen đặc đó có sự xuất hiện của ánh sáng từ nhiều nguồn không giống nhau, đó là ánh đèn trong các hình ảnh “khe sáng” lọt ra từ các ngôi nhà, “quầng sáng” lay động trên ngọn đèn của chị Tí, rồi thì những “hột sáng” của các ngọn đèn vặn nhỏ, yếu ớt và thưa thớt. Sau là nguồn sáng của bếp lửa bác Siêu “chiếu sáng một vùng đất cát”, nhạt nhòa. Rồi ánh sáng của sao trời nhấp nhánh, những vệt sáng của loài đom đóm cũng góp thêm vào cái nguồn sáng trong đêm nơi phố huyện. Tất cả những thứ ánh sáng với nhiều sắc độ và hình thù đó đều mang một điểm chung đó là sự yếu ớt, le lói, mỏng manh, ko đủ sức chiếu sáng màn đêm, xuyên thấu màn đêm, dường như đang bị bóng đêm xơi tái. Những ánh sáng chập chờn đó chỉ tô đậm thêm cái tối tăm vô tận, cái tuyệt vọng mù mịt của màn đêm nơi phố huyện này. Thạch Lam muốn truyền tải một ý nghĩa rằng ánh sáng chính là tượng trưng cho những kiếp người nhỏ nhỏ, mỏng manh và lay lắt ở phố huyện, còn bóng tối chính là tượng trưng cho cái cảnh tuyệt vọng, quanh quẩn, tối tăm mênh mông của xã hội cũ, đang xơi tái những kiếp người nghèo khổ, yếu ớt.  

Trong bức tranh phố huyện lúc chiều tối cũng có sự xuất hiện của những kiếp người với cuộc sống khốn khổ, nghèo nàn đó là vợ chồng bác Xẩm với “tiếng độc huyền lập cập trong yên lặng” đứa con thì bò ra ngoài đất tinh nghịch những rác bẩn, một thứ âm thanh thê lương, với cảnh tượng đầy xót xa tội nghiệp, gợi lên cái cuộc đời nghèo khổ, bần hàn của hai vợ chồng. Chị Tí ngồi cầm cành chuối khô phe phẩy đuổi ruồi, đã vẽ ra cảnh tượng quán hàng ế khách, vắng lặng và thiểu não. Không những thế còn có nhân vật bác Siêu với gánh phở ngun ngút khói, với bếp lửa bập bùng trong đêm tối, thế nhưng thức quà sang chảnh đó xuất hiện ở cái phố huyện nghèo này thì cũng không thể khá khẩm nổi vì chẳng người nào có tiền nhưng thưởng thức. Nó trở thành niềm ước mong khó thành hiện thực của cư dân ở đây và cũng trở thành nguyên do khiến gánh hàng ế ẩm, chán ngán ko khác gì với chị Tí với bác Xẩm là bao. Còn chị em Liên, lại bị bó buộc trong cái gian hàng xập xệ, ko được hòa nhập vào cuộc vui như bao đứa trẻ khác, ngày này qua ngày khác chán ngán trên chiếc chõng tre sắp gãy nát. Và giữa một quang cảnh tối tăm tuyệt vọng đó có một đốm sáng hiện lên “chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”, đó là ước mơ về sự đổi đời, nhưng rất mơ hồ.

Ở bức tranh phố huyện lúc đêm tối, thì bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên hiện lên với hai điểm sáng chính. Trước tiên là sự rung cảm tinh tế trước những cảnh sống xung quanh, đó là sự tưởng tượng thú vị lúc ngước mắt nhìn lên bầu trời đêm đầy ánh sao nhấp nhánh với những vệt sáng của đom đóm, nghĩ về một toàn cầu cổ tích xa xăm. Rồi sự quan sát rất tỉ mỉ, nhạy bén phát hiện được những sự lay động của cuộc sống trong cụ thể các loại nguồn sáng với đủ hình dạng, kích thước, sắc thái. Không những thế, sự nhạy cảm, tinh tế trong tâm hồn Liên còn trình bày ở ước mơ về sự đổi đời, trình bày trong việc cô nhỏ luôn hướng về nguồn sáng, hướng về những ánh sáng hiện diện nơi phố huyện, nhớ về ánh sáng ở Hà Nội, cuối cùng là tìm kiếm thứ ánh sáng rực rỡ ở đoàn tàu đêm, để thoát khỏi cái toàn cầu tối tăm, tuyệt vọng nơi phố huyện. 

Và bức tranh cuối cùng nhưng Thạch Lam xây dựng đó là bức tranh phố huyện lúc đoàn tàu tới và đi qua. Chuyến tàu đêm đó ko chỉ là nỗi mong đợi, ước ao của chị em Liên mỗi đêm nhưng là của cả những con người khốn khổ nơi phố huyện. Chính vì thế ngay lúc có những tín hiệu trước hết bác Siêu đã vội reo lên với chất giọng sung sướng “Kìa đèn ghi đã ra kia rồi”. Thế rồi tiếng còi của xe lửa kéo dài theo ngọn gió xa xôi, “một làn khói trắng bừng sáng lên từ đằng xa”. Lúc đoàn tàu tới cả Liên và An đều đứng hẳn dậy mắt hướng theo chỗ đoàn tàu đang tới với sự say mê và thích thú khôn xiết. Đoàn tàu xuất hiện với những âm thanh ““tiếng dồn dập, rít mạnh vào ghi”, “tiếng hành khách ồn ĩ khe khẽ”, “tiếng còi rít lên và tàu rần rộ đi tới”, đó đều là những âm thanh thực sự rộn ràng và náo nhiệt khác hẳn với những âm thanh buồn tẻ, chậm rãi nơi phố huyện. Cùng với âm thanh thì đoàn tàu tới còn mang tới những chuyển động hết sức mạnh mẽ “tàu rần rộ đi tới”, “đoàn xe vụt qua” cũng mang lại sắc thái khác hẳn với những chuyển động rời rạc, chậm trễ, khẽ khàng và chán nản của phố huyện. Đặc trưng nhất đó là hình ảnh đoàn tàu xuất hiện với thứ ánh sáng “toa đèn sáng trưng, chiếu cả xuống đường… đồng và kền nhấp nhánh, và các cửa kính sáng” khác hoàn toàn so với những thứ ánh sáng lù mù, le lói, từng hột, từng vệt, từng khe tỏa ra từ chiếc đèn dầu vặn nhỏ hay cái bếp củi đang cháy. Thứ ánh sáng đó thực sự là thứ ánh sáng rực rỡ, kèm theo cả sự khá giả giàu có trái ngược với cái tối tăm, nghèo khổ nơi phố huyện, nó kéo về trong tâm trí Liên ký ức về một vùng thủ đô văn minh, về cuộc sống khá giả thuở thơ ấu nhưng chị từng được lợi, đem lại những kỷ niệm xinh xắn của một thời đã xa. Thế rồi lúc đoàn tàu đi qua hai đứa trẻ cứ đứng nhìn theo mãi, cho tới lúc những tín hiệu cuối cùng của đoàn tàu cũng mất tích vào đêm đen. Sau cái ánh nhìn đây tiếc nuối đó Liên mở màn lặng mình đi trong tơ tưởng. Đoàn tàu đó đi qua đã để lại trong lòng cô nhỏ rất nhiều xúc cảm, Liên nghĩ về Hà Nội, bởi đoàn tàu đó từ thủ đô về nó đã mang một tẹo toàn cầu khác đi qua, một toàn cầu nhưng Liên vẫn hằng ước ao. Thế nhưng đoàn tàu hôm nay dường như kém sáng hơn hôm qua, điều đó cho thấy có vẻ như cuộc sống đã ngày càng tuyệt vọng và khó khăn hơn, tới cả cô nhỏ Liên cũng cảm thu được điều đó. Thế rồi sau những khoảnh khắc tơ tưởng Liên mở màn trở lại với thực tại nhìn ra xung quanh “chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn”, tiếp tục một cái quang cảnh vắng lặng, màn đêm thì đặc quánh. Còn những con người thì rệu rã, chậm rãi thu xếp đồ ra về, buồn bực, mỏi mệt. Hình như chuyến tàu đi qua như là ánh sao đổi ngôi vụt sáng đầy kỳ vọng, thế nhưng đi qua rồi thì trả lại là một toàn cầu thậm chí còn vắng lặng, chán ngán và tuyệt vọng, tối tăm hơn.

Đọc hết Hai đứa trẻ, người ta chẳng nhìn thấy một tình tiết nào rõ ràng, thế nhưng thu hút người đọc nhất lại là ở bức tranh phố huyện nghèo nàn qua các mốc thời kì, qua các chuyển biến nho nhỏ, vừa lãng mạn, nên thơ nhưng cũng nhuốm màu buồn bực. Hiện lên trên nền bức tranh đó là hình ảnh cô nhỏ Liên với tâm hồn rất đỗi tinh tế với những xúc cảm mơ hồ, toàn cầu nội tâm phong phú, cùng với những khát khao hướng về ánh sáng, hướng về một cuộc sống tốt đẹp hơn, rất đáng trân trọng. Thế nhưng, chỉ ước mong thôi là chưa đủ, người ta còn cần làm gì đó nữa để thực hiện ước mơ đó, điều đó đã để lại trong lòng độc giả những xúc cảm băn khoăn, trằn trọc về số phận những kiếp người tàn nơi phố huyện. Bao giờ họ mới có thể đạt tới ước mơ của mình, Liên và An có thể có một sống khác tốt đẹp hơn ko?

 

2. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên  trong truyện ngắn Hai đứa trẻ, mẫu số 2:

Thạch Lam là cây bút trưởng thành trong nhóm Tự lực văn đoàn với phong cách sáng tác ko thể lộn lạo với bất kỳ nhà văn nào. Những trang viết của ông nhẹ nhõm, sâu lắng, man mác và dìu dặt. Đó như là những lời tâm tình thủ thỉ nhưng lại có sức ám ảnh đối với người đọc. Những câu chuyện ông kể thường ko có tình tiết, bởi mọi thứ được viết bởi một chất liệu nhẹ và sâu nhất. “Hai đứa trẻ” là một câu chuyện tương tự. Truyện ngắn này đã vẽ lên bức tranh phố huyện nghèo với những mảnh đời nghèo túng, cùng cực trong xã hội.

Thạch Lam luôn làm cho người đọc trông thấy được sự tinh tế trong tâm hồn, trong những câu văn. Sự nhẹ nhõm đã làm nên nét lạ mắt trong văn của Thạch Lam. “Hai đưa trẻ” là câu chuyện xoay quanh cuộc sống của An và Liên tại phố huyện nghèo với những công việc nhàn nhạt được lặp đi lặp lại hằng ngày. CŨng qua hai nhân vật này, tác giả muốn gửi gắm tới người đọc nhiều thông điệp về cuộc sống, về những trắc trở nhưng con người đã trải qua.

Chất liệu làm nền cho câu chuyện chính là quang cảnh phố huyện nghèo luôn chập chờn, ẩn hiện trong mỗi trang viết. Có nhẽ chính bức tranh là gợi nên cảm hứng để Thạch Lam bộc bạch xúc cảm của mình. Và có phải đây chính là phố huyện nghèo Cẩm Giàng – nơi nhưng ông đã sinh ra và lớn lên.

Quang cảnh phố huyện nghèo hiện lên ở những câu văn trước hết “Tiếng trống thu ko trên cái chợ của huyện nhỏ, từng tiếng một vang xa để gọi buổi chiều…”. Một tiếng trống vang lên trong một buổi chiều sắp tàn, và có nhẽ cảnh vật và con người đang đắm chìm vào trong trạng thái lơ đãng. Vì sao tác giả lại lựa chọn một buổi chiều mùa thu để làm cảm hứng vẽ lên bức tranh phố huyện? Là bơi mùa thu luôn gợi buồn, gợi nhớ, gợi nhiều xúc cảm nhất. Hình ảnh hai đứa trẻ xuất hiện với những công việc thường nhật “thắp đèn” rồi “đóng quan” và ngắm nhìn đoàn tàu chạy từ Hà Nội trở về, vụt sáng lên và rồi lại rơi vào hụt hẫng.

Hình ảnh phố huyện buổi chiều tà được tác giả phác họa qua những cụ thể “Chợ họp giữa phố vãn từ lâu. Người về hết và tiếng ồn ĩ cũng mất. Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và bã mía. Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùi cát bụi thân thuộc quá khiến chị em Liên tường là mùi riêng của đất, của quê hương này. Một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hóa, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang rồi, họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu”. Đó chính là quang cảnh của khu phố nghèo lúc ngày đã tàn, một sự héo úa, tàn phai và cả sự tiêu điều hiu quạnh hiện lên trước mắt người đọc. Có nhẽ đây chính là hiện thực thời bấy giờ ở miền bắc nước ta. Mọi thứ dường như chông chênh, ko điểm nhấn, ko sức hút và dường như ko có sự sống. Tất cả chỉ là những điều bình dị, thân thiện nhưng lại phảng phất nghèo khó.

Những câu văn mềm mại, mượt nhưng diễn tả một ko gian quạnh hiu, vắng lặng ở phố nghèo. Trên cái nền u ám đó xuất hiện bóng vía những đứa trẻ nghèo “Mấy đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ cúi lum khum trên mặt đất lại tìm tòi. Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh trem hay bất kỳ cái gì có thể dùng được. Liên động lòng nhưng chính chị cũng ko có tiền nhưng cho chúng”. Một bức tranh thêm ảm đảm hơn lúc những con người nghèo khổ xuất hiện, dường như đã nhân đôi cái nghèo, cái khốn khó của mảnh đất này. Và người đọc thấy toát lên vẻ đẹp tâm hồn của Liên,thánh thiện và cao cả.

Trong bức tranh làng quê nghèo đó còn có rất nhiều số phận khác nữa, tất cả đã tạo nên sự hỗn độn của phố huyện buổi chiều tàn. Đó là hình ảnh mẹ con chị Tí dọn hàng nhưng “chả kiếm được bao nhiêu”. Hay chính là hình ảnh của chị em Liên từ lúc dọn về phố nghèo này, hai chị em bán hàng tạo điều kiện cho mẹ trên một gian hàng nhỏ thuê lại của người khác, một tấm phên nứa dán giấy nhật trình.

Những con người lẳng lặng, những con người cần mẫn lặng nhìn cái nghèo khó diễn ra trước mắt nhưng cũng ko thể làm gì được.

Xen lẫn những con người nghèo khổ vật chất còn là hình ảnh bà cụ Thị bị điên vẫn thường hay sắm rượu tại shop nhà liên. Hình ảnh bà cụ thi “ngửa cổ uống một hơi sạch, đặt 3 xu vào tay liên và lảo đảo bước đi” khiến người đọc động lòng về một khiếp người, một đời người dật dờ, ko bến đỗ.

Giữa chốn phố huyện này, dường như người nào cũng ngóng chờ một chuyến tàu từ Hà Nội chạy về đây mang theo sự ồn ĩ, huyên náo và tấp nập hơn nữa. Có nhẽ chuyến tàu có ý nghĩa to lớn đối với những phận người nơi mảnh đất này. Bởi “con tàu như đã đem một tẹo toàn cầu khác đi qua”/ Đó có thể là toàn cầu có sự phồn hoa ngày xưa của hai chị em Liên, có cuộc sống khá giả và bình yên hơn.

Chuyên tàu có nhẽ chính là ước mơ, là khát vọng được vươn ra ánh sáng của những con người tại phố huyện nghèo này.

“Hai đứa trẻ” là một câu chuyện nhẹ nhõm, ko có tình huống gay cấn những lại làm cho người đọc thấy ám ảnh về những mảnh đời, mảnh đất nghèo nàn những năm tổ quốc ta còn chìm trong bom đạn.

Trên đây là phần Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ bài tiếp theo, các em sẵn sàng trả lời câu hỏi SGK, Chất hiện thực và chất lãng mạn trong truyện ngắn Hai đứa trẻ và cùng với phần Phân tích tâm trạng cô nhỏ Liên đêm đêm thức đợi xem chuyến tàu đi qua phố huyện trong truyện ngắn Hai đứa trẻ để có kỹ năng làm văn tốt hơn.

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bài văn mẫu Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong truyện Hai đứa trẻ

 

3. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên  trong truyện ngắn Hai đứa trẻ, mẫu số 3:

Hai đứa trẻ là một trong số nhiều truyện ngắn rực rỡ tiêu biểu cho phong cách Thạch Lam. Câu chuyện kể về hai chị em (Liên và An), hai đứa trẻ được mẹ ủy quyền trông coi một gian hàng tạp hóa nơi phố huyện. Đêm chuyển dần về khuya, nhiều bóng người lù mù đi qua như những chấm sáng mờ nhạt: mẹ con chị Tý, bác phở Siêu, cụ Thi điên, gia đình bác Xẩm. Họ cùng với đêm tối phố huyện gieo vào lòng trẻ thơ những nỗi niềm thương xót. Hai chị em dù buồn ngủ “ríu cả mắt” vẫn cố thức để đợi chuyên tàu đêm đi qua. Đoàn tàu như một vệt sao đổi ngôi lao lên giây lát rồi tất cả chìm vào bóng tối mênh mang…

Bức tranh phố huyện trong Hai đứa trẻ (và cả Nhà mẹ Lê và Gió lạnh đầu mùa) gắn với những kỉ niệm thời thơ ấu của Thạch Lam. Theo hồi kí về gia đình Nguyễn Trường, bà Nguyễn Thị Thế, chị ruột của Thạch Lam kể lại: “Tôi ko ngờ em Sáu có sự ghi nhớ dai tới thế, như chuyện em tôi tả hai chị em thức đợi chuyến tàu đêm qua rồi mới ngủ. Năm đó tôi mới lên chín, em tôi lên tám nhưng mẹ đã ủy quyền hai chị em tôi coi hàng”. Cả một thời thơ ấu của Thạch Lam đã gắn với phố huyện Cẩm Giàng, kế bên đường xe lửa Hà Nội – Hải Phòng lúc đó cha vừa mất ở sầm Nưa – Lào, mẹ con bồng bế nhau về quê ngoại). Cái ko gian buồn tẻ, quạnh hiu của phố huyện như một ám ảnh để rồi sau này thường xuất hiện trong nhiều trang viết của Nhất Linh, Hoàng Đạo và nhất là Thạch Lam. Thời kì như một chiếc bình lộc kì diệu, nó giữ lại trong tâm hồn đa cảm và tinh tế của Thạch Lam nhiều dấu ấn ko thể phai mờ. Dựng lên nhân vật Liên, thực chất Thạch Lam đã đánh thức trong tâm tưởng của cậu nhỏ An hồi nào để trở về phố huyện, nơi “bóng tối u uất nhẫn nại của đời thôn quê lưới mái lá nát hay những đêm sâu trong huyện” (Thế Lữ).

Lúc màn đêm buông xuống cũng là lúc “vang vọng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” rồi “muỗi mở màn vo ve” nhưng có nhẽ ấn tượng nhất vẫn là “tiếng trống thu ko trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều”. Nhà văn Nguyễn Tuân cảm thấy khó nhất là việc tạo ko khí truyện, lúc tạo được ko khí rồi thì mạch truyện cứ như thế nhưng tuôn chảy. Với tiếng trống thu ko thủng thỉnh từng tiếng một “vang ra đê gọi buổi chiều”, Thạch Lam đã tạo được ko khí truyện một cách tự nhiên và có nhẽ cái tiếng trống từ thời thơ ấu đó đã đánh thúc, gọi dậy ở Thạch Lam tất cả những bâng khuâng, mơ hồ, man mác về một phố huyện ngày nào. Tiếng trống thu ko là âm thanh thân thuộc xuất hiện thường nhật, trở thành một mảnh vong linh của buổi chiều phố huyện, tạo cho phố huyện cái vẻ bình lặng tới nao nao buồn. Đúng là “một chiều êm đềm như ru”. Tiếng trống thu ko đã kéo cả buổi chiều trong ánh tịch dương lặng trầm và u uất thấm thìa vào tận tình hồn. Đây là hoàn toàn ko phải là tiếng trống thúc sưu thuế bức bách làm cho ko gian trở thành ngột ngạt đầy sợ hãi trong Tắt đèn của Ngô Tất Tố, càng ko phải là tiếng trông hộ đê hối thúc hồi đầu thế kỉ của Phạm Duy Tốn trong sống chết mặc bay. Thật buồn nhưng thật êm, thật đẹp. Chính cái vẻ đẹp êm dịu, đượm buồn của buổi chiều quê đó đã tạo nên chất thơ trong truyện của Thạch Lam. Thạch Lam đã khẽ đưa những nét vẽ tự nhiên đầy lãng mạn.

Trong bức tranh phố huyện, đêm tối xuất hiện như một nhân vật mang dụng ý nghệ thuật của nhà văn chứ ko thuần tuý là cái nhìn ko gian mang tính vật lý của sự chảy trôi từ ngày sang đêm. Có nhẽ Thạch Lam luôn nhìn cuộc sống trong những góc khuất của nó nên trong truyện của ông ta thường thấy có hình ảnh bóng tối. Bóng tối đã tạo thành một bầu khí quyển riêng. Trong truyện có ko dưới 30 lần tác giả trở đi trở lại với hình ảnh đêm tối, bóng tối. Mở đầu truyện là cái thế lụi tắt của ngày tàn và sự xâm chiếm của bóng tối lúc “dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”. Lúc “các nhà đã lên đèn” cũng là lúc bóng tối được cảm nhận rõ rệt nhất bởi những hòn đá nhỏ cùng “một bên sáng, một bên tối”. Bóng tối ko ập tới bất thần nhưng cứ lặng lẽ, thầm lặng từng khoảnh khắc một vây bọc lấy tất cả mọi cảnh vật. Bà cụ Thi sau lúc ngửa cổ dốc tọt cút rượu to đã “đi lẫn vào bóng tối” và bóng tối đả nuốt dần tiếng cười khanh khách nửa điên nửa dại của cụ. Sau tiếng cười của cụ Thi, đêm mới thực sự là đêm “một đêm mùa hạ êm như nhung” với những con người “từ từ đi trong đêm”. Cái chấm lửa vàng lửng lơ như ma trơi của gánh phở bác Siêu “đi trong đêm tối” càng tô đậm thâm cái tối của đêm phố huyện. Cảnh đêm tối ở phố huyện được Thạch Lam nói tới đây ko phải là một đêm do mất điện hoặc ko trăng nhưng “đêm tối đối với Liên đã quen lắm” quen tới nỗi trong cái tối của đêm Liên nhìn xuyên qua nó để thấy được “tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà” mặc dù cứ mỗi lúc “càng sẫm đen hơn trước”. Ngay cả tiếng trống cầm canh cũng bị cái tối của đêm làm cho quánh lại “khô khan ko vang động ra xa” nhưng “chìm ngay vào bóng tối”. Đoàn tàu đêm đi qua, cả phố huyện bừng sáng lên giây lát rồi lại bị bóng tối vây bọc. Kết thúc tác phẩm, ngọn đèn hạt đỗ trong gian hàng tồi tàn của chị em Liên được vặn nhỏ hơn nữa và Liên sau lúc “nhìn quanh đêm tối” đã chìm trong giấc ngủ “tịch mịch và đầy bóng tối”.

Có thể nói, hình tượng đêm tối ko chỉ tạo nên một bầu ko khí riêng cho câu chuyện nhưng hình tượng đó đã tạo nên một sức ám ảnh mạnh mẽ, gây nên cảm giác phập phồng, lo lâu, bồn chồn, mong đợi, hi vọng để rồi thờ dài ở người đọc. Bóng tối trở thành một thế lực thống trị phố huyện, nó len lỏi, xâm nhập vào mọi sự vật. Nó như một con quái vật khổng lồ nuốt chừng cả cảnh và người phố huyện. Bóng tối ko chỉ là cái nền của bức tranh phố huyện nhưng còn là ko gian xã hội, ko gian nghệ thuật của tác phẩm. Bóng tối chính là biểu tượng cho cuộc sống nghèo nàn, tối tăm, tuyệt vọng ko lối thoát của những kiếp người nơi phố huyện. Bóng tối cứ đè nặng lên số phận làm cho họ đã nhỏ nhỏ lại càng nhỏ nhỏ, đã tội nghiệp, hầm hiu càng hẩm hiu tội nghiệp.

Đối lập với bóng tối là ánh sáng. Thực chất nhà văn đã sử dụng thành công một cách xuất, sắc nghệ thuật tương phản. Sự tồn tại của những chấm sáng sẽ trở thành vô nghĩa nếu ko có bóng tối, trái lại, tả bóng tối cũng là đã chứng minh sự tồn tại của những chấm sáng, những chấm sáng lay lắt nhưng bóng tối có thể nuốt chưng bất kỳ lúc nào. Nhưng như một quy luật của sự sống sót, ánh sáng dù lay lắt vẫn cứ tồn tại. Hình như suốt thiên truyện là sự giao tranh gay gắt. nhưng lặng lẽ giữa bóng tối và ánh sáng.

Ánh sáng tự nhiên ko chỉ có ánh mặt trời “đỏ rực” nhưng còn có ánh sáng nhấp nhánh” của vòm trời bởi những vì sao đêm. Dưới mặt đất còn có ánh sáng của “những con đom đóm bay tà tà”.

Ánh sáng nhân tạo gồm ngọn đèn chị Tí; ngọn đèn dầu vặn nhỏ của chị em Liên nhưng “từng hột ánh sáng lọt qua phên nứa”; bếp lửa của bác phở Siêu chỉ chiếu sáng một vùng đất cát: ánh sáng của “cái thau sắt trắng” nhưng gia đình bác Xẩm mù để trước mặt được ánh sáng của xung quanh hắt vào; ánh sáng của tàn nhang rụng xuống đường ray; ánh sáng của “hai ba người cầm đèn lồng lung lay cái bóng dài”. Ngoại trừ ánh sáng nhưng đoàn tàu mang tới và ánh sáng hiện lên trong tâm tướng của Liên về Hà Nội còn lại tất cả đều ở thế lụi tàn, leo lét, rơi rụng, mờ dần.

Ánh sáng ngọn đèn của ngọn đèn chị Tí và cả cái bếp lửa của bác Siêu chỉ đù chiếu sáng một vùng đất cát” và dường như đêm càng về khuya càng yếu ớt. Ngọn đèn của chị em Liên thì vặn nhỏ tối đa chỉ vừa đù cho “từng hột sáng lọt qua phên nứa”. Những ngọn đèn lồng di động lung lay có thể tát bất kỳ lúc nào. Những vì sao trên trời và những con đom đóm dưới đất chỉ “nhấp nháy” lúc sáng lúc tắt. Thảm hại nhất và cũng là cụ thể tuy bâng quơ nhưng giàu ý nghĩa nhất là chiếc thau sắt trắng của gia đình bác xẩm. Mỗi gia đình đều có một tẹo ánh sáng dù leo lét, gia đình bác xẩm với công việc “đặc trưng” của mình nên ko dùng đèn nhưng vẫn còn có một tẹo ánh sáng – đó là sự san sớt của những người xung quanh dù vô cùng ít ỏi. Chiếc thau sắt trắng đã hắt lên thứ ánh sáng dược “hứng” từ ánh sáng của mọi người xung quanh.

Ánh sáng của phố huyện là thứ ánh sáng yếu ớt và trong phạm vi rất hẹp. Nó chỉ như những viên sỏi ném vào “cái ao lớn” của bóng tối. Ánh sáng ko làm cho phố huyện sáng lên nhưng thậm chí còn gợi cho người ta cảm nhận rõ hơn về bóng tối. Ánh sáng phải chăng chỉ là một sự cầm cự kéo dài, một sự vật lộn với bóng tối để tồn tại. Cũng như những cư dân phố huyện, ánh sáng của phố huyện là biểu tượng cho kiếp sống lay lắt, mòn mỏi, thảm hại, những kiếp người cũng như những kiếp đèn nhỏ nhỏ kia, có thể vụt tắt bất kỳ lúc nào. Hình như Thạch Lam, bằng cách này, đã thầm lặng chứng minh cho một câu ngạn ngữ của phương Tây: “Đời người như ngọn nến”. Đời người nói chung đã vô cùng mỏng manh. Đời người của những cư dần phố huyện nơi đây lại càng mỏng manh gấp vạn lần. Họ chỉ là những đốm sáng yếu ớt bị quên mất giữa hoang mạc tối tăm của cuộc đời. Điều đáng nói hơn cả là Thạch Lam đã tạo nên sự đối nghịch gay gắt giữa hai mảng tối – sáng, đặc thù là ngọn đền dầu leo lét chị Tí.

Bức tranh đời sống phố huyện được mở đầu bằng cảnh chợ tàn. Cảnh chợ tàn của bức tranh phố huyện được Thạch Lam mô tả bằng những nét vẽ hiện thực làm cho phố huyện lộ rõ thực chất nghèo khó, thảm hại của nó. Đó là những “rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn, và lá mía” – chợ nghèo nên “rác thải” của chợ cũng chẳng có gì. Đấy thế nhưng vẫn có “mấy đứa trẻ em nhà nghèo cúi lum khum đi lại tìm tòi” rồi thì “nhặt thanh nứa, thanh tre”. Có gì đây nhưng nhặt. Cụ thể này thường xuất hiện trong truyện của Thạch Lam như một nỗi ám ảnh từ thời thơ ấu hằn vào tâm hồn nhà vãn “duy cảm” để trở thành một tình thương yêu day dứt, ngậm ngùi.

Lúc bóng tối xuất hiện, những cư dân kiếm sống ban ngày vừa ngập vào bóng tối thì những cư dân kiếm sông đêm tối quanh ga xép lại từ bóng tối kéo ra. Bằng một tẹo ánh sáng yếu ớt, những con người này bị vây hãm bởi bóng tối. Họ là những cuộc đời tàn, kế bên những đồ vật tàn trong một quang cảnh tàn lụi héo úa.

Khởi đầu cho sự chuyển giao giữa chiều và tối là cảnh mấy đứa trẻ lum khum… đi lại… nhặt nhanh., tìm tòi.. Và để tô thêm những bóng vía xiêu vẹo đó, tác giả tả tỉ mỉ những thứ “rác thải” của một phiên chợ nghèo và cái mùi ẩm ướt bốc lên cùng vài người về muộn còn nói rốn với nhau thêm vài câu chuyện rời rạc.

Mẹ con chị Tí có nhẽ là nhân vật tiêu biểu nhất cho cuộc sông lay lắt, ngoi ngóp của hố huyện này. Gánh hàng của mẹ con chị là tâm điểm trong bức tranh sinh hoạt nơi phố huyện lúc đêm xuống. Ngày thì mò cua bắt tép, cứ đêm tới lại đội cái chõng tre ra ga bày bán hàng nước. Đã biết, là ko bán được gì nhưng vẫn cứ đi, đi vì biết đâu kiếm thêm được vài xu ít ỏi. Đó đâu phải là sống, đó chẳng qua là sự cầm cự, cầm chừng trong vô vọng, ko phải tình cờ nhưng tác giả trở đi trở lại với ngọn đèn chị Tí tới 7 lần. Ngọn đèn lay lắt cố đương đầu với bóng tối cũng giống như cuộc đời của chị lay lắt đương đầu với nghèo đói, âm u và buồn tẻ. Đây là hình ảnh ko chỉ có sức ám ảnh đôi với Liên nhưng đôi với cả tác giả và người đọc. Thạch Lam đã dồn ko biết bao nhiêu thương yêu xót xa vào đấy để rồi đọc những trang viết của ông, hình ảnh ngọn đèn cùng số phận chị Tí cứ len lỏi cả vào giấc ngủ.

Bác phở Siêu có vẻ khá hơn bởi ở cái đất nghèo này phở là một thứ xa xỉ. Tiếng đòn gánh kĩu kịt cùng với mùi thơm ngầy ngậy và chấm lửa vàng lửng lơ vừa đem lại cho phố huyện một tẹo sinh khí chưa đủ ấm đã lại rơi vào một tiếng thở dài cho sự ế ẩm.

Gia đình bác xẩm ngồi đấy tự lúc nào bởi đối với bác ta ngày và đêm đều có nghĩa gì đâu. Cả nhà sinh sống, chơi đùa, “làm ăn” trên một manh chiếu rách với một chiếc thau sắt dùng để đựng của bố thí. Bác xẩm góp chuvện bằng mấy tiếng đàn lập cập trong yên lặng và thằng con phụ họa bằng cách bò ra đất nhặt những rác bẩn để nghịch.

Tưởng như thế đã là thê thảm và đáng sợ nhưng có một con người còn đáng sợ hơn, đấy là bà cụ Thi điên. Bà xuất hiện như một cái bóng nhưng ám ảnh mãi bởi tiếng cười nửa điên nửa dại và hình ảnh người phụ nữ cầm một cút rượu to dốc một hơi cạn sạch khiến người ta cảm thấy đắng chát cho kiếp người tím tạ, héo mòn, lay lắt. Người nào? Cái gì khiến bà cụ Thi ra nông nổi đó? Thạch Lam ko luận bàn nhưng lặng lẽ đặt vào lòng trắc ẩn của người đời cái câu hỏi đó. Cuộc sống cứ tiếp tục theo cái đà này thì có nhẽ tất cả cũng sẽ nửa điên nửa dại mất thôi. Thật thê thảm lúc một người phụ nữ uống rượu để tìm quên trong men đắng, càng thê thảm lúc người phụ nữ đó ko đủ tiền sắm hẳn một chai rượu để uống cho đủ say nhưng quên. Một cút rượu to dốc tọt vào họng là một cụ thể rất Thạch Lam – vừa tinh tế, vừa thâm thúy nhưng tưởng như vụn vặt, vu vơ.

Gian hàng của chị em Liên có vẻ bình yên đứng giữa phố huyện. Mặc dù được coi là khá giả hơn nhưng cũng thật buồn tẻ, âm u. Một gian hàng tí xíu, xiêu vẹo, với tấm phên nửa dán giấy nhật trình, vài phong thuốc lào, cái chõng sắp gãy… Và hai đứa trẻ vừa thơ ngây vừa già nua đêu tội nghiệp. Nếu đi sâu tìm hiểu gia đạo và hoàn cảnh hiện nay của hai đứa trẻ, ta sẽ thấy cả một sự “xuống cấp”, sa sút gớm ghê: thầy mất việc… từ Hà Nội chuyển về… thuê quán bán hàng…

Những câu chuyện tẻ nhạt, đơn điệu dường như hôm nào cũng lặp lại một cách bâng quơ, chậm rãi. Những con người hôm nào cũng xuất hiện rồi khuất đi như những cái bóng lặng lẽ, thầm lặng.

Xung quanh họ là những đồ vật tồi tàn: ngôi quán ọp ẹp, chõng gãy, chiếu rách, đàn còm, bát sứt… Những con người, những đồ vật, cảnh vật đó tạo nên gương mặt âm u, âm u, buồn thiu của phố huyện. Cuộc sống cứ diễn ra theo hướng tàn tạ mòn mỏi với những con người ko xuất xứ xuất thân, ko số phận thậm chí tác giả cũng ko mô tả cụ thể dáng vẻ, nét mặt… Nhưng có nhẽ vì thế nhưng số phận họ hiện lên càng nhỏ nhỏ, cui cút, tội nghiệp. Người nào cùng nhẫn nhục, thầm lặng với cái kiếp của mình như nó vốn sinh ra đã thế, lặp lại nhiều thành quen. Thật đáng sợ lúc những hình ảnh lay lắt đó cứ diễn ra trước mất hai đứa trẻ như một vòng đời quanh quẩn ko lối thoát của phố huyện. Nếu cuộc sống ko có kì thay đổi thì đó sẽ là những hình ảnh kì vọng hai đứa trẻ ở phía trước. Ngày nay của cư dân phố thì đó sẽ là những hình ảnh kì vọng hai đứa trẻ ở phía trước. Ngày nay của cư dân phố huyện sẽ là tương lai của những thế hệ như Liên, An, con chị Tí… Liên sợ ko dám nhìn bà Thi điên một phần bởi vì bà ta điên nhưng một phần vì Liên sợ cho cái tương lai của chính mình. Rồi dây Liên sẽ thành chị Tí? Bác phở Siêu? Cụ Thi điên?… Vẽ ra sự tương quan giữa hai đứa trẻ với phố huyện này, Thạch Lam đã đặt ra sự tương quan giữa những mầm cây với một toàn cầu già nua tàn tạ, héo mòn. Những mầm cây đó đã mọc lên trên một mảnh đất khô cằn, bạc phếch. Chúng sẽ lên thế nào đây? Hãy cứu lấy chúng, những đứa trẻ vô tội! Đó là điều Thạch

Lam thầm lặng gửi gắm vào những trang viết của mình lúc mô tả bức tranh phố huyện. Và có nhẽ cũng vì thế nhưng truyện cứ gợi lên những xót thương day dứt mãi ko thôi.

Ko phải những con người phố huyện ko có những mong ước, hi vọng. Ko có hi vọng thì nhân loại chắc đã bị hủy diệt lâu rồi. Nhưng hi vọng điều gì? “Chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”. Sự mong đợi cũng thật tội nghiệp – “Một cái gì tươi sáng” – thật mỏng manh, thật mơ hồ. Cái nghèo khó, lam lũ, cùng cực đã mài mòn tới cả ước mơ và hi vọng làm cho những con người nơi đây ko ngửng đầu lên được. Ngay cả cái khả năng tự lừa dối mình để bám trụ cuộc sống dường như họ cũng ko còn được là bao. Có thể nói, tấm lòng mến thương của Thạch Lam đã nghiêng xuống những kiếp người nhỏ nhỏ đó đã nhưng lắng tai, để nhưng san sớt, để nhưng xoa dịu. Cứ như thế, nhà văn trân trọng từng hột ánh sáng bằng những lời lẽ tâm tình nhỏ nhẹ nhưng đầy thâm thúy thấm thìa. Phố huyện và những con người phố huyện đã được bao bọc bởi một trái tim dung dị nhưng ấm áp của một nhà văn suốt đời mong muốn cho cuộc đời “có nhiều công bình và mến thương hơn”.

Trên cái nền của bức tranh phố huyện hiện lên hình ảnh hai đứa trẻ, đặc thù là Liên. Phố huyện luôn được đặt trong tầm mắt của Liên, cô nhỏ thơ ngây nhưng vô cùng nhạy cảm. Thạch Lam đã mượn cái nhìn, diễn biến tâm trạng của Liên để trình bày cảm nhận của mình trong kí ức cũng như hiện nay đối với toàn cầu xung quanh, từ đó tư tưởng của tác phẩm được phát biểu một cách nhẹ nhõm, kín đáo nhưng thâm thúy, thấm thía.

Khởi đầu là nỗi buồn của Liên trước một buổi chiều tàn. Liên đã “ngồi yên lặng” để cho tất cả buổi chiều lặng trầm và u uất thấm thía vào tận tình hồn để rồi “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần. Liên ko hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man mác”. Đoạn văn giống như một câu thơ trữ tình mang âm hưởng trầm buồn ngọt ngào thấm thía và man mác bâng khuâng. Trong tâm hồn Liên có một tẹo, ngày thơ của trẻ em và một tẹo già dặn của người lớn cùng với một tẹo cái tôi lãng mạn khó giảng nghĩa. Liên chính là hiện thân của tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của Thạch Lam.

Liên ko chỉ buồn trước cảnh chiều tàn, Liên còn buồn trước những kiếp người tàn và cuộc sống cứ như một tiếng thở dài, nhẹ nhưng sâu. Nhìn những đứa trẻ nhà nghèo bới rác “Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng ko có tiền đế nhưng cho chúng nó”. Một niềm thương cảm vừa ngùi ngùi, vừa xót xa cứ dâng lên trong hồn Liên giống như cái cậu nhỏ Sơn hồi nào trong Gió lạnh đầu mùa lặng nhìn những đứa trẻ nghèo tím tái vì rét.

“Bóng tối cứ ngập đầy dần” trong đôi mắt Liên và cũng ở khang cửa sổ tâm hồn đó, những chấm sáng cùng với những con người xuất hiện trong tình thương yêu. Tình thương yêu đó được trình bày qua những câu chào hỏi quan tâm với chị Tí, qua cái cử chỉ “lẳng lặng rót rượu” cho cụ Thi rồi tuy có hơi run sợ vẫn “đứng sững nhìn theo cụ đi lẫn vào bóng tối”. Tình thương đó ko chỉ tụ lại nơi ngọn đèn chị Tí, chiếc thau sắt của gia đình bác xẩm, đóm lửa nhỏ của gánh phở bác Siêu, nhưng dường như trùm phủ lên toàn cảnh phố huyện, thậm chi tới cả những hòn đá nhỏ “một bên sáng, một bên tối” trong khi đêm buông xuống, trăng về khuya, tâm trạng của Liên càng u uất, xao xác tới tội nghiệp.

Cũng có lúc. Liên lặng ngắm “vũ trụ thăm thẳm rộng lớn”. Những cái “bí mật” và xa lạ” của nó đã làm “mỏi trí nghĩ” của Liên và Liên lại “chúi nhìn về mặt đất, về vầng sáng thân tình xung quanh ngọn đèn lay động trên chõng hàng của chị Tí”. Tương tự, cũng như Thạch Lam, tâm hồn Liên dù có lãng mạn tới đâu cũng ko thoát li”, ko “quên lãng” nhưng luôn gán với cuộc đời, với con người.

Cái nhạy cảm của Liên với cuộc đời còn trình bày ở cụ thể: từ gánh phở của bác Siêu nhưng Liên sống lại với những kí ức tuổi thơ ấu lúc gia đinh còn ờ Hà Nội. Tuy “những kỉ niệm còn nhớ lại ko rõ rệt gì, chỉ là “một vùng sáng rực nhấp nhánh” nhưng đó chính là khởi nguồn sâu thẳm cho tâm trạng thấp thỏm đợi tàu của Liên ở cuối truyện. Đêm nào Liên cũng đợi, và đêm nào cũng hào hứng như lần đầu để rồi sau đó lại chìm và cuộc đời đầy bóng tối. Tâm trạng đợi MU của Liên cùng là tâm trạng mòn mỏi tới xót xa, hi vọng tới tội nghiệp. Nếu tinh ý sẽ thấy một tiếng thở dài rất nhẹ của chị em Liên qua cụ thể: “Tàu hôm nay ko đông chị nhỉ?” (câu hỏi của An). “Liên ko đáp, chuyến tàu đêm nay thưa vắng người và hình như kém sáng hơn”. Thú vui chưa trọn thì một tẹo lo lắng mơ hồ xuất hiện. Rồi từ đêm mai… đêm mai nữa… rất có thể sẽ ko còn chuyến tàu đêm đó nữa. Cuộc sống sẽ ra sao lúc con người ta ko còn niềm tin và hi vọng?.

Kết thúc tác phẩm là tiếng vang động nhỏ dần “mất dần trong bóng tối, lắng tai nghe cũng ko thấy nữa” chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn. Chị Tí sửa soạn đồ đoàn, bác Siêu đi vào làng, “vợ chồng bác Xâm ngủ gục trên manh chiếu tự bao giờ”. Và Liên, Liên “gối đầu lên tay nhắm mát lại”, “Liên thấy mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi”, “ngập vào giấc ngủ yên tĩnh, cũng yên tĩnh như đêm trong phố, tịch mịch và đầy bóng tối”. Đúng là “một đêm mùa hè êm như nhung” giấu đi những tiếng thở dài cố nén của biết bao kiếp người. Giấc ngủ của Liên là giấc ngủ yên tĩnh nhưng thực ra đầy xao động và có gì nằng nặng, buồn buồn, thương thương, tồi tội khiến đọc xong những dòng cuối cùng, gấp trang sách lại nhưng bao nhiêu nỗi niềm day dứt, trăn trờ khiến ta thao thức mãi ko thôi.

Tác giả đã mượn tâm trạng nhân vật để tạo nên nỗi ám ảnh nơi người đọc rất nhiều lần Thạch Lam như muốn nhấn mạnh tới cái thơ ngây của chị em Liên: “Ko hiểu sao”, Liên “tưởng là”, Liên “mơ hồ”, Liên “ko hiểu”, Liên “thấy” mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi”, … Có thể Liên ko hiểu, ko biết thật nhưng chính cái từ “ko” đó đã “bẫy” người đọc khiến người ta sa vào những biến động mung lung. Người đọc đã trôi theo dòng tâm trạng của nhà văn là “truyền nhiễm” cái cảm giác chập chờn biến động của nhân vật. Người ta sống với nhân vật, buồn nỗi buồn mơ hồ của nhân vật tự lúc nào ko hay biết. Đó chính là ma lực của truyện ngắn Thạch Lam.

Liên vừa giống những con người phố huyện vừa rất khác họ. Giống vì cùng với họ cô là một nét trong bức tranh u buồn đầy bóng tối: cũng dọn hàng, cũng góp vài lời ngắt quãng, cũng có một ngọn đèn leo lét, với một gian hàng còm gồm: thuốc lào, xà phòng, diêm… Và cùng với những con người nơi đây, những con người trong bóng tối âm u thầm lặng mơ hồ “mong đợi một cái gì tươi sáng” …

Nhưng Liên lại rất khác với những cư dân phố huyện. Cô tách ra làm thành một điểm nhìn của “cái tôi chú thể” ko chịu đánh mất mình trong cái tổng thể có nguy cơ mất tích vì đang ở quá trình nhạt nhòa, leo lét. Liên ko phải là một cô gái quê nhưng cũng ko hẳn là một cô gái thị thành. Trong Liên có cả nét giản dị, mộc mạc lẫn sự phức tạp, khó hiểu đầy lãng mạn. Cô ko chỉ biết chúi đầu nhìn những quầng sáng trên mặt đất, cô còn biết thả hồn theo những vì sao nhấp nhánh đế tìm sông Ngân Hà. Cô ko chỉ quen nhìn tuyến đường tối từ làng ra bờ sông nhưng còn biết tơ tưởng về một toàn cầu đầy ánh sáng dù mơ tường đó rất đổi mỏng manh và có lúc vụt mất tích. Liên là một đứa trẻ, dù có lớn hơn An nhưng vẫn chỉ là một đứa trẻ với tất cả những gì thơ ngây của một đứa trẻ. Nhưng trong Liên lại có cả sự trưởng thành thậm chí có cả cái già nua của một người lớn. Chính sự nhập nhoạng giữa hai vùng sáng – tối đó đã có sức tự khen lên những nhạc điệu buồn trong một tâm hồn buồn khiến người đọc bị xâm chiếm, bị ám ảnh và cứ rưng rưng một niềm thương cảm.

Mỗi điểm khác lạ nữa của Liên với những cư dân phố huyện là niềm khát khao hướng tới ánh sáng. Cái nghèo nàn đơn điệu nơi phố huyện tuy khiến Liên ko giấu được một tiếng thở dài nhưng cũng ko ngăn được ở cô những ước mơ, những khát khao về một sự thay đổi, một toàn cầu tươi sáng. Nhà văn đã lắng tai, đã thấu hiểu và đã trân trọng những tia hi vọng nhỏ nhỏ đó của con người. Đó chính là trị giá nhân đạo nhẹ nhõm nhưng thâm thúy thấm thía của tác phẩm.

Nỗi xót thương của Liên, tâm trạng của Liên, xúc cảm của Liên thật ra là xúc cảm, tâm trạng, nỗi xót thương của Thạch Lam. Thạch Lam đã hóa thân vào nhân vật và bằng lối văn duy cảm, ông đã đưa người đọc nhập vào toàn cầu tâm hồn nhân vật, người đọc sẽ liên tưởng, tưởng tượng tới điều tác giả muốn đặt ra.

Điều nhưng tác giả muốn đặt ra trong Hai đứa trẻ mặc dù giản dị và nhẹ nhõm nhưng xoành xoạch có ý nghĩa đối với con người ở mọi thời đại. Hãy biết, lắng tai cuộc sống xung quanh và chắt chiu những gì tốt đẹp nhất. Điều đó tưởng dễ nhưng chỉ cần một tẹo vô tình ta sẽ bỏ qua. Thạch Lam đã kéo con người xích lại gần nhau hơn từ những điều hết sức tầm thường đó.

Tìm hiểu cụ thể nội dung phần Soạn bài Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài để học tốt môn Ngữ Văn 11 hơn.

Ngoài nội dung ở trên, các em có thể tìm hiểu thêm phần Phân tích truyện Chí Phèo nhằm sẵn sàng cho bài học này.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục


Xem thêm chi tiết: Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Hình Ảnh về: Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Video về: Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Wiki về Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ -

buc tranh pho huyen va tam trang nhan vat lien qua ngoi but thach lam trong truyen ngan hai dua tre

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ
 

I. Dàn ý Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ
 

1. Mở bài

– Sơ lược về tác giả Thạch Lam.

Bạn đang xem: Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

– Giới thiệu Hai đứa trẻ với bức tranh phố huyện và bức tranh tâm hồn nhân vật Liên.
 

2. Thân bài

a. Bức tranh phố huyện lúc chiều tà:

* Bức tranh tự nhiên:
– Âm thanh: Tiếng muỗi, tiếng ếch nhái kêu râm ran, tiếng trống thu ko gợi cảm giác chậm rãi, buồn man mác làm cho buổi chiều tàn càng thêm im ắng, tẻ nhạt.
– Màu sắc: Hai gam màu đỏ rực, ánh hồng mang tới những xúc cảm âm u, báo hiệu cho sự lụi tàn một một ngày, là ánh sáng cuối cùng lóe lên trước lúc trời tối hẳn, trước lúc cái màu đen của bóng tối chính thức bao trùm trên cảnh vật.
– Đường nét: “Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”, mang tới một cảm giác âm u, gợi ra những nhận thức rất rõ rệt về cái khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm.

* Bức tranh sinh hoạt trong cảnh chợ tàn:
– Âm thanh “tiếng ồn ĩ cũng mất”, cùng với hình ảnh “trên đất chỉ còn lại rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” cùng với cảnh mấy đứa trẻ em tìm bới, nhặt nhạnh những thứ rác rưởi còn sót lại sau buổi chợ.
=> Mang vẻ u buồn tịch liêu, cảm giác tàn tạ, xơ xác và nghèo khổ.
– Mùi “âm ẩm bốc lên…” gợi sự nghèo nàn, ẩm thấp, buồn bực.
– Những kiếp người tàn: những đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ, mẹ con chị Tí, bà cụ Thi hơi điên điên nghiện rượu, với tràng cười ám ảnh, chị em Liên, An, bóng vía của người mẹ vất vả, khổ cực.
=> Điểm chung của tất cả những con người nơi phố huyện đó là sự nghèo khổ, với cuộc sống đơn điệu tẻ nhạt, tù túng, bó hẹp, tối tăm và tuyệt vọng. 

* Bức tranh tâm hồn Liên:
– Tâm hồn tinh tế và nhạy cảm:
+ Cảm nhận của Liên về “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. => Cảm thấy nó thân thuộc, thân thiện, gắn bó và mến thương vô cùng.
+ Chứng kiến màn đêm đang dần sập xuống trước mắt “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn thơ ngây của chị”.
=> Cảm thu được một cách thấm thía, cái buồn của cảnh sắc ngày tàn thấm dần vào tâm hồn non nớt của chị, khiến chị suy tư như một con người trưởng thành.
– Tấm lòng nhân hậu, mến thương của chị đối với những kiếp người tàn nơi phố huyện.
+ Đối với mẹ con chị Tí thìa là sự quan tâm, hỏi han là ánh nhìn thương cảm, ái ngại, xót xa cho cuộc sống vất vả của họ thông qua cái cách nhưng Liên kể về gia đạo của chị.
+ Với mấy đứa trẻ em ven xóm chợ là lòng thương xót tội nghiệp là cảm giác bất lực vì chính bản thân chị cũng nghèo, chị cũng ko thể tương trợ gì cho những đứa trẻ tội nghiệp đó.
+ Với bà cụ Thi điên điên, với tiếng cười ám ảnh, Liên có chút sợ hãi nhưng chị vẫn dành cụ sự quan tâm, nó ko nằm ở lời nói nhưng tới từ hành động của chị. 

b. Bức tranh phố huyện lúc trời tối:

* Bức tranh tự nhiên:
– Xây dựng bằng hai mảng màu sáng tối, là thủ pháp đặc trưng của văn học lãng mạn, gợi ra một quang cảnh để lại ấn tượng trong lòng lòng người đọc.
– “đường phố và các ngõ con chứa đầy bóng tối”, “tối hết cả, tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa”.
=> Bóng tối hiện diện ở khắp mọi nơi, bóng tối bao trùm lên tất cả, mỗi lúc càng trở thành đặc quánh hơn.
– Ánh sáng: “khe sáng” lọt ra từ các ngôi nhà, “quầng sáng” lay động trên ngọn đèn của chị Tí, rồi thì những “hột sáng” của các ngọn đèn vặn nhỏ, nguồn sáng của bếp lửa bác Siêu nhạt nhòa. Ánh sao, ánh đom đóm.
=> Yếu ớt, le lói, mỏng manh, ko đủ sức chiếu sáng.
=> Những ánh sáng chập chờn đó chỉ tô đậm thêm cái tối tăm vô tận, cái tuyệt vọng mù mịt của màn đêm nơi phố huyện này, tượng trưng cho những kiếp người nhỏ nhỏ, mỏng manh và lay lắt ở phố huyện, còn bóng tối chính là tượng trưng cho cái cảnh tuyệt vọng, quanh quẩn, tối tăm mênh mông của xã hội cũ, đang xơi tái những kiếp người nghèo khổ, yếu ớt.  

* Bức tranh sinh hoạt:
– Vợ chồng bác Xẩm với “tiếng độc huyền lập cập trong yên lặng” đứa con thì bò ra ngoài đất tinh nghịch những rác bẩn, nghèo khổ, bần hàn.
– Chị Tí ngồi cầm cành chuối khô phe phẩy đuổi ruồi, đã vẽ ra cảnh tượng quán hàng ế khách, vắng lặng và thiểu não.
– Bác Siêu với gánh phở ngun ngút khói, với bếp lửa bập bùng trong đêm tối, ế ẩm, chán ngán.
– Còn chị em Liên, lại bị bó buộc trong cái gian hàng xập xệ, ngày này qua ngày khác chán ngán trên chiếc chõng tre sắp gãy nát.
=> Và giữa một quang cảnh tối tăm tuyệt vọng đó có một đốm sáng hiện lên “chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”, đó là ước mơ về sự đổi đời, nhưng rất mơ hồ.

* Tâm trạng Liên:
– Sự rung cảm tinh tế trước những cảnh sống xung quanh, đó là sự tưởng tượng thú vị lúc ngước mắt nhìn lên bầu trời đêm đầy ánh sao nhấp nhánh với những vệt sáng của đom đóm, nghĩ về một toàn cầu cổ tích xa xăm. 

– Quan sát rất tỉ mỉ, nhạy bén phát hiện được những sự lay động của cuộc sống trong cụ thể các loại nguồn sáng với đủ hình dạng, kích thước, sắc thái.
– Ước mơ về sự đổi đời, trình bày trong việc cô nhỏ luôn hướng về nguồn sáng, hướng về những ánh sáng hiện diện nơi phố huyện, nhớ về ánh sáng ở Hà Nội.

c. Bức tranh phố huyện lúc tàu tới và đi:

* Lúc tàu tới:
–  Đoàn tàu xuất hiện với những âm thanh ““tiếng dồn dập, rít mạnh vào ghi”, “tiếng hành khách ồn ĩ khe khẽ”, “tiếng còi rít lên và tàu rần rộ đi tới”, đó đều là những âm thanh thực sự rộn ràng và náo nhiệt khác hẳn với những âm thanh buồn tẻ, chậm rãi nơi phố huyện.
– Chuyển động mạnh mẽ “tàu rần rộ đi tới”, “đoàn xe vụt qua” cũng mang lại sắc thái khác hẳn với những chuyển động rời rạc, chậm trễ, khẽ khàng và chán nản của phố huyện.
– Ánh sáng “toa đèn sáng trưng, chiếu cả xuống đường… đồng và kền nhấp nhánh, và các cửa kính sáng” khác hoàn toàn so với những thứ ánh sáng lù mù, le lói, từng hột, từng vệt => Rực rỡ, kèm theo cả sự khá giả giàu có trái ngược với cái tối tăm, nghèo khổ nơi phố huyện.
=> Kéo về trong tâm trí Liên ký ức về một vùng thủ đô văn minh, về cuộc sống khá giả thuở thơ ấu nhưng chị từng được lợi, đem lại những kỷ niệm xinh xắn của một thời đã xa. 

* Lúc tàu đi:
– Đoàn tàu đó đi qua đã để lại trong lòng cô nhỏ rất nhiều xúc cảm, Liên nghĩ về Hà Nội, bởi đoàn tàu đó từ thủ đô về nó đã mang một tẹo toàn cầu khác đi qua, một toàn cầu nhưng Liên vẫn hằng ước ao.
– Đoàn tàu hôm nay dường như kém sáng hơn hôm qua => Cuộc sống đã ngày càng tuyệt vọng và khó khăn hơn
– Liên mở màn trở lại với thực tại “chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn”, tiếp tục một cái quang cảnh vắng lặng, màn đêm thì đặc quánh. Còn những con người thì rệu rã, chậm rãi thu xếp đồ ra về, buồn bực, mỏi mệt => Vắng lặng, chán ngán và tuyệt vọng, tối tăm hơn.

 

3. Kết bài

Nêu cảm nhận chung.

II. Bài văn mẫu Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ
 

1. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong Hai đứa trẻ, mẫu số 1 (Chuẩn):

Thạch Lam (1910-1942), là một thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn, là con người có tính cách phúc hậu, điềm đạm và tinh tế thế nên các tác phẩm của ông cũng mang cái vẻ trong sáng, giản dị, trầm lặng và thâm thúy. Ông là nhà văn có đặc tài về truyện ngắn, với nội dung thường khai thác những vẻ đẹp của cuộc sống đời thường bình dị ở ko gian phố huyện ven đô ngoại thành, vốn là môi trường sống thân thuộc của nhà văn trong thời thơ ấu cùng cực, vất vả tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Những tháng ngày đó đã trở thành dấu ấn ko thể phai mờ, trở thành một ko gian nghệ thuật thường xuyên trở đi trở lại trong nhiều tác phẩm của Thạch Lam. Về nghệ thuật, ông thường viết những “truyện ko có chuyện”, nhưng sức lôi cuốn trong tác phẩm của ông là tới từ toàn cầu nội tâm phức tạp của con người, tác giả cố công đi tìm kiếm những vẻ đẹp tâm hồn với những cái xúc cảm mỏng manh, mơ hồ và tinh tế. Nét nghệ thuật lạ mắt đó đã làm cho các tác phẩm của Thạch Lam tựa như những bài thơ trữ tình đượm buồn, dẫu là truyện đấy nhưng nó lại mang trong mình chất thơ vô cùng đậm đặc trong từng câu chữ. Hai đứa trẻ nằm trong tập truyện Nắng trong vườn (1938), là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất mang đầy đủ phong vị sáng tác truyện ngắn theo cách riêng lẻ của Thạch Lam. Nội dung chính của tác phẩm là quang cảnh phố huyện và bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên với những xúc cảm đặc thù, thâm thúy nổi trội lên trên cái nền tàn tạ, tối tăm của phố huyện lúc chiều tàn và lúc đêm xuống.

Đi vào tác phẩm, điều trước hết hiện lên trước mắt độc giả đó là bức tranh phố huyện lúc chiều tàn, quang cảnh tự nhiên mở màn bằng cái tâm trạng buồn man mác của cô nhỏ Liên trong cái khoảnh khắc ngày tàn, từ đó bức tranh tự nhiên mở màn xuất hiện với cái vẻ u buồn, tàn tạ. Ko hiểu là cảnh thấm vào hồn người hay là do hồn người lây nhuốm sang cảnh như cụ Nguyễn Du viết “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, chỉ biết rằng cái buồn của cả người và cảnh rất hợp lý và hòa quyện nhịp nhàng với nhau, tạo nên một cái màu truyện buồn man mác, buồn nên thơ. Ở trong tác phẩm Thạch Lam đã cảm nhận bức tranh tự nhiên bằng cả thị giác và thính giác, cứ mỗi câu văn lại mở ra một cảnh mới, câu trước gọi câu sau. Quang cảnh chiều tàn đã được mở ra bằng các âm thanh từ nhỏ tới to dần, đó là “tiếng muỗi đã mở màn vo ve” trong shop hơi tối, xa hơn nữa là “tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” và cuối cùng bao trùm cả ko gian, báo hiệu đính thức cái thời khắc ngày tàn đó là “tiếng trống thu ko trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều”. Tất cả những âm thanh đó, dẫu có ồn ã, làm xáo động ko gian đấy, thế nhưng lúc cộng hưởng lại trong tác phẩm nó lại ko mang tới cảm giác tươi vui náo nhiệt, nhưng trái lại nó gợi ra một ko gian rất yên ắng, hoang vắng, mang cảm giác buồn man mác của buổi chiều tà. Điều này ít nhiều làm chúng ta liên tưởng tới văn pháp lấy động tả tĩnh trong thơ ca phương Đông, lấy cái động sắc nét để diễn tả cái tĩnh đang bao trùm lên tất thảy. Đó là những cảm nhận về thính giác, về thị giác Thạch Lam trước hết cảm nhận cảnh chiều tàn thông qua những hình ảnh và màu sắc rất đẹp, rất lãng mạn. Đó là cảnh tượng “phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn”. Hai gam màu đỏ rực, ánh hồng đều là những gam màu rực rỡ, sắc nét thông thường đại diện cho sự vui tươi, sáng sủa, thế nhưng trong trường hợp này chúng lại mang tới những xúc cảm hết sức âm u, bởi những màu sắc đó ở trong cảnh hoàng hôn chính là báo hiệu cho sự lụi tàn một một ngày, là ánh sáng cuối cùng lóe lên trước lúc trời tối hẳn, trước lúc cái màu đen của bóng tối chính thức bao trùm trên cảnh vật. Các cảm nhận của thị giác ko chỉ ngừng lại ở các hình ảnh và màu sắc nhưng nó còn hiện lên một cách rất nghệ thuật, mang phong cách hội họa thông qua đường nét nhưng tác giả quan sát một cách tỉ mỉ. Cảnh “Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”, mang tới một cảm giác âm u, gợi ra những nhận thức rất rõ rệt về cái khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm, nền trời thì hơi sáng bởi có ánh hoàng hôn, còn lũy tre làng thì tối lại in hằn rõ vệt trên nền trời, như một bức tranh lạ mắt với gam màu tối tăm, gợi ra cảm giác âm u, buồn bực vô cùng. Kế bên những cảm nhận về thính giác và thị giác, thì bức tranh tự nhiên buổi chiều tàn còn được gợi ra một cách tinh tế bởi nhịp độ câu văn chậm rãi, giàu tính nhạc, giàu hình ảnh ảnh, tổng hòa các yếu tố đó đã tạo nên một quang cảnh êm dịu, yên bình tiêu biểu của làng quê Việt Nam. Thêm vào đó, cách mô tả của Thạch Lam ko thiên về tính cầu kỳ kiểu cách nhưng mang đậm chất giản dị, chân thực, lột tả được cái thần và cái hồn của bức tranh tự nhiên nơi phố huyện.

Trên cái nền bức tranh tự nhiên buổi chiều tàn đó là bức tranh sinh hoạt của con người nơi phố huyện bao gồm cảnh chợ tàn. Nếu như bức tranh tự nhiên ở trên được cảm nhận bằng các giác quan là thính giác và thị giác thì ở cảnh chợ tàn tác giả còn cảm nhận bằng cả khứu giác để cho ra những cảm nhận rất thâm thúy và lạ mắt. Buổi chợ tàn được tái tạo bằng một âm thanh duy nhất “tiếng ồn ĩ cũng mất”, trả lại cho phố huyện cái vẻ yên ắng và buồn bực. Không những thế là hình ảnh “trên đất chỉ còn lại rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” cùng với cảnh mấy đứa trẻ em tìm bới, nhặt nhạnh những thứ rác rưởi còn sót lại sau buổi chợ, trông vô cùng tội nghiệp, đáng thương, dấy lên trong lòng người nỗi xót xa. Tương tự bức tranh phố huyện lúc chiều tàn nó ko chỉ mang vẻ u buồn tịch liêu nhưng nó còn mang tới một cảm giác tàn tạ, xơ xác và nghèo khổ, để lại một nỗi ám ảnh về cái tối tăm của làng quê Việt Nam thời bấy giờ. Và có nhẽ điểm nhấn của cảnh chợ tàn chính là ở những cảm nhận về khứu giác của Thạch Lam “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. Đó rõ ràng ko phải là một thứ mùi thơm tho thoải mái, thế nhưng trong cảm nhận tinh tế, trong tâm hồn đa cảm của Liên đó lại trở thành thứ mùi rất đỗi thân thuộc, gắn bó, thân thiết, là mùi của quê hương xứ xở, là mùi riêng của buổi chợ tàn, ghi lại trong ký ức của cô nhỏ những xúc cảm thâm thúy. Và trên nền của cảnh chợ tàn chúng ta sẽ thấy hiện lên cảnh những kiếp người tàn. Từ những đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ, còn nhỏ tuổi nhưng đã phải lăn vào cuộc sống mưu sinh khắc khổ, nhặt nhạnh từng cái rác rưởi còn sót lại, cho tới mẹ con chị Tí, ban ngày mò cua bắt tép, tối lại mở một hàng nước chẳng có mấy người ghé sắm, sống lay lắt, âm u. Rồi bà cụ Thi hơi điên điên nghiện rượu, với tràng cười ám ảnh, có nhẽ bà đã phải trải một cuộc đời đầy đớn đau khổ sở, nên tới cuối đời mới trở thành tàn tạ, xơ xác nhường đó. Và tới chị em Liên, An cũng là những kiếp người tàn, hai đứa trẻ 8,9 tuổi đầu thôi thế nhưng cũng phải sớm tham gia vào công việc mưu sinh của gia đình, với cái gian hàng xập xệ, tạm thời. Nhấp nhoáng sau chị em Liên đó là bóng vía của người mẹ vất vả, khổ cực làm thuê việc buôn gạo nặng nhọc. Điểm chung của tất cả những con người nơi phố huyện đó là sự nghèo khổ, với cuộc sống đơn điệu tẻ nhạt, tù túng, bó hẹp, tối tăm và tuyệt vọng. 

Nổi trội trên bức tranh phố huyện với quang cảnh ngày tàn chợ tàn và những kiếp người tàn đó là bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên, nhân vật chính của tác phẩm. Liên là một cô nhỏ có tâm hồn tinh tế và nhạy cảm, điều đó trình bày qua những thay đổi trong tâm hồn của cô lúc chứng kiến lay động của tự nhiên trong khoảnh khắc ngày tàn. Trước tiên là trong cảm nhận của Liên về “một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi thân thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng đó là mùi riêng của đất, của quê hương này”. Trước một cái mùi ngai ngái, khó chịu tương tự nhưng trong cảm nhận của Liên, trong cái tình mến thương gắn bó dành cho phố huyện, cho cái mảnh đất nhưng chị đã gắn bó một thời kì thì Liên lại cảm thấy nó thân thuộc, thân thiện, gắn bó và mến thương vô cùng. Ngoài ra một cụ thể khác cũng trình bày cái nhạy cảm tinh tế của nhân vật này đó là cảm giác của cô lúc chứng kiến màn đêm đang dần sập xuống trước mắt “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn thơ ngây của chị”. Với một đứa trẻ 9 tuổi đầu, có nhẽ nỗi buồn là một cái gì đó còn rất đỗi mơ hồ, thế nhưng với Liên, chị lại cảm thu được một cách thấm thía, cái buồn của cảnh sắc ngày tàn thấm dần vào tâm hồn non nớt của chị, khiến chị suy tư như một con người trưởng thành. Như đã nhắc đến ko biết rằng là cái buồn của cảnh khiến người đổ bóng buồn theo, hay là do vốn dĩ tâm hồn của Liên đã đượm những nỗi buồn nên cảnh ngày tàn mới trở thành vừa âm u, vừa có gì đó rất nên thơ lãng mạn tương tự. Kế bên sự tinh tế trong việc cảm nhận cảnh sắc ngày tàn, thì sự nhạy cảm của Liên còn được trình bày qua tấm lòng nhân hậu, mến thương của chị đối với những kiếp người tàn nơi phố huyện. Đối với mẹ con chị Tí thìa là sự quan tâm, hỏi han là ánh nhìn thương cảm, ái ngại, xót xa cho cuộc sống vất vả của họ thông qua cái cách nhưng Liên kể về gia đạo của chị. Rồi với mấy đứa trẻ em ven xóm chợ là lòng thương xót tội nghiệp là cảm giác bất lực vì chính bản thân chị cũng nghèo, chị cũng ko thể tương trợ gì cho những đứa trẻ tội nghiệp đó. Hay đối với bà cụ Thi điên điên, với tiếng cười ám ảnh, Liên có chút sợ hãi nhưng chị vẫn dành cụ sự quan tâm, nó ko nằm ở lời nói nhưng tới từ hành động của chị. Cái cách chị rót chút rượu đầy cho bà cụ như một thói quen, trình bày sự thơm thảo, để tâm của Liên đối với một người già tội nghiệp, đặc thù là cảnh chị dõi nhìn theo bóng cụ Thi khuất dần vào đêm tối trình bày sự xót xa, thương cảm cho một kiếp người tàn tạ, khốn khổ. 

Tiếp nối theo bức tranh phố huyện lúc chiều tàn, chính là bức tranh phố huyện lúc đêm xuống, được tác giả xây dựng bằng hai mảng màu sáng tối, là thủ pháp đặc trưng của văn học lãng mạn, gợi ra một quang cảnh để lại ấn tượng trong lòng lòng người đọc. Bóng tối ở phố huyện hiện lên thông qua hình ảnh “đường phố và các ngõ con chứa đầy bóng tối”, “tối hết cả, tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa”. Chỉ với hai câu văn đó thôi nhưng người đọc có thể mường tượng ra cảnh bóng tối hiện diện ở khắp mọi nơi, bóng tối bao trùm lên tất cả, mỗi lúc càng trở thành đặc quánh hơn. Trên cái nền đen đặc đó có sự xuất hiện của ánh sáng từ nhiều nguồn không giống nhau, đó là ánh đèn trong các hình ảnh “khe sáng” lọt ra từ các ngôi nhà, “quầng sáng” lay động trên ngọn đèn của chị Tí, rồi thì những “hột sáng” của các ngọn đèn vặn nhỏ, yếu ớt và thưa thớt. Sau là nguồn sáng của bếp lửa bác Siêu “chiếu sáng một vùng đất cát”, nhạt nhòa. Rồi ánh sáng của sao trời nhấp nhánh, những vệt sáng của loài đom đóm cũng góp thêm vào cái nguồn sáng trong đêm nơi phố huyện. Tất cả những thứ ánh sáng với nhiều sắc độ và hình thù đó đều mang một điểm chung đó là sự yếu ớt, le lói, mỏng manh, ko đủ sức chiếu sáng màn đêm, xuyên thấu màn đêm, dường như đang bị bóng đêm xơi tái. Những ánh sáng chập chờn đó chỉ tô đậm thêm cái tối tăm vô tận, cái tuyệt vọng mù mịt của màn đêm nơi phố huyện này. Thạch Lam muốn truyền tải một ý nghĩa rằng ánh sáng chính là tượng trưng cho những kiếp người nhỏ nhỏ, mỏng manh và lay lắt ở phố huyện, còn bóng tối chính là tượng trưng cho cái cảnh tuyệt vọng, quanh quẩn, tối tăm mênh mông của xã hội cũ, đang xơi tái những kiếp người nghèo khổ, yếu ớt.  

Trong bức tranh phố huyện lúc chiều tối cũng có sự xuất hiện của những kiếp người với cuộc sống khốn khổ, nghèo nàn đó là vợ chồng bác Xẩm với “tiếng độc huyền lập cập trong yên lặng” đứa con thì bò ra ngoài đất tinh nghịch những rác bẩn, một thứ âm thanh thê lương, với cảnh tượng đầy xót xa tội nghiệp, gợi lên cái cuộc đời nghèo khổ, bần hàn của hai vợ chồng. Chị Tí ngồi cầm cành chuối khô phe phẩy đuổi ruồi, đã vẽ ra cảnh tượng quán hàng ế khách, vắng lặng và thiểu não. Không những thế còn có nhân vật bác Siêu với gánh phở ngun ngút khói, với bếp lửa bập bùng trong đêm tối, thế nhưng thức quà sang chảnh đó xuất hiện ở cái phố huyện nghèo này thì cũng không thể khá khẩm nổi vì chẳng người nào có tiền nhưng thưởng thức. Nó trở thành niềm ước mong khó thành hiện thực của cư dân ở đây và cũng trở thành nguyên do khiến gánh hàng ế ẩm, chán ngán ko khác gì với chị Tí với bác Xẩm là bao. Còn chị em Liên, lại bị bó buộc trong cái gian hàng xập xệ, ko được hòa nhập vào cuộc vui như bao đứa trẻ khác, ngày này qua ngày khác chán ngán trên chiếc chõng tre sắp gãy nát. Và giữa một quang cảnh tối tăm tuyệt vọng đó có một đốm sáng hiện lên “chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”, đó là ước mơ về sự đổi đời, nhưng rất mơ hồ.

Ở bức tranh phố huyện lúc đêm tối, thì bức tranh tâm hồn của nhân vật Liên hiện lên với hai điểm sáng chính. Trước tiên là sự rung cảm tinh tế trước những cảnh sống xung quanh, đó là sự tưởng tượng thú vị lúc ngước mắt nhìn lên bầu trời đêm đầy ánh sao nhấp nhánh với những vệt sáng của đom đóm, nghĩ về một toàn cầu cổ tích xa xăm. Rồi sự quan sát rất tỉ mỉ, nhạy bén phát hiện được những sự lay động của cuộc sống trong cụ thể các loại nguồn sáng với đủ hình dạng, kích thước, sắc thái. Không những thế, sự nhạy cảm, tinh tế trong tâm hồn Liên còn trình bày ở ước mơ về sự đổi đời, trình bày trong việc cô nhỏ luôn hướng về nguồn sáng, hướng về những ánh sáng hiện diện nơi phố huyện, nhớ về ánh sáng ở Hà Nội, cuối cùng là tìm kiếm thứ ánh sáng rực rỡ ở đoàn tàu đêm, để thoát khỏi cái toàn cầu tối tăm, tuyệt vọng nơi phố huyện. 

Và bức tranh cuối cùng nhưng Thạch Lam xây dựng đó là bức tranh phố huyện lúc đoàn tàu tới và đi qua. Chuyến tàu đêm đó ko chỉ là nỗi mong đợi, ước ao của chị em Liên mỗi đêm nhưng là của cả những con người khốn khổ nơi phố huyện. Chính vì thế ngay lúc có những tín hiệu trước hết bác Siêu đã vội reo lên với chất giọng sung sướng “Kìa đèn ghi đã ra kia rồi”. Thế rồi tiếng còi của xe lửa kéo dài theo ngọn gió xa xôi, “một làn khói trắng bừng sáng lên từ đằng xa”. Lúc đoàn tàu tới cả Liên và An đều đứng hẳn dậy mắt hướng theo chỗ đoàn tàu đang tới với sự say mê và thích thú khôn xiết. Đoàn tàu xuất hiện với những âm thanh ““tiếng dồn dập, rít mạnh vào ghi”, “tiếng hành khách ồn ĩ khe khẽ”, “tiếng còi rít lên và tàu rần rộ đi tới”, đó đều là những âm thanh thực sự rộn ràng và náo nhiệt khác hẳn với những âm thanh buồn tẻ, chậm rãi nơi phố huyện. Cùng với âm thanh thì đoàn tàu tới còn mang tới những chuyển động hết sức mạnh mẽ “tàu rần rộ đi tới”, “đoàn xe vụt qua” cũng mang lại sắc thái khác hẳn với những chuyển động rời rạc, chậm trễ, khẽ khàng và chán nản của phố huyện. Đặc trưng nhất đó là hình ảnh đoàn tàu xuất hiện với thứ ánh sáng “toa đèn sáng trưng, chiếu cả xuống đường… đồng và kền nhấp nhánh, và các cửa kính sáng” khác hoàn toàn so với những thứ ánh sáng lù mù, le lói, từng hột, từng vệt, từng khe tỏa ra từ chiếc đèn dầu vặn nhỏ hay cái bếp củi đang cháy. Thứ ánh sáng đó thực sự là thứ ánh sáng rực rỡ, kèm theo cả sự khá giả giàu có trái ngược với cái tối tăm, nghèo khổ nơi phố huyện, nó kéo về trong tâm trí Liên ký ức về một vùng thủ đô văn minh, về cuộc sống khá giả thuở thơ ấu nhưng chị từng được lợi, đem lại những kỷ niệm xinh xắn của một thời đã xa. Thế rồi lúc đoàn tàu đi qua hai đứa trẻ cứ đứng nhìn theo mãi, cho tới lúc những tín hiệu cuối cùng của đoàn tàu cũng mất tích vào đêm đen. Sau cái ánh nhìn đây tiếc nuối đó Liên mở màn lặng mình đi trong tơ tưởng. Đoàn tàu đó đi qua đã để lại trong lòng cô nhỏ rất nhiều xúc cảm, Liên nghĩ về Hà Nội, bởi đoàn tàu đó từ thủ đô về nó đã mang một tẹo toàn cầu khác đi qua, một toàn cầu nhưng Liên vẫn hằng ước ao. Thế nhưng đoàn tàu hôm nay dường như kém sáng hơn hôm qua, điều đó cho thấy có vẻ như cuộc sống đã ngày càng tuyệt vọng và khó khăn hơn, tới cả cô nhỏ Liên cũng cảm thu được điều đó. Thế rồi sau những khoảnh khắc tơ tưởng Liên mở màn trở lại với thực tại nhìn ra xung quanh “chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn”, tiếp tục một cái quang cảnh vắng lặng, màn đêm thì đặc quánh. Còn những con người thì rệu rã, chậm rãi thu xếp đồ ra về, buồn bực, mỏi mệt. Hình như chuyến tàu đi qua như là ánh sao đổi ngôi vụt sáng đầy kỳ vọng, thế nhưng đi qua rồi thì trả lại là một toàn cầu thậm chí còn vắng lặng, chán ngán và tuyệt vọng, tối tăm hơn.

Đọc hết Hai đứa trẻ, người ta chẳng nhìn thấy một tình tiết nào rõ ràng, thế nhưng thu hút người đọc nhất lại là ở bức tranh phố huyện nghèo nàn qua các mốc thời kì, qua các chuyển biến nho nhỏ, vừa lãng mạn, nên thơ nhưng cũng nhuốm màu buồn bực. Hiện lên trên nền bức tranh đó là hình ảnh cô nhỏ Liên với tâm hồn rất đỗi tinh tế với những xúc cảm mơ hồ, toàn cầu nội tâm phong phú, cùng với những khát khao hướng về ánh sáng, hướng về một cuộc sống tốt đẹp hơn, rất đáng trân trọng. Thế nhưng, chỉ ước mong thôi là chưa đủ, người ta còn cần làm gì đó nữa để thực hiện ước mơ đó, điều đó đã để lại trong lòng độc giả những xúc cảm băn khoăn, trằn trọc về số phận những kiếp người tàn nơi phố huyện. Bao giờ họ mới có thể đạt tới ước mơ của mình, Liên và An có thể có một sống khác tốt đẹp hơn ko?

 

2. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên  trong truyện ngắn Hai đứa trẻ, mẫu số 2:

Thạch Lam là cây bút trưởng thành trong nhóm Tự lực văn đoàn với phong cách sáng tác ko thể lộn lạo với bất kỳ nhà văn nào. Những trang viết của ông nhẹ nhõm, sâu lắng, man mác và dìu dặt. Đó như là những lời tâm tình thủ thỉ nhưng lại có sức ám ảnh đối với người đọc. Những câu chuyện ông kể thường ko có tình tiết, bởi mọi thứ được viết bởi một chất liệu nhẹ và sâu nhất. “Hai đứa trẻ” là một câu chuyện tương tự. Truyện ngắn này đã vẽ lên bức tranh phố huyện nghèo với những mảnh đời nghèo túng, cùng cực trong xã hội.

Thạch Lam luôn làm cho người đọc trông thấy được sự tinh tế trong tâm hồn, trong những câu văn. Sự nhẹ nhõm đã làm nên nét lạ mắt trong văn của Thạch Lam. “Hai đưa trẻ” là câu chuyện xoay quanh cuộc sống của An và Liên tại phố huyện nghèo với những công việc nhàn nhạt được lặp đi lặp lại hằng ngày. CŨng qua hai nhân vật này, tác giả muốn gửi gắm tới người đọc nhiều thông điệp về cuộc sống, về những trắc trở nhưng con người đã trải qua.

Chất liệu làm nền cho câu chuyện chính là quang cảnh phố huyện nghèo luôn chập chờn, ẩn hiện trong mỗi trang viết. Có nhẽ chính bức tranh là gợi nên cảm hứng để Thạch Lam bộc bạch xúc cảm của mình. Và có phải đây chính là phố huyện nghèo Cẩm Giàng – nơi nhưng ông đã sinh ra và lớn lên.

Quang cảnh phố huyện nghèo hiện lên ở những câu văn trước hết “Tiếng trống thu ko trên cái chợ của huyện nhỏ, từng tiếng một vang xa để gọi buổi chiều…”. Một tiếng trống vang lên trong một buổi chiều sắp tàn, và có nhẽ cảnh vật và con người đang đắm chìm vào trong trạng thái lơ đãng. Vì sao tác giả lại lựa chọn một buổi chiều mùa thu để làm cảm hứng vẽ lên bức tranh phố huyện? Là bơi mùa thu luôn gợi buồn, gợi nhớ, gợi nhiều xúc cảm nhất. Hình ảnh hai đứa trẻ xuất hiện với những công việc thường nhật “thắp đèn” rồi “đóng quan” và ngắm nhìn đoàn tàu chạy từ Hà Nội trở về, vụt sáng lên và rồi lại rơi vào hụt hẫng.

Hình ảnh phố huyện buổi chiều tà được tác giả phác họa qua những cụ thể “Chợ họp giữa phố vãn từ lâu. Người về hết và tiếng ồn ĩ cũng mất. Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và bã mía. Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùi cát bụi thân thuộc quá khiến chị em Liên tường là mùi riêng của đất, của quê hương này. Một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hóa, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang rồi, họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu”. Đó chính là quang cảnh của khu phố nghèo lúc ngày đã tàn, một sự héo úa, tàn phai và cả sự tiêu điều hiu quạnh hiện lên trước mắt người đọc. Có nhẽ đây chính là hiện thực thời bấy giờ ở miền bắc nước ta. Mọi thứ dường như chông chênh, ko điểm nhấn, ko sức hút và dường như ko có sự sống. Tất cả chỉ là những điều bình dị, thân thiện nhưng lại phảng phất nghèo khó.

Những câu văn mềm mại, mượt nhưng diễn tả một ko gian quạnh hiu, vắng lặng ở phố nghèo. Trên cái nền u ám đó xuất hiện bóng vía những đứa trẻ nghèo “Mấy đứa trẻ em nhà nghèo ở ven chợ cúi lum khum trên mặt đất lại tìm tòi. Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh trem hay bất kỳ cái gì có thể dùng được. Liên động lòng nhưng chính chị cũng ko có tiền nhưng cho chúng”. Một bức tranh thêm ảm đảm hơn lúc những con người nghèo khổ xuất hiện, dường như đã nhân đôi cái nghèo, cái khốn khó của mảnh đất này. Và người đọc thấy toát lên vẻ đẹp tâm hồn của Liên,thánh thiện và cao cả.

Trong bức tranh làng quê nghèo đó còn có rất nhiều số phận khác nữa, tất cả đã tạo nên sự hỗn độn của phố huyện buổi chiều tàn. Đó là hình ảnh mẹ con chị Tí dọn hàng nhưng “chả kiếm được bao nhiêu”. Hay chính là hình ảnh của chị em Liên từ lúc dọn về phố nghèo này, hai chị em bán hàng tạo điều kiện cho mẹ trên một gian hàng nhỏ thuê lại của người khác, một tấm phên nứa dán giấy nhật trình.

Những con người lẳng lặng, những con người cần mẫn lặng nhìn cái nghèo khó diễn ra trước mắt nhưng cũng ko thể làm gì được.

Xen lẫn những con người nghèo khổ vật chất còn là hình ảnh bà cụ Thị bị điên vẫn thường hay sắm rượu tại shop nhà liên. Hình ảnh bà cụ thi “ngửa cổ uống một hơi sạch, đặt 3 xu vào tay liên và lảo đảo bước đi” khiến người đọc động lòng về một khiếp người, một đời người dật dờ, ko bến đỗ.

Giữa chốn phố huyện này, dường như người nào cũng ngóng chờ một chuyến tàu từ Hà Nội chạy về đây mang theo sự ồn ĩ, huyên náo và tấp nập hơn nữa. Có nhẽ chuyến tàu có ý nghĩa to lớn đối với những phận người nơi mảnh đất này. Bởi “con tàu như đã đem một tẹo toàn cầu khác đi qua”/ Đó có thể là toàn cầu có sự phồn hoa ngày xưa của hai chị em Liên, có cuộc sống khá giả và bình yên hơn.

Chuyên tàu có nhẽ chính là ước mơ, là khát vọng được vươn ra ánh sáng của những con người tại phố huyện nghèo này.

“Hai đứa trẻ” là một câu chuyện nhẹ nhõm, ko có tình huống gay cấn những lại làm cho người đọc thấy ám ảnh về những mảnh đời, mảnh đất nghèo nàn những năm tổ quốc ta còn chìm trong bom đạn.

Trên đây là phần Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ bài tiếp theo, các em sẵn sàng trả lời câu hỏi SGK, Chất hiện thực và chất lãng mạn trong truyện ngắn Hai đứa trẻ và cùng với phần Phân tích tâm trạng cô nhỏ Liên đêm đêm thức đợi xem chuyến tàu đi qua phố huyện trong truyện ngắn Hai đứa trẻ để có kỹ năng làm văn tốt hơn.

Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên qua ngòi bút Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bài văn mẫu Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên trong truyện Hai đứa trẻ

 

3. Bức tranh phố huyện và tâm trạng nhân vật Liên  trong truyện ngắn Hai đứa trẻ, mẫu số 3:

Hai đứa trẻ là một trong số nhiều truyện ngắn rực rỡ tiêu biểu cho phong cách Thạch Lam. Câu chuyện kể về hai chị em (Liên và An), hai đứa trẻ được mẹ ủy quyền trông coi một gian hàng tạp hóa nơi phố huyện. Đêm chuyển dần về khuya, nhiều bóng người lù mù đi qua như những chấm sáng mờ nhạt: mẹ con chị Tý, bác phở Siêu, cụ Thi điên, gia đình bác Xẩm. Họ cùng với đêm tối phố huyện gieo vào lòng trẻ thơ những nỗi niềm thương xót. Hai chị em dù buồn ngủ “ríu cả mắt” vẫn cố thức để đợi chuyên tàu đêm đi qua. Đoàn tàu như một vệt sao đổi ngôi lao lên giây lát rồi tất cả chìm vào bóng tối mênh mang…

Bức tranh phố huyện trong Hai đứa trẻ (và cả Nhà mẹ Lê và Gió lạnh đầu mùa) gắn với những kỉ niệm thời thơ ấu của Thạch Lam. Theo hồi kí về gia đình Nguyễn Trường, bà Nguyễn Thị Thế, chị ruột của Thạch Lam kể lại: “Tôi ko ngờ em Sáu có sự ghi nhớ dai tới thế, như chuyện em tôi tả hai chị em thức đợi chuyến tàu đêm qua rồi mới ngủ. Năm đó tôi mới lên chín, em tôi lên tám nhưng mẹ đã ủy quyền hai chị em tôi coi hàng”. Cả một thời thơ ấu của Thạch Lam đã gắn với phố huyện Cẩm Giàng, kế bên đường xe lửa Hà Nội – Hải Phòng lúc đó cha vừa mất ở sầm Nưa – Lào, mẹ con bồng bế nhau về quê ngoại). Cái ko gian buồn tẻ, quạnh hiu của phố huyện như một ám ảnh để rồi sau này thường xuất hiện trong nhiều trang viết của Nhất Linh, Hoàng Đạo và nhất là Thạch Lam. Thời kì như một chiếc bình lộc kì diệu, nó giữ lại trong tâm hồn đa cảm và tinh tế của Thạch Lam nhiều dấu ấn ko thể phai mờ. Dựng lên nhân vật Liên, thực chất Thạch Lam đã đánh thức trong tâm tưởng của cậu nhỏ An hồi nào để trở về phố huyện, nơi “bóng tối u uất nhẫn nại của đời thôn quê lưới mái lá nát hay những đêm sâu trong huyện” (Thế Lữ).

Lúc màn đêm buông xuống cũng là lúc “vang vọng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” rồi “muỗi mở màn vo ve” nhưng có nhẽ ấn tượng nhất vẫn là “tiếng trống thu ko trên cái chòi của huyện nhỏ, từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều”. Nhà văn Nguyễn Tuân cảm thấy khó nhất là việc tạo ko khí truyện, lúc tạo được ko khí rồi thì mạch truyện cứ như thế nhưng tuôn chảy. Với tiếng trống thu ko thủng thỉnh từng tiếng một “vang ra đê gọi buổi chiều”, Thạch Lam đã tạo được ko khí truyện một cách tự nhiên và có nhẽ cái tiếng trống từ thời thơ ấu đó đã đánh thúc, gọi dậy ở Thạch Lam tất cả những bâng khuâng, mơ hồ, man mác về một phố huyện ngày nào. Tiếng trống thu ko là âm thanh thân thuộc xuất hiện thường nhật, trở thành một mảnh vong linh của buổi chiều phố huyện, tạo cho phố huyện cái vẻ bình lặng tới nao nao buồn. Đúng là “một chiều êm đềm như ru”. Tiếng trống thu ko đã kéo cả buổi chiều trong ánh tịch dương lặng trầm và u uất thấm thìa vào tận tình hồn. Đây là hoàn toàn ko phải là tiếng trống thúc sưu thuế bức bách làm cho ko gian trở thành ngột ngạt đầy sợ hãi trong Tắt đèn của Ngô Tất Tố, càng ko phải là tiếng trông hộ đê hối thúc hồi đầu thế kỉ của Phạm Duy Tốn trong sống chết mặc bay. Thật buồn nhưng thật êm, thật đẹp. Chính cái vẻ đẹp êm dịu, đượm buồn của buổi chiều quê đó đã tạo nên chất thơ trong truyện của Thạch Lam. Thạch Lam đã khẽ đưa những nét vẽ tự nhiên đầy lãng mạn.

Trong bức tranh phố huyện, đêm tối xuất hiện như một nhân vật mang dụng ý nghệ thuật của nhà văn chứ ko thuần tuý là cái nhìn ko gian mang tính vật lý của sự chảy trôi từ ngày sang đêm. Có nhẽ Thạch Lam luôn nhìn cuộc sống trong những góc khuất của nó nên trong truyện của ông ta thường thấy có hình ảnh bóng tối. Bóng tối đã tạo thành một bầu khí quyển riêng. Trong truyện có ko dưới 30 lần tác giả trở đi trở lại với hình ảnh đêm tối, bóng tối. Mở đầu truyện là cái thế lụi tắt của ngày tàn và sự xâm chiếm của bóng tối lúc “dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”. Lúc “các nhà đã lên đèn” cũng là lúc bóng tối được cảm nhận rõ rệt nhất bởi những hòn đá nhỏ cùng “một bên sáng, một bên tối”. Bóng tối ko ập tới bất thần nhưng cứ lặng lẽ, thầm lặng từng khoảnh khắc một vây bọc lấy tất cả mọi cảnh vật. Bà cụ Thi sau lúc ngửa cổ dốc tọt cút rượu to đã “đi lẫn vào bóng tối” và bóng tối đả nuốt dần tiếng cười khanh khách nửa điên nửa dại của cụ. Sau tiếng cười của cụ Thi, đêm mới thực sự là đêm “một đêm mùa hạ êm như nhung” với những con người “từ từ đi trong đêm”. Cái chấm lửa vàng lửng lơ như ma trơi của gánh phở bác Siêu “đi trong đêm tối” càng tô đậm thâm cái tối của đêm phố huyện. Cảnh đêm tối ở phố huyện được Thạch Lam nói tới đây ko phải là một đêm do mất điện hoặc ko trăng nhưng “đêm tối đối với Liên đã quen lắm” quen tới nỗi trong cái tối của đêm Liên nhìn xuyên qua nó để thấy được “tuyến đường thăm thẳm ra sông, tuyến đường qua chợ về nhà” mặc dù cứ mỗi lúc “càng sẫm đen hơn trước”. Ngay cả tiếng trống cầm canh cũng bị cái tối của đêm làm cho quánh lại “khô khan ko vang động ra xa” nhưng “chìm ngay vào bóng tối”. Đoàn tàu đêm đi qua, cả phố huyện bừng sáng lên giây lát rồi lại bị bóng tối vây bọc. Kết thúc tác phẩm, ngọn đèn hạt đỗ trong gian hàng tồi tàn của chị em Liên được vặn nhỏ hơn nữa và Liên sau lúc “nhìn quanh đêm tối” đã chìm trong giấc ngủ “tịch mịch và đầy bóng tối”.

Có thể nói, hình tượng đêm tối ko chỉ tạo nên một bầu ko khí riêng cho câu chuyện nhưng hình tượng đó đã tạo nên một sức ám ảnh mạnh mẽ, gây nên cảm giác phập phồng, lo lâu, bồn chồn, mong đợi, hi vọng để rồi thờ dài ở người đọc. Bóng tối trở thành một thế lực thống trị phố huyện, nó len lỏi, xâm nhập vào mọi sự vật. Nó như một con quái vật khổng lồ nuốt chừng cả cảnh và người phố huyện. Bóng tối ko chỉ là cái nền của bức tranh phố huyện nhưng còn là ko gian xã hội, ko gian nghệ thuật của tác phẩm. Bóng tối chính là biểu tượng cho cuộc sống nghèo nàn, tối tăm, tuyệt vọng ko lối thoát của những kiếp người nơi phố huyện. Bóng tối cứ đè nặng lên số phận làm cho họ đã nhỏ nhỏ lại càng nhỏ nhỏ, đã tội nghiệp, hầm hiu càng hẩm hiu tội nghiệp.

Đối lập với bóng tối là ánh sáng. Thực chất nhà văn đã sử dụng thành công một cách xuất, sắc nghệ thuật tương phản. Sự tồn tại của những chấm sáng sẽ trở thành vô nghĩa nếu ko có bóng tối, trái lại, tả bóng tối cũng là đã chứng minh sự tồn tại của những chấm sáng, những chấm sáng lay lắt nhưng bóng tối có thể nuốt chưng bất kỳ lúc nào. Nhưng như một quy luật của sự sống sót, ánh sáng dù lay lắt vẫn cứ tồn tại. Hình như suốt thiên truyện là sự giao tranh gay gắt. nhưng lặng lẽ giữa bóng tối và ánh sáng.

Ánh sáng tự nhiên ko chỉ có ánh mặt trời “đỏ rực” nhưng còn có ánh sáng nhấp nhánh” của vòm trời bởi những vì sao đêm. Dưới mặt đất còn có ánh sáng của “những con đom đóm bay tà tà”.

Ánh sáng nhân tạo gồm ngọn đèn chị Tí; ngọn đèn dầu vặn nhỏ của chị em Liên nhưng “từng hột ánh sáng lọt qua phên nứa”; bếp lửa của bác phở Siêu chỉ chiếu sáng một vùng đất cát: ánh sáng của “cái thau sắt trắng” nhưng gia đình bác Xẩm mù để trước mặt được ánh sáng của xung quanh hắt vào; ánh sáng của tàn nhang rụng xuống đường ray; ánh sáng của “hai ba người cầm đèn lồng lung lay cái bóng dài”. Ngoại trừ ánh sáng nhưng đoàn tàu mang tới và ánh sáng hiện lên trong tâm tướng của Liên về Hà Nội còn lại tất cả đều ở thế lụi tàn, leo lét, rơi rụng, mờ dần.

Ánh sáng ngọn đèn của ngọn đèn chị Tí và cả cái bếp lửa của bác Siêu chỉ đù chiếu sáng một vùng đất cát” và dường như đêm càng về khuya càng yếu ớt. Ngọn đèn của chị em Liên thì vặn nhỏ tối đa chỉ vừa đù cho “từng hột sáng lọt qua phên nứa”. Những ngọn đèn lồng di động lung lay có thể tát bất kỳ lúc nào. Những vì sao trên trời và những con đom đóm dưới đất chỉ “nhấp nháy” lúc sáng lúc tắt. Thảm hại nhất và cũng là cụ thể tuy bâng quơ nhưng giàu ý nghĩa nhất là chiếc thau sắt trắng của gia đình bác xẩm. Mỗi gia đình đều có một tẹo ánh sáng dù leo lét, gia đình bác xẩm với công việc “đặc trưng” của mình nên ko dùng đèn nhưng vẫn còn có một tẹo ánh sáng – đó là sự san sớt của những người xung quanh dù vô cùng ít ỏi. Chiếc thau sắt trắng đã hắt lên thứ ánh sáng dược “hứng” từ ánh sáng của mọi người xung quanh.

Ánh sáng của phố huyện là thứ ánh sáng yếu ớt và trong phạm vi rất hẹp. Nó chỉ như những viên sỏi ném vào “cái ao lớn” của bóng tối. Ánh sáng ko làm cho phố huyện sáng lên nhưng thậm chí còn gợi cho người ta cảm nhận rõ hơn về bóng tối. Ánh sáng phải chăng chỉ là một sự cầm cự kéo dài, một sự vật lộn với bóng tối để tồn tại. Cũng như những cư dân phố huyện, ánh sáng của phố huyện là biểu tượng cho kiếp sống lay lắt, mòn mỏi, thảm hại, những kiếp người cũng như những kiếp đèn nhỏ nhỏ kia, có thể vụt tắt bất kỳ lúc nào. Hình như Thạch Lam, bằng cách này, đã thầm lặng chứng minh cho một câu ngạn ngữ của phương Tây: “Đời người như ngọn nến”. Đời người nói chung đã vô cùng mỏng manh. Đời người của những cư dần phố huyện nơi đây lại càng mỏng manh gấp vạn lần. Họ chỉ là những đốm sáng yếu ớt bị quên mất giữa hoang mạc tối tăm của cuộc đời. Điều đáng nói hơn cả là Thạch Lam đã tạo nên sự đối nghịch gay gắt giữa hai mảng tối – sáng, đặc thù là ngọn đền dầu leo lét chị Tí.

Bức tranh đời sống phố huyện được mở đầu bằng cảnh chợ tàn. Cảnh chợ tàn của bức tranh phố huyện được Thạch Lam mô tả bằng những nét vẽ hiện thực làm cho phố huyện lộ rõ thực chất nghèo khó, thảm hại của nó. Đó là những “rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn, và lá mía” – chợ nghèo nên “rác thải” của chợ cũng chẳng có gì. Đấy thế nhưng vẫn có “mấy đứa trẻ em nhà nghèo cúi lum khum đi lại tìm tòi” rồi thì “nhặt thanh nứa, thanh tre”. Có gì đây nhưng nhặt. Cụ thể này thường xuất hiện trong truyện của Thạch Lam như một nỗi ám ảnh từ thời thơ ấu hằn vào tâm hồn nhà vãn “duy cảm” để trở thành một tình thương yêu day dứt, ngậm ngùi.

Lúc bóng tối xuất hiện, những cư dân kiếm sống ban ngày vừa ngập vào bóng tối thì những cư dân kiếm sông đêm tối quanh ga xép lại từ bóng tối kéo ra. Bằng một tẹo ánh sáng yếu ớt, những con người này bị vây hãm bởi bóng tối. Họ là những cuộc đời tàn, kế bên những đồ vật tàn trong một quang cảnh tàn lụi héo úa.

Khởi đầu cho sự chuyển giao giữa chiều và tối là cảnh mấy đứa trẻ lum khum… đi lại… nhặt nhanh., tìm tòi.. Và để tô thêm những bóng vía xiêu vẹo đó, tác giả tả tỉ mỉ những thứ “rác thải” của một phiên chợ nghèo và cái mùi ẩm ướt bốc lên cùng vài người về muộn còn nói rốn với nhau thêm vài câu chuyện rời rạc.

Mẹ con chị Tí có nhẽ là nhân vật tiêu biểu nhất cho cuộc sông lay lắt, ngoi ngóp của hố huyện này. Gánh hàng của mẹ con chị là tâm điểm trong bức tranh sinh hoạt nơi phố huyện lúc đêm xuống. Ngày thì mò cua bắt tép, cứ đêm tới lại đội cái chõng tre ra ga bày bán hàng nước. Đã biết, là ko bán được gì nhưng vẫn cứ đi, đi vì biết đâu kiếm thêm được vài xu ít ỏi. Đó đâu phải là sống, đó chẳng qua là sự cầm cự, cầm chừng trong vô vọng, ko phải tình cờ nhưng tác giả trở đi trở lại với ngọn đèn chị Tí tới 7 lần. Ngọn đèn lay lắt cố đương đầu với bóng tối cũng giống như cuộc đời của chị lay lắt đương đầu với nghèo đói, âm u và buồn tẻ. Đây là hình ảnh ko chỉ có sức ám ảnh đôi với Liên nhưng đôi với cả tác giả và người đọc. Thạch Lam đã dồn ko biết bao nhiêu thương yêu xót xa vào đấy để rồi đọc những trang viết của ông, hình ảnh ngọn đèn cùng số phận chị Tí cứ len lỏi cả vào giấc ngủ.

Bác phở Siêu có vẻ khá hơn bởi ở cái đất nghèo này phở là một thứ xa xỉ. Tiếng đòn gánh kĩu kịt cùng với mùi thơm ngầy ngậy và chấm lửa vàng lửng lơ vừa đem lại cho phố huyện một tẹo sinh khí chưa đủ ấm đã lại rơi vào một tiếng thở dài cho sự ế ẩm.

Gia đình bác xẩm ngồi đấy tự lúc nào bởi đối với bác ta ngày và đêm đều có nghĩa gì đâu. Cả nhà sinh sống, chơi đùa, “làm ăn” trên một manh chiếu rách với một chiếc thau sắt dùng để đựng của bố thí. Bác xẩm góp chuvện bằng mấy tiếng đàn lập cập trong yên lặng và thằng con phụ họa bằng cách bò ra đất nhặt những rác bẩn để nghịch.

Tưởng như thế đã là thê thảm và đáng sợ nhưng có một con người còn đáng sợ hơn, đấy là bà cụ Thi điên. Bà xuất hiện như một cái bóng nhưng ám ảnh mãi bởi tiếng cười nửa điên nửa dại và hình ảnh người phụ nữ cầm một cút rượu to dốc một hơi cạn sạch khiến người ta cảm thấy đắng chát cho kiếp người tím tạ, héo mòn, lay lắt. Người nào? Cái gì khiến bà cụ Thi ra nông nổi đó? Thạch Lam ko luận bàn nhưng lặng lẽ đặt vào lòng trắc ẩn của người đời cái câu hỏi đó. Cuộc sống cứ tiếp tục theo cái đà này thì có nhẽ tất cả cũng sẽ nửa điên nửa dại mất thôi. Thật thê thảm lúc một người phụ nữ uống rượu để tìm quên trong men đắng, càng thê thảm lúc người phụ nữ đó ko đủ tiền sắm hẳn một chai rượu để uống cho đủ say nhưng quên. Một cút rượu to dốc tọt vào họng là một cụ thể rất Thạch Lam – vừa tinh tế, vừa thâm thúy nhưng tưởng như vụn vặt, vu vơ.

Gian hàng của chị em Liên có vẻ bình yên đứng giữa phố huyện. Mặc dù được coi là khá giả hơn nhưng cũng thật buồn tẻ, âm u. Một gian hàng tí xíu, xiêu vẹo, với tấm phên nửa dán giấy nhật trình, vài phong thuốc lào, cái chõng sắp gãy… Và hai đứa trẻ vừa thơ ngây vừa già nua đêu tội nghiệp. Nếu đi sâu tìm hiểu gia đạo và hoàn cảnh hiện nay của hai đứa trẻ, ta sẽ thấy cả một sự “xuống cấp”, sa sút gớm ghê: thầy mất việc… từ Hà Nội chuyển về… thuê quán bán hàng…

Những câu chuyện tẻ nhạt, đơn điệu dường như hôm nào cũng lặp lại một cách bâng quơ, chậm rãi. Những con người hôm nào cũng xuất hiện rồi khuất đi như những cái bóng lặng lẽ, thầm lặng.

Xung quanh họ là những đồ vật tồi tàn: ngôi quán ọp ẹp, chõng gãy, chiếu rách, đàn còm, bát sứt… Những con người, những đồ vật, cảnh vật đó tạo nên gương mặt âm u, âm u, buồn thiu của phố huyện. Cuộc sống cứ diễn ra theo hướng tàn tạ mòn mỏi với những con người ko xuất xứ xuất thân, ko số phận thậm chí tác giả cũng ko mô tả cụ thể dáng vẻ, nét mặt… Nhưng có nhẽ vì thế nhưng số phận họ hiện lên càng nhỏ nhỏ, cui cút, tội nghiệp. Người nào cùng nhẫn nhục, thầm lặng với cái kiếp của mình như nó vốn sinh ra đã thế, lặp lại nhiều thành quen. Thật đáng sợ lúc những hình ảnh lay lắt đó cứ diễn ra trước mất hai đứa trẻ như một vòng đời quanh quẩn ko lối thoát của phố huyện. Nếu cuộc sống ko có kì thay đổi thì đó sẽ là những hình ảnh kì vọng hai đứa trẻ ở phía trước. Ngày nay của cư dân phố thì đó sẽ là những hình ảnh kì vọng hai đứa trẻ ở phía trước. Ngày nay của cư dân phố huyện sẽ là tương lai của những thế hệ như Liên, An, con chị Tí… Liên sợ ko dám nhìn bà Thi điên một phần bởi vì bà ta điên nhưng một phần vì Liên sợ cho cái tương lai của chính mình. Rồi dây Liên sẽ thành chị Tí? Bác phở Siêu? Cụ Thi điên?… Vẽ ra sự tương quan giữa hai đứa trẻ với phố huyện này, Thạch Lam đã đặt ra sự tương quan giữa những mầm cây với một toàn cầu già nua tàn tạ, héo mòn. Những mầm cây đó đã mọc lên trên một mảnh đất khô cằn, bạc phếch. Chúng sẽ lên thế nào đây? Hãy cứu lấy chúng, những đứa trẻ vô tội! Đó là điều Thạch

Lam thầm lặng gửi gắm vào những trang viết của mình lúc mô tả bức tranh phố huyện. Và có nhẽ cũng vì thế nhưng truyện cứ gợi lên những xót thương day dứt mãi ko thôi.

Ko phải những con người phố huyện ko có những mong ước, hi vọng. Ko có hi vọng thì nhân loại chắc đã bị hủy diệt lâu rồi. Nhưng hi vọng điều gì? “Chừng đó con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”. Sự mong đợi cũng thật tội nghiệp – “Một cái gì tươi sáng” – thật mỏng manh, thật mơ hồ. Cái nghèo khó, lam lũ, cùng cực đã mài mòn tới cả ước mơ và hi vọng làm cho những con người nơi đây ko ngửng đầu lên được. Ngay cả cái khả năng tự lừa dối mình để bám trụ cuộc sống dường như họ cũng ko còn được là bao. Có thể nói, tấm lòng mến thương của Thạch Lam đã nghiêng xuống những kiếp người nhỏ nhỏ đó đã nhưng lắng tai, để nhưng san sớt, để nhưng xoa dịu. Cứ như thế, nhà văn trân trọng từng hột ánh sáng bằng những lời lẽ tâm tình nhỏ nhẹ nhưng đầy thâm thúy thấm thìa. Phố huyện và những con người phố huyện đã được bao bọc bởi một trái tim dung dị nhưng ấm áp của một nhà văn suốt đời mong muốn cho cuộc đời “có nhiều công bình và mến thương hơn”.

Trên cái nền của bức tranh phố huyện hiện lên hình ảnh hai đứa trẻ, đặc thù là Liên. Phố huyện luôn được đặt trong tầm mắt của Liên, cô nhỏ thơ ngây nhưng vô cùng nhạy cảm. Thạch Lam đã mượn cái nhìn, diễn biến tâm trạng của Liên để trình bày cảm nhận của mình trong kí ức cũng như hiện nay đối với toàn cầu xung quanh, từ đó tư tưởng của tác phẩm được phát biểu một cách nhẹ nhõm, kín đáo nhưng thâm thúy, thấm thía.

Khởi đầu là nỗi buồn của Liên trước một buổi chiều tàn. Liên đã “ngồi yên lặng” để cho tất cả buổi chiều lặng trầm và u uất thấm thía vào tận tình hồn để rồi “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần. Liên ko hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man mác”. Đoạn văn giống như một câu thơ trữ tình mang âm hưởng trầm buồn ngọt ngào thấm thía và man mác bâng khuâng. Trong tâm hồn Liên có một tẹo, ngày thơ của trẻ em và một tẹo già dặn của người lớn cùng với một tẹo cái tôi lãng mạn khó giảng nghĩa. Liên chính là hiện thân của tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của Thạch Lam.

Liên ko chỉ buồn trước cảnh chiều tàn, Liên còn buồn trước những kiếp người tàn và cuộc sống cứ như một tiếng thở dài, nhẹ nhưng sâu. Nhìn những đứa trẻ nhà nghèo bới rác “Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng ko có tiền đế nhưng cho chúng nó”. Một niềm thương cảm vừa ngùi ngùi, vừa xót xa cứ dâng lên trong hồn Liên giống như cái cậu nhỏ Sơn hồi nào trong Gió lạnh đầu mùa lặng nhìn những đứa trẻ nghèo tím tái vì rét.

“Bóng tối cứ ngập đầy dần” trong đôi mắt Liên và cũng ở khang cửa sổ tâm hồn đó, những chấm sáng cùng với những con người xuất hiện trong tình thương yêu. Tình thương yêu đó được trình bày qua những câu chào hỏi quan tâm với chị Tí, qua cái cử chỉ “lẳng lặng rót rượu” cho cụ Thi rồi tuy có hơi run sợ vẫn “đứng sững nhìn theo cụ đi lẫn vào bóng tối”. Tình thương đó ko chỉ tụ lại nơi ngọn đèn chị Tí, chiếc thau sắt của gia đình bác xẩm, đóm lửa nhỏ của gánh phở bác Siêu, nhưng dường như trùm phủ lên toàn cảnh phố huyện, thậm chi tới cả những hòn đá nhỏ “một bên sáng, một bên tối” trong khi đêm buông xuống, trăng về khuya, tâm trạng của Liên càng u uất, xao xác tới tội nghiệp.

Cũng có lúc. Liên lặng ngắm “vũ trụ thăm thẳm rộng lớn”. Những cái “bí mật” và xa lạ” của nó đã làm “mỏi trí nghĩ” của Liên và Liên lại “chúi nhìn về mặt đất, về vầng sáng thân tình xung quanh ngọn đèn lay động trên chõng hàng của chị Tí”. Tương tự, cũng như Thạch Lam, tâm hồn Liên dù có lãng mạn tới đâu cũng ko thoát li”, ko “quên lãng” nhưng luôn gán với cuộc đời, với con người.

Cái nhạy cảm của Liên với cuộc đời còn trình bày ở cụ thể: từ gánh phở của bác Siêu nhưng Liên sống lại với những kí ức tuổi thơ ấu lúc gia đinh còn ờ Hà Nội. Tuy “những kỉ niệm còn nhớ lại ko rõ rệt gì, chỉ là “một vùng sáng rực nhấp nhánh” nhưng đó chính là khởi nguồn sâu thẳm cho tâm trạng thấp thỏm đợi tàu của Liên ở cuối truyện. Đêm nào Liên cũng đợi, và đêm nào cũng hào hứng như lần đầu để rồi sau đó lại chìm và cuộc đời đầy bóng tối. Tâm trạng đợi MU của Liên cùng là tâm trạng mòn mỏi tới xót xa, hi vọng tới tội nghiệp. Nếu tinh ý sẽ thấy một tiếng thở dài rất nhẹ của chị em Liên qua cụ thể: “Tàu hôm nay ko đông chị nhỉ?” (câu hỏi của An). “Liên ko đáp, chuyến tàu đêm nay thưa vắng người và hình như kém sáng hơn”. Thú vui chưa trọn thì một tẹo lo lắng mơ hồ xuất hiện. Rồi từ đêm mai… đêm mai nữa… rất có thể sẽ ko còn chuyến tàu đêm đó nữa. Cuộc sống sẽ ra sao lúc con người ta ko còn niềm tin và hi vọng?.

Kết thúc tác phẩm là tiếng vang động nhỏ dần “mất dần trong bóng tối, lắng tai nghe cũng ko thấy nữa” chỉ còn đêm khuya, tiếng trống cầm canh và tiếng chó cắn. Chị Tí sửa soạn đồ đoàn, bác Siêu đi vào làng, “vợ chồng bác Xâm ngủ gục trên manh chiếu tự bao giờ”. Và Liên, Liên “gối đầu lên tay nhắm mát lại”, “Liên thấy mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi”, “ngập vào giấc ngủ yên tĩnh, cũng yên tĩnh như đêm trong phố, tịch mịch và đầy bóng tối”. Đúng là “một đêm mùa hè êm như nhung” giấu đi những tiếng thở dài cố nén của biết bao kiếp người. Giấc ngủ của Liên là giấc ngủ yên tĩnh nhưng thực ra đầy xao động và có gì nằng nặng, buồn buồn, thương thương, tồi tội khiến đọc xong những dòng cuối cùng, gấp trang sách lại nhưng bao nhiêu nỗi niềm day dứt, trăn trờ khiến ta thao thức mãi ko thôi.

Tác giả đã mượn tâm trạng nhân vật để tạo nên nỗi ám ảnh nơi người đọc rất nhiều lần Thạch Lam như muốn nhấn mạnh tới cái thơ ngây của chị em Liên: “Ko hiểu sao”, Liên “tưởng là”, Liên “mơ hồ”, Liên “ko hiểu”, Liên “thấy” mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi”, … Có thể Liên ko hiểu, ko biết thật nhưng chính cái từ “ko” đó đã “bẫy” người đọc khiến người ta sa vào những biến động mung lung. Người đọc đã trôi theo dòng tâm trạng của nhà văn là “truyền nhiễm” cái cảm giác chập chờn biến động của nhân vật. Người ta sống với nhân vật, buồn nỗi buồn mơ hồ của nhân vật tự lúc nào ko hay biết. Đó chính là ma lực của truyện ngắn Thạch Lam.

Liên vừa giống những con người phố huyện vừa rất khác họ. Giống vì cùng với họ cô là một nét trong bức tranh u buồn đầy bóng tối: cũng dọn hàng, cũng góp vài lời ngắt quãng, cũng có một ngọn đèn leo lét, với một gian hàng còm gồm: thuốc lào, xà phòng, diêm… Và cùng với những con người nơi đây, những con người trong bóng tối âm u thầm lặng mơ hồ “mong đợi một cái gì tươi sáng” …

Nhưng Liên lại rất khác với những cư dân phố huyện. Cô tách ra làm thành một điểm nhìn của “cái tôi chú thể” ko chịu đánh mất mình trong cái tổng thể có nguy cơ mất tích vì đang ở quá trình nhạt nhòa, leo lét. Liên ko phải là một cô gái quê nhưng cũng ko hẳn là một cô gái thị thành. Trong Liên có cả nét giản dị, mộc mạc lẫn sự phức tạp, khó hiểu đầy lãng mạn. Cô ko chỉ biết chúi đầu nhìn những quầng sáng trên mặt đất, cô còn biết thả hồn theo những vì sao nhấp nhánh đế tìm sông Ngân Hà. Cô ko chỉ quen nhìn tuyến đường tối từ làng ra bờ sông nhưng còn biết tơ tưởng về một toàn cầu đầy ánh sáng dù mơ tường đó rất đổi mỏng manh và có lúc vụt mất tích. Liên là một đứa trẻ, dù có lớn hơn An nhưng vẫn chỉ là một đứa trẻ với tất cả những gì thơ ngây của một đứa trẻ. Nhưng trong Liên lại có cả sự trưởng thành thậm chí có cả cái già nua của một người lớn. Chính sự nhập nhoạng giữa hai vùng sáng – tối đó đã có sức tự khen lên những nhạc điệu buồn trong một tâm hồn buồn khiến người đọc bị xâm chiếm, bị ám ảnh và cứ rưng rưng một niềm thương cảm.

Mỗi điểm khác lạ nữa của Liên với những cư dân phố huyện là niềm khát khao hướng tới ánh sáng. Cái nghèo nàn đơn điệu nơi phố huyện tuy khiến Liên ko giấu được một tiếng thở dài nhưng cũng ko ngăn được ở cô những ước mơ, những khát khao về một sự thay đổi, một toàn cầu tươi sáng. Nhà văn đã lắng tai, đã thấu hiểu và đã trân trọng những tia hi vọng nhỏ nhỏ đó của con người. Đó chính là trị giá nhân đạo nhẹ nhõm nhưng thâm thúy thấm thía của tác phẩm.

Nỗi xót thương của Liên, tâm trạng của Liên, xúc cảm của Liên thật ra là xúc cảm, tâm trạng, nỗi xót thương của Thạch Lam. Thạch Lam đã hóa thân vào nhân vật và bằng lối văn duy cảm, ông đã đưa người đọc nhập vào toàn cầu tâm hồn nhân vật, người đọc sẽ liên tưởng, tưởng tượng tới điều tác giả muốn đặt ra.

Điều nhưng tác giả muốn đặt ra trong Hai đứa trẻ mặc dù giản dị và nhẹ nhõm nhưng xoành xoạch có ý nghĩa đối với con người ở mọi thời đại. Hãy biết, lắng tai cuộc sống xung quanh và chắt chiu những gì tốt đẹp nhất. Điều đó tưởng dễ nhưng chỉ cần một tẹo vô tình ta sẽ bỏ qua. Thạch Lam đã kéo con người xích lại gần nhau hơn từ những điều hết sức tầm thường đó.

Tìm hiểu cụ thể nội dung phần Soạn bài Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài để học tốt môn Ngữ Văn 11 hơn.

Ngoài nội dung ở trên, các em có thể tìm hiểu thêm phần Phân tích truyện Chí Phèo nhằm sẵn sàng cho bài học này.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục

[rule_{ruleNumber}]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_3_plain]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_1_plain]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_2_plain]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_2_plain]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_3_plain]

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Bức #tranh #phố #huyện #và #tâm #trạng #nhân #vật #Liên #qua #ngòi #bút #Thạch #Lam #trong #truyện #ngắn #Hai #đứa #trẻ

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button