Tin Tức

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

Đề bài: Anh/chị hãy viết bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ
 

Bạn đang xem: Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

I. Dàn ý Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (Chuẩn)

1. Mở bài

Giới thiệu trích đoạn nghị luận: Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ.

2. Thân bài

a. Nỗi lòng đớn đau, tủi hờn của người chinh phụ
– Ko gian: chật hẹp: nơi hiên nhà, trong căn phòng lạnh lẽo,..
– Hành động:
+ “dạo hiên vắng”, “thầm gieo từng bước”: bóng hình lẻ loi, cô độc, nỗi u hoài trĩu nặng tâm can nơi tâm hồn chinh phụ.
+ Hành động cứ lặp lại lặp lại trong vô thức, nỗi ngóng chờ, kì vọng chồng đã bao trùm lấy tâm trí…(Còn tiếp)

>> Xem cụ thể Dàn ý Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tại đây.
 

II. Bài văn mẫu Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

1. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 1 (Chuẩn):

Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn là một tuyệt bút văn học của nước nhà. Bài thơ được viết bằng chữ Hán, theo thể trường đoản cú với 467 câu thơ. Sau lúc ra đời, Chinh phụ ngâm được nhiều người dịch lại, song bản dịch thành công nhất có nhẽ là bản dịch của Đoàn Thị Điểm. Trích đoạn Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ được trích ra từ tác phẩm với 24 câu thơ đầy xót xa, diễn ra tâm trạng buồn tủi, nỗi độc thân, thương nhớ và nỗi khát khao hạnh phúc của người vợ có chồng ra trận. 

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”

Chồng ra trận mạc, người vợ một mình cô lẻ nơi ko gian chật hẹp. Hình ảnh bóng người phụ nữ cô độc dạo trước hiên nhà vắng vẻ khiến ta ko khỏi xót xa. Nỗi hiu quạnh bao trùm lấy ko gian tịch liêu nhỏ nhỏ, bước chân đi “thầm gieo từng bước” đầy mỏi mệt trong yên ắng như muốn nói lên nỗi u hoài trĩu nặng tâm can nơi tâm hồn chinh phụ. Bước đi rồi lại ngồi, những hành động cứ lặp lại lặp lại trong vô thức, nỗi ngóng chờ, kì vọng chồng đã bao trùm lấy tâm trí. Đôi tay gầy guộc cứ cuốn lấy chiếc rèm, nâng lên rồi hạ xuống, như một sự mỏi mệt, hiu quạnh tới chán ngán. 

Các động từ “dạo”, “ngồi” liên kết với các từ chỉ sự ít ỏi “trống vắng”, “hiên vắng” cùng nhịp thơ chầm chậm càng càng bộc bạch rõ nỗi lòng khắc khoải, ngậm ngùi trong tâm tưởng người chinh phụ. Xa chồng, buồn tủi, thương nhớ ngập tràn, nỗi trông ngóng chồng nơi biên cửa ải trở về ngày một lớn thêm, trong chờ tiếng chim thước mang thú vui tới những chim thước cũng “bặt vô âm tín”: 

“Ngoài rèm thước chẳng méc tin”

Niềm kỳ vọng nhỏ nhỏ được chim thước báo tin lành cũng chẳng có, nỗi buồn người chinh phụ càng thêm nặng bội phần: 

“Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?

Đèn đã được thắp sáng, bóng đêm cũng bao phủ ko gian,  đây là thời khắc nhưng con người ta dễ độc thân, buồn tủi nhất. Câu hỏi tu từ cất lên trong thanh âm của nỗi buồn “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng”? Ngọn đèn kia xua đi ko gian của màn đêm tối tăm nhưng nào có thể xua tan những u sầu trong lòng kẻ tri kỉ. Ánh đền vô tri sao có thể hiểu thấu nỗi lòng, sao có thể rọi sáng tâm can, nỗi ưu tư nơi đấy lòng chinh phụ. 

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”

Phép điệp ngữ bắc cầu “Đèn biết chăng-đèn có biết” lại càng gợi nỗi buồn, nỗi độc thân như trải dài thêm ra, khắc khoải thêm ra. Một nỗi bi thiết, u hoài chỉ lòng nàng thấu, chỉ mình nàng chịu đựng: 

“Rầu rĩ nói chẳng nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

 Nỗi buồn tê tái tới nghẹn ngào, lời thốt ra cũng chẳng đặng. Đêm thêm dài, hoa đèn ngày càng rực nhưng lòng chinh phụ nào được nguôi ngoai. Bóng người vẫn ngồi đó, bên bức đèn khuya ngỡ ấm áp nhưng nào ngờ lạnh lẽo, độc thân khôn xiết. Câu thơ gợi nhớ tới hình ảnh nàng Vũ Nương cùng chiếc bóng in trên tường trong nỗi nhớ nhung chồng nơi trận mạc trong Chuyện người con gái Nam Xương. Có nhẽ, những người chinh phụ chọn cách gửi gắm nỗi nhớ thương nhớ chồng trong chiếc bóng của mình để vơi bớt đi phần hờn tủi. Ánh đèn ngày một lụi tàn hay chính thanh xuân người thiếu phụ ngày một ngắn lại, héo mòn theo thời kì đợi chờ, trông ngóng. 

Nàng thương nhớ chồng rồi tới thương cả chính mình đang cô độc, vô vọng càng diễn tả sự vận động xúc cảm trong nội tâm của nhân vật trữ tình: thương người lại xót cho mình nhưng bất lực, ko thể làm gì được đành ngậm ngùi ôm nỗi đắng cay. Những dòng thơ đượm buồn như  tiếng nấc nghẹn ngào trong từng hơi thở, nỗi khát vọng sum vầy của người thiếu phụ càng mãnh liệt lại càng xa xôi, thật xót xa, ngang trái.

Lòng buồn nên cảnh vật nào được tươi vui, tự nhiên mang cả màu tâm trạng, tất cả đều buồn hiu giữa màn đêm: 

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng đòi phen”

 Tiếng gà gáy, bóng cây đều vốn là những sự vật gợi nét yên bình, yên cả của cuộc sống thôn quê , dưới ánh nhìn độc thân của người chinh phụ, cảnh vật trở thành hoang lạnh, tới lạ thường. Những tính từ láy “eo óc”, “phơ phất” cực tả sự hoang vu, thưa thớt, hiu hắt tới ớn lạnh của cảnh vật. Tự nhiên như đang mòn mỏi, mệt nhoài, sầu tư chìm vào đêm tối quanh hiu. 

“Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Suốt năm canh của đêm dài trôi qua, người thiếu phụ vẫn thao thức không thể nào ngủ được, nỗi sầu thì nhân lên gấp bội. Hình ảnh so sánh liên kết với lối nói quá thân thuộc “Khắc giờ đằng đẵng như niên” càng tô đậm nỗi độc thân trong lòng, với người thiếu phụ, mỗi khoảnh khắc của thời kì đều thật dài, thật buồn khôn tả. Những tính từ láy “dằng dặc”, “đằng đẵng” liên kết với các danh từ chỉ thời kì, tâm trạng càng làm nổi trội nỗi sầu muộn triền miện bên trong nhân vật trữ tình. Nghệ thuật lấy động tả tĩnh để khắc họa ko gian, thời kì nhằm diễn tả nỗi buồn của lòng người được tác giả sử dụng thật tinh tế. Người đọc như đau cùng nỗi đau của nhân vật, nhớ cùng nỗi nhớ của nhân vật trong từng tiếng thơ bi người nào.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phim loan ngại chùng”

Nỗi độc thân xâu xé tâm can, người chinh phụ tìm tới những thú vui để trốn chạy nỗi độc thân trong lòng, nhưng dường như đều vô nghĩa. Điệp từ “gượng gạo” cho thấy sự mỏi mệt, chán ngán nơi nàng. Hương đốt thì hồn đà mê mải, gượng gạo soi thì nước mắt tuôn rơi, ngay tới cả dàn cầm cũng đứt gãy, tất cả đều như đang chống lại nàng hay chính lòng nàng đang trĩu nặng, không thể vượt thoát được nỗi độc thân, trống vắng ngay lúc này.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên
Non yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Nỗi thương nhớ chồng da diết khôn nguôi, ko một người nào thấu hiểu cùng nàng trút bầu tâm tư, nàng đành gửi gắm lòng mình tới ý trung nhân nơi biên cửa ải xa xôi. Những hình ảnh tượng trưng “non Yên” , “gió đông” càng khắc hoạ khoảng cách xa xôi vô ngần của nàng chinh phụ và người chinh phu. Gom hết những thương nhớ, đau xót, tủi hờn gửi vào gió đông để tới với chàng, nhưng nào có thấu, càng nhớ, khoảng cách lại càng xa xôi, vô tận. Nỗi nhớ cứ thế ngày một dài thêm, rộng thêm “nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”.

Trang thơ khép lại nhưng nỗi xót xa, đớn đau của người chinh phụ vẫn tồn tại. Chiến tranh thực tàn khốc, đã đẩy con người vào những nỗi đau ý thức khôn xiết. Niềm khát khao hạnh phúc của người chinh phụ trong tác phẩm thật đáng trân trọng, đó cũng là niềm khát khao của con người trong mọi thời đại.

——————–HẾT BÀI 1———————-

Nhằm hỗ trợ các em trong quá trình học tập và tìm hiểu bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, kế bên bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, các em có thể tham khảo thêm: Soạn bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Ngữ văn lớp 10, Thuyết minh về Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Cảm nhận đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Viết lại nội dung đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ theo lời của người chinh phụ.
 

2. Bài văn Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 2 (Chuẩn)

Trong nửa đầu thế kỉ XVIII, trước tình cảnh rối ren, tao loạn cùng những cuộc nội chiến diễn ra liên miên khiến nhiều gia đình rơi vào thảm kịch chia li, tác phẩm “Chinh phụ ngâm” ra đời đã tái tạo thành công nỗi khát khao hạnh phúc của con người, đồng thời trình bày tiếng nói lên án đối với những trận chiến tranh phi nghĩa. Trích đoạn “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã diễn tả nhiều cung bậc trạng thái xúc cảm không giống nhau của người chinh phụ.

Nỗi niềm tâm trạng của người chinh phụ được khắc họa qua ngoại cảnh với hiên vắng, rèm thưa:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?

Hình ảnh “hiên vắng” – ko gian vắng vẻ, tịch liêu và sự cô lẻ của lòng người cùng căn phòng chật hẹp, tù túng “trong rèm, ngoài rèm”. Các tính từ vắng, thưa gợi sự trống vắng, quạnh hiu. Thời kì đêm khuya được gợi lên từ hình ảnh ngọn đèn – tín hiệu thân thuộc tăng thêm sự hoang vắng, rợn ngợp của ko gian. Đêm khuya là khoảng thời kì con người đối diện với tiếng lòng sâu thẳm nhất của lòng mình. Với giải pháp ngụ tình rực rỡ liên kết giải pháp đối lập, những câu thơ đã trình bày âm điệu tha thiết, buồn thương, tâm trạng độc thân của người chinh phụ đã thấm vào cảnh vật. Trong tâm trạng đó, nàng chỉ biết “Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”. Đó là hành động thể trạng thái thái lặp đi lặp lại, nhấn mạnh sự canh cánh, lo lắng. Tác giả đã sử dụng nhịp thơ chậm rãi, thong dong để tái tạo bước đi thầm lặng, lặng lẽ, nặng nề, chất chứa đầy tâm trạng của  người chinh phụ. Và rồi, nàng hết buông rèm xuống lại kéo lên nhiều lần. Qua những hành động lặp đi lặp lại đó, chúng ta có thể thấy được tâm trạng canh cánh, khắc khoải ko yên túc trực, quanh quẩn trong tâm hồn người chinh phụ. Ngày ngày, nàng ngồi bên chiếc rèm thưa, trông ra bên ngoài ngóng chờ tin chim thước: “thước chẳng méc tin” , cũng là mong tin chồng nhưng ko có phúc âm. Đặc trưng, tác giả đã sử dụng thành công giải pháp nghệ thuật ẩn dụ thông qua hình ảnh ngọn đèn:

“Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết”

dan y nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Những bài Nghị luận về đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tuyển chọn

Hình ảnh ngọn đèn là một tín hiệu thẩm mĩ thân thuộc để khắc họa nội tâm của nhân vật trữ tình. Trong ca dao, chúng ta đã bắt gặp nỗi thương nhớ của cô gái được gửi gắm thông qua cụ thể ngọn đèn: “Đèn thương nhớ người nào/ Nhưng đèn ko tắt”. Ở đây, người chinh phụ đối diện với ngọn đèn trong đêm cô quạnh, trong lòng nàng vang lên câu hỏi tu từ tha thiết: “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?”. Và rồi, nàng tự trả lời trong sự thất vọng: “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?”. Câu hỏi tu từ “đèn biết chăng” nhấn mạnh nỗi nhớ da diết khắc khoải trong sự xót xa. Đồng thời, điệp ngữ bắc cầu “đèn biết chăng – đèn có biết” đã nhấn mạnh sự độc thân, chán ngán, vô vọng tới khôn xiết của người chinh phụ. Hình như ko thể kìm nén được nỗi đau, nàng đã trực tiếp bộc lộ nỗi niềm: “Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi / Rầu rĩ nói chẳng nên lời”. Đó là nỗi độc thân, sầu tủi tới bi thương, thảm thiết ko nói  nên lời của người chinh phụ, chỉ riêng mình nàng biết và chịu đựng. Nỗi đau “rầu rĩ” như cứa vào trái tim đang tê tái của nàng. 

Hình như, càng gắng gượng gạo vượt thoát khỏi nỗi độc thân thì người chinh phụ càng chìm sâu vào thảm kịch tâm trạng đó:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê sải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Duyên ương kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Động từ “gượng gạo” trình bày hành động đầy gượng gạo gạo được điệp lại ba lần đã nhấn mạnh nỗi độc thân, sầu tủi ko lối thoát của người chinh phụ. Nàng cố đốt hương để tìm kiếm lại hương vị hạnh phúc lứa đôi nhưng “hồn càng mê mải” – tâm trạng càng chìm đắm mê man trong  nỗi buồn; gượng gạo soi gương để sửa soạn lại nhan sắc nhưng “lệ lại châu chan”, ko thể ngăn được dòng lệ tuôn rơi vì xót xa tủi phận. Nàng gảy đàn nhưng nỗi sầu lại càng thêm chồng chất và lo sợ những điều chẳng lành về hạnh phúc lứa đôi: “phím loan ngại chùng”. Dù tâm trạng xoáy sâu vào thảm kịch của sự độc thân, của những dự cảm chẳng lành nhưng nàng vẫn một lòng hướng về người chinh phu nơi biên cửa ải xa xôi với sự trông  ngóng, mong đợi:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên

Cánh buồm người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.”

Ko gian ngoại cảnh được mở rộng theo chiều kích cao rộng của miền non Yên, gợi nên khoảng cách địa lí xa xôi. Đồng thời, đó cũng chính là ko gian tràn trề nỗi nhớ trong tâm tưởng của nhân vật trữ tình. Tác giả đã sử dụng hàng loạt từ láy như “thăm thẳm”, “đau đáu”, “thiết tha” liên kết cùng giải pháp điệp ngữ: “non Yên – non Yên”, “đường lên bằng trời – trời thăm thẳm” để nhấn mạnh nỗi đớn đau khôn nguôi cùng nỗi sầu tủi luôn túc trực trong tâm hồn người chinh phụ. Lúc này, cảnh vật cũng mang nặng tâm trạng và chất chứa sự buồn thương: “cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun”. Văn pháp tả cảnh ngụ tình – một trong những văn pháp đặc trưng của thơ ca trung đại đã được tác giả vận dụng thành công để khắc họa nỗi lòng của nhân vật. Đối diện với ko gian u tịch, tịch liêu, dường những giọt sương đêm ko chỉ thấm đẫm cành cây kẽ lá nhưng còn thấm đượm cả tâm hồn giá buốt của nàng. Tiếng côn trùng được khắc họa qua văn pháp “lấy động tả tĩnh” đã nhấn mạnh sự cô quạnh, hiu hắt của cảnh vật. Phải chăng đó cũng chính là tiếng lòng yếu ớt đang vang lên trong sự sầu tủi bất lực của nàng. Tâm trạng thảm sầu của nàng đã hòa cùng tiếng mưa và cảnh vật.

Tương tự, thông qua việc sử dụng những hình ảnh ước lệ tượng trưng, văn pháp tả cảnh ngụ tình, tác giả đã tái tạo thành công bức tranh tâm trạng đầy phức tạp nhưng thống  nhất của người chinh phụ. Các cung bậc không giống nhau của nỗi nhớ đã được khắc họa một cách sinh động nhưng đều trình bày tiếng lòng thiết tha của trái tim người phụ nữ thủy chung, khát khao hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình. Qua đó, chúng ta có thể thấy được tiếng  nói đồng cảm, xót thương của tác giả đối với thảm kịch của người phụ nữ cùng sự lên án, phê phán những trận chiến tranh phi nghĩa trong thời buổi xã hội phong kiến rối ren, tao loạn.

 

3. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 3 (Chuẩn)

Chiến tranh đã qua đi từ rất lâu nhưng những câu chuyện, tàn tích vẫn còn kéo dài mãi tới tận hôm nay. Những bài học lịch sử. những giai thoại văn học vẫn nhuốm đầy mùi đau thương. Tôi chợt nhớ tới người chinh phụ – chinh phu trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Người chinh phụ ngày nhớ đêm mong người chồng nơi chiến trường đã ngậm ngùi thốt lên những lời ngâm xót xa. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đấy đột nhiên làm tôi giật thót xót thương…

“Chinh phụ ngâm” có thể nói là một tác phẩm nổi tiếng của Đặng Trần Côn được Đoàn Thị Điểm dịch (bản dịch trong sách Ngữ văn 10). Tác phẩmlà lời độc thoại nội tâm của người vợ có chồng tham gia trận chiến do triều đình phong kiến khởi xướng. Người vợ đã khuyên chồng ra phò vua giúp nước mong muốn gây dựng công danh. Tuy nhiên lúc tiễn đưa người chồng đi rồi người vợ nơi quê nhà cô quạnh thương nhớ, khúc ngâm là những thương nhớ, tưởng tượng của người vợ về hình ảnh chồng nơi chiến trường. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” diễn tả tâm trạng trằn trọc, lo lắng của người chinh phụ lúc đã quá hạn nhưng chồng vẫn chưa về, nàng gửi trọn tất cả niềm nhớ vào cảnh vật, vào từng hành động mỗi ngày.

Chúng ta đều biết những người yêu nhau sẽ luôn muốn ở cạnh nhau, đặc trưng là lúc mới vừa lập gia đình. Và người chinh phụ cũng ko ngoại lệ, tình cảm vợ chồng chưa bao lâu nhưng chàng đã phải ra chiến trường. Ngày tống biệt, nàng dặn lòng sẽ chờ nhưng rồi trở về căn phòng trống vắng chỉ có cảnh ko còn người, nàng tự trách, tự hỏi cớ sao lứa đôi phải chia li nhau? Bao nhiêu nỗi độc thân, buồn tủi, than trách tuôn trào lúc phải chịu cảnh lẻ loi…

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”

Cứ ngỡ “dạo hiên” đấy nàng đang thư thả chẳng lo nghĩ nhưng thực chất là đang lo lắng, canh cánh, lòng chẳng yên. Nàng đi đi lại khắp hiên nhà như để làm thịt thời kì đang chậm rãi trôi qua:

“Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin”

Tấm rèm được kéo lên rồi lại buông xuống như tâm trạng đang rối như tơ vò, day dứt, canh cánh của nàng. Nếu dạo hiên thì “hiên vắng” – sự độc thân, lẻ bòng thì lúc ngồi trước rèm nàng lại chọn rèm thưa, vì sao? Bởi lẽ chỉ thưa nàng mới có thể ngóng chờ tin chồng trở về, nàng kỳ vọng mỏng manh rằng qua chút khe hở đấy có thể thấy bóng vía người chồng thân yêu. Tâm trạng u uất, chất chứa nhưng chẳng một người nào để san sớt, người chinh phụ như tự nhốt mình vào toàn cầu riêng:

“Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.”

Chinh phụ ngồi trước đèntâm sự với ngọn đèn nhưng cũng chính là tự nàng độc thoại với nỗi lòng. Nàng cô độc, nàng khát khao mãnh liệt sẽ có người cùng trò chuyện, cùng lắng tai tâm tư của nàng nhưng sao mờ mịt, ko gian vắng lặng vẫn chỉ một mình nàng. Cuối cùng nàng mượn đèn để gửi gắm nỗi lòng của mình. Ta đã từng thấy hình ảnh đèn xuất hiện nhiều trong ca dao như “Đèn thương nhớ người nào/ Nhưng đèn ko tắt?” Ngọn đèn tượng trưng cho nỗi nhớ, cho những đêm thức trọn mong đợi tin của người ở lại đối với người phương xa. Nhưng càng hỏi người chinh phụ càng lui vào thất vọng, ngọn đèn đấy vốn dĩ chỉ là vật vô tri vô giác làm sao hiểu được? Nàng càng tủi cho phận mình “Hoa đèn kia với bóng người khá thương” – tự xót thương, tự hờn trách thân mình bẽ bàng, cô liêu giữa đêm khuya u tịch. Người chinh phụ giờ chỉ còn là “bóng người” tàn lụi như hình ảnh hoa đèn lụi tàn lúc ngọn dầu đã cạn, một nỗi trống vắng, một thể xác ko còn sức sống.

bai van nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Bài văn Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ hay nhất

Người ta nói “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” có nhẽ là đúng! Lúc tâm trạng chinh phụ đang trào dâng thì cảnh vật quanh nàng dường như càng sầu bi hơn:

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.
Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gãy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Tiếng gà gáy “eo óc” gợi sự thê lương, thảm sầu. Hòe trong đêm chẳng buồn khoe sắc nhưng xuôi bóng ủ rủ. Cảnh vật bên ngoài nhuốm màu tang thương, vô hồn càng làm cho người chinh phụ thêm lẻ loi, tủi thân. Nàng trông ngóng chỉ mong khắc giờ trôi qua thật nhanh nhưng thời kì cứ trôi chậm rãi, cứ kéo dài “đằng đẳng” khiến nỗi sầu cũng dày thêm, như một tiếng thở dài buông thả cho tất cả. Một giờ với nàng như một năm dài triền miên, nỗi sầu nhớ chồng thì gửi tận miền biển xa, sâu rộng ko bờ bến. Nghệ thuật so sánh dường như tô đậm, khắc họa rõ hơn, sâu hơn nỗi nhớ bao trùm lên cả thời kì, ko gian của người chinh phụ. Nàng độc thân giữa màn đêm, nàng “gượng gạo” người làm những hành động thân thuộc để làm thịt chết thời kì nhưng dường như ko còn tâm trí. Nàng đốt hương để tìm chút lòng thanh thản nhưng càng mê mải, chìm đắm trong mộng mị. Nàng soi gương thì “lệ lại châu chan” – nỗi buồn rơi vào đỉnh điểm. Nàng gãy đàn, mượn tiếng đàn để xả stress nỗi lòng nhưng buồn thay dây đứt, phím chùng – khát khao hạnh phúc bỗng chốc như điềm báo gở, nàng lại âu lo, lại suy nghĩ và buồn sầu hơn. Thực chất ta thấy người chinh phụ lúc thực hiện những hành động đấy đều là “gượng gạo” – tự ép bản thân lừa dối xúc cảm nên sầu càng thêm sầu, tự mình nhốt mình trở lại với tâm trạng chán ngán, mệt mõi. Mười sáu câu đầu, hình ảnh người chinh phụ hiện lên lẻ loi, độc thân với nỗi thương nhớ sâu nặng tới mức nàng quên mất thực tại, chìm vào mộng mị. Cũng đúng thôi, người vợ nào chẳng thế lúc bóng vía người chồng cứ mù mịt, bặt tin suốt ngần đấy năm…

Nếu những dòng thơ đầu hình ảnh người chinh phụ hiện lên với từng nỗi nhớ chỉ thoáng thấy qua cảnh vật thì tám câu cuối nỗi nhớ đã tuôn trào, bật ra thành tiếng, thành hình. Chinh phụ đem nỗi nhớ đấy gửi cho gió đông, nhờ gió mang đến cho người chồng của mình nơi chiến trường:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên”

Người chinh phụ giờ vẫn bặt vô âm tín, nàng chỉ biết chàng ở biên cửa ải xa xôi nhưng chỉ có gió mới giúp nàng mang thương nhớ gửi tới nơi chàng. Nỗi nhớ dày hơn, nhạy hơn lúc nhịp thơ, điệp từ liên tục lặp lại, đồn dập, tha thiết:

“Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.”

Từ láy gợi độ sâu, độ rộng của nỗi nhớ xuất hiện liên tục “thăm thẳm”, “đau đáu” – thời kì, ko gian lúc này như một đơn vị để đo lường cho nỗi nhớ. “Thăm thẳm đường lên bằng trời” – có người nào biết đường lên trời đấy dài bao nhiêu? Nỗi nhớ cứ kéo dài mãi ko biết là bao lâu, bao xa, thậm chí chuyển sang hòa vào trời xanh rộng lớn. Nếu thời kì là độ dài của nỗi nhớ, ko gian là độ rộng thì lòng chinh phụ chính là độ sâu của nỗi nhớ. “Đau đáu” là khát vọng nhưng cũng chính là vô vọng, bao nỗi nhớ nhờ gió gửi tận trời cao nhưng đổi lại chỉ là sự lo sợ rằng chàng nơi biên thuỳ liệu có biết lòng nàng đang ngày đêm mong nhớ? Và nếu biết có nhẽ chàng đã trở về…

Thương nhớ gửi trọn vào cảnh vật, tâm trạng con người cũng hòa chung vào cảnh vật. Người chinh phụ nhìn cảnh vật nhưng động lòng hay ta tự hỏi chính lòng chinh phụ đang sầu nên nhìn cảnh chỉ nhuốm màu đau thương? “Cảnh buồn người thiết tha lòng” hay lòng người gieo rắt nỗi sầu cho cảnh? Có nhẽ chỉ lòng người chinh phụ mới hiểu rõ. Hay lòng nàng giờ đã buốt giá:

“Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Đêm đã vê khuya, sương rơi thấm đẫm những cành cây trong đêm, thấm cả tâm hồn đã nguội của chinh phụ, làm tâm hồn nàng trở thành giá buốt hơn. Tiếng côn trùng bật lên trong đêm càng gợi sự cô quạnh, nhưng cũng chính là tiếng lòng nàng đang rung lên hồi chuông buông xuôi bất lực, Nỗi sầu nhớ lúc này hòa vào tiếng mưa, vào tự nhiên, lẫn vào âm thanh thảm sầu của đêm tối. Con người, tâm trí nàng đã tan theo làn mưa đêm…

Thiết nghĩ để khắc họa hình ảnh người chinh phụ cùng nỗi nhớ sâu nặng đấy tác giả đã rất tinh tế trong việc lựa chọn từ ngữ, hình ảnh. Từng từ như ghim vào tâm can người đọc, từng hình ảnh như vẽ ra một chinh phụ “dạo bước hiên vắng”, “gượng gạo gãy ngón đàn”,…Liên kết với nhịp thơ dào dạt của thể thơ song thất lục bát càng làm người đọc như cuốn vào từng cung bậc xúc cảm, trôi theo tâm trạng của người chinh phụ. Văn pháp nghệ thuật tài hoa, ngôn từ giản dị nhưng thâm thúy, cảnh – tình như hòa trộn vào nhau, điều này đã giúp tác giảthành công trong việc chiếm trọn xúc cảm của độc giả.

Người chinh phụ đấy khát khao sự đồng cảm mãnh liệt nhưng tới cuối cùng vẫn chỉ một mình. Nàng còn quá trẻ, nàng vẫn còn sự nồng nàn trong tình yêu lứa đôi, mặn nồng của hạnh phúc vợ chồng, Đấy thế nhưng chiến tranh đã cướp đi điều tưởng chừng đơn giản đó để rồi bỏ lại nàng độc thân, lẻ bóng, trông ngóng tin ý trung nhân trong vô vọng. Mượn hình ảnh người chinh phụ ko chỉ để nàng nói lên nỗi thương nhớ, tình cảnh lẻ loi nhưng qua đó còn là tiếng nói lên án chiến tranh phi nghĩa, đấu tranh đòi quyền hạnh phúc lứa đôi trong tình yêu. Và quan trọng là khát khao được sống hạnh phúc giữa thời bình.

Khép lại bài thơ nhưng hình ảnh người chinh phụ ngồi trước gương lệ châu chan vẫn cứ ám ảnh tâm trí tôi mãi. Tôi thương nàng, thương cho số phận lẻ bóng, thương cho kiếp phụ nữ đang ở thế hệ xuân thì đã chịu cảnh đơn chiếc. Giật thót, tôi chợt nghĩ có nhẽ xã hội phong kiến còn rất nhiều nữa những người chinh phụ như nàng. Những suy nghĩ cho số phận của họ cứ túc trực trong tôi…

“Khắc giờ đằng đẳng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

4. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 4 (Chuẩn):

Chiến tranh – hai từ nghe sao nhưng đau thương, nó đã để lại bao hậu quả, về sự chia li, sự mất mát. Từ thời xa xưa, chiến tranh luôn xảy ra vì muốn giành lại độc lập hoặc xâm chiếm. Dù vì mục tiêu gì, nó đã làm cho bao gia đình khổ đau trong cảnh chia li, từng ngày trông ngóng lo lắng. Hiểu được nỗi lòng đó, ở thế kỉ XVIII, tác giả Đặng Trần Côn đã sáng tác bài thơ “Chinh phụ ngâm” về sự mất mát, độc thân của người phụ nữ, gia đình có chồng đi lính. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã làm nổi trội lên nỗi buồn, lẻ loi, ngày ngày lo lắng cho chồng, và mong rằng có một tương lai hạnh phúc.

Mở đầu đoạn trích, người đọc đã có thể cảm nhận ngay được một bóng hình lẻ loi, độc thân trong một ko gian u tịch, yên ắng:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?”

Các câu thơ ko có một từ chỉ người nhưng ta có thể cảm nhận ngay ra một hình ảnh người phụ nữ quá lẻ loi, cô độc trong cảnh đêm “hiên vắng”. Nàng đi đi lại lại, từng bước, từng bước, của sự lo lắng, trông mong. Những hành động luôn vô thức lặp lại, buông rèm, rồi kéo rèm, nàng hướng ra xa, lòng nàng từng giờ phút chỉ hướng tới chồng mình, trông tin lành. Nhịp thơ chậm, đều đều, như ngưng tụ lại, hình ảnh hiện lên thật rõ nét, sự sáng tác đấy đã mang lại sự đồng của người đọc. Với câu hỏi tu từ, nàng thực muốn biết tin tức của chồng ra sao, lòng canh cánh khắc khoải với những câu hỏi ko có lời đáp.

nghi luan tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ để thấy được số phận người phụ nữ trong xã hội xưa

Nỗi độc thân đấy, có người nào hiểu cho nàng, nàng mong muốn được san sớt, nàng chỉ có thể san sớt với những vật vô tri, vô giác:

“ Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Trong cảnh đêm u tịch, còn mỗi ngọn đèn kia làm bạn, nàng hỏi, như để tự trấn an lòng mình. Nhưng càng đương đầu với ngọn đèn, thì nàng chỉ thấy hiện rõ lên hình bóng lẻ loi của bản thân, nàng càng nhìn thấy “lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi”, rằng chẳng người nào, ngoài nàng, đang bị sự độc thân gặm nhấm từng giây, từng giờ. Hình ảnh ngọn đèn được sử dụng nhiều trong văn thơ, và hình ảnh ẩn dụ của ngọn đèn trong đoạn trích này đang soi lòng của người phụ nữ trông chồng, một nỗi rầu rĩ tới thương cảm.

Hình như nỗi độc thân của người chinh phụ đã dần thấm trong từng ko gian:

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”

Tiếng gà gáy tới eo óc, bóng cây hòe rủ phơ phất trong đêm. Ở đây, tác giả đã sử dụng giải pháp tả cảnh ngụ tình, cảnh vật nhuốm màu bi thương vô tận khó nhưng nắm bắt. Ko chỉ về cảnh vật, thời kì của nàng như càng chậm trôi:

“Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền cửa ải xa”

Từng câu thơ thấm đầy tâm trạng. Với từ láy “đằng đẵng” liên kết với “ dằng dặc” đã làm nổi trội len một nỗi buồn ko chỉ kéo dài, nhưng còn trĩu nặng. Tác giả đang nhấn mạnh thêm về mặt thời kì cũng như ko gian, so sánh một giờ bằng một năm, mối sầu bằng biển lớn mênh mông với hai từ láy, như cho thấy tiếng thở dài đáng thương của người thiếu phụ đắm chờ chồng.

Người phụ nữ đấy đang đấu tranh từng giờ với sự độc thân:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê sải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Duyên ương kim đứt, phím loan ngại chùng.”

Điệp từ “gượng gạo” được lặp lại tới ba lần, một từ chỉ sự hành động đầy ngượng ngạo, phấn đấu làm một cái gì đó. Nỗi buồn của nàng dường như rơi vào đỉnh điểm. Cố đốt hương, rồi chính nàng mê sảng, ko tỉnh táo được. Gượng gập soi gương để chỉnh lại nhan sắc, nhưng giọt lệ lại càng châu chan. Nàng gảy đàn, nhưng lòng sợ kim đứt, rồi bao kỉ niệm lại ùa về. Cứ tưởng làm việc gì đó để quên đi nỗi buồn, nhưng ko nỗi sầu đấy lại càng thêm chồng chất.

Sống trong sự độc thân, lo lắng vậy, nhưng lòng nàng vẫn luôn hướng về miền đất xa xôi kia, luôn giữ gìn tấm lòng thủy chung của mình:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên

……

Cánh buồm người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.”

Ko gian dường như được mở rộng hơn, xa hơn tới tận núi Non Yên. Nàng gom lại những nỗi nhớ, lòng mến thương thâm thúy tận tình mình, nhờ gió đông gửi tới cho người biên cửa ải xa xôi. Một hình ảnh ước lệ đã gợi lên khoảng cách địa lí giữa hai con người, nỗi nhớ tràn ra cả ko gian rộng lớn, liên kết với hình ảnh hơi phô trương về nỗi nhớ nhung rằng nó dài đằng đẵng, và rồi dường như chỉ có kích thước của vũ trụ đấy mới đo được lòng nàng vậy. Giữa cảnh người và vật có sự tương đồng bởi “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Người chinh phụ nhìn cảnh vật bằng đôi mắt chất chứa buồn thương. Các câu thơ dù đi từ tả tâm trạng tới tả cảnh hay trái lại thì ta càng thấy sự luẩn quẩn trong lòng người phụ nữ độc thân, lẻ loi. Từ láy “thiết tha” cho thấy sự dằng dai ko thôi, nó đeo bám người chinh phụ, như muốn cắt da cắt thịt bằng nỗi nhớ mong đấy. Cảnh vật càng cây, sương, mưa, các hình ảnh đều nhỏ nhỏ, mỏng manh cũng như nàng vậy, khiến nàng càng thêm sầu não.

Dưới ngòi bút của mình, tác giả đã sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật trong việc diễn tả tâm trạng của người chinh phụ. Ông đã sử dụng các từ láy rất lạ mắt liên kết với giải pháp điệp ngữ, khôn khéo trong việc lấy hình ảnh ẩn dụ, các văn pháp ước lệ tượng trưng. Đặc trưng, ông đã rất thành công trong việc “tả cảnh ngụ tình” đã làm nổi trội các cung bậc xúc cảm của người phụ nữ. Thể thơ song thất lục bát với âm điệu réo rắt đã làm cho người đọc ko khỏi đồng cảm, mến thương người chinh phụ nhiều hơn.

Những vần thơ trong đoạn trích đã vẽ lên một nỗi buồn tâm can của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Qua đó, tác giả muốn lên án tố cáo chiến tranh phong kiến đã làm phá hủy hạnh phúc lứa đôi của con người, đồng thời ông muốn khẳng định quyền được hạnh phúc của con người. Ông đồng cảm với người phụ nữ và luôn mong muốn họ cũng có được hạnh phúc, cho thấy ông là một người có một tư tưởng nhân đạo thật thâm thúy: mến thương, trân trọng con người.

5. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 5 (Chuẩn):

Cảnh chinh chiến binh đao trong xã hội cũ làm cho bao kẻ khóc ko thành tiếng, tao loạn xảy ra làm bao gia đình tan tác, lâm vào cảnh chia li từ biệt. Hiểu thấu được những niềm đau và dòng tâm trạng của những người phụ nữ có chồng ra trận, Đặng Trần Côn đã viết nên tác phẩm Chinh phụ ngâm như một khúc ngân xé lòng về nỗi đau về khát khao hạnh phúc của người chinh phụ xưa lúc phải rời xa ý trung nhân.

Nỗi độc thân của người con gái đấy hiện lên thật buồn, thật lẻ loi biết bao:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.”

Vẫn những bước đi thân thuộc đấy thôi, vẫn dạo hiên như mỗi ngày nhưng lòng thật buồn, bước chân như trĩu nặng nỗi lòng bởi hiên ” vắng” bóng chàng, vắng bóng ý trung nhân. Bước đi đầy thờ thẫn, mỗi bước chân mang nặng nỗi sầu bi, chẳng thiết tha gì với mọi sự xung quanh, phải chăng nỗi lòng nàng giờ đây chỉ có bóng hình chàng trai nơi trận mạc xa xôi. Ngồi nơi rèm thưa nhưng lòng chẳng chịu yên, mong đợi tiếng chim thước báo tin chàng trở về cho thỏa lòng mong mỏi, vậy nhưng chẳng một tiếng kêu.

 Giờ đây chỉ mình nàng với ngọn đèn khuya bầu bạn, ngọn đèn thắp lên cho vơi nỗi nhớ chàng nhưng lại càng nhớ thêm, đèn có biết nỗi lòng của nàng ko? Hãy chẳng bao giờ hiểu thấu được nỗi độc thân rợn ngợp nơi trái tim nàng.

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Thực tại quá đỗi phũ phàng, đèn sao có thấu được nỗi lòng này .

Nỗi độc thân , ngóng chờ này chỉ mình nàng thấu, mình nàng chịu đựng nhưng thôi, chẳng người nào có thể san sớt, ko một người nào hiểu được lòng này. Nỗi buồn khổ thốt chẳng nên lời, xót thương cho bóng người sầu muộn bên hoa đèn độc thân, ủ rũ, buồn thương.

“Khắc chờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

 

phan tich bai tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

 

Bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, trích Chinh phụ ngâm

 

Nỗi nhớ mênh mang chiếm lấy tâm trí người chinh phụ khiến nàng chẳng yên giấc. Cảnh vật giờ đây cũng như tâm trạng của nàng vậy, thật âm u, hiu hắt, hoang vắng. Tiếng gà eo ốc càng gợi lên sự u tịch của ko gian, bóng hoè phơ phất rủ bóng giữa khoảng ko vắng lặng. Thời kì đằng đẵng như nỗi sầu dằng dặc vô tận của người thiếu nữ.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Muốn vượt thoát sự độc thân nhưng lại càng nặng nề hơn bao giờ hết. Gượng gập gạo soi gương thì chỉ buông những giọt lệ trĩu nặng buồn thương nhưng thôi. Gảy tiếng đàn  mang khúc nhạc tình yêu  thì phím loan cũng đứt mất rồi. Càng gắng gượng gạo thoát khỏi nỗi độc thân bao nhiêu thì nỗi độc thân lại càng bủa vây chiếm lấy cả tâm hồn nàng.

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”.

Chia ly cách trở ngày càng lớn, ngày càng xa. Thiếp biết làm sao cho vơi nỗi nhớ chàng đầy. Chỉ muốn mượn cơn gió đông kia gửi tới chàng những lời mến thương thắm thiết nhất nơi đáy lòng mình. Một tấm lòng thủy chung son sắt của người chinh phụ gửi tới ý trung nhân đầy thâm thúy, cao thượng, nàng luôn lo lắng khát khao đau đáu được gặp chàng. Nơi biên cửa ải đầy nguy hiểm vẫn mong chàng hãy nhớ chốn hậu phương có một người ngày đêm ngóng chờ đợi chàng.

Trong tình yêu, người nào cũng khát khao được hạnh phúc vẹn tròn, được sống cùng người mình thương trong hạnh phúc vui vầy. Nhưng ko phải người nào cũng có được niềm hạnh phúc đấy, đặc trưng là trong xã hội cũ với đầy rẫy những cuộc nội chiến lại càng hiếm hoi. Tác phẩm đã nói lên tiếng lòng của bao người phụ nữ trong xã hội đồng thời là tiếng nói tố cáo bao trận chiến tranh phi nghĩa đã làm chia li  hạnh phúc lứa đôi.

Tác phẩm mang tầm tư tưởng lớn lao với trị giá nhân văn đầy thâm thúy, khẳng định quyền sống và quyền thừa hưởng hạnh phúc của con người,  có ý nghĩa trong mọi thời đại.

—————HẾT——————
 

Người phụ nữ trong xã hội xưa phải chịu những bất công, bị tước đoạt quyền tự do, quyền hạnh phúc. Để thấy rõ hơn cuộc sống và số phận của họ, các em có thể tham khảo thêm những tác phẩm rực rỡ khác như: Phân tích đoạn trích Trao duyên, Phân tích bài thơ Bánh trôi nước, Phân tích bài Độc tiểu thanh kí của Nguyễn Du.

 

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục


Xem thêm chi tiết: Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Hình Ảnh về: Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Video về: Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Wiki về Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ -

Đề bài: Anh/chị hãy viết bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ
 

Bạn đang xem: Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

I. Dàn ý Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (Chuẩn)

1. Mở bài

Giới thiệu trích đoạn nghị luận: Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ.

2. Thân bài

a. Nỗi lòng đớn đau, tủi hờn của người chinh phụ
– Ko gian: chật hẹp: nơi hiên nhà, trong căn phòng lạnh lẽo,..
– Hành động:
+ “dạo hiên vắng”, “thầm gieo từng bước”: bóng hình lẻ loi, cô độc, nỗi u hoài trĩu nặng tâm can nơi tâm hồn chinh phụ.
+ Hành động cứ lặp lại lặp lại trong vô thức, nỗi ngóng chờ, kì vọng chồng đã bao trùm lấy tâm trí…(Còn tiếp)

>> Xem cụ thể Dàn ý Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tại đây.
 

II. Bài văn mẫu Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

1. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 1 (Chuẩn):

Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn là một tuyệt bút văn học của nước nhà. Bài thơ được viết bằng chữ Hán, theo thể trường đoản cú với 467 câu thơ. Sau lúc ra đời, Chinh phụ ngâm được nhiều người dịch lại, song bản dịch thành công nhất có nhẽ là bản dịch của Đoàn Thị Điểm. Trích đoạn Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ được trích ra từ tác phẩm với 24 câu thơ đầy xót xa, diễn ra tâm trạng buồn tủi, nỗi độc thân, thương nhớ và nỗi khát khao hạnh phúc của người vợ có chồng ra trận. 

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”

Chồng ra trận mạc, người vợ một mình cô lẻ nơi ko gian chật hẹp. Hình ảnh bóng người phụ nữ cô độc dạo trước hiên nhà vắng vẻ khiến ta ko khỏi xót xa. Nỗi hiu quạnh bao trùm lấy ko gian tịch liêu nhỏ nhỏ, bước chân đi “thầm gieo từng bước” đầy mỏi mệt trong yên ắng như muốn nói lên nỗi u hoài trĩu nặng tâm can nơi tâm hồn chinh phụ. Bước đi rồi lại ngồi, những hành động cứ lặp lại lặp lại trong vô thức, nỗi ngóng chờ, kì vọng chồng đã bao trùm lấy tâm trí. Đôi tay gầy guộc cứ cuốn lấy chiếc rèm, nâng lên rồi hạ xuống, như một sự mỏi mệt, hiu quạnh tới chán ngán. 

Các động từ “dạo”, “ngồi” liên kết với các từ chỉ sự ít ỏi “trống vắng”, “hiên vắng” cùng nhịp thơ chầm chậm càng càng bộc bạch rõ nỗi lòng khắc khoải, ngậm ngùi trong tâm tưởng người chinh phụ. Xa chồng, buồn tủi, thương nhớ ngập tràn, nỗi trông ngóng chồng nơi biên cửa ải trở về ngày một lớn thêm, trong chờ tiếng chim thước mang thú vui tới những chim thước cũng “bặt vô âm tín”: 

“Ngoài rèm thước chẳng méc tin”

Niềm kỳ vọng nhỏ nhỏ được chim thước báo tin lành cũng chẳng có, nỗi buồn người chinh phụ càng thêm nặng bội phần: 

“Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?

Đèn đã được thắp sáng, bóng đêm cũng bao phủ ko gian,  đây là thời khắc nhưng con người ta dễ độc thân, buồn tủi nhất. Câu hỏi tu từ cất lên trong thanh âm của nỗi buồn “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng”? Ngọn đèn kia xua đi ko gian của màn đêm tối tăm nhưng nào có thể xua tan những u sầu trong lòng kẻ tri kỉ. Ánh đền vô tri sao có thể hiểu thấu nỗi lòng, sao có thể rọi sáng tâm can, nỗi ưu tư nơi đấy lòng chinh phụ. 

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi”

Phép điệp ngữ bắc cầu “Đèn biết chăng-đèn có biết” lại càng gợi nỗi buồn, nỗi độc thân như trải dài thêm ra, khắc khoải thêm ra. Một nỗi bi thiết, u hoài chỉ lòng nàng thấu, chỉ mình nàng chịu đựng: 

“Rầu rĩ nói chẳng nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

 Nỗi buồn tê tái tới nghẹn ngào, lời thốt ra cũng chẳng đặng. Đêm thêm dài, hoa đèn ngày càng rực nhưng lòng chinh phụ nào được nguôi ngoai. Bóng người vẫn ngồi đó, bên bức đèn khuya ngỡ ấm áp nhưng nào ngờ lạnh lẽo, độc thân khôn xiết. Câu thơ gợi nhớ tới hình ảnh nàng Vũ Nương cùng chiếc bóng in trên tường trong nỗi nhớ nhung chồng nơi trận mạc trong Chuyện người con gái Nam Xương. Có nhẽ, những người chinh phụ chọn cách gửi gắm nỗi nhớ thương nhớ chồng trong chiếc bóng của mình để vơi bớt đi phần hờn tủi. Ánh đèn ngày một lụi tàn hay chính thanh xuân người thiếu phụ ngày một ngắn lại, héo mòn theo thời kì đợi chờ, trông ngóng. 

Nàng thương nhớ chồng rồi tới thương cả chính mình đang cô độc, vô vọng càng diễn tả sự vận động xúc cảm trong nội tâm của nhân vật trữ tình: thương người lại xót cho mình nhưng bất lực, ko thể làm gì được đành ngậm ngùi ôm nỗi đắng cay. Những dòng thơ đượm buồn như  tiếng nấc nghẹn ngào trong từng hơi thở, nỗi khát vọng sum vầy của người thiếu phụ càng mãnh liệt lại càng xa xôi, thật xót xa, ngang trái.

Lòng buồn nên cảnh vật nào được tươi vui, tự nhiên mang cả màu tâm trạng, tất cả đều buồn hiu giữa màn đêm: 

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng đòi phen”

 Tiếng gà gáy, bóng cây đều vốn là những sự vật gợi nét yên bình, yên cả của cuộc sống thôn quê , dưới ánh nhìn độc thân của người chinh phụ, cảnh vật trở thành hoang lạnh, tới lạ thường. Những tính từ láy “eo óc”, “phơ phất” cực tả sự hoang vu, thưa thớt, hiu hắt tới ớn lạnh của cảnh vật. Tự nhiên như đang mòn mỏi, mệt nhoài, sầu tư chìm vào đêm tối quanh hiu. 

“Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Suốt năm canh của đêm dài trôi qua, người thiếu phụ vẫn thao thức không thể nào ngủ được, nỗi sầu thì nhân lên gấp bội. Hình ảnh so sánh liên kết với lối nói quá thân thuộc “Khắc giờ đằng đẵng như niên” càng tô đậm nỗi độc thân trong lòng, với người thiếu phụ, mỗi khoảnh khắc của thời kì đều thật dài, thật buồn khôn tả. Những tính từ láy “dằng dặc”, “đằng đẵng” liên kết với các danh từ chỉ thời kì, tâm trạng càng làm nổi trội nỗi sầu muộn triền miện bên trong nhân vật trữ tình. Nghệ thuật lấy động tả tĩnh để khắc họa ko gian, thời kì nhằm diễn tả nỗi buồn của lòng người được tác giả sử dụng thật tinh tế. Người đọc như đau cùng nỗi đau của nhân vật, nhớ cùng nỗi nhớ của nhân vật trong từng tiếng thơ bi người nào.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phim loan ngại chùng”

Nỗi độc thân xâu xé tâm can, người chinh phụ tìm tới những thú vui để trốn chạy nỗi độc thân trong lòng, nhưng dường như đều vô nghĩa. Điệp từ “gượng gạo” cho thấy sự mỏi mệt, chán ngán nơi nàng. Hương đốt thì hồn đà mê mải, gượng gạo soi thì nước mắt tuôn rơi, ngay tới cả dàn cầm cũng đứt gãy, tất cả đều như đang chống lại nàng hay chính lòng nàng đang trĩu nặng, không thể vượt thoát được nỗi độc thân, trống vắng ngay lúc này.

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên
Non yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”

Nỗi thương nhớ chồng da diết khôn nguôi, ko một người nào thấu hiểu cùng nàng trút bầu tâm tư, nàng đành gửi gắm lòng mình tới ý trung nhân nơi biên cửa ải xa xôi. Những hình ảnh tượng trưng “non Yên” , “gió đông” càng khắc hoạ khoảng cách xa xôi vô ngần của nàng chinh phụ và người chinh phu. Gom hết những thương nhớ, đau xót, tủi hờn gửi vào gió đông để tới với chàng, nhưng nào có thấu, càng nhớ, khoảng cách lại càng xa xôi, vô tận. Nỗi nhớ cứ thế ngày một dài thêm, rộng thêm “nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”.

Trang thơ khép lại nhưng nỗi xót xa, đớn đau của người chinh phụ vẫn tồn tại. Chiến tranh thực tàn khốc, đã đẩy con người vào những nỗi đau ý thức khôn xiết. Niềm khát khao hạnh phúc của người chinh phụ trong tác phẩm thật đáng trân trọng, đó cũng là niềm khát khao của con người trong mọi thời đại.

——————–HẾT BÀI 1———————-

Nhằm hỗ trợ các em trong quá trình học tập và tìm hiểu bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, kế bên bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, các em có thể tham khảo thêm: Soạn bài Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Ngữ văn lớp 10, Thuyết minh về Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Cảm nhận đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, Viết lại nội dung đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ theo lời của người chinh phụ.
 

2. Bài văn Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 2 (Chuẩn)

Trong nửa đầu thế kỉ XVIII, trước tình cảnh rối ren, tao loạn cùng những cuộc nội chiến diễn ra liên miên khiến nhiều gia đình rơi vào thảm kịch chia li, tác phẩm “Chinh phụ ngâm” ra đời đã tái tạo thành công nỗi khát khao hạnh phúc của con người, đồng thời trình bày tiếng nói lên án đối với những trận chiến tranh phi nghĩa. Trích đoạn “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã diễn tả nhiều cung bậc trạng thái xúc cảm không giống nhau của người chinh phụ.

Nỗi niềm tâm trạng của người chinh phụ được khắc họa qua ngoại cảnh với hiên vắng, rèm thưa:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?

Hình ảnh “hiên vắng” – ko gian vắng vẻ, tịch liêu và sự cô lẻ của lòng người cùng căn phòng chật hẹp, tù túng “trong rèm, ngoài rèm”. Các tính từ vắng, thưa gợi sự trống vắng, quạnh hiu. Thời kì đêm khuya được gợi lên từ hình ảnh ngọn đèn – tín hiệu thân thuộc tăng thêm sự hoang vắng, rợn ngợp của ko gian. Đêm khuya là khoảng thời kì con người đối diện với tiếng lòng sâu thẳm nhất của lòng mình. Với giải pháp ngụ tình rực rỡ liên kết giải pháp đối lập, những câu thơ đã trình bày âm điệu tha thiết, buồn thương, tâm trạng độc thân của người chinh phụ đã thấm vào cảnh vật. Trong tâm trạng đó, nàng chỉ biết “Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”. Đó là hành động thể trạng thái thái lặp đi lặp lại, nhấn mạnh sự canh cánh, lo lắng. Tác giả đã sử dụng nhịp thơ chậm rãi, thong dong để tái tạo bước đi thầm lặng, lặng lẽ, nặng nề, chất chứa đầy tâm trạng của  người chinh phụ. Và rồi, nàng hết buông rèm xuống lại kéo lên nhiều lần. Qua những hành động lặp đi lặp lại đó, chúng ta có thể thấy được tâm trạng canh cánh, khắc khoải ko yên túc trực, quanh quẩn trong tâm hồn người chinh phụ. Ngày ngày, nàng ngồi bên chiếc rèm thưa, trông ra bên ngoài ngóng chờ tin chim thước: “thước chẳng méc tin” , cũng là mong tin chồng nhưng ko có phúc âm. Đặc trưng, tác giả đã sử dụng thành công giải pháp nghệ thuật ẩn dụ thông qua hình ảnh ngọn đèn:

“Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết”

dan y nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Những bài Nghị luận về đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tuyển chọn

Hình ảnh ngọn đèn là một tín hiệu thẩm mĩ thân thuộc để khắc họa nội tâm của nhân vật trữ tình. Trong ca dao, chúng ta đã bắt gặp nỗi thương nhớ của cô gái được gửi gắm thông qua cụ thể ngọn đèn: “Đèn thương nhớ người nào/ Nhưng đèn ko tắt”. Ở đây, người chinh phụ đối diện với ngọn đèn trong đêm cô quạnh, trong lòng nàng vang lên câu hỏi tu từ tha thiết: “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?”. Và rồi, nàng tự trả lời trong sự thất vọng: “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?”. Câu hỏi tu từ “đèn biết chăng” nhấn mạnh nỗi nhớ da diết khắc khoải trong sự xót xa. Đồng thời, điệp ngữ bắc cầu “đèn biết chăng – đèn có biết” đã nhấn mạnh sự độc thân, chán ngán, vô vọng tới khôn xiết của người chinh phụ. Hình như ko thể kìm nén được nỗi đau, nàng đã trực tiếp bộc lộ nỗi niềm: “Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi / Rầu rĩ nói chẳng nên lời”. Đó là nỗi độc thân, sầu tủi tới bi thương, thảm thiết ko nói  nên lời của người chinh phụ, chỉ riêng mình nàng biết và chịu đựng. Nỗi đau “rầu rĩ” như cứa vào trái tim đang tê tái của nàng. 

Hình như, càng gắng gượng gạo vượt thoát khỏi nỗi độc thân thì người chinh phụ càng chìm sâu vào thảm kịch tâm trạng đó:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê sải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Duyên ương kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Động từ “gượng gạo” trình bày hành động đầy gượng gạo gạo được điệp lại ba lần đã nhấn mạnh nỗi độc thân, sầu tủi ko lối thoát của người chinh phụ. Nàng cố đốt hương để tìm kiếm lại hương vị hạnh phúc lứa đôi nhưng “hồn càng mê mải” – tâm trạng càng chìm đắm mê man trong  nỗi buồn; gượng gạo soi gương để sửa soạn lại nhan sắc nhưng “lệ lại châu chan”, ko thể ngăn được dòng lệ tuôn rơi vì xót xa tủi phận. Nàng gảy đàn nhưng nỗi sầu lại càng thêm chồng chất và lo sợ những điều chẳng lành về hạnh phúc lứa đôi: “phím loan ngại chùng”. Dù tâm trạng xoáy sâu vào thảm kịch của sự độc thân, của những dự cảm chẳng lành nhưng nàng vẫn một lòng hướng về người chinh phu nơi biên cửa ải xa xôi với sự trông  ngóng, mong đợi:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên

Cánh buồm người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.”

Ko gian ngoại cảnh được mở rộng theo chiều kích cao rộng của miền non Yên, gợi nên khoảng cách địa lí xa xôi. Đồng thời, đó cũng chính là ko gian tràn trề nỗi nhớ trong tâm tưởng của nhân vật trữ tình. Tác giả đã sử dụng hàng loạt từ láy như “thăm thẳm”, “đau đáu”, “thiết tha” liên kết cùng giải pháp điệp ngữ: “non Yên – non Yên”, “đường lên bằng trời – trời thăm thẳm” để nhấn mạnh nỗi đớn đau khôn nguôi cùng nỗi sầu tủi luôn túc trực trong tâm hồn người chinh phụ. Lúc này, cảnh vật cũng mang nặng tâm trạng và chất chứa sự buồn thương: “cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun”. Văn pháp tả cảnh ngụ tình – một trong những văn pháp đặc trưng của thơ ca trung đại đã được tác giả vận dụng thành công để khắc họa nỗi lòng của nhân vật. Đối diện với ko gian u tịch, tịch liêu, dường những giọt sương đêm ko chỉ thấm đẫm cành cây kẽ lá nhưng còn thấm đượm cả tâm hồn giá buốt của nàng. Tiếng côn trùng được khắc họa qua văn pháp “lấy động tả tĩnh” đã nhấn mạnh sự cô quạnh, hiu hắt của cảnh vật. Phải chăng đó cũng chính là tiếng lòng yếu ớt đang vang lên trong sự sầu tủi bất lực của nàng. Tâm trạng thảm sầu của nàng đã hòa cùng tiếng mưa và cảnh vật.

Tương tự, thông qua việc sử dụng những hình ảnh ước lệ tượng trưng, văn pháp tả cảnh ngụ tình, tác giả đã tái tạo thành công bức tranh tâm trạng đầy phức tạp nhưng thống  nhất của người chinh phụ. Các cung bậc không giống nhau của nỗi nhớ đã được khắc họa một cách sinh động nhưng đều trình bày tiếng lòng thiết tha của trái tim người phụ nữ thủy chung, khát khao hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình. Qua đó, chúng ta có thể thấy được tiếng  nói đồng cảm, xót thương của tác giả đối với thảm kịch của người phụ nữ cùng sự lên án, phê phán những trận chiến tranh phi nghĩa trong thời buổi xã hội phong kiến rối ren, tao loạn.

 

3. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 3 (Chuẩn)

Chiến tranh đã qua đi từ rất lâu nhưng những câu chuyện, tàn tích vẫn còn kéo dài mãi tới tận hôm nay. Những bài học lịch sử. những giai thoại văn học vẫn nhuốm đầy mùi đau thương. Tôi chợt nhớ tới người chinh phụ – chinh phu trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Người chinh phụ ngày nhớ đêm mong người chồng nơi chiến trường đã ngậm ngùi thốt lên những lời ngâm xót xa. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đấy đột nhiên làm tôi giật thót xót thương…

“Chinh phụ ngâm” có thể nói là một tác phẩm nổi tiếng của Đặng Trần Côn được Đoàn Thị Điểm dịch (bản dịch trong sách Ngữ văn 10). Tác phẩmlà lời độc thoại nội tâm của người vợ có chồng tham gia trận chiến do triều đình phong kiến khởi xướng. Người vợ đã khuyên chồng ra phò vua giúp nước mong muốn gây dựng công danh. Tuy nhiên lúc tiễn đưa người chồng đi rồi người vợ nơi quê nhà cô quạnh thương nhớ, khúc ngâm là những thương nhớ, tưởng tượng của người vợ về hình ảnh chồng nơi chiến trường. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” diễn tả tâm trạng trằn trọc, lo lắng của người chinh phụ lúc đã quá hạn nhưng chồng vẫn chưa về, nàng gửi trọn tất cả niềm nhớ vào cảnh vật, vào từng hành động mỗi ngày.

Chúng ta đều biết những người yêu nhau sẽ luôn muốn ở cạnh nhau, đặc trưng là lúc mới vừa lập gia đình. Và người chinh phụ cũng ko ngoại lệ, tình cảm vợ chồng chưa bao lâu nhưng chàng đã phải ra chiến trường. Ngày tống biệt, nàng dặn lòng sẽ chờ nhưng rồi trở về căn phòng trống vắng chỉ có cảnh ko còn người, nàng tự trách, tự hỏi cớ sao lứa đôi phải chia li nhau? Bao nhiêu nỗi độc thân, buồn tủi, than trách tuôn trào lúc phải chịu cảnh lẻ loi…

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước”

Cứ ngỡ “dạo hiên” đấy nàng đang thư thả chẳng lo nghĩ nhưng thực chất là đang lo lắng, canh cánh, lòng chẳng yên. Nàng đi đi lại khắp hiên nhà như để làm thịt thời kì đang chậm rãi trôi qua:

“Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin”

Tấm rèm được kéo lên rồi lại buông xuống như tâm trạng đang rối như tơ vò, day dứt, canh cánh của nàng. Nếu dạo hiên thì “hiên vắng” – sự độc thân, lẻ bòng thì lúc ngồi trước rèm nàng lại chọn rèm thưa, vì sao? Bởi lẽ chỉ thưa nàng mới có thể ngóng chờ tin chồng trở về, nàng kỳ vọng mỏng manh rằng qua chút khe hở đấy có thể thấy bóng vía người chồng thân yêu. Tâm trạng u uất, chất chứa nhưng chẳng một người nào để san sớt, người chinh phụ như tự nhốt mình vào toàn cầu riêng:

“Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết nhưng thôi.”

Chinh phụ ngồi trước đèntâm sự với ngọn đèn nhưng cũng chính là tự nàng độc thoại với nỗi lòng. Nàng cô độc, nàng khát khao mãnh liệt sẽ có người cùng trò chuyện, cùng lắng tai tâm tư của nàng nhưng sao mờ mịt, ko gian vắng lặng vẫn chỉ một mình nàng. Cuối cùng nàng mượn đèn để gửi gắm nỗi lòng của mình. Ta đã từng thấy hình ảnh đèn xuất hiện nhiều trong ca dao như “Đèn thương nhớ người nào/ Nhưng đèn ko tắt?” Ngọn đèn tượng trưng cho nỗi nhớ, cho những đêm thức trọn mong đợi tin của người ở lại đối với người phương xa. Nhưng càng hỏi người chinh phụ càng lui vào thất vọng, ngọn đèn đấy vốn dĩ chỉ là vật vô tri vô giác làm sao hiểu được? Nàng càng tủi cho phận mình “Hoa đèn kia với bóng người khá thương” – tự xót thương, tự hờn trách thân mình bẽ bàng, cô liêu giữa đêm khuya u tịch. Người chinh phụ giờ chỉ còn là “bóng người” tàn lụi như hình ảnh hoa đèn lụi tàn lúc ngọn dầu đã cạn, một nỗi trống vắng, một thể xác ko còn sức sống.

bai van nghi luan ve tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Bài văn Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ hay nhất

Người ta nói “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” có nhẽ là đúng! Lúc tâm trạng chinh phụ đang trào dâng thì cảnh vật quanh nàng dường như càng sầu bi hơn:

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.
Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gãy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Tiếng gà gáy “eo óc” gợi sự thê lương, thảm sầu. Hòe trong đêm chẳng buồn khoe sắc nhưng xuôi bóng ủ rủ. Cảnh vật bên ngoài nhuốm màu tang thương, vô hồn càng làm cho người chinh phụ thêm lẻ loi, tủi thân. Nàng trông ngóng chỉ mong khắc giờ trôi qua thật nhanh nhưng thời kì cứ trôi chậm rãi, cứ kéo dài “đằng đẳng” khiến nỗi sầu cũng dày thêm, như một tiếng thở dài buông thả cho tất cả. Một giờ với nàng như một năm dài triền miên, nỗi sầu nhớ chồng thì gửi tận miền biển xa, sâu rộng ko bờ bến. Nghệ thuật so sánh dường như tô đậm, khắc họa rõ hơn, sâu hơn nỗi nhớ bao trùm lên cả thời kì, ko gian của người chinh phụ. Nàng độc thân giữa màn đêm, nàng “gượng gạo” người làm những hành động thân thuộc để làm thịt chết thời kì nhưng dường như ko còn tâm trí. Nàng đốt hương để tìm chút lòng thanh thản nhưng càng mê mải, chìm đắm trong mộng mị. Nàng soi gương thì “lệ lại châu chan” – nỗi buồn rơi vào đỉnh điểm. Nàng gãy đàn, mượn tiếng đàn để xả stress nỗi lòng nhưng buồn thay dây đứt, phím chùng – khát khao hạnh phúc bỗng chốc như điềm báo gở, nàng lại âu lo, lại suy nghĩ và buồn sầu hơn. Thực chất ta thấy người chinh phụ lúc thực hiện những hành động đấy đều là “gượng gạo” – tự ép bản thân lừa dối xúc cảm nên sầu càng thêm sầu, tự mình nhốt mình trở lại với tâm trạng chán ngán, mệt mõi. Mười sáu câu đầu, hình ảnh người chinh phụ hiện lên lẻ loi, độc thân với nỗi thương nhớ sâu nặng tới mức nàng quên mất thực tại, chìm vào mộng mị. Cũng đúng thôi, người vợ nào chẳng thế lúc bóng vía người chồng cứ mù mịt, bặt tin suốt ngần đấy năm…

Nếu những dòng thơ đầu hình ảnh người chinh phụ hiện lên với từng nỗi nhớ chỉ thoáng thấy qua cảnh vật thì tám câu cuối nỗi nhớ đã tuôn trào, bật ra thành tiếng, thành hình. Chinh phụ đem nỗi nhớ đấy gửi cho gió đông, nhờ gió mang đến cho người chồng của mình nơi chiến trường:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên”

Người chinh phụ giờ vẫn bặt vô âm tín, nàng chỉ biết chàng ở biên cửa ải xa xôi nhưng chỉ có gió mới giúp nàng mang thương nhớ gửi tới nơi chàng. Nỗi nhớ dày hơn, nhạy hơn lúc nhịp thơ, điệp từ liên tục lặp lại, đồn dập, tha thiết:

“Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.”

Từ láy gợi độ sâu, độ rộng của nỗi nhớ xuất hiện liên tục “thăm thẳm”, “đau đáu” – thời kì, ko gian lúc này như một đơn vị để đo lường cho nỗi nhớ. “Thăm thẳm đường lên bằng trời” – có người nào biết đường lên trời đấy dài bao nhiêu? Nỗi nhớ cứ kéo dài mãi ko biết là bao lâu, bao xa, thậm chí chuyển sang hòa vào trời xanh rộng lớn. Nếu thời kì là độ dài của nỗi nhớ, ko gian là độ rộng thì lòng chinh phụ chính là độ sâu của nỗi nhớ. “Đau đáu” là khát vọng nhưng cũng chính là vô vọng, bao nỗi nhớ nhờ gió gửi tận trời cao nhưng đổi lại chỉ là sự lo sợ rằng chàng nơi biên thuỳ liệu có biết lòng nàng đang ngày đêm mong nhớ? Và nếu biết có nhẽ chàng đã trở về…

Thương nhớ gửi trọn vào cảnh vật, tâm trạng con người cũng hòa chung vào cảnh vật. Người chinh phụ nhìn cảnh vật nhưng động lòng hay ta tự hỏi chính lòng chinh phụ đang sầu nên nhìn cảnh chỉ nhuốm màu đau thương? “Cảnh buồn người thiết tha lòng” hay lòng người gieo rắt nỗi sầu cho cảnh? Có nhẽ chỉ lòng người chinh phụ mới hiểu rõ. Hay lòng nàng giờ đã buốt giá:

“Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

Đêm đã vê khuya, sương rơi thấm đẫm những cành cây trong đêm, thấm cả tâm hồn đã nguội của chinh phụ, làm tâm hồn nàng trở thành giá buốt hơn. Tiếng côn trùng bật lên trong đêm càng gợi sự cô quạnh, nhưng cũng chính là tiếng lòng nàng đang rung lên hồi chuông buông xuôi bất lực, Nỗi sầu nhớ lúc này hòa vào tiếng mưa, vào tự nhiên, lẫn vào âm thanh thảm sầu của đêm tối. Con người, tâm trí nàng đã tan theo làn mưa đêm…

Thiết nghĩ để khắc họa hình ảnh người chinh phụ cùng nỗi nhớ sâu nặng đấy tác giả đã rất tinh tế trong việc lựa chọn từ ngữ, hình ảnh. Từng từ như ghim vào tâm can người đọc, từng hình ảnh như vẽ ra một chinh phụ “dạo bước hiên vắng”, “gượng gạo gãy ngón đàn”,…Liên kết với nhịp thơ dào dạt của thể thơ song thất lục bát càng làm người đọc như cuốn vào từng cung bậc xúc cảm, trôi theo tâm trạng của người chinh phụ. Văn pháp nghệ thuật tài hoa, ngôn từ giản dị nhưng thâm thúy, cảnh – tình như hòa trộn vào nhau, điều này đã giúp tác giảthành công trong việc chiếm trọn xúc cảm của độc giả.

Người chinh phụ đấy khát khao sự đồng cảm mãnh liệt nhưng tới cuối cùng vẫn chỉ một mình. Nàng còn quá trẻ, nàng vẫn còn sự nồng nàn trong tình yêu lứa đôi, mặn nồng của hạnh phúc vợ chồng, Đấy thế nhưng chiến tranh đã cướp đi điều tưởng chừng đơn giản đó để rồi bỏ lại nàng độc thân, lẻ bóng, trông ngóng tin ý trung nhân trong vô vọng. Mượn hình ảnh người chinh phụ ko chỉ để nàng nói lên nỗi thương nhớ, tình cảnh lẻ loi nhưng qua đó còn là tiếng nói lên án chiến tranh phi nghĩa, đấu tranh đòi quyền hạnh phúc lứa đôi trong tình yêu. Và quan trọng là khát khao được sống hạnh phúc giữa thời bình.

Khép lại bài thơ nhưng hình ảnh người chinh phụ ngồi trước gương lệ châu chan vẫn cứ ám ảnh tâm trí tôi mãi. Tôi thương nàng, thương cho số phận lẻ bóng, thương cho kiếp phụ nữ đang ở thế hệ xuân thì đã chịu cảnh đơn chiếc. Giật thót, tôi chợt nghĩ có nhẽ xã hội phong kiến còn rất nhiều nữa những người chinh phụ như nàng. Những suy nghĩ cho số phận của họ cứ túc trực trong tôi…

“Khắc giờ đằng đẳng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

4. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 4 (Chuẩn):

Chiến tranh – hai từ nghe sao nhưng đau thương, nó đã để lại bao hậu quả, về sự chia li, sự mất mát. Từ thời xa xưa, chiến tranh luôn xảy ra vì muốn giành lại độc lập hoặc xâm chiếm. Dù vì mục tiêu gì, nó đã làm cho bao gia đình khổ đau trong cảnh chia li, từng ngày trông ngóng lo lắng. Hiểu được nỗi lòng đó, ở thế kỉ XVIII, tác giả Đặng Trần Côn đã sáng tác bài thơ “Chinh phụ ngâm” về sự mất mát, độc thân của người phụ nữ, gia đình có chồng đi lính. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã làm nổi trội lên nỗi buồn, lẻ loi, ngày ngày lo lắng cho chồng, và mong rằng có một tương lai hạnh phúc.

Mở đầu đoạn trích, người đọc đã có thể cảm nhận ngay được một bóng hình lẻ loi, độc thân trong một ko gian u tịch, yên ắng:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen
Ngoài rèm thước chẳng méc tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?”

Các câu thơ ko có một từ chỉ người nhưng ta có thể cảm nhận ngay ra một hình ảnh người phụ nữ quá lẻ loi, cô độc trong cảnh đêm “hiên vắng”. Nàng đi đi lại lại, từng bước, từng bước, của sự lo lắng, trông mong. Những hành động luôn vô thức lặp lại, buông rèm, rồi kéo rèm, nàng hướng ra xa, lòng nàng từng giờ phút chỉ hướng tới chồng mình, trông tin lành. Nhịp thơ chậm, đều đều, như ngưng tụ lại, hình ảnh hiện lên thật rõ nét, sự sáng tác đấy đã mang lại sự đồng của người đọc. Với câu hỏi tu từ, nàng thực muốn biết tin tức của chồng ra sao, lòng canh cánh khắc khoải với những câu hỏi ko có lời đáp.

nghi luan tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ để thấy được số phận người phụ nữ trong xã hội xưa

Nỗi độc thân đấy, có người nào hiểu cho nàng, nàng mong muốn được san sớt, nàng chỉ có thể san sớt với những vật vô tri, vô giác:

“ Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi
Rầu rĩ chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Trong cảnh đêm u tịch, còn mỗi ngọn đèn kia làm bạn, nàng hỏi, như để tự trấn an lòng mình. Nhưng càng đương đầu với ngọn đèn, thì nàng chỉ thấy hiện rõ lên hình bóng lẻ loi của bản thân, nàng càng nhìn thấy “lòng thiếp riêng bi thiếp nhưng thôi”, rằng chẳng người nào, ngoài nàng, đang bị sự độc thân gặm nhấm từng giây, từng giờ. Hình ảnh ngọn đèn được sử dụng nhiều trong văn thơ, và hình ảnh ẩn dụ của ngọn đèn trong đoạn trích này đang soi lòng của người phụ nữ trông chồng, một nỗi rầu rĩ tới thương cảm.

Hình như nỗi độc thân của người chinh phụ đã dần thấm trong từng ko gian:

“Gà eo óc gáy sương năm trống
Hòe phơ phất rủ bóng bốn bên”

Tiếng gà gáy tới eo óc, bóng cây hòe rủ phơ phất trong đêm. Ở đây, tác giả đã sử dụng giải pháp tả cảnh ngụ tình, cảnh vật nhuốm màu bi thương vô tận khó nhưng nắm bắt. Ko chỉ về cảnh vật, thời kì của nàng như càng chậm trôi:

“Khắc giờ đằng đẵng như niên
Mối sầu dằng dặc tựa miền cửa ải xa”

Từng câu thơ thấm đầy tâm trạng. Với từ láy “đằng đẵng” liên kết với “ dằng dặc” đã làm nổi trội len một nỗi buồn ko chỉ kéo dài, nhưng còn trĩu nặng. Tác giả đang nhấn mạnh thêm về mặt thời kì cũng như ko gian, so sánh một giờ bằng một năm, mối sầu bằng biển lớn mênh mông với hai từ láy, như cho thấy tiếng thở dài đáng thương của người thiếu phụ đắm chờ chồng.

Người phụ nữ đấy đang đấu tranh từng giờ với sự độc thân:

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê sải
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn
Duyên ương kim đứt, phím loan ngại chùng.”

Điệp từ “gượng gạo” được lặp lại tới ba lần, một từ chỉ sự hành động đầy ngượng ngạo, phấn đấu làm một cái gì đó. Nỗi buồn của nàng dường như rơi vào đỉnh điểm. Cố đốt hương, rồi chính nàng mê sảng, ko tỉnh táo được. Gượng gập soi gương để chỉnh lại nhan sắc, nhưng giọt lệ lại càng châu chan. Nàng gảy đàn, nhưng lòng sợ kim đứt, rồi bao kỉ niệm lại ùa về. Cứ tưởng làm việc gì đó để quên đi nỗi buồn, nhưng ko nỗi sầu đấy lại càng thêm chồng chất.

Sống trong sự độc thân, lo lắng vậy, nhưng lòng nàng vẫn luôn hướng về miền đất xa xôi kia, luôn giữ gìn tấm lòng thủy chung của mình:

“Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên

……

Cánh buồm người thiết tha lòng
Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.”

Ko gian dường như được mở rộng hơn, xa hơn tới tận núi Non Yên. Nàng gom lại những nỗi nhớ, lòng mến thương thâm thúy tận tình mình, nhờ gió đông gửi tới cho người biên cửa ải xa xôi. Một hình ảnh ước lệ đã gợi lên khoảng cách địa lí giữa hai con người, nỗi nhớ tràn ra cả ko gian rộng lớn, liên kết với hình ảnh hơi phô trương về nỗi nhớ nhung rằng nó dài đằng đẵng, và rồi dường như chỉ có kích thước của vũ trụ đấy mới đo được lòng nàng vậy. Giữa cảnh người và vật có sự tương đồng bởi “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Người chinh phụ nhìn cảnh vật bằng đôi mắt chất chứa buồn thương. Các câu thơ dù đi từ tả tâm trạng tới tả cảnh hay trái lại thì ta càng thấy sự luẩn quẩn trong lòng người phụ nữ độc thân, lẻ loi. Từ láy “thiết tha” cho thấy sự dằng dai ko thôi, nó đeo bám người chinh phụ, như muốn cắt da cắt thịt bằng nỗi nhớ mong đấy. Cảnh vật càng cây, sương, mưa, các hình ảnh đều nhỏ nhỏ, mỏng manh cũng như nàng vậy, khiến nàng càng thêm sầu não.

Dưới ngòi bút của mình, tác giả đã sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật trong việc diễn tả tâm trạng của người chinh phụ. Ông đã sử dụng các từ láy rất lạ mắt liên kết với giải pháp điệp ngữ, khôn khéo trong việc lấy hình ảnh ẩn dụ, các văn pháp ước lệ tượng trưng. Đặc trưng, ông đã rất thành công trong việc “tả cảnh ngụ tình” đã làm nổi trội các cung bậc xúc cảm của người phụ nữ. Thể thơ song thất lục bát với âm điệu réo rắt đã làm cho người đọc ko khỏi đồng cảm, mến thương người chinh phụ nhiều hơn.

Những vần thơ trong đoạn trích đã vẽ lên một nỗi buồn tâm can của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Qua đó, tác giả muốn lên án tố cáo chiến tranh phong kiến đã làm phá hủy hạnh phúc lứa đôi của con người, đồng thời ông muốn khẳng định quyền được hạnh phúc của con người. Ông đồng cảm với người phụ nữ và luôn mong muốn họ cũng có được hạnh phúc, cho thấy ông là một người có một tư tưởng nhân đạo thật thâm thúy: mến thương, trân trọng con người.

5. Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, mẫu số 5 (Chuẩn):

Cảnh chinh chiến binh đao trong xã hội cũ làm cho bao kẻ khóc ko thành tiếng, tao loạn xảy ra làm bao gia đình tan tác, lâm vào cảnh chia li từ biệt. Hiểu thấu được những niềm đau và dòng tâm trạng của những người phụ nữ có chồng ra trận, Đặng Trần Côn đã viết nên tác phẩm Chinh phụ ngâm như một khúc ngân xé lòng về nỗi đau về khát khao hạnh phúc của người chinh phụ xưa lúc phải rời xa ý trung nhân.

Nỗi độc thân của người con gái đấy hiện lên thật buồn, thật lẻ loi biết bao:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.”

Vẫn những bước đi thân thuộc đấy thôi, vẫn dạo hiên như mỗi ngày nhưng lòng thật buồn, bước chân như trĩu nặng nỗi lòng bởi hiên ” vắng” bóng chàng, vắng bóng ý trung nhân. Bước đi đầy thờ thẫn, mỗi bước chân mang nặng nỗi sầu bi, chẳng thiết tha gì với mọi sự xung quanh, phải chăng nỗi lòng nàng giờ đây chỉ có bóng hình chàng trai nơi trận mạc xa xôi. Ngồi nơi rèm thưa nhưng lòng chẳng chịu yên, mong đợi tiếng chim thước báo tin chàng trở về cho thỏa lòng mong mỏi, vậy nhưng chẳng một tiếng kêu.

 Giờ đây chỉ mình nàng với ngọn đèn khuya bầu bạn, ngọn đèn thắp lên cho vơi nỗi nhớ chàng nhưng lại càng nhớ thêm, đèn có biết nỗi lòng của nàng ko? Hãy chẳng bao giờ hiểu thấu được nỗi độc thân rợn ngợp nơi trái tim nàng.

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Thực tại quá đỗi phũ phàng, đèn sao có thấu được nỗi lòng này .

Nỗi độc thân , ngóng chờ này chỉ mình nàng thấu, mình nàng chịu đựng nhưng thôi, chẳng người nào có thể san sớt, ko một người nào hiểu được lòng này. Nỗi buồn khổ thốt chẳng nên lời, xót thương cho bóng người sầu muộn bên hoa đèn độc thân, ủ rũ, buồn thương.

“Khắc chờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

 

phan tich bai tinh canh le loi cua nguoi chinh phu

 

Bài Nghị luận về tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, trích Chinh phụ ngâm

 

Nỗi nhớ mênh mang chiếm lấy tâm trí người chinh phụ khiến nàng chẳng yên giấc. Cảnh vật giờ đây cũng như tâm trạng của nàng vậy, thật âm u, hiu hắt, hoang vắng. Tiếng gà eo ốc càng gợi lên sự u tịch của ko gian, bóng hoè phơ phất rủ bóng giữa khoảng ko vắng lặng. Thời kì đằng đẵng như nỗi sầu dằng dặc vô tận của người thiếu nữ.

“Hương gượng gạo đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng gạo soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gạo gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Muốn vượt thoát sự độc thân nhưng lại càng nặng nề hơn bao giờ hết. Gượng gập gạo soi gương thì chỉ buông những giọt lệ trĩu nặng buồn thương nhưng thôi. Gảy tiếng đàn  mang khúc nhạc tình yêu  thì phím loan cũng đứt mất rồi. Càng gắng gượng gạo thoát khỏi nỗi độc thân bao nhiêu thì nỗi độc thân lại càng bủa vây chiếm lấy cả tâm hồn nàng.

“Lòng này gửi gió đông có tiện?
Nghìn vàng xin gửi tới non Yên.
Non Yên dù chẳng tới miền,
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời”.

Chia ly cách trở ngày càng lớn, ngày càng xa. Thiếp biết làm sao cho vơi nỗi nhớ chàng đầy. Chỉ muốn mượn cơn gió đông kia gửi tới chàng những lời mến thương thắm thiết nhất nơi đáy lòng mình. Một tấm lòng thủy chung son sắt của người chinh phụ gửi tới ý trung nhân đầy thâm thúy, cao thượng, nàng luôn lo lắng khát khao đau đáu được gặp chàng. Nơi biên cửa ải đầy nguy hiểm vẫn mong chàng hãy nhớ chốn hậu phương có một người ngày đêm ngóng chờ đợi chàng.

Trong tình yêu, người nào cũng khát khao được hạnh phúc vẹn tròn, được sống cùng người mình thương trong hạnh phúc vui vầy. Nhưng ko phải người nào cũng có được niềm hạnh phúc đấy, đặc trưng là trong xã hội cũ với đầy rẫy những cuộc nội chiến lại càng hiếm hoi. Tác phẩm đã nói lên tiếng lòng của bao người phụ nữ trong xã hội đồng thời là tiếng nói tố cáo bao trận chiến tranh phi nghĩa đã làm chia li  hạnh phúc lứa đôi.

Tác phẩm mang tầm tư tưởng lớn lao với trị giá nhân văn đầy thâm thúy, khẳng định quyền sống và quyền thừa hưởng hạnh phúc của con người,  có ý nghĩa trong mọi thời đại.

—————HẾT——————
 

Người phụ nữ trong xã hội xưa phải chịu những bất công, bị tước đoạt quyền tự do, quyền hạnh phúc. Để thấy rõ hơn cuộc sống và số phận của họ, các em có thể tham khảo thêm những tác phẩm rực rỡ khác như: Phân tích đoạn trích Trao duyên, Phân tích bài thơ Bánh trôi nước, Phân tích bài Độc tiểu thanh kí của Nguyễn Du.

 

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo Dục

[rule_{ruleNumber}]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_3_plain]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_1_plain]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_2_plain]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_2_plain]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_3_plain]

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Nghị #luận #về #tình #cảnh #lẻ #loi #của #người #chinh #phụ

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button