Tin Tức

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu) phải ko?Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các bài viết hay khác tại đây => Tin tức

Cùng https://chinphu.vn/ tìm hiểu một số bài văn mẫu: phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu).

Dàn ý phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

I. Mở bài

  • Nguyễn Minh Châu là một trong số “những nhà văn mở đường tài hoa và tinh nhanh nhất”. Ông ko ngừng trằn trọc về số phận nhân dân và trách nhiệm của nhà văn, luôn thiết tha truy tìm những hạt ngọc ẩn giấu nơi bề sâu tâm hồn.
  • Chiếc thuyền ngoài xa in trong tập Bến quê, tác phẩm mang lại cái nhìn đúng mực về cuộc sống và con người.

II. Thân bài

1. Hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh

a. Phát hiện “cảnh đắt trời cho”

– Phùng là người say mê nghệ thuật trong một thoáng nhìn anh đã phát xuất hiện cảnh đắt trời cho để chớp lấy,

  • Nhận xét “một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”, một vẻ đẹp đơn giản và toàn bích. Đây là cảnh tượng kì diệu của tự nhiên, cuộc sống lúc nhìn từ xa.
  • Phùng bối rối trước cái đẹp: “trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”, nhìn thấy rằng “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”. Đó là niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ lúc bắt gặp cái đẹp, anh nhìn thấy vai trò thực sự của nghệ thuật.

b. Phát hiện bức tranh cuộc sống đầy nghịch lí

– Từ chiếc thuyền nhỏ đẹp tươi vừa rồi, Phùng nhận thấy:

  • Người phụ nữ thô kệch xấu xí, mặt đầy sự mỏi mệt bước ra và một lão chồng với tấm lưng rộng, mái tóc tổ quạ, đôi mắt độc dữ cùng bước ra từ con thuyền.
  • Lão chồng “dùng chiếc thắt lưng quật túi bụi vào lưng người phụ nữ”, “vừa đánh vừa nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau”.
  • Trong lúc đó, người phụ nữ chỉ cam chịu, ko kêu van, hay chống trả, chạy trốn.

– Thái độ của Phùng: “ngạc nhiên tới mức trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Phùng ngỡ ngàng nhìn thấy thực chất thực sự của cái đẹp anh vừa bắt được.

– Nhận xét: đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng bên ngoài và thực chất bên trong

2. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ở tòa án huyện

– Lúc chánh án Đẩu đề xuất chị nên li hôn, chị ta van xin “con lạy quý tòa …đừng bắt con bỏ nó”, theo chị:

  • Người đàn ông thực chất vốn ko phải kẻ vũ phu, độc ác, anh ta chỉ là nạn nhân của cuộc sống đói khổ. Người chồng là chỗ dựa lúc có biển động.
  • Chị ko thể một mình nuôi nấng trên dưới 10 đứa con, vả lại “trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái vui vẻ, hòa thuận”.

– Qua câu chuyện và thái độ của người phụ nữ, có thể nhận thấy người phụ nữ là hiện thân cho kiếp người xấu số bị cái đói khổ, cái ác và số phận đen thui dồn tới chân tường. Nhưng ở chị ta lại có một tâm hồn vị tha, tình mến thương tha thiết và là người từng trải, thâm thúy.

– Thái độ của chánh án Đẩu và nhiếp ảnh Phùng lúc người phụ nữ quyết ko bỏ chồng:

  • Cả hai đều thấy tức giận và bất bình
  • Nhưng sau lúc nghe tâm tình của người phụ nữ anh ta thấy như có “một cái gì vừa mới vỡ ra”.

– Nhận xét: Ban sơ, họ quen nhìn đời bằng con mắt đơn giản một chiều (nghĩ đơn giản rằng những kẻ đi theo ngụy là xấu “lão ta hồi 75 có đi lính ngụy ko?”), chỉ biết qua lí thuyết sách vở, ko sẵn sàng đương đầu với nghịch lí cuộc đời.

– Bài học rút ra: phải có cái nhìn đa diện về cuộc sống, ko nhìn hiện tượng thẩm định thực chất.

3. Tấm ảnh được chọn

– Nghệ sĩ Phùng vẫn mang tấm ảnh đó về tòa soạn, quả nhiên tâm ảnh đã được chọn, được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật:

– Phùng vẫn luôn nhận thấy trong bức ảnh của mình:

+ “cái màu hồng hồng của sương mai” (biểu tượng cho nghệ thuật) và người phụ nữ nghèo khổ bước ra từ bức tranh (hiện thân cho đời thực).

– Nhận xét: nghệ thuật chân chính ko bao giờ tách rời khỏi cuộc sống.

III. Kết bài

  • Nêu cảm nhận riêng về tác phẩm.
  • Trị giá nghệ thuật: xây dựng tình huống truyện rực rỡ, tình tiết thu hút. Khắc họa nhân vật sắc sảo, điểm nhìn tường thuật linh hoạt, …
  • Tác phẩm đã mang lại bài học về cách nhìn cuộc sống và con người: phải nhìn đa diện, nhiều chiều, phát hiện thực chất đằng sau vẻ hình thức của hiện tượng.

…………………

Sơ đồ tư duy phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Phân tích chuyện chiếc thuyền ngoài xa hay nhất

Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiền phong trong thời kì đổi mới với nhiều truyện ngắn xuất sắc như Bến quê, Mảnh trăng cuối rừng, Chiếc thuyền ngoài xa, … Các tác phẩm của ông luôn chứa đựng những triết lý, những chiêm nghiệm thâm thúy về cuộc đời. Và truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa cũng là một trong những tác phẩm mang đậm phong cách tự sự – triết lý của ông.

Chiếc thuyền ngoài xa được viết năm 1983 kể về một người nghệ sĩ nhiếp ảnh tên Phùng. Để hoàn thành nhiệm vụ chụp một bộ ảnh về cảnh biển, anh đã thực hiện chuyến đi thực tiễn ở một vùng biển – nơi từng là chiến trường cũ của mình để tìm kiếm một bức ảnh cho bộ lịch mới. Và tại đây, anh đã có được hai phát hiện to lớn, một là một bức ảnh “đắt giá trời cho” khiến anh phải say mê, ngây ngất vì đẹp, hai là phát hiện về một sự thực trần truồng ngay đằng sau vẻ đẹp hoàn mỹ anh vừa tìm ra.

Sau vài ngày “phục kích” nhưng mà vẫn chưa đống ý, cuối cùng Phùng cũng “bắt gặp” một quang cảnh “trời cho”, đó là bức ảnh với những nét đẹp “đắt giá” nhất: “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ”. Quang cảnh đó đẹp quá đỗi và với Phùng, đó là một “bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ” vừa đẹp tươi vừa quý giá vô cùng. Vẻ đẹp của bức tranh “đơn giản và toàn bích”, một vẻ đẹp xuất sắc, một quang cảnh thần kì.

Phùng cho rằng “có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh “đắt” trời cho tương tự”. Trước quang cảnh đó, anh cảm thấy sự bổi hổi và có chút bối rối bởi cái đẹp kia toàn mỹ quá, huyền diệu quá, cái đẹp đó dường như chỉ có trong những bức hoạ xa xưa, nó khiến Phùng cảm thấy “trái tim như có cái gì bóp thắt vào”. Và chính trong lúc đó, Phùng cảm thấy dường như “chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”, và anh cho rằng phải chăng “cái đẹp chính là đạo đức”. Bởi cái đẹp ko chỉ mang tới những rung động nhưng mà còn thanh lọc tâm hồn, mang tới “hạnh phúc tràn trề tâm hồn mình”.

Phải nói rằng, Phùng là người nghệ sĩ có say mê, trách nhiệm với nghề, bởi để có được bức ảnh đống ý nhất, anh sẵn sàng “phục kích” hàng tuần trên biển, dù chụp được rất nhiều ảnh về cảnh biển nhưng anh đều ko lòng nhưng mà tiếp tục tác nghiệp. Hơn thế, anh cũng rất nhạy cảm với cái đẹp để có thể phát xuất hiện một bức tranh hoàn mỹ để nhưng mà thu lấy, nhưng mà cái đẹp đó chỉ diễn ra trong tích tắc.

Thế nhưng, ít người nào quan tâm rằng, nơi Phùng gác chiếc máy ảnh của mình để thu trọn cái cảnh đẹp kia chẳng phải là một nơi có thể bao quát toàn cảnh nhưng mà lại chỉ là bên một “bánh xích của chiếc xe tăng” – tàn tích của chiến tranh để lại. Có nhẽ chính vì thế nhưng mà trong lần trước hết nhìn thấy cảnh đẹp đó, Phùng mới chỉ có thể nhìn thấy vẻ ngoài của quang cảnh nhưng mà ko phải là toàn thể bức ảnh. Và những phát hiện phía sau bức ảnh “toàn bích” kia đã khiến anh phải hụt hẫng vô cùng. Đó là lúc Phùng phải chứng kiến một cảnh đời vừa tàn nhẫn, vừa ngang trái và thảm kịch, từ một trong những con thuyền bước ra một người đàn ông thô lỗ và một người phụ nữ tội nghiệp. Lão đàn ông “hùng hổ, mặt đỏ gay”, rút chiếc thắt lưng “quật túi bụi vào lưng người phụ nữ” lão vừa đánh nói những lời nguyền rủa độc ác “chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Và thật kì lạ làm sao, người phụ nữ đó chẳng chút phản kháng, cũng chẳng kêu một tiếng nhưng mà “cam chịu đầy nhẫn nhục” hứng chịu từng trận đòn roi.

Chứng kiến cảnh đó, Phùng “ngạc nhiên tới mức” chỉ biết “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Bởi anh ko thể hiểu được điều đang diễn ra trước mắt mình. Anh từng là người lính ở chiến trường khói lửa, những sự man rợ, tàn bạo nhất cũng đã từng chứng kiến, thế nhưng cảnh tượng vô lí trước mặt vẫn khiến anh khó lòng nhưng mà chấp nhận. Càng ngạc nhiên hơn lúc hình ảnh của một đứa nhỏ con lao vút qua người anh, “giằng lấy chiếc thắt lưng” và “ưỡn thẳng người vung chiếc khoá sắt quật vào giữa khuôn ngực trần vạm vỡ cháy nắng” của người đàn ông. Đứa nhỏ đó là Phác, đứa đàn ông của hai vợ chồng người phụ nữ nọ. Và đáp lại hành động của thằng nhỏ là hai cái tát “nảy lửa” từ người đàn ông khiến nó “ngã dúi xuống cát”. Lúc đó, người phụ nữ hàng chài mới bật khóc, ôm lấy đứa con và rồi lại vội vã “đuổi theo lão đàn ông” và trở lại con thuyền.

Tất cả những sự việc diễn ra trước mắt khiến Phùng “ngờ ngạc”, sự việc quái gở diễn ra bất thần khiến anh không thể nào hiểu nổi. Chiếc thuyền vó đã mất tích “như trong câu chuyện cổ quái gở”, nhưng lại để lại trong Phùng nhiều điều băn khoăn, nhiều điều bối rối. Cái hình ảnh trần truồng nhưng mà anh vừa chứng kiến dường như đã thay đổi giác quan bên trong con người anh. Anh phát xuất hiện rằng: ranh giới giữa cái đẹp và cái xấu, cái hoàn mỹ đạo đức và man rợ chỉ cách nhau một tấm màn mỏng. Một bức tranh tuyệt mỹ nhưng ẩn chứa trong nó là bao nhiêu cái man rợ, tàn nhẫn và xấu xa vô cùng. Nó cũng là những điều nhưng mà nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm, ông cho rằng nghệ thuật tuy hướng về cái đẹp thế nhưng cũng phải gắn liền với hiện thực và ko thể lừa đối. Ko thể lấy cái đẹp nhưng mà che giấu đi những điều xấu xí, gian ác bên trong được. Và người nghệ sĩ chân chính, phải là người có cái nhìn đa nhiệm, đa chiều, nhìn thấu cả cái đẹp bên ngoài và cả nội dung phía trong nữa.

Sau lúc chứng kiến cảnh bạo lực gia đình man rợ, vô lí, để tương trợ người phụ nữ, Phùng đã ở lại bãi biển vài ngày để cùng Đẩu giúp người phụ nữ thoát khỏi cuộc hôn nhân “địa ngục”. Thế nhưng người phụ nữ đó tới tòa án huyện bằng khuôn mặt “sợ sệt, bối rối”, mặc dù đây là lần thứ hai bà ta tới đây để khắc phục công chuyện gia đình. Người phụ nữ đó “rón rén tới ngồi vào mép chiếc ghế và cố thu người lại”.

Phải sống trong địa ngục trần gian với những trận đòn roi liên tục “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, thế nhưng chị ta lại cam chịu những tổn thương về cả thể xác và ý thức chứ ko chịu bỏ chồng, thậm chí chị ta còn quỳ lạy để cầu xin Đẩu và Phùng để ko bắt mình bỏ chồng “Quý tòa bắt tội con cũng được , phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó…”. Trước thái độ cam chịu và hành động ko sao hiểu nổi của người phụ nữ, Phùng và Đẩu cảm thấy bất bình, khó hiểu thế nhưng lắng tai câu chuyện của chị ta, hai người bỗng hiểu ra tất cả.

Lúc kể về câu chuyện cuộc đời mình, người phụ nữ đó đổi các xưng hô từ con- quý tòa sang chị-các chú. Chị ta chấp nhận sống cùng người chồng vũ phu, cam chịu những trận đòn roi vô lí bởi chị ta hàm ơn và cũng hiểu được tính nết của người chồng. Trước kia người đàn ông đó cũng đã từng là “một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm”, ông ta cũng là người duy nhất chấp nhận nuôi nấng người phụ nữ xấu xí, lỡ thời là chị ta. Bởi vậy với người chồng bạo tàn hiện nay, người phụ nữ ko chỉ có sự thấu hiểu, tình nghĩa nhưng mà còn là sự hàm ơn thâm thúy.

Những lời kể chân thực của người phụ nữ đã khiến hai người đàn ông sững sờ. Họ chợt hiểu ra tấm lòng của một người phụ nữ, nó bao dung và đầy hi sinh tới nhường nào! Người phụ nữ đó thấu hiểu thực chất và sự thay đổi của người chồng, cũng chỉ vì khổ quá nhưng mà chị lại đẻ nhiều con nên người chồng mới trở thành cục cằn, bạo lực. Chị cũng hiểu về cuộc sống trên biển, một con thuyền lênh đênh trên biển ko thể thiếu bàn tay chèo lái của người đàn ông, nhất là lúc biển động, bão bùng. Và sự cam chịu của chị ta càng trở thành ý nghĩa hơn lúc tạo điều kiện cho những đứa con của mình có một gia đình hoàn chỉnh, có đủ bố mẹ.

Câu chuyện của người phụ nữ giúp Phùng và Đẩu hiểu rõ rằng cái căn nguyên của bạo lực gia đình là cái nghèo, là cái đói. Phùng ngỡ ngàng nhìn thấy thực chất xù xì của hiện thực, đó có thể là những nghịch lí, những sự thực xấu xí vẫn tồn tại trong cuộc sống nhưng mà nếu chỉ nhìn hình thức, quan sát bằng đôi mắt nông cạn, khách quan thì ko thể nhìn thấy. Hiện thực đó cũng giúp Phùng chiêm nghiệm: nghệ thuật ko thể chỉ có lãng mạn và thi vị hoá, nó thỉnh thoảng còn lại sự thực, là ngang trái.

Sau lúc trở về toà soạn và bức ảnh kia được chọn thì trong lòng Phùng lại luôn canh cánh những điều nhưng mà ít người nào có thể thấu hiểu. Bức ảnh đó đã diễn tả một cảnh đẹp tinh khôi và trở thành bức ảnh nghệ thuật “được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật”. Thế nhưng, chỉ riêng Phùng có thể nhìn thấy bước ra từ sâu bức tranh đó bước ra “một người phụ nữ vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch”.Ở đây, Nguyễn Minh Châu đã cố ý lồng vào đó những hình ảnh mang tính biểu tượng. Một là “màu hồng hồng của ánh sương mai”, đó là biểu tượng cho cái đẹp, cái thơ mộng, cho vẻ đẹp toàn mỹ nhưng mà con người ta luôn tìm kiếm. Hai là hình ảnh người phụ nữ vùng biển với dáng vẻ mỏi mệt, tiều tụy, đó là hiện thực, đó là cái nhìn có chiều sâu vào sự vật, hiện tượng, để thấy được những nội dung phía sâu bên trong cái đẹp và có thỉnh thoảng, cái chiều sâu đó trái ngược hoàn toàn với vẻ đẹp bên ngoài.

Qua truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm là nghệ thuật phải gắn liền với hiện thực, ko được tách rời với hiện thực và người nghệ sĩ phải là người có cái nhìn đa chiều để phát xuất hiện thực chất bên trong về đẹp hình thức rực rỡ, hào nhoáng.

Một số bài văn mẫu phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Bài văn mẫu 1

Nguyễn Minh Châu là một trong những cây văn viết văn xuôi giàu chất thơ và dằm sâu chất triết lý. Trong đó, “chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những sáng tác mang hơi hướng nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu nhưng mà qua đó ông còn trình bày được nhiều triết lý, ý nghĩa qua những hình ảnh nhỏ.

“Chiếc thuyền ngoài xa” là một tác phẩm có tình huống truyện rất lạ mắt. Nó được trình bày qua những phát hiện chân thực của nhân vật Phùng. Tình huống truyện đầy bất thần và chứa nhiều câu chuyện nhưng mà qua đó tạo bước ngoặt trong nhận thức của nhân vật về nghệ thuật và cuộc sống.

Phát hiện trước hết dưới con mắt của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng là một bức tranh tự nhiên hoàn mĩ. Sau một tuần nhẫn nại phục kích làm việc nhưng Phùng vẫn chưa chụp được một bức ảnh đống ý thì trong một buổi sáng sương mù, thưa thớt mấy hạt mưa Phùng đã có dịp ghi lại những cảnh đẹp tự nhiên chân thực. Đó là hình ảnh một chiếc thuyền lưới vó, đó là bầu sương mù trắng như sữa và có vài bóng người…Những hình ảnh hiện lên vô cùng đơn giản và bình dị. Qua đó thấy được sự tài hoa của ngòi bút Nguyễn Minh Châu trong việc tả cảnh cùng với việc sử dụng nghệ thuật so sánh đầy tài giỏi, từ láy có trị giá gợi hình rất cao giúp nhà văn chạm khắc được một bức tranh bằng tiếng nói tuyệt mĩ, chân thực và sinh động. Hình như ngòi bút Nguyễn Minh Châu còn đang tranh tài với tạo hóa để rồi ngoại cảnh kia hóa thân trong những trang văn rất đẹp của Nguyễn Minh Châu. Đây cũng là thú vui, sự hứng khởi của nhân vật phùng sau những ngày ròng rã chưa tìm được những cụ thể đắt giá, bức ảnh nhưng mà mình đống ý. Có nhẽ vì thế nhưng mà khiến anh bấm máy liên tục để ghi lại khoảnh khắc hạnh phúc, đẹp rạng rỡ này của tự nhiên.

Sau bức tranh thiên hiện rạng rỡ đó thì cũng là lúc nhân vật Phùng tiếp tục phát xuất hiện đằng sau nó là một bức tranh cuộc sống đầy nghịch lý. Lúc này, nhân vật Phùng đứng với cự ly gần hơn nên có thể nhìn rõ được hình ảnh người phụ nữ trạc ngoài 40 tuổi, cao lớn, thô kệch, mỏi mệt sau một đêm thức trắng. Còn người đàn ông kia với tấm lưng rộng và cong như một chiếc thuyền, chân đi hình chữ bát…Mọt hình ảnh hiện lên ko có tính thẩm mỹ với sự thực trần truồng của cuộc sống hiện nay. Với những hình ảnh này nó đối lập hoàn toàn trái lại với bức tranh tuyệt bích nhưng mà trước đấy nhân vật Phùng đã phát hiện. Đoạn văn mô tả hành động cục súc nhưng mà người đàn ông vừa đánh vừa nguyền rủa người phụ nữ. Trái lại, người phụ nữ kia ko có ý thức phản kháng nhưng mà cam chịu và ko hề chống trả. Chưa ngừng ở đó, tiếp tục hành động tát vào mặt những đứa trẻ. Đây đều là những hình ảnh xấu xí,phi nhân tính, phi đạo đức của cuộc sống và để lại nhiều ngỡ ngàng ch nhân vật Phùng. Anh ko chỉ ngạc nhiên,tức giận còn tỏ thái độ bất bình, ”vứt chiếc máy ảnh xuống đất định ngăn cản”…Nhưng chưa kịp thực hiện thì anh đã bị Phác lao tới ngăn cản. Qua đó, thấy được ở Phùng ko chỉ là người nghệ sĩ yêu cái đẹp nhưng mà anh còn trình bày là người dám lên án cái xấu, ngăn chặn cái xấu lại. Cũng chính những phát hiện đắt giá của nhân vật Phùng qua bức tranh cuộc sống đầy nghịch lý đó nhưng mà Nguyễn Minh Châu cũng trình bày được thông điệp đó là: Đằng sau cái đẹp ko phải bao giờ cũng là cái thiện, cái đạo đức nhưng mà có cả những xấu xa, bất công. Và để có những phát hiện đầy đủ nhất thì người nghệ sĩ phải khám phá về mọi mặt để hiểu và trân trọng những thứ chân thực ở cuộc sống.

Từ những phát hiện đó nhưng mà Nguyễn Minh Châu còn hé mở và gieo vào lòng người đọc những nội dung mang tính triết lý hơn qua cảnh người đàn ông bạo hành những đứa trẻ nhỏ. Đó là một vấn đề rất đáng được quan tâm và là cụ thể đắt giá của toàn bài. Vấn đề bạo lực gia đình dường như vẫn còn nhen nhóm trong lòng tác giả. Thông qua tác phẩm, Nguyễn Minh Châu cũng trình bày thông điệp của cuộc sống. tác giả lên án thói vũ phu, tàn bạo của người đàn ông và ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, lên tiếng bảo vệ cuộc sống tương lai cho những đứa trẻ lúc phải sống trong cảnh bạo lực.

Bài văn mẫu 2

Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiêu biểu, với phong cách sáng tác giàu tính biểu tượng trong nền văn học nước nhà. Những tác phẩm của ông luôn khiến người đọc phải trằn trọc, suy nghĩ rất nhiều. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một câu chuyện giàu sức gợi như thế. Hình ảnh người phụ nữ làng chài là hình ảnh để lại trong lòng người nhiều ám ảnh, trằn trọc về cuộc sống của con người trong thời kì đổi mới.

Chiếc thuyền ngoài xa kể về chuyến đi sáng tác của nhiếp ảnh Phùng lúc tới với vùng đất biển này. Và từ chuyến đi này, anh đã nhìn thấy rất nhiều chiều của cuộc sống, nhiều góc khuất nhưng mà con người vẫn bỏ qua. Hình ảnh người phụ nữ là hình ảnh khiếp anh vừa khó hiểu, vừa băn khoăn, vừa đau xót. Có thể nói người làng chài là hình ảnh biểu tượng cho cuộc sống khó khăn, chịu nhiều thiệt thòi của người phụ nữ.

Người phụ nữ hiện lên trong câu chuyện của nhiếp ảnh Phùng là một người đầy nhọc nhằn, lam lũ. Nguyễn Minh Châu với những nét vẽ tinh tế đã phác họa nên một hình ảnh giàu sức gợi “người phụ nữ trạc ngoài 40, một thân hình thân thuộc của đàn và vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch. Mụ rỗ mặt khuôn mặt mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt, dường như đang buồn ngủ”. Một người phụ nữ gây ấn tượng cho người đọc ngay từ những dòng trước hết, đầy nhọc nhằn, đầy khổ sở và đầy thương cảm. Người phụ nữ đó tiếp tục ám ảnh người đọc bằng cụ thể “tấm áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng”, đã phần nào gợi lên sự đau xót, khốn cùng. Giữa cảnh biển mênh mông lại xuất hiện một con người khiến người khác phải trằn trọc như thế này.

Người phụ nữ đó còn đầy vẻ cam chịu và nhẫn nhục lúc người chồng hằn học và nhiếc mắng. Đôi mắt của chị như xuyên sâu vào lòng người đọc, nó ám ảnh cho tới lúc gấp trang sách lại. Ánh mắt của chị đầy thương xót, đầy bi ai và cũng đầy tình mến thương dành cho những đứa con cho mình.

Dọc theo hình trình đi tìm cái đẹp của nhiếp ảnh Phùng, người phụ nữ đã trở thành tâm điểm cho vẻ đẹp đó. Một vẻ đẹp đầy sự khó khăn, nhọc nhằn và thống khổ. Hành động bạo lực của người chồng khiến chị cứ câm lặng, ko bi ai một lời.

Và sự cam chịu đó được lặp lại lúc chị được gọi tới hầu tòa. Mặc dù “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” nhưng người phụ nữ đó vẫn “ko rỉ răng một lời”. Hình dáng “mụ ngồi ghé vào mép ghế và cố thu người lại” càng làm cho Phùng, cho Đẩu, và cho người đọc một nỗi ám ảnh khó bỏ. Tuy nhiên chỉ một lát, “người phụ nữ lại bối rối và sợ sệt”. Có nhẽ cuộc sống của chị quá nặng nề, quá thê lương trong những năm qua.

Tình tiết người phụ nữ vái lạy để đàn ông ko làm điều dại khờ với bố, cũng như vái lạy quan tòa càng toát lên vẻ cam chịu, sự nhẫn nại, giàu đức hi sinh “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Lúc đi tới tận cùng của nỗi đau, lúc có một trục đường giải thoát thì người phụ nữ đó vẫn lặng lẽ và cam tâm chịu đựng thống khổ? Là vì điều gì? Chẳng phải vì đức hi sinh của người mẹ đó sao?

Lời tâm tình của người phụ nữ về cuộc sống, về người chồng, về những đứa con khiến người khác vừa thương xót vừa khâm phục. Một người phụ nữ yêu chồng, thương chồng mặc dù bị chồng ngược đãi. Người phụ nữ yêu con, thương con vô điều kiện, ko yêu cầu bất kỳ điều gì.

Lúc chị kể tới cụ thể “vui nhất là lúc được ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó đã ăn no” thì có nhẽ người đọc ứa nước mắt. Những đứa con là sức mạnh để chị có thể tồn tại, có thể sống sót và kiên cường tới hiện thời. Một người mẹ lặng lẽ hi sinh cuộc đời mình vì những đứa con, một người mẹ đã nhẫn nhục tất cả chỉ vì miếng cơm manh áo cho con. Một người mẹ nghèo, cố chấp nhưng mến thương con vô bờ bến. Cuộc đời của chị nhiều đau thương và nước mắt nhưng lại có biết bao nhiêu phẩm chất cao đẹp, đáng trân trọng.

Ko phải trùng hợp tác giả chỉ gọi nhân vật là “người phụ nữ”, có nhẽ ko phải chỉ một người phụ nữ duy nhất, nhưng mà có thể chúng ta còn bắt gặp rất nhiều người phụ nữ có chung hoàn cảnh ở bất kỳ bãi biển xinh đẹp nào. Nguyễn Minh Châu đã vẽ lên một bức chân dung làm cho người đọc phải suy ngẫm, phải trằn trọc về cuộc sống của rất nhiều người xung quanh chúng ta. Và cái hình ảnh nhưng mà nhiếp ảnh Phùng chụp được cũng như những gì anh nghĩ về người phụ nữ này là triết lí, một triết lí cho cái nhìn nhận đa chiều về cuộc sống này. Tấm lưng bạc phếch, ướt sũng của người phụ nữ này có nhẽ còn ám ảnh rất nhiều người nữa.

Người phụ nữ đó chính là nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu, cũng như tác giả đã dùng cái tâm để vẽ lên hình ảnh đó.

Hình ảnh người phụ nữ làng chài trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” đã gửi gắm nhiều thông điệp tới người đọc về cuộc sống, phẩm chất tốt đẹp của những người phụ nữ.

Bài văn mẫu 3

Nguyễn Minh Châu (1930-1989), là một cây bút sử thi lãng mạn, trước năm 1975 các tác phẩm của ông chủ yếu viết nhiều về đề tài người lính. Tuy nhiên sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức và triết lí chân thực. Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách đó, với ngôn từ dung dị đời thường, truyện kể lại chuyến đi thực tiễn của một nghệ sĩ nhiếp ảnh và những chiêm nghiệm thâm thúy của ông về nghệ thuật và cuộc đời.

Nguyễn Minh Châu đã mô tả bức tranh tự nhiên kì vĩ, thơ mộng, đẹp mê lòng người. Bức tranh đó quyến rũ kì lạ đối với những người biết yêu và thưởng thức cái đẹp như Phùng. Để có một bộ lịch nghệ thuật về thuyền và biển thật đống ý, trưởng phòng đề xuất nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đi thực tiễn chụp bổ sung một bức ảnh với cảnh biển buổi sáng có sương mù.

Nhân chuyến đi thăm Đẩu, người bạn tranh đấu năm xưa, giờ đang là chánh án huyện, Phùng đi tới một vùng biển từng là chiến trường cũ của anh thời chống Mĩ. Đã mấy buổi sáng nhưng mà anh vẫn chưa chụp được một bức ảnh nào. Sau một tuần lễ, Phùng đã chụp được một bức ảnh tuyệt đẹp về chiếc thuyền ngoài xa: “một chiếc thuyền lưới vó, như là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”.

Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe, bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào “toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp đơn giản và toàn bích” đã khiến Phùng bối rối và trong trái tim Phùng “như có gì bóp thắt vào”, trong cái phút chốc bối rối đó Phùng “tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái ko khí trong ngần của tâm hồn”.

Cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh đã mang lại khoảnh khắc hạnh phúc tràn trề tâm hồn Phùng, anh đã bấm máy liên tục để thu hết vẻ đẹp tuyệt đỉnh của cảnh vật vào trong ống kính của mình. Tuy nhiên hiện thực lại ko hề tươi đẹp tới tương tự.

Tác giả mô tả bức tranh tuyệt vời kia đồng thời với cuộc sống của một gia đình làng chài, một gia đình nhiều đau thương. Ở đó, tác giả tập trung trình bày nhân vật người phụ nữ hàng chài mang số phận xấu số, hằng ngày chịu thảm kịch của bạo lực gia đình. Một người phụ nữ vô danh, xấu xí nhưng bao dung, vị tha và hiểu lẽ đời thâm thúy. Một người phụ nữ tiêu biểu cho vẻ đẹp khuất lấp của phụ nữ miền biển nói riêng và phụ nữ Việt Nam nói chung.

Người phụ nữ đó ngoài 40, cái tên cũng ko có, lúc tác giả gọi là “mụ”, lúc gọi là “chị ta”. Người phụ nữ đó có một ông chồng chỉ biết say xỉn, chửi bới và đánh đập. Nhưng bằng tình thương yêu con cái, chị vẫn quyết tâm bám lấy biển, giữ lấy nhà, đùm bọc con cái.

Chị nhẫn nhịn chịu đánh, “3 ngày trận nhẹ, 5 ngày trận nặng” bởi chị hiểu rằng con thuyền giữa biển khơi cần một người đàn ông lèo lái. Tấm ảnh về chiếc thuyền thì rất đẹp, nhưng cuộc sống thực thụ của gia đình dân chài trên chiếc thuyền đó chẳng có gì là đẹp. Sự nghịch lí đó đặt ra vấn đề đối với người nghệ sĩ về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống.

Tác giả còn xây dựng chân dung nhân vật Phùng. Phùng là người nghệ sĩ tài năng, say mê cái đẹp và trách nhiệm với nghề. Phùng có tấm lòng nhân hậu, thương người lúc chứng kiến và sẵn sàng tương trợ người phụ nữ xa lạ chịu bất công. Tuy ko chấp nhận cái xấu nhưng Phùng lại chưa đủ thâm thúy lẽ đời. Phùng từng là người lính tranh đấu giải phóng miền Nam khỏi quân xâm lược nhưng lại ko thể nào giải phóng được số phận của người phụ nữ xấu số.

Làm thế nào để đem lại cái phần thiện trong người đàn ông đó (chồng người phụ nữ hàng chài). Trong một gia đình như gia đình vợ chồng làng chài, những đứa trẻ như chị Phác, cậu nhỏ Phác lớn lên và sẽ thành người như thế nào? Những người nghệ sĩ như Phùng, những nhà quản lí xã hội như Đẩu sẽ làm gì để cuộc sống bớt đi những mảnh đời tương tự? Qua câu chuyện của người phụ nữ, Phùng càng thấm thía: ko thể đơn giản trong cái nhìn về cuộc đời và con người.

Chiếc thuyền ngoài xa, với việc xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện (nhân vật Phùng) đã để lại ấn tượng sâu đậm. Tác phẩm đã mang lại cho người đọc những chiêm nghiệm thú vị về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật.

Phân tích Chiếc thuyền ngoài xa đầy đủ nhất (15 Mẫu)

Bài văn mẫu 1

Nguyễn Minh Châu: “Là một trong số những nhà văn mở đường tinh nhanh và tài năng nhất của văn học”. Trước cách mệnh sáng tác của ông thiên về thiên hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, sau cách mệnh bằng sự tìm tòi, đổi mới, ngòi bút của ông hướng hẳn vào những vấn đề thế sự, đời tư, đi sâu vào cuộc sống của con người. Chiếc thuyền ngoài xa khai thác thâm thúy số phận tư nhân và thân phận con người trong cuộc sống muôn mặt đời thường. Tác phẩm mang đặc trưng phong cách sáng tác của ông sau cách mệnh.

Mở đầu tác phẩm là một quang cảnh tuyệt mĩ, là cảnh đắt trời cho với chiếc thuyền mộng mơ, yên bình trong quang cảnh bầu trời sương lãng đãng, lại pha chút hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Cùng với đó là vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im như tượng trên chiếc mui khum khum đang hướng mặt vào bờ. Quả thực đây là bức họa kì diệu, mĩ lệ nhưng mà tạo hóa đã tặng thưởng cho con người. Quang cảnh này là quang cảnh nhưng mà bất kỳ người nghệ sĩ nào cũng mong muốn bắt gặp một lần trong đời làm nghệ thuật của mình. Trước quang cảnh đó, sao người nghệ sĩ có thể ko rung động, Phùng cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc, tẩy rửa và một niềm hạnh phúc trào dâng trong lòng. Phùng vừa hoàn thành nhiệm vụ nhưng mà cấp trên ủy quyền, nhưng hơn cả là Phùng đã tìm thấy tuyệt tác nghệ thuật.

Nhưng đằng sau bức tranh tuyệt đẹp đó là sự thực đau lòng tới đáng ngạc nhiên. Hiện thực trần truồng mở ra trước mắt Phùng, người phụ nữ xấu xí, mặt rỗ, đi sau là người đàn ông cao lớn, dữ dằn, tấm lưng rộng và cong như lưng của một chiếc thuyền… Thì ra đằng sau cái đẹp tuyệt mĩ nhưng mà Phùng vừa mới phát hiện lại là quang cảnh vô cùng tàn nhẫn, nơi nhưng mà bạo lực gia đình diễn ra hết sức kinh khủng. Người phụ nữ cam chịu, nhẫn nhục lẳng lặng đi trước, còn người đàn ông đi phía sau, ko nói một lời, nhưng đột nhiên trở thành hùng hổ, mặt mũi đỏ gay dùng ngay chiếc thắt lưng vụt túi bụi vào người vợ. Trước quang cảnh đó người nghệ sĩ Phùng“ngạc nhiên tới thờ thẫn”, “mấy phút đầu cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”, “chết lặng”… Quang cảnh đó đã cho nghệ sĩ Phùng nhận thức đầy đủ và chân thực hơn về cuộc sống: cuộc sống vốn ko đơn giản, xuôi chiều nhưng mà chứa đựng rất nhiều nghịch lí, trong cuộc sống luôn tồn tại cả xấu – tốt, đúng – sai, rồng phượng, rắn rết. Bởi vậy, lúc nhìn nhận bất kỳ vấn đề nào cũng phải nhìn sâu, nhìn kĩ, đừng vội vã thẩm định sự vật hiện tượng qua vẻ hình thức của nó.

Nếu như đầu tác phẩm người phụ nữ hàng chài mới chỉ hiện lên ở những nét vẽ hết sức sơ xài, thì trong cuộc gặp mặt ở tòa án huyện chân dung và số phận của chị đã được trình bày rõ nét hơn. Người phụ nữ hàng chài xuất hiện nay tòa án huyện là do anh đã vào can ngăn người chồng đánh lại chị. Tuy nhiên anh đã bị thương, sau lần đó, anh quyết định nhờ tới sự can thiệp của Đẩu – người đại diện cho công lí, pháp luật để tương trợ người phụ nữ khốn khổ này.

Người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi tuổi, thân hình thô kệch, cao lớn, khuôn mặt xấu xí, lại bị rỗ mặt do một trận ốm. Người phụ nữ xuất hiện trong tư thế sợ sệt, bối rối, vì vốn quen với môi trường sông nước, xa lạ lúc bước vào căn phòng toàn bàn ghế, giấy tờ…. Chị ngồi thu mình ở mép ghế, lo lắng, sợ hãi. Chị sợ sự xuất hiện của mình gây phiền nhiễu, vướng víu cho người khác. Trên gương mặt chị ko biểu lộ bất kỳ điều gì, bình yên và phẳng lặng, nếu ta ko có tìm hiểu có nhẽ sẽ ko bao giờ biết hết được về người phụ nữ này.

Thật nhẹ nhõm và mặc nhiên chị kể về câu chuyện cuộc đời mình. Chị vốn được sinh ra trong một gia đình khá giả ở phố giao thương những đồ vật phục vụ nghề chài lưới nhưng lại ko được ưu ái về nhan sắc, sau một trận đậu mùa mặt bị rỗ nhằng nhịt. Chị gặp mặt và lấy được người chồng hiện nay. Cuộc sống gia đình khởi đầu rơi vào thảm kịch lúc họ sinh nhiều con, cuộc sống trên thuyền chật chội, cập kênh, họ rơi vào cảnh cùng túng, quẫn bách. Anh chồng vốn hiền lành trở thành cục cằn, dữ dằn, thường lôi chị ra đánh. Chị chính là nạn nhân của bạo lực gia đình.

Nhưng đằng sau vẻ ngoài xấu xí đó, còn là một người có nội tâm thâm thúy, một tâm hồn đẹp, nhân hậu. Trước hết người phụ nữ hàng chài là một người thấu hiểu thâm thúy lẽ đời. Chị ko muốn bỏ chồng vì thứ nhất chị làm nghệ hàng chài, trên một chiếc thuyền của gia đình thì ko thể thiếu vai trò của người đàn ông, nhất là lúc biển động. Thứ hai một mình chị ko thể gồng hành gánh nặng mưu sinh cho chín mười người con. Đối với chị hạnh phúc là lúc được nhìn chúng ăn no. Thứ ba, cũng có đôi lúc trên thuyền vợ chồng chị cùng con cái quây quần, hạnh phúc, dù ít ỏi nhưng nó cũng phần nào xoa dịu nỗi đau về thể xác sau mỗi lần bị chồng đánh.

Ko chỉ vậy, chị còn là người có tấm lòng nhân hậu, bao dung. Tất cả mọi người đều đề xuất giải pháp từ chối, tẩy chay gã đàn ông, riêng chị thì ko. Chị sẵn sàng đứng im chịu trận, ko chống trả, ko bỏ chạy. Rất thấu hiểu chồng, thông cảm cho chồng. Và đẹp tươi nhất chính là đức hi sinh, tình mến thương con thâm thúy. Chị sẵn sàng chịu những trận đòi ròn của chồng để đàn con được ăn no, ngủ yên. Lo thằng Phác sẽ có những hành động sai trái, chị gửi nó lên ở với ông ngoại, để nó ko nhìn thấy bố đánh mẹ, để nó khỏi đau lòng và ko có những hành động trái với luân thường đạo lí. Đối với chị thú vui, niềm hạnh phúc rất đơn giản, là lúc gia đình hòa thuận, lúc nhìn thấy lũ trẻ được ăn no. Chị yêu con, thương con, mong con lớn khôn nhưng ko thể bảo vệ được tâm hồn của các con. Người phụ nữ hàng chài xuất hiện là hình ảnh đại diện cho những con người vô danh, nghèo khổ, lam lũ nhưng lại có vẻ đẹp tâm hồn đáng quý khiến họ trở thành ko hề nhỏ nhỏ nhưng mà là hiện thân của những gì đẹp tươi nhất.

Kế bên người phụ nữ hàng chài, ta cũng ko thể ko nhắc tới Phùng, một người nghệ sĩ tài hoa, nhạy cảm trước cái đẹp. Lúc phát xuất hiện cảnh đắt trời cho, trong lòng anh xúc cảm trào dâng: rung động, tâm hồn được thanh lọc, hạnh phúc tràn trề tâm hồn, lôi máy ảnh ra bấm liên thanh…

Ko chỉ vậy anh còn là người có trách nhiệm, có tấm lòng với cuộc đời và con người. Lúc chứng kiến cảnh bạo hành, anh sẵn sàng vứt chiếc máy ảnh xuống để tương trợ người phụ nữ tội nghiệp. Lần thứ hai can thiệp anh đã bị thương và vì vẫn còn lo lắng cho người phụ nữ kia anh đã nhờ tới sự tương trợ của chánh tòa án huyện. Ngoài ra, anh còn là người nghệ sĩ luôn trằn trọc với thiên chức nghề nghiệp của mình. Anh phát xuất hiện cái đẹp tuyệt mĩ, nhưng đằng sau cái đẹp lại là cái xấu, là hiện thực trần truồng. Chiếc thuyền ngoài xa chính là hình ảnh cuộc đời lúc nhìn ở xa, lúc quan sát với cái nhìn nông cạn. Bởi vậy, cần nhìn nhận con người, sự việc thấu đáo, toàn diện. Cùng với đó là bức tranh xuất hiện cuối tác phẩm, mang lại cho người nghệ sĩ Phùng một chiêm nghiệm khác chính là nghệ thuật phải gắn liền với cuộc sống, ko được xa vắng cuộc sống và phải quay trở về để phục vụ cuộc sống.

Với sự cải cách đổi mới trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật Nguyễn Minh Châu đã tạo nên tác phẩm xuất sắc. Ko lấy những người hùng làm nhân vật trung tâm nhưng mà đi sâu tìm tòi, phát hiện vẻ đẹp ở những con người phổ biến. Tác phẩm cũng là những đúc kết thấu đáo về nghệ thuật và con người: về con người, phải nhìn nhận đa chiều, đa diện, ko nên thẩm định phiến diện, một chiều; về nghệ thuật: nghệ thuật chân chính phải gắn liền với cuộc đời, xuất phát từ cuộc đời và quay trở lại phục vụ cho cuộc đời.

Bài văn mẫu 2

Nguyễn Minh Châu (1930-1989) là nhà văn quân đội. Ông là một trong những cây bút tiền phong của nền văn học Việt Nam thời kì đổi mới (cuối thế kỉ XX). Những tập truyện ngắn: “Người phụ nữ trên chuyến tốc hành”, “Bến quê”, “Chiếc thuyền ngoài xa”, “Cỏ lau”,… đã trình bày tài năng nghệ thuật rực rỡ, in đậm phong cách tự sự – triết lí của Nguyễn Minh Châu.

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả viết vào năm 1983, xuất bản năm 1987. Nhà nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng, chánh án Đẩu, người phụ nữ thuyền chài mặt rỗ và thằng nhỏ Phác là những nhân vật được tác giả khắc hoạ khá sắc sảo, để lại cho người đọc bao ấn tượng, bao ám ảnh về màu sắc lãng mạn của nghệ thuật và sự thực trần truồng của đời thường.

Nghệ sĩ Phùng đã “vác” máy ảnh trở lại vùng biến nơi chiến trường cũ của anh thời đánh Mĩ. Cảnh biển buổi sáng có sương mù nhưng mà anh “phục kích” mấy buổi sáng vẫn chưa tìm ra. Anh hào hứng muốn thu vào tờ lịch tháng bảy năm sau cảnh thuyền đánh cá thu lưới vào lúc rạng đông thì sáng nay anh đã gặp “hên” một cảnh “trời cho”, có nhẽ suốt một đời cầm máy chưa bao giờ dám tơ tưởng tới. Đó là cảnh “thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Và bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Tất cả quang cảnh đó nhìn qua qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi…”.

Trong ánh mắt của người nghệ sĩ, Phùng cảm thấy trước mặt mình là “một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ”. Bao mĩ cảm đã dâng lên dào dạt trong lòng, anh xúc động “bối rối”, và trái tim của anh “như có cái gì bóp thắt vào”. Đối diện với bức tranh “thật đẹp và toàn bích” đó, nghệ sĩ Phùng cảm thấy vô cùng hạnh phúc, anh mới thấm thía “bản thân trong cái đẹp chính là đạo đức” như người nào đó lần đầu đã phát xuất hiện; trong phút chốc bối rối đó, anh ” vừa khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”. Cái đẹp và nghệ thuật đã thanh lọc tâm hồn người, làm cho hồn người trở thành thánh thiện.

Và lúc đã chạm tới gấu áo của vị thần nghệ thuật, Phùng đã bấm “liên thanh” một hồi hết một phần tư cuộn phim, thu vào chiếc Pra-ti-ca. Cái khoảnh khắc đó đối với anh là vô cùng hạnh phúc, và anh đã “ngộ” ra – “hạnh phúc tràn trề tâm hồn mình do cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh vừa mang lại”.

Có một điều nhưng mà độc giả cần xem xét, đó là nơi nhà nhiếp ảnh ngồi bấm máy. Chẳng phải Lầu Hoàng Hạc, chẳng phải là một chốn Bồng Lai nhưng mà chí là một bãi biển còn đầy tàn tích chiến tranh với bao xác xe tăng, xe rà phá mìn của công binh Mỹ thua chạy bỏ lại. Phùng ngồi bấm máy phải “rúc vào bên bánh xích của một chiếc xe tăng để tránh mưa”. Cụ thể này rất quan trọng, nó cho thấy cảnh biển mù sương và con thuyền trong rạng đông tuy có đẹp, nhưng cái đẹp đó chưa trọn vẹn. Vết thương chiến tranh còn in hằn trên bãi biển và trong lòng ngư gia. Chỉ vì Phùng, với tâm hồn lãng mạn của người nghệ sĩ, anh mới thi vị hóa, thần tiên hoá hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa, để rồi sau đó, anh sẽ bị hẫng.

Một tình huống đầy thảm kịch đã xảy ra. Một cảnh đời ngang trái, quá phũ phàng và vô cùng tàn nhẫn đã diễn ra lúc chiếc thuyền “đâm thẳng” vào bờ, vào ngay trước chỗ nhà nhiếp ảnh đứng. Phùng ko chỉ nhìn thấy, được chứng kiến nhưng mà còn được tham gia vào những chuyện trớ trêu, đau lòng.

Còn đâu nữa cái màu trắng, màu hồng của bức tranh “toàn bích” lúc một người đàn ông và một người phụ nữ rời thuyền lội qua một quãng bờ phá đi lên bãi cát. Một tiếng nói chõ như quát cất lên: “Cứ ngồi nguyên đấy, động đậy tao giết thịt cả mày hiện thời”. Người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi, cao lớn, thô kệch, rỗ mặt, mỏi mệt, tái ngắt… Người đàn ông đi sau “lưng rộng và cong như lưng một chiếc thuyền; mái tóc tổ quạ, chân chữ bát, lông mày cháy nắng, rủ xuống”,… Lão đàn ông con mắt đầy vẻ độc dữ lúc nào cũng nhìn dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân ướt sũng của người phụ nữ”.

Những gì xảy ra đã xảy ra sau đó. Bãi cát, nơi xác chiếc xe rà phá mìn đã trở thành nơi hành tội. Lúc người phụ nữ “đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng” (có thể người mẹ nhìn mấy đứa con) thì một sự việc diễn ra vô cùng kinh khủng! Lão đàn ông “trở thành hùng hổ, mặt đỏ gay”, hắn lồng lên như một con thú dữ. Lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa, cái vũ khí thường nhật của kẻ gần như mất hết cả nhân tính, “quật túi bụi vào lưng người phụ nữ”. Hắn “vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két”. Lão “trút cơn giận như lửa cháy” vào người phụ nữ tội nghiệp, đáng thương. Lão nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau: “Mày chết đi cho ông nhờ, chúng mày chết đi cho ông nhờ!”. Mày và chúng mày nhưng mà lão nói tới là vợ con của lão.

Thật kì lạ là người phụ nữ khổ nạn đó ko kêu một tiếng, ko chống trả, ko trốn chạy nhưng mà “cam chịu đầy nhẫn nhục”. Hình ảnh đau lòng đó đã làm cho nhà nghệ sĩ nhiếp ảnh “ngạc nhiên”, “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn” trong mấy phút. Lúc Phùng vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới thì có một thằng nhỏ con tức giận “như một viên đạn lao tới đích đã nhắm” lao thẳng vào cái lão đàn ông. Đứa nhỏ với một sức mạnh gớm ghê đã giằng được chiếc thắt lưng, vung chiếc khoá sắt quật vào giữa ngực trần vạm vỡ cháy nắng có những đám lông đen loăn xoăn của lão đàn ông. Giằng ko được cái dây thắt lưng da, lão ta dang thẳng cánh cho thằng nhỏ hai tát khiến thằng nhỏ ngã dúi xuống cát.

Tiếng gọi: “Phác, con ơi!” của người mẹ tội nghiệp cất lên. Hình ảnh người phụ nữ “ôm chầm lấy thằng nhỏ, rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để rồi ôm chầm lấy… Và hình ảnh thằng nhỏ “lặng lẽ đưa ngón tay khẽ sờ trên khuôn mặt người mẹ” lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong những nốt rỗ nhằng nhịt, tất cả đã làm cho nhà nhiếp ảnh Phùng, cho mỗi chúng ta tê tái sững sờ. Đứa con tới để cứu mẹ, để chặn bàn tay của con người thú.

Phùng “ngờ ngạc nhìn” ra bờ phá lúc người phụ nữ buông đứa con ra, đi thật nhanh đuổi theo lão đàn ông vừa đánh mụ, rồi cả hai cùng đi về thuyền. Bãi cát hoang vu nhưng mà mênh mông, tiếng sóng kêu ồ ồ cất lên, Bức ảnh thế sự đó diễn ra “như trong truyện cổ quái gở”, chiếc thuyền vó đã mất tích, chắc đã làm cho cách nghĩ, tầm nhìn và giác quan nghệ thuật của nghệ sĩ Phùng thay đổi? Bức ảnh thế sự trần truồng đó đã được Nguyễn Minh Châu kí hoạ, đã được nhà nhiếp ảnh Phùng mục kích và bấm máy thật giàu ý nghĩa. Nghệ thuật hướng về cái đẹp, nhưng ko thể là sự lừa dối. Lãng mạn hoá cuộc đời, bối hồng tô son hiện thực cuộc đời là vô nghĩa lúc cuộc đời còn nhiều mồ hôi và nước mắt!

Với Phùng có thể coi đây là một chuyến đi nhiều ý nghĩa: chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì lại trần truồng, ờ rất gần ngay trước mắt. Qua đó, ta càng thấy rõ chân lí cuộc đời có lúc, có nơi ko phải là chân lí nghệ thuật. Nguyễn Minh Châu qua “Chiếc thuyền ngoài xa” đã nêu lên bài học về cái nhìn đa diện, cái nhìn khám phá trong thông minh nghệ thuật đối với nhà nghệ sĩ chân chính giàu khả năng.

Câu chuyện người phụ nữ làng chài ở trụ sở toà án huyện đã lí giải cho Phùng và Đẩu, đã giúp chúng ta hiểu rõ sự thực trần truồng trước mọi thảm kịch bạo hành trong gia đình, hiểu sâu hơn tấm lòng và tâm lí của người phụ nữ trong nỗi trái ngang cuộc đời.

Người phụ nữ mặt rỗ lúc đầu chỉ dám ngồi ở góc tường, lúc được Đẩu mời, mụ mới “rón rén” tới ngồi vào mép chiếc ghế và cố thu người lại. Lúc nghe vị Chánh án nói, mụ ngước lên nhìn rồi lại “cúi mặt xuống”. Có nhẽ lần đầu tới cơ quan nhà nước, mụ mới sợ tương tự. Mụ chắp tay vái lia lịa Đẩu và xưng là : “Con lạy quý tòa…”. Mụ nhấp nhổm xoay mình như bị kiến đốt! Nghe mụ van xin nhưng mà xót xa: “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó…”. Sống với một kẻ vũ phu, “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” thế nhưng mà mụ vẫn van xin quý tòa “đừng bắt con bỏ nó”. Chánh án Đẩu làm sao hiểu được nỗi trái ngang đó. Nhà nhiếp ảnh Phùng thì cảm thấy “ngột ngạt quá!”.

Lúc nghe vị chánh án gọi bằng bà, và nói rõ chủ trương của toà án là kêu gọi hoà thuận, chị ta “ngờ ngạc” nhìn Đẩu, nhìn Phùng, chị ta thay đổi cách xưng hô, tự xưng là chị, gọi Đẩu và Phùng là chú rất thiết tha, rất thành tâm.

Mụ kể về thời con gái của mình, mụ tâm tình về chuyện lấy chồng của mình: mặt rỗ, xấu gái, ko người nào lấy, rồi có mang với anh đàn ông… “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”.

Mụ kể chuyện từ ngày cách mệnh về đỡ khổ, chứ trước đày những lần động biển, vợ chồng con cái toàn ăn xương rồng luộc chấm muối suốt hàng tháng trời. Chị ta than vãn gia đạo nghèo, thuyền quá nhỏ… Nữ giới ở thuyền đẻ nhiều quá; đàn ông ở thuyền hoặc uống rượu hoặc đánh vợ, bất kể lúc nào, hễ thấy khổ quá là xách vợ ra đánh. Chị ta cho biết nỗi vất vả của người phụ nữ trên một chiếc thuyền ko có đàn ông, nhất là những lúc biển động sóng gió để lèo lái. “Ông trời sinh ra phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn, cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở đất được…”. Chị cho biết chồng chị ngày trước cũng trốn đi lính ngụy. Chị cũng có thú vui là lúc vợ chồng con cái “sống hoà thuận vui vẻ”, “vui nhất là ngồi nhìn đàn con được ăn no “,v.v…

Sự nhẫn nhục, đức hi sinh của người phụ nữ mặt rỗ thật rộng lớn. Chị ta cam chịu lúc bị chồng đánh. Chị ta chỉ xin chồng đừng đánh minh trước mặt đàn con. Chị ta sợ đứa đàn ông tên là Phác làm điều gì dại khờ đối với bố nó nên phải gửi nó lên rừng ở với ông ngoại. Chị ta đã khóc lúc nghe Phùng nhắc tới tên thằng Phác.

Chỉ qua những lời thổ lộ chân thực đó, ta mới có thể hiểu được nỗi khổ, sự cam chịu nhẫn nhục, đức hi sinh thầm lặng, tình thương con mênh mông của người phụ nữ làng chài đáng thương; ta mới thấu hiểu được cái căn nguyên sâu xa của tệ nạn bạo lực trong các gia đình nghèo cực. Nếu hiểu sự việc một cách đơn giản, chỉ cần yêu cầu, chỉ kí quyết định bắt người phụ nữ mặt rỗ bỏ chồng là xong. Nhưng nếu nhìn chuyện đời một cách thấu suốt, rất nhân tinh, rất đời, thì ta sẽ thấy cách nghĩ, cách sống, cách xử sự của người vợ, người mẹ ở trong truyện là ko thể khác được.

Biết được đáy vực nông, sâu là đã khó. Biết được lòng người xấu, tốt, biết được nỗi lòng, nỗi đời, hoàn cảnh của con người đâu dễ! Qua câu chuyện người phụ nữ ở toà án huyện, ta càng thấy rõ: ko thể đơn giản, đơn giản lúc nhìn người, nhìn đời, lúc thẩm định hiện tượng trong xã hội, trong cuộc sống. Ko thể vội vã vội vã. Nếu thiên kiến, thành kiến, duy ý chí là sai. Có lòng tốt, ý định tốt chưa đủ. Nhưng phải suy xét, cân nhắc vừa có tình vừa hợp lí, vừa được việc vừa được người.

Truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” có nhiều tình huống rất bất thần thu hút. Mỗi một tình huống xuất hiện, tính kịch của câu chuyện lại được tăng lên, được khắc sâu. Nhà nhiếp ảnh Phùng lúc đầu phát xuất hiện hình ảnh chiếc thuyền chài xuất hiện trong sương mù và đã bấm máy “liên thanh” hết một phần tư cuộn phim và ngây ngất trước cái đẹp của ngoại cảnh là một tình huống thơ mộng. Chuyện người đàn ông chân chữ bát dùng dây thắt lưng lính ngụy đánh mụ vợ mặt rỗ và thằng Phác đánh lại bố hắn để bảo vệ người mẹ thương yêu là một tình huống bất thần diễn ra trước mắt Phùng làm cho tính thảm kịch đầy nước mắt. Chuyện lão thuyền chài lại đánh vợ, đánh bị thương Phùng – kẻ dám tới can ngăn; chuyện chị gái cướp lấy con dao nhưng mà thằng em trai định dùng làm vũ khí để bảo vệ người mẹ tội nghiệp, đều là tình huống cực kì đắng cay, dữ dội. Câu chuyện của người phụ nữ mặt rỗ kể ở cơ thẩm phán án huyện… là tình huống nói về sự trái ngang của cuộc đời, về thân phận tủi nhục đắng cay của người phụ nữ nghèo, đông con ở làng chài.

Qua các tình huống đó, nhà nghệ sĩ Phùng mới thấm thía rằng: nghệ thuật ko thể lãng mạn hoá, thi vị hoá cuộc đời lúc cuộc đời còn đầy ngang trái. Chánh án Đẩu mới thấu hiểu toà án ko chỉ để thực xây cất lí, pháp luật nhưng mà con phải soi sáng lòng dân, tình dân. Và mỗi chúng ta mới hiểu: cuộc sống đã và đang diễn ra là vô cùng phức tạp, ko thể đơn giản hoặc chỉ nhìn một chiều, một phía, một cạnh.

Tính tình huống đã làm cho truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” vừa chân thực, vừa mang trị giá nhân văn thâm thúy. Phải chăng cuộc đời lam lũ nghèo khổ, nheo nhóc, sự tối tăm ngu dốt… là một trong những nguyên nhân gây ra nạn bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong một số gia đình Việt Nam lâu nay? Phải chăng Nguyễn Minh Châu đã kín đáo nói về một căn nguyên đầy nước mắt nhưng mà thi hào Nguyễn Du đã viết trong “Văn chiêu hồn” hơn hai thế kỉ trước:

“Đớn đau thay phận phụ nữ,
Kiếp sinh ra thế biết là tại đâu?”

Bài văn mẫu 3

Nhà văn Nguyễn Minh Châu sinh năm 1930, quê ở xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Ông tham gia quân nhân năm 1950, tranh đấu ở vùng địch hậu đồng bằng Bắc Bộ rồi vào chiến trường Quảng Trị, Thừa Thiên. Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam thời chống Mĩ, đồng thời cũng là người mở đường xuất sắc cho công cuộc đổi mới văn học từ sau năm 1975. Ở thời đoạn trước, ông là ngòi bút có thiên hướng lãng mạn, sử thi. Ở thời kì sau, ngòi bút của ông chuyển sang đề tài thế sự, quan tâm tới đời sống của con người trong đời thường với những vấn đề về đạo đức, về triết lí nhân sinh. Tập truyện ngắn Những vùng trời không giống nhau (1970), tiểu thuyết Dấu chân người lính (1972) với hình tượng trung tâm là những người lính đang tranh đấu chống quân xâm lược Mĩ, giải phóng miền Nam, thống nhất non sông đã khẳng định tài năng và tên tuổi Nguyễn Minh Châu trong văn học hiện đại. Ông cũng là nhà văn tiên phong trong công cuộc đổi mới văn học với mối quan tâm đặc trưng tới phẩm giá, đạo đức, quan niệm sống của 1 con người trong đời thường. Điều đó được trình bày qua các tác phẩm như tiểu thuyết Miền cháy (1977), Lửa từ những ngôi nhà (1977) và những truyện ngắn như Người phụ nữ trên chuyến tàu tốc hành, Bến quế, Khách ở quê ra, Bức tranh. Năm 2000, Nguyễn Minh Châu được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật.

Chiếc thuyền ngoài xa sáng tác năm 1983 là truyện ngắn xuất sắc nhất của ông ở thời kì sau; nội dung kể về chuyến đi thực tiễn của một nghệ sĩ nhiếp ảnh, qua đó trình bày cách nhìn của tác giả về hiện thực cuộc sống, một cái nhìn thấu hiểu và thấm đẫm tình thương cùng sự băn khoăn, day dứt về thân phận con người. Tác giả cùng gửi gắm trong truyện ngắn này những chiêm nghiệm thâm thúy của mình về nghệ thuật. Nghệ thuật chân chính phải xoành xoạch gắn bó với cuộc đời. Người nghệ sĩ ko thể nhìn đời một cách nông cạn, giản đơn nhưng mà cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người bằng cái nhìn tỉnh táo, sáng suốt của lí trí liên kết với rung động thành tâm của trái tim nhân ái.

Tác giả đã trình bày phẩm chất tốt đẹp của con người lao động trong cuộc mưu sinh nhọc nhằn và hành trình tìm kiếm hạnh phúc. Những “hạt ngọc tâm hồn” ko xuất hiện trong lửa đạn chiến tranh, nhưng mà lẩn khuất giữa đời thường đầy sóng gió.

Nói tới nghệ thuật viết truyện ngắn, người ta thường nhắc tới ba yếu tố: Nhân vật, giọng điệu tường thuật và tình huống truyện. Trong đó, việc thông minh được một tình huống truyện lạ mắt nhập vai trò then chốt, quyết định thành công của tác phẩm. Có ba loại tình huống phổ thông trong truyện ngắn: tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính bước ngoặt của nhân vật, tình huống tâm trạng chủ yếu khám phá diễn biến tình cảm, xúc cảm của nhân vật thì tình huống nhận thức chủ yếu giải nghĩa phút chốc “tỉnh ngộ” chân lí của nhân vật. Chiếc thuyền ngoài xa sở dĩ được thẩm định là tác phẩm xuất sắc bởi tác giả đã xây dựng được một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Đó là tình huống nhận thức và khám phá về cuộc sống và nghệ thuật của hai nhân vật Đẩu và Phùng.

Tình huống bất thần trong truyện đã làm thay đổi nhận thức của hai người trước những nghịch lí của cuộc sống. Trong lúc tự nhiên có vẻ đẹp toàn bích thì cảnh đời lại u ám, đáng buồn. Người có thiện chí tương trợ nạn nhân lại bị nạn nhân hậu chối quyết liệt. Người vợ bị chồng hành tội, ngược đãi, thế nhưng vẫn cam chịu, quyết ko bỏ chồng nhưng mà lại còn bênh vực. Người chồng vẫn có trách nhiệm với gia đình nhưng ngày nào cũng hành tội vợ.

Phùng là một nghệ sĩ nhiếp ảnh được trưởng phòng giao nhiệm vụ đi chụp một cảnh biển sớm mai để bổ sung vào bộ ảnh lịch. Anh về lại vùng ven biển miền Trung, nơi trước đây đã từng tham gia tranh đấu chống Mĩ. Phùng gặp lại Đẩu, người bạn tranh đấu năm xưa giờ là chánh án tòa án huyện và được Đẩu tận tình tương trợ. May mắn thay, sau mấy buổi sáng nhẫn nại “phục kích”, Phùng đã bắt gặp khoảnh khắc kì diệu của Cái Đẹp nghệ thuật: Có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh “đất” trời cho tương tự: trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hưởng mặt vào bờ. Tất cả quang cảnh đó nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi, toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở thành bối rối, trong trái tim như có gì bóp thắt vào.

Đoạn văn trên đẹp như một bài thơ. Nguyễn Minh Châu đã sử dụng tiếng nói rất tài tình để vẽ lên bức tranh cảnh biển buổi sáng mờ sương có đủ đường nét, ánh sáng, sắc màu và cả hình ảnh của con người. Trong màn sương sớm trắng như sữa, phớt chút ánh hồng ấm áp của sớm mai, hình ảnh chiếc thuyền từ ngoài xa đang hướng mũi vào bờ đẹp như mơ. Trên mui thuyền, những dáng người ngồi yên lặng đầy chất tạo hình. Cận cảnh là tấm lưới vó, viễn cảnh là chiếc thuyền nhấp nhoáng trong sương. Quang cảnh hài hòa tới độ toàn bích khiến trái tim người nghệ sĩ nhiếp ảnh như thắt lại vì cảm giác sung sướng và hạnh phúc. Đó chính là niềm hạnh phúc của sự khám phá và thông minh, của sự cảm nhận trước Cái Đẹp tuyệt diệu.

Hình như lúc nhìn thấy hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa bồng bềnh giữa trời biển mờ sương, Phùng cảm thấy tâm hồn mình như được thanh lọc, trở thành trong trẻo, tinh khôi bởi vẻ đẹp huyền diệu của tự nhiên. Chẳng phải lựa chọn, xê dịch gì, anh nhanh nhẹn gác máy lên bánh xích của chiếc xe tăng hồng, bấm máy liên tục, thu vào một phần tư cuộn phim niềm hạnh phúc tột đỉnh của sự khám phá, thông minh đó.

Lúc cái cảm giác ngây ngất, thỏa mãn do cảnh đẹp tuyệt vời vừa mang lại cho mình chưa kịp tan đi thì ngay sau đó, Phùng tình cờ chứng kiến một cảnh tượng đau lòng xảy ra ngay trước mắt: Ngay lúc đó, chiếc thuyền đâm thẳng vào trước chỗ tôi đứng. Một người đàn ông và một người phụ nữ rời chiếc thuyền. Họ phải lội qua một quãng bờ phả nước ngập tới quá đầu gối. Bất giác tôi nghe người đàn ông nói chõ lên thuyền như quát: “Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tao giết thịt cả mày đi hiện thời”.

Họ xuất hiện ở một khoảng cách rất gần, đủ để Phùng nhìn thấy từng nét rõ trên khuôn mặt của người phụ nữ và vẻ mặt độc ác đáng sợ của người đàn ông: Người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi, một thân hình thân thuộc của phụ nữ vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch. Mụ rõ mặt Khuôn mặt mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và dường như đang buồn ngủ. Người đàn ông đi sau. Tấm lưng rộng và cong như lưng một chiếc thuyền. Mái tóc tổ quạ. Lão đi chân chữ bát, bước từng bước vững chắc, hàng lông mày cháy nắng rủ xuống hai con mắt đầy vẻ độc dữ lúc nào cũng nhìn dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng của người phụ nữ… Hai người đi qua trước mặt tôi. Họ đi tới bên chiếc xe rà phá mìn. Người phụ nữ đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá nước chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng, rồi đưa một cánh tay lên có nhẽ định gãi hay sửa lại mái tóc nhưng rồi lại buông thõng xuống, đưa cặp mắt nhìn xuống chân.

Những gì xảy ra trước mắt khiến Phùng ko thể tưởng tượng nổi. Bãi cát, nơi có xác chiếc xe rà phá mìn bị hỏng đã trở thành nơi hành tội: Lúc người phụ nữ đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng thì: Lão đàn ông tức tốc trở thành hùng hổ, mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa,… quật túi bụi vào lưng người phụ nữ, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két, cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”.

Thật kì lạ là người phụ nữ khốn khổ đó ko hề kêu rên một tiếng, ko chống trả, ko trốn chạy nhưng mà nhẫn nhục cam chịu. Cảnh tượng đó đã làm cho Phùng ngạc nhiên tới mức, trong mấy phút đầu… cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn. Lúc anh vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới thì một thằng nhỏ con tức giận như một viên đạn lao tới đích đã nhắm thẳng vào lão đàn ông. Đứa nhỏ với sức mạnh gớm ghê đã giằng được chiếc thắt lưng, liền rướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngực trần vạm vỡ cháy nắng… của lão. Giằng ko được cái thắt lưng da, lão ta liền dang thẳng cánh cho thằng nhỏ hai tát khiến thằng nhỏ lảo đảo ngã dúi xuống cát… Đứa con đã liều lĩnh lao tới cứu mẹ, để chặn bàn tay tàn bạo của người cha đang trong cơn tức giận điên cuồng.

Lúc biết có người lạ chứng kiến cảnh bạo hành vừa xảy ra, người phụ nữ dường như lúc này mới cảm thấy đớn đau – vừa đớn đau vừa vô cùng xấu hổ, nhục nhã. Tiếng gọi: Phác, con ơi! của người phụ nữ tội nghiệp cất lên đầy tủi nhục và đắng cay. Hình ảnh người phụ nữ ngồi xẹp xuống trước mặt thằng nhỏ, ôm chầm lấy nó rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để, rồi lại ôm chầm lấy… thật khác thường và cũng thật xúc động. Chị ta lạy đứa con mình vì sợ nó thương mẹ, bênh mẹ nhưng mà đánh bố là phạm vào tội bất hiếu. Và hình ảnh thằng nhỏ lặng lẽ đưa mấy ngón tay khẽ sờ lên khuôn mặt người mẹ như muốn lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong những nốt rỗ nhằng nhịt đã để lại ấn tượng khó quên trong tâm trí Phùng.

Cảnh tượng diễn ra và kết thúc quá nhanh khiến Phùng ngờ ngạc nhìn ra bờ phải lúc người phụ nữ buông đứa trẻ ra, đi thật nhanh… đuổi theo lão đàn ông. Cả hai người lại trở về chiếc thuyền. Điều kì lạ là: Như trong câu chuyện cổ đầy quái gở, chiếc thuyền lưới vó đã mất tích khiến Phùng sững sờ, sững sờ ko hiểu vì sao!

Nguyễn Minh Châu đã phản ánh một nghịch lí của cuộc sống: quang cảnh tự nhiên thì toàn bích nhưng cảnh tượng đời thường thì u tối, đáng buồn.

Lần thứ hai chứng kiến cảnh bạo hành, Phùng chạy tới bênh vực người phụ nữ. Lão đàn ông đánh anh bị thương. Anh được đưa về trạm y tế của tòa án huyện và tình cờ anh đã được nghe người phụ nữ xấu số kể về gia đạo của mình. Phùng và Đẩu lắng tai với sự thông cảm và thương xót thật sự.

Sau lúc thấy các giải pháp giáo dục, răn đe người chồng ko có kết quả, Đẩu với tư cách là chánh án đã mời người phụ nữ tới tòa án để trao đổi về vấn đề này. Tuy đây là lần thứ hai được mời tới tòa, nhưng người phụ nữ vẫn có vẻ sợ sệt, bối rối. Lúc đầu, chị ta chỉ dám ngồi ở góc tường, Đẩu mời lần nữa mới rón rén tới ngồi ghé vào mép chiếc ghế và cố thu người lại. Lúc nghe vị chánh án hòi: Thế nào, chị đã nghĩ kĩ chưa? thì người phụ nữ ngước lên nhìn rồi lại cúi mặt xuống đáp nhò: Thưa …

Chánh án Đẩu tưởng người phụ nữ hiểu được ý mình nên có thái độ thân thiết và thành tâm hơn: Đẩu gật đầu. Anh đứng dậy. Tự nhiên anh rời chiếc bàn tới đứng vịn vào lưng ghế người phụ nữ đang ngồi, giọng trở thành đầy tức giận, khác hẳn với giọng một vị chánh án: – Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng. Cả nước ko có một người chồng nào như hắn. Tôi chưa hỏi tội của hắn nhưng mà tôi chỉ muốn bảo ngay với chị: Chị sống ko nổi với cái lão đàn ông vũ phu đó đâu! Chị nghĩ thế nào?

Đẩu khuyên chị ta nên li hôn để khỏi bị lão chồng hành tội, ngược đãi. Có nhẽ Đẩu tin rằng giải pháp mình đưa ra là đúng, nhưng sau buổi nói chuyện thì mọi lí lẽ của anh ta đều bị người phụ nữ khốn khổ đó không chấp nhận.

Vị chánh án vừa dứt lời thì người phụ nữ sợ hãi ngước lên nhìn rồi lại cúi mặt xuống. Chị ta chắp tay vái lia lịa và xưng con với Đẩu: Con lạy quý tòa… Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó… Đẩu ngạc nhiên bật hỏi: Sao, sao? tỏ vẻ ko hiểu được sự trái ngang đó. Còn Phùng, sau câu nói của người phụ nữ, anh cảm thấy gian phòng ngủ lồng lộng gió biển của Đẩu tự nhiên bị hút hết ko khí, trở thành ngột ngạt quá.

Lúc nghe vị chánh án đang gọi mình bằng chị bỗng chuyển sang gọi bằng bà và nói rõ chủ trương kêu gọi hòa thuận – tức là đồng ý với sự cầu xin của mình thì người phụ nữ ngờ ngạc hết nhìn Đẩu lại nhìn Phùng. Tới lúc hiểu ra, chị ta liền thay đổi cách xưng hô, tự xưng là chị, gọi Đẩu, Phùng là các chủ bằng giọng điệu thân tình, chân tình: Chị cám ơn các chú!… Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú. Lòng các chú tốt, nhưng các chủ đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chủ đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, nặng nhọc…

Rồi chị ta tâm tình về chuyện lấy chồng của mình. Thời trẻ, vì xấu gái nên chị ko được người nào để mắt tới. Rồi chị có mang với anh chàng làm nghề đánh cá cục tính nhưng hiền lành lắm,… tức là lão chồng hung tợn hiện thời.

Chị ta than vãn về gia đạo nghèo nàn, chiếc thuyền lưới vó thì quá nhỏ hẹp. Chị lại đẻ nhiều quá, nuôi ko xuể. Vì thế nhưng mà ra nông nỗi: …bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu… Giá nhưng mà lão uống rượu… thì tôi còn đỡ khổ… Sau này con cái lớn lên, tôi mới xin được với lão… đưa tôi lên bờ nhưng mà đánh…

Đẩu và Phùng đã lắng tai chị ta nói về nỗi vất vả của người phụ nữ trên một chiếc thuyền đánh cá ko có đàn ông, nhất là những lúc biển động. Giọng nói của chị ta như giãi bầy, mong được sự san sẻ của người nghe: Mong các chú cách mệnh thông cảm cho, đám phụ nữ hàng chài ở thuyền chúng tôi thiết yếu người đàn ông đổ lèo lái lúc phong ba, đó cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa. Ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở trên đất được! Mong các chú lượng tình cho cái sự lỗi thời. Các chú đừng bắt tôi bỏ nó Ị

Vẻ mặt của người phụ nữ bớt sầu não phần nào lúc kể rằng trong cuộc sống lam lũ, cực nhọc, thỉnh thoảng vẫn có thú vui. Đó là lúc vợ chồng con cái sống hòa thuận vui vẻ, vui nhất là lúc nhìn đàn con được ăn no.

Chứng kiến cảnh người chồng vũ phu đánh đập người vợ một cách tàn nhẫn và nghe lời kể của nạn nhân, Phùng và Đẩu chợt nhìn thấy nghịch lí thứ hai của tình huống: Người vợ thường xuyên bị chồng đánh đập, ngược đãi; nhưng vẫn nhẫn nhục cam chịu, quyết ko bỏ chồng và lại còn bênh vực lão. Người chồng vẫn có trách nhiệm với gia đình nhưng ngày ngày cứ quen thói hành tội vợ.

Tất cả những điều trên tác động tới Đẩu và Phùng, khiến họ có sự thay đổi trong nhận thức, suy nghĩ và riêng Phùng đã có những phát hiện bất thần về quan hệ giữa hiện thực đời sống và nghệ thuật.

Trong Chiếc thuyền – ngoài xa, tình huống truyện giống như một vòng tròn đồng tâm nhưng mà nghệ sĩ Phùng cũng như chánh án Đẩu đều phải quay theo để rồi có được phút chốc tỉnh ngộ về thực chất của cuộc sống và vỡ vạc ra nhiều điều nhưng mà trước kia họ chỉ suy nghĩ một chiều hoặc chưa bao giờ nghĩ tới. Chẳng hạn như đằng sau cái vô lí lại là cái hợp lí. Chuyện người phụ nữ lam lũ bị chồng hành tội tàn nhẫn thường xuyên là vô lí, nhưng người phụ nữ đó ko muốn bỏ chồng lại rất hợp lí. Vấn đề tưởng chừng đơn giản hóa ra lại chất chứa nhiều điều phức tạp.

Phùng và Đẩu có nghề nghiệp không giống nhau: một là nghệ sĩ, một là chánh án, nhưng sự thay đổi nhận thức của họ lại giống nhau và đều xuất phát từ tấm lòng nhân hậu, từ mục tiêu tốt đẹp. Sau lúc nghe câu chuyện của người phụ nữ hàng chài, cả hai đều ngạc nhiên, ngỡ ngàng, rồi vỡ ra nhiều điều mới mẻ: Cuộc đời này đầy rẫy tình huống trái ngang nhưng mà sách vở chưa nói tới; còn có nhiều góc khuất trong tâm hồn con người nhưng mà nghệ thuật chưa nói đến tới.

Là một chánh án, Đẩu vừa làm phận sự là người đại diện cho pháp luật vừa thực hiện mệnh lệnh của trái tim. Anh muốn giải thoát người phụ nữ khỏi những trận đòn tàn bạo của lão chồng bằng lời khuyên li hôn. Anh tin lời khuyên của mình là đúng nhưng anh đã lầm. Ban sơ, Đẩu tưởng li hôn là cách khắc phục dứt điểm được sự bạo hành, là cứu vớt được người phụ nữ xấu số, nhưng nghe chị ta tâm tình thì anh thấy quan hệ vợ chồng của họ phức tạp hơn nhiều. Từ đó, anh hiểu ra rằng: Muốn khắc phục những vấn đề phức tạp của cuộc sống, ko chỉ dựa vào thiện chí, vào pháp luật hoặc lí thuyết sách vở, nhưng mà phải thấu hiểu và cần có giải pháp thiết thực. Hóa ra lòng tốt của anh là lòng tốt phi thực tiễn. Tri thức sách vở nhưng mà anh đã được học trở thành vô nghĩa trước những lí lẽ mộc mạc nhưng thâm thúy của người phụ nữ thất học. Sự yên ấm của gia đình và tương lai của những đứa con buộc chị ta phải câm lặng và chịu đựng tất cả. Chị ta chỉ có một nguồn xoa dịu duy nhất là cuộc sống của mình đâu phải chỉ toàn là những trận đòn tàn bạo của chồng, nhưng mà còn có những phút chốc hạnh phúc như lúc vợ chồng hòa thuận hoặc lúc nhìn đàn con được ăn no.

Là người tính xuất ngũ về làm chánh án tòa án huyện vùng biển, Đẩu vẫn giữ thuần chất lính thẳng thắn, tận tình chống lại cái ác, cái xấu. Phẫn nộ trước sự ngược đãi của người chồng, xót thương người vợ bị bạo hành ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng nên anh đã đi ngược với phương châm lấy hòa giải làm đầu trong lúc khắc phục các vụ án li hôn nhưng mà bảo thẳng với người phụ nữ: Chị ko sống nổi với lão đàn ông vũ phu đó đâu! Anh thực thi pháp luật bằng lí thuyết sách vở và những nguyên tắc đạo đức. Chính vì vậy nhưng mà anh đã phán quyết có phần đơn giản trước hoàn cảnh đặc trưng của người phụ nữ hàng chài. Đáp lại lòng tốt của anh, người phụ nữ đã tế sống anh và năn nỉ xin tòa đừng bắt con bỏ nó. Người phụ nữ dân chài thất học nhưng bằng sự từng trải thâm thúy đã khiến một cái gì vừa mới vỡ ra trong đầu vị Bao Công phố huyện. Có thể Đẩu khởi đầu hiểu ra rằng muốn giúp con người thoát khỏi cảnh sống thống khổ, u tối thì thiết yếu những giải pháp thiết thực chứ ko phải chỉ là thiện chí hoặc các lí thuyết đẹp tươi nhưng mà xa vắng thực tiễn. Câu chuyện của người phụ nữ giúp chúng ta hiểu rõ sự thực về nguyên nhân thảm kịch bạo hành trong gia đình, đó là cảnh nghèo đói, tuyệt vọng trong cuộc sống. Đồng thời, chúng ta cũng hiểu sâu hơn về đức hi sinh cùng tâm lí của người phụ nữ lao động trong mọi nghịch cảnh của cuộc đời.

Sau lúc chứng kiến cuộc nói chuyện giữa người phụ nữ hàng chài và chánh án Đẩu, Phùng bỗng nhiên nhìn thấy nhiều điều. Cái đẹp của ngoại cảnh có lúc che khuất cái xấu của đời sống. Ban sơ, Phùng ngây ngất trước vồ đẹp thơ mộng, huyền ảo của chiếc thuyền ngoài xa. Về sau, anh nhìn thấy rằng cái vẻ đẹp bên ngoài đó đã che giấu thực tiễn nhức nhối bên trong. Trái lại, cái xấu cũng có thể lấn lướt cái đẹp. Tìm hiểu sâu về cảnh người phụ nữ hàng chài, Phùng lại thấy thực tiễn nhức nhối đã làm cho những nét đẹp của con người bị lu mờ. Từ mối quan hệ phức tạp đó, Phùng suy ngẫm và rút ra nhận xét: Để hiểu được thực chất của đời sống thì người nghệ sĩ ko thể nhìn nhận một cách nông cạn, đơn giản, nhưng mà phải có cái nhìn đa chiều, tỉnh táo và thâm thúy. Phùng đã phát xuất hiện những vẻ đẹp khác ẩn chứa đằng sau những bức ảnh và anh đã bỏ nhiều công sức mới chụp được. Nó ko toàn bích như tấm ảnh chiếc thuyền ngoài xa nhưng mà phản ánh vẻ đẹp của đời thường đa đoan, đa sự. Người nghệ sĩ đừng bao giờ dùng cái nhìn đơn điệu, một chiều trước cuộc sống vốn phức tạp và kín đáo. Nghịch lí cuộc đời vẫn luôn là điều thử thách đối với mỗi chúng ta nên đừng vì khát khao Cái Đẹp nghệ thuật nhưng mà quên đi hiện thực, bởi nghệ thuật chân chính được khơi nguồn từ cuộc đời và được thông minh ra vì cuộc đời. Trước lúc là người nghệ sĩ biết rung động trước Cái Đẹp thì hãy là con người biết yêu, ghét, vui, buồn trước mọi lẽ thường tình, biết hành động vì những điều tốt đẹp của cuộc sống.

Sự thực trần truồng chứa đựng bên trong Chiếc thuyền ngoài xa vững chắc đã làm cho cách nhìn, cách nghĩ và giác quan nghệ thuật của Phùng thay đổi. Bức ảnh thế sự đã được Nguyễn Minh Châu phác họa, được nhà nhiếp ảnh chứng kiến và bấm máy thật giàu ý nghĩa. Nghệ thuật hướng về Cái Đẹp nhưng ko thể là sự lừa dối. Lãng mạn hóa cuộc đời, bôi hồng tô son hiện thực cuộc đời là giả dối và vô nghĩa trong lúc hiện thực cuộc đời còn nhiều mồ hôi và nước mắt.

Phùng sững sờ nhìn thấy sau cảnh đẹp như mơ của chiếc thuyền ngoài xa là bao nhiêu điều ngang trái, xót xa. Tình huống truyện được tạo nên bởi sự tương phản giữa vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa với sự trái ngang trong gia đình hàng chài. Chính gánh nặng mưu sinh chồng chất trên vai đã biến người chồng thành kẻ vũ phu và khiến người vợ vì thương con, vì sự nghiệt ngã của nghề đi biển, vì hoàn cảnh sống thiếu thốn trên thuyền và nhất là vì sự thấu hiểu người chồng hiền lành nhưng cục tính nên đã nhẫn nhục chịu đựng những hành động tàn bạo của chồng. Nhưng người mẹ đó ko biết là mình đã làm tổn thương tâm hồn những đứa con. Thằng Phác vì thương mẹ, bênh vực mẹ nhưng mà vì vậy căm ghét chính cha đẻ của mình.

Phùng đắng cay nhìn thấy thảm kịch và cái ác lộng hành trong gia đình thuyền chài kia như thứ thuốc rửa quái gở, làm cho những thước phim huyền diệu nhưng mà anh dày công chụp được bỗng hiện hình kinh khủng, ghê sợ. Giống như chiếc thuyền ngoài xa có vẻ đẹp huyền ảo trong sương sớm, lúc ra khỏi khoảng cách xa xôi, huyền ảo hoặc phơi mình dưới ánh mặt trời thì sẽ trở thành xấu xí, tầm thường.

Sau lúc gặp và nghe người phụ nữ xấu số nói về chính mình ở tòa án huyện thì Phùng mới vỡ vạc ra nhiều điều về con người và cuộc sống xung quanh. Anh đã hiểu vì sao người phụ nữ đó cam chịu tới nhẫn nhục, cắn răng chung sống với người đàn ông coi việc đánh vợ như phương thức duy nhất để xả stress khổ đau, uất ức. Thì ra, trên thuyền rất cần có một người đàn ông bởi nhiều lúc biển động, sóng to gió cả. Vả lại, ông trời sinh ra người phụ nữ để đẻ con và nuôi con lớn khôn. Người vợ cần có một người chồng để cùng làm lụng nuôi con. Chị ta hiểu rất đúng rằng chỉ vì nghèo đói, túng quẫn nhưng mà chồng mình hóa ra hung bạo. Tình thương con và lòng vị tha khiến chị quên đi nỗi đau triền miên như sóng biển, còn niềm hạnh phúc hiếm hoi như châu ngọc thì chị giữ lấy làm nguồn xoa dịu: Trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái hòa hợp vui vẻ,… Chị nói thật lòng: Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con được ăn no.

Câu chuyện khép lại bằng kết quả chuyến đi thực tiễn của Phùng. Bức ảnh Chiếc thuyền ngoài xa được đưa vào bộ lịch phong cảnh biển và được thẩm định rất cao:

Những tấm ảnh tôi mang về, đã được chọn lấy một tấm… Ko những trong bộ lịch năm đó nhưng mà mãi mãi về sau, tấm ảnh chụp của tôi vẫn còn được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật. Quái lạ, tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ tôi nhìn thấy từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh, đó là một người phụ nữ vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng, khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm. Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất vững chắc, hòa lẫn trong đêm đông…

Với Phùng, có thể coi đây là một chuyến đi có ý nghĩa phát hiện và thức tỉnh: chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì lại trần truồng và ở ngay trước mắt. Qua đó, chúng ta thấy chân lí cuộc đời có lúc, có nơi ko phải là chân lí nghệ thuật. Điều đó trình bày ở cụ thể mỗi lúc Phùng nhìn ngắm và thưởng thức vẻ đẹp của bức ảnh, anh đều cảm thấy người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh.

Qua truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu đã nêu lên bài học về cái nhìn đa diện, cái nhìn khám phá trong thông minh nghệ thuật đối với các nghệ sĩ chân chính. Từ tình huống truyện có ý nghĩa khám phá, phát hiện về sự thực đời sống và qua sự thay đổi nhận thức của Phùng, của Đẩu, tác giả đã khẳng định mối quan hệ giữa nghệ thuật và hiện thực. Theo ông, nghĩa vụ của người nghệ sĩ là phải phát xuất hiện thực chất của cuộc đời. Cái Đẹp, cái Thiện trước hết phải là sự chân thực, Cuộc sống vốn phức tạp, chúng ta ko thể đơn giản, sơ lược lúc nhìn nhận con người và cuộc sống nhưng mà cần có cái nhìn tỉnh táo, thâm thúy cùng với sự tìm tòi, phát hiện để hiểu đúng thực chất của nó.

Bài văn mẫu 4

Một trong những cái tên nổi tiếng của làng văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới chính là Nguyễn Minh Châu. Ông được coi là người “mở đường tinh nhanh và tài năng nhất”. Trước năm 1975, ông là một cây bút sử thi lãng mạn, viết nhiều về đề tài người lính. Tuy nhiên, sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức, và triết lý chân thực. Một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách đó là ‘Chiếc thuyền ngoài xa’.

Truyện ngắn được ra đời năm 1983, tới năm 1987 được in trong tập truyện ngắn cùng tên. Năm 1983 là thời kỳ độc lập của non sông ta. Cuộc sống thời bình với muôn mặt của đời sống, đặt ra nhu cầu nhận thức lại về hiện thực và cuộc sống con người. Là một tác phẩm giải quyết được nhu cầu đó, ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ đã trở thành một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu và tiêu biểu cho cảm hứng đời tư thế sự, xu thế chung của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Truyện ngắn được phân thành ba phần. Phần một: từ đầu cho tới “lưới vó mất tích”. Ở phần này, tác giả đi sâu vào kể và phân tích hai phát hiện của nhân vật Phùng. Phần hai: tiếp theo tới “giữa phá”. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài được kể tại đây. Phần ba còn lại. Tác giả nói về bức ảnh được chọn vào bộ lịch năm đó.

Trước tiên, truyện ngắn này có một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Người nào cũng biết, tình huống là vấn đề then chốt đối với truyện ngắn. Nhà văn tìm được tình huống lạ mắt sẽ khiến độc giả cuốn hút theo câu chuyện. Tình huống chính là tình thế xảy ra câu chuyện, lúc nhân vật ở trong tình thế đó sẽ bộc lộ rõ nhất thực chất, tính cách, phẩm chất của con người. Tình thế cũng có thể là bước ngoặt làm thay đổi số phận, nhận thức hoặc có lúc bộc lộ ra những then chốt sâu thẳm tiềm tàng trong truyện. Tình huống truyện của ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ là tình huống nhận thức. Đây là một tình huống bất thần và đầy nghịch lý. Tình huống của truyện được trình bày qua hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng. Tình huống đã giúp Phùng nhìn thấy được nhiều điều về cuộc sống, con người và nghệ thuật. Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều tranh chấp, bất thần và đầy nghịch lý. Cần tới gần cuộc sống để khám phá sự thực bên trong và chiều sâu thực chất. Cần có cái nhìn đa diện nhiều chiều để hiểu rõ bên trong số phận và tâm hồn con người. Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa.

Đi vào phần một của truyện là một cảnh sắc tự nhiên đẹp thơ mộng. Phùng đã chụp được một “cảnh đất trời cho”: một chiếc thuyền lòe nhòe trong sương sớm với ánh mặt trời sớm mai hồng hồng. Một bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ. Đứng trước cảnh đẹp đó, người nghệ sĩ thấy tim mình như có gì đó “bóp thắt vào”. Người nghệ sĩ cảm thấy tràn trề niềm hạnh phúc, anh thấy được xúc cảm trong ngần của tâm hồn, cảm thu được chân- thiện -mĩ của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc trở thành trong trẻo và thanh khiết. Thông qua xúc cảm của nhân vật Phùng, tác giả đưa ra quan niệm về cái đẹp. Cái đẹp phải có tác dụng thanh lọc tâm hồn, hướng con người tới cái chân-thiện-mĩ, cái đẹp là đạo đức. Nhưng để hoàn thiện cho quan niệm về nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã để nhân vật của mình chứng kiến câu chuyện về cuộc đời của người phụ nữ hàng chài. Đó là một con người hiện thân cho sự lam lũ đói khổ. Từ trong chiếc thuyền đẹp như mơ kia bước ra một cặp vợ chồng. Người vợ “trạc ngoài 40”, “mặt rỗ”, “thân hình cao lớn thô kệch”, “lưng áo bạc phếch”, “gương mặt lộ rõ sự mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới”. Người đàn ông “có tấm lưng rộng”, khuôn mặt “độc, dữ”. Cả hai người đều là hiện thân của sự nhọc nhằn, nghèo túng của người dân hàng chài. Điểm đánh chú ý chính là cảnh bạo hành của hai con người này. Người chồng thì đánh đập người vợ man rợ, người vợ thì cam chịu trận đòn. Một cảnh tượng nghiệt ngã đối lập với cái cảnh đẹp như ngư phủ của con thuyền. Chính từ cảnh tượng tàn bạo đó, tác giả đã có thể gửi gắm thông điệp của mình. Đó là cuộc sống có nhiều nghịch lý tranh chấp, nếu chỉ quan sát bên ngoài hoặc ở xa thì ko thể phát hiện được sự thực bên trong nó. Cái đẹp của nghệ thuật qua ống kính của người nghệ sĩ chưa thể được sức mạnh để làm nên đạo đức con người trong cuộc sống.

Nếu truyện ngắn chỉ ngừng lại ở đây vững chắc sẽ ko đủ sức hút có thể để lại dư vang trong lòng người đọc. Chính vì thế nhưng mà những tâm tình của người phụ nữ hàng chài tại tòa án huyện được viết ra. Sau lúc chứng kiến cảnh bạo hành man rợ bên chiếc xe tăng hỏng, Phùng đã nói với chánh án Đẩu từng là chiến hữu của anh để nhờ tương trợ. Người phụ nữ hàng chài đã được chánh án Đẩu mời tới để khuyên chị li hôn với chồng. Nhưng rồi những lời tâm tình của chị đã khiến ko chỉ hai chàng trai nhưng mà cả người đọc cũng phải ngỡ ngàng. Vẻ đẹp tâm hồn ẩn sâu bởi cái vẻ ngoài xấu xí của người phụ nữ đó đã khiến chánh án Đẩu và nhân vật Phùng nhìn thấy được nhiều điều. Mặc dù bị đánh đập man rợ “ba ngày một trận nặng, năm ngày một trận nhẹ” nhưng người phụ nữ vẫn quyết ko bỏ chồng. Vì chị thương con, muốn đàn con được ăn no. Vì thương chồng vất vả nhưng mà ko giúp gì được nên chịu đòn mong có thể san sẻ được với chồng. Rồi chị tự nhận lỗi về mình, chị hàm ơn chồng mình. Chị chắt chiu những hạnh phúc nhỏ nhoi “trên thuyền cũng có lúc sống vui vẻ hạnh phúc”. Vẻ đẹp của người phụ nữ hàng chài đã mang lại cho người đọc một thông điệp, một triết lý. Đó là phải nhìn mọi việc một cách toàn diện. Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống thì cũng phải gắn liền với cuộc sống.

Kết thúc câu truyện, tác giả nhắc lại về bức ảnh chụp của nghệ sĩ Phùng nhằm nhấn mạnh sức tác động của nó. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài đã đi sâu vào tiềm thức của Phùng như một trải nghiệm nhưng mà mỗi lúc nhìn vào bức ảnh anh lại nhớ tới nó.

Với cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về cuộc đời, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện( nhân vật Phùng), “Chiếc thuyền ngoài xa” đã để lại ấn tượng sâu đậm. Thành công của Nguyễn Minh Châu đã mang lại cho người đọc một tác phẩm đầy tính triết lý và chiêm nghiệm về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật. Những triết lý luôn đúng với mọi thời đại.

Bài văn mẫu 5

Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) quê tỉnh Nghệ An. Khởi đầu viết văn từ năm 1960 Nguyễn Minh Châu đã có những đóng góp đáng kể cho văn học kháng chiến chống Mĩ. Sau 1975, đặc trưng từ 1980 của thế kỉ XX, Nguyễn Minh Châu và Nguyễn Khải là hai cây bút tiền phong trong phong trào đổi mới văn học. Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm xuất sắc của ông trong thời đoạn này.

Trước 1975, các sáng tác của thời đoạn này mang cảm hứng sử thi với giọng điệu ngợi ca trang trọng. Nhân vật trung tâm là những người người hùng, những người lính. Tiếng nói trong trang viết của Nguyễn Minh Châu đậm chất trữ tình, lãng mạn

Từ sau 1975, từ cảm hứng sử thi, Nguyễn Minh Châu chuyển dần sang cảm hứng triết luận về những trị giá nhân văn đời thường. Nhân vật trung tâm là những con người trong cuộc mưu sinh trong hành trình nhọc nhằn tìm kiếm hạnh phúc và hoàn thiện tư cách. Tiếng nói trong trang viết của Nguyễn Minh Châu trở về với đời thường, giàu tính chính luận, triết luận

Nguyễn Minh Châu viết Chiếc thuyền ngoài xa năm 1983, in lần đầu trong tập Bến quê. Sau được in riêng thành tập Chiếc thuyền ngoài xa năm 1988. Tác phẩm tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống ở góc độ đời tư – thế sự của nhà văn ở thời đoạn sáng tác sau 1975.

Tác phẩm chia làm hai phần khá rõ rệt. Phần đầu là hai phát hiện mới mẻ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh đang tìm kiếm cái đẹp ở trên đời. Phân hai là câu chuyện của người phụ nữ làng chài tại toà án huyện.

Câu chuyện xoay quanh những gì nhìn thấy và nhận thức của nghệ sĩ Phùng về sự thực ở đời qua cuộc sống của một gia đình làng chài. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng tới một vùng ven biển miền Trung để chụp một tấm ảnh cho cuốn lịch năm sau theo yêu cầu của trưởng phòng. Tại đây, anh đã tìm thấy và chụp được một bức ảnh về chiếc thuyền ẩn hiện ngoài xa như mình mong muốn đồng thời cũng chứng kiến cuộc sống vô cùng khốc liệt và khổ đau của gia đình sống trên chiếc thuyền đó. Phùng nhìn thấy phía sau vẻ đẹp của nghệ thuật là nỗi thống khổ của con người và đằng sau nỗi thống khổ đó, tình người vẫn mãi lặng thầm nồng ấm.

Hai phát hiện mới mẻ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

Phát hiện thứ nhất: hình ảnh chiếc thuyền trên biển – “một cảnh đắt trời cho”

Sau bao ngày phục kích trên bờ biển ở nhiều thời khắc, cuối cùng Phùng cũng bắt được một cảnh tượng tuyệt đẹp. Một “bức hoạ” thần kì nhưng mà tự nhiên, cuộc sống đã tặng thưởng cho con người. Sở dĩ có thể thẩm định tương tự là vì nó là một “thành phầm” quý hiếm của hoá công nhưng mà trong đời người nghệ sĩ ko phải lúc nào cũng chộp được.

Mặt khác, như cảm nhận của nghệ sĩ Phùng, cái cảnh tượng đó giống như “một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ”. Toàn thể quang cảnh “Từ đường nét tới ánh sáng đều hài hoà và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”. Đó khoảnh khắc hiếm có và hiếm gặp ở trên đời. Chỉ khoảnh khắc đó, đất trời mới tụ hội đủ những yếu tố để làm nên một bức ảnh nghệ thuật tuyệt vời. Thiếu một yếu tố nào là xem như hỏng cả bức tranh. Đời người nghệ sĩ, hiếm lúc bắt được khoảnh khắc trời cho đó.

Đứng trước một thành phầm nghệ thuật tuyệt tác của hoá công, người nghệ sĩ trở thành thực sự “bối rối” và “trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”. Phải chăng, đó là hạnh phúc, là niềm xúc động mãnh liệt, có cả sự vội vã, niềm lo lắng nó sẽ mất tích và phải bắt chộp ngay. Tâm hồn người nghệ sĩ rung động thật sự và một xúc cảm thẩm mĩ cao thượng đang bùng nổ trong lòng anh.

Người nghệ sĩ còn “khám phá cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn mình”. Trong lúc đó, anh cho rằng“bản thân cái đẹp chính là đạo đức”

Nói cách khác, trong một khoảnh khắc tuyệt đẹp của cuộc sống, nghệ sĩ Phùng đã cảm thu được cái Chân, cái Thiện của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình như được tẩy rửa, trở thành thật trong trẻo, tinh khôi vô cùng. Điều này có tức là cái đẹp đã có tác dụng thanh lọc tâm hồn con người. Với tác dụng đó, cái đẹp chẳng phải là “đạo đức” hay sao!

Văn học thực sự có thể thanh lọc tâm hồn tốt hơn bất kì một sự thanh lọc nào khác. Nói như Thạch Lam: “Văn học ko phải là cách mang lại cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại, văn học là một thứ khí giới thanh cao nhưng mà đắc lực nhưng mà chúng ta vừa có để tố cáo, thay đổi toàn cầu giả dối, gian ác vừa làm cho lòng người thêm trong sạch và phong phú hơn”

Hay trong Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân cũng đã tâm niệm rằng nghệ thuật có thể cải hóa và làm sạch mọi tội trạng của con người qua sự thức tỉnh của Viên quản ngục trước nét chữ của Huấn Cao. Nó có sức mạnh hoàn lương đối với những kẻ lỗi lầm và đưa họ về với đạo đức cao thượng.

Tuy nhiên, ngay lúc tâm hồn đang bay bổng trong những xúc cảm thẩm mĩ, đang tận hưởng cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn thì người nghệ sĩ nhiếp ảnh đã ngạc nhiên phát xuất hiện một sự thực trần truồng sau vẻ đẹp đó lúc người phụ nữ từ trên thuyền bước ra.

Phát hiện thứ hai: hiện thực cuộc sống khắc nghiệt bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ là:

Bước ra từ con thuyền là một người phụ nữ xấu xí, khuôn mặt mỏi mệt, tái ngắt, thân hình cao lớn, tấm lưng áo bạc phếch, rách rưới. Hình ảnh đó làm cho Phùng ko khỏi ngạc nhiên. Cái đẹp của cảnh vật dường như bị tàn phá bởi cái trần truồng tới thô kệch của cuộc sống. Người phụ nữ chính là hiện thân của sự nghèo khổ, vất vả và cam chịu tới cùng cực.

Tiếp tới là hình ảnh một gã đàn ông to lớn với tấm lưng rộng và cong như một chiếc thuyền. Mái tóc của gã hình tổ quạ, rối bời bởi gió biển. Hai chân đi chữ bát, bước từng bước vững chắc. Khuôn mặt dữ tợn với hàng lông mày cháy nắng, hai con mắt độc dữ. Gã xuất hiện và phá tan cái dịu dàng, đầy mộng mơ nhưng mà mới đây thôi làm cho Phùng vô cùng xúc động. Cuộc sống nghèo khổ, lam lũ đã hằn lên dáng vẻ khắc khổ của người đàn ông.

Sau đó là một cảnh tượng tàn nhẫn nhưng mà có nhẽ Phùng cũng ko muốn phải chứng kiến. Gã chồng đã lôi vợ lên bờ và đánh đập người vợ một cách thô bạo. Nhưng chị vẫn chịu đựng “ko hề kêu một tiếng, ko chống trả, ko tìm cách chạy trốn”… Đứa con vì thương mẹ đã đánh lại cha để rồi nhận lấy hai cái bạt tai của bố ngã dúi xuống cát,…

Chứng kiến cảnh tượng đó, nghệ sỹ Phùng ngạc nhiên tới thờ thẫn. “Tất cả mọi việc xảy tới khiến tôi ngạc nhiên tới mức trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Người nghệ sỹ như “chết lặng”, ko tin vào những gì đang diễn ra trước mắt. “Chết lặng” là bởi vì cái đẹp vừa mới bị cướp mất đi trong tâm hồn anh. Anh cũng “chết lặng” bởi hành động khó hiểu của người phụ nữ kia.

Nghệ sỹ Phùng ko thể ngờ rằng đằng sau cái vẻ đẹp kỳ diệu của tạo hoá kia lại có cái ác, cái xấu tới ko thể tin được. Vừa mới lúc trước, anh còn cảm thấy “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”. Anh vừa thấy “chân lý của sự toàn thiện”. Thế nhưng mà, chỉ ngay sau đó chẳng còn cái gì là “đạo đức”, là cái “toàn thiện” của cuộc đời nữa. Anh nhìn thấy, cuộc đời ko đơn giản, xuôi chiều nhưng mà chứa đựng nhiều nghịch lí, luôn tồn tại những mặt đối lập, những tranh chấp: đẹp – xấu; thiện – ác,…

Giả sử có người nào đó muốn can thiệp vào tác phẩm của nhà văn bằng cách đảo vị trí hai phát hiện này. Tức là để cho người nghệ sĩ Phùng chứng kiến thảm kịch của gia đình làng chài hôm trước, rồi sáng hôm sau mới phát hiện vẻ đẹp của cảnh biển mờ sương thì nghệ sĩ Phùng liệu có còn nhận lấy được cái đẹp hay ko. Tất nhiên là ko thể. Nhà văn đã có dụng ý để lúc cảnh tượng “trời cho” xuất hiện trước như là vỏ bọc bên ngoài hòng che dấu cái thực chất thực của đời sống thực ở bên trong. Người nghệ sĩ phải nhìn thấy cái đẹp trước để ca tụng nó, tôn thờ nó. Sau đó mới nhận thấy thực chất thực của nó. Nhà văn khẳng định: đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng với thực chất, giữa hình thức bên ngoài và nội dung bên trong. Ko phải bao giờ chúng cũng thống nhất. Đừng vội thẩm định con người, sự vật ở dáng vẻ bên ngoài nhưng mà phải đi sau và phát xuất hiện thực chất thực sau vẻ ngoài đẹp tươi của hiện tượng.

Câu chuyện cảm động của người phụ nữ ở toà án huyện

Người phụ nữ tới toà án theo lời mời của chánh án Đẩu- người có ý định khuyên bảo. Thậm chí đề xuất người phụ nữ nghèo khổ đó từ bỏ lão chồng vũ phu. Đó là chị tuân theo lời đề xuất của chánh án Đẩu, người bảo vệ công lí, chứ thực tình chị cũng ko hề muốn tới. Chị tới để hi vọng rằng mọi người sẽ ko làm phiền tới chị nữa.

Mọi người muốn chị bỏ người chồng gian ác kia. Nhưng đó là điều chị ko hề muốn. Chị đớn đau đánh đổi bằng mọi giá để ko phải bỏ lão chồng vũ phu: “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Khị đã kể về câu chuyện của cuộc đời mình trong nước mắt. Chị bị chồng thường xuyên hành tội, đánh đập khốn khổ “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”. Thế nhưng, chị cam tâm chấp nhận điều đó trong cuộc sống của mình. Chị từ chối cả lời đề xuất và sự tương trợ của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng một cách thiết tha.

Chị giảng giải bằng: “Các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, nặng nhọc…”. Rồi chị đưa ra các lí do để minh chứng cho quyết định của mình. Lúc này, người phụ nữ đã mất hết cái vẻ ngoài khúm núm, sợ sệt. Điệu bộ và tiếng nói cũng khác hẳn lúc mới bước vào. Chị trình bày một sự sắc sảo tới nỗi chánh án Đẩu và nghệ sĩ cũng phải ngạc nhiên.

Thứ nhất: gã chồng đó là chỗ dựa quan trọng trong cuộc đời của những người phụ nữ hàng chài như chị. Nhất là những lúc biển động, phong ba, ko có người đàn ông, phận phụ nữ như chị chẳng biết làm thế nào.

Thứ hai: Chị cần hắn vì còn phải nuôi những đứa con nhỏ. Chị đâu có thể chỉ sống cho riêng mình. Chị còn phải sống vì chúng nữa.

Thứ ba: Trên thuyền cũng có những lúc vợ chồng sống hoà thuận, vui vẻ. Sự tức giận và tàn bạo của gã chồng chỉ là để khắc phục những ức chế bực bội bởi cảnh sống nghèo túng, túng thiếu nhưng mà thôi.

Nghe tới đây, chánh án Đẩu – “vị bao công của cái phố huyện vùng biển” có “một cái gì mới vừa vỡ ra”. Lúc này trông Đẩu rất nghiêm nghị và đầy suy nghĩ.

Sự thực, người đàn ông đó vốn là “một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm”. Trước đây, anh ko bao giờ đánh đập vợ. Chỉ vì “nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính”, vì quá nhiều con nhưng mà anh ta trở thành độc dữ. Trong con mắt của người phụ nữ, người chồng vũ phu kia chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh sống khắc nghiệt. Một phần nguyên nhan gây ra điều đó là có lỗi của chị như chị đã thổ lộ: bởi sinh nhiều con quá. Đó là thái độ thấu hiểu, thông cảm, san sẻ đáng trân trọng của người phụ nữ nhưng mà những người đứng bên ngoài như chánh án Đẩu hay nghệ sĩ Phùng sẽ ko thể thấu hiểu được.

Nhận thức mới của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng qua câu chuyện cuộc đời của người phụ nữ:

Cuộc đời của người phụ nữ đó ko hề giản đơn. Trong hoàn cảnh này, cách hành xử của chị ta dường như là ko thể khác. Có nhẽ giải pháp “bỏ chồng” nhưng mà Đẩu đang vận dụng cho trường hợp người phụ nữ này là ko ổn.

Cũng giống như Đẩu, nghệ sĩ Phùng đã lặng im sau câu chuyện của người phụ nữ. Có nhẽ người nghệ sĩ cũng đang trầm ngâm, suy nghĩ sau những gì vừa diễn ra. Câu chuyện đó đã giúp Phùng hiểu rõ hơn về các nhân vật.

Phùng hiểu ra, người phụ nữ ko hề cam chịu một cách vô lí. Chị ko hề nông nổi một cách ngờ nghệch như Phùng đã nghĩ lúc đầu. Thực ra, chị ta là người rất thâm thúy, thấu hiểu lẽ đời. Người phụ nữ này có một cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ nhưng biết chắt chiu hạnh phúc đời thường. Chị sống cam chịu, kín đáo luôn sẵn lòng hi sinh. Một người phụ nữ xấu xí, thô kệch nhưng tâm hồn đẹp tươi. Ở chị nhấp nhoáng bóng vía của những người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu đức hi sinh và lòng vị tha

Phùng cũng nhìn thấy ở người bạn của mình – chánh án Đẩu. Chánh án Đẩu là người có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng anh chưa thực sự đi sâu vào đời sống nhân dân. Lòng tốt là đáng quý nhưng chưa đủ. Pháp luật là cần thiết nhưng cần phải đi vào đời sống. Cả lòng tốt và pháp luật đều phải được đặt vào những hoàn cảnh cụ thể, ko thể vận dụng chung cho mọi nhân vật

Phùng cũng đã thức tỉnh lúc nhìn nhận cuộc đời và con người. Cuộc đời ko đơn giản như Phùng thường trông thấy. Cuộc đời ko phải lúc nào cũng đẹp trong như nghệ thuật. Và trước biển hiện thô kệch của cuộc đời, đừng vội thất vọng hay miệt thị nó.

Từ đó, tác phẩm muốn gửi tới người đọc một thông điệp thâm thúy. Đừng nhìn nhận cuộc đời và con người đơn giản, xuôi chiều. Cần phải nhìn mọi sự việc, hiện tượng trong hoàn cảnh cụ thể của nó và trong quan hệ với nhiều yếu tố khác nữa. Ko thể nhìn đời một cách đơn giản nhưng mà cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách đa diện, nhiều chiều.

Mỗi lúc nhìn thấy bức ảnh, tác giả đều thấy: “hiện lên cái màu hồng của ánh sương mai”. Nhìn lâu hơn bao giờ cũng thấy “người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh…”. Cái màu hồng của ánh sương mai là chất thơ của cuộc sống, là vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, là biểu tượng của nghệ thuật. Còn hình ảnh “người phụ nữ đó bước ra khỏi bức tranh” là hiện thân của những lam lũ, khốn khó của đời thường. Nó là sự thực cuộc đời đằng sau bức tranh. Nghệ thuật chân chính ko bao giờ rời xa cuộc đời. Nghệ thuật là chính cuộc đời và phải xoành xoạch vì cuộc đời

Chiếc thuyền ngoài xa là biểu tượng của bức tranh tự nhiên về biển và cũng là biểu tượng về cuộc sống sinh hoạt của người dân hàng chài. Nó còn là một hình ảnh gợi cảm, có sức ám ảnh về sự cập kênh, dập dềnh của những thân phận, những cuộc đời trôi nổi trên sông nước

Chiếc thuyền ngoài xa là biểu tượng cho mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống. Cái hồn của bức tranh nghệ thuật đó chính là vẻ đẹp rất đỗi bình dị của những con người lam lũ, vất vả trong cuộc sống thường nhật.

Chiếc thuyền ngoài xa trước hết là biểu tượng của nghệ thuật, đó là thứ nghệ thuật đạt tới sự toàn mĩ và thánh thiện tới mức nhưng mà chiêm ngưỡng nó, người nghệ sĩ thấy tâm hồn mình được thanh lọc.

Lạ mắt trong cách xây dựng tình tiết: tức là tạo được tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá và phát hiện về đời sống.

Hình thức kể chuyện: Nhà văn đã nhập vai vào nhân vật Phùng để kể. Nhờ vậy nhưng mà câu chuyện trở thành thân thiện, khách quan, chân thực hơn và cũng có sức thuyết phục hơn, có thể nhìn cuộc đời và con người ở các góc độ không giống nhau, cự li không giống nhau.

Tiếng nói giản dị đượm đà nhưng mà đầy dư vị. Giọng điệu chiêm nghiệm, suy tư thích hợp với nhận thức.

Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu trình bày thâm thúy những đổi mới cơ bản của văn học Việt Nam sau 1975. Văn học đã trở về với những vấn đề của đời sống nhân sinh, quan tâm nhiều hơn tới các đề tài đạo đức – thế sự (như câu chuyện của người phụ nữ hàng chài trong truyện ngắn này). Khác với thời đoạn trước- chủ yếu khắc hoạ con người, ở thời đoạn này, văn học đi sâu vào khám phá toàn cầu nội tâm phức tạp và đầy tranh chấp của con người trong cuộc sống thường nhật (đời sống tâm hồn của người phụ nữ vùng biển).

Bài văn mẫu 6

Nghệ thuật và hiện thực luôn có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau, một tác phẩm chân chính muốn toả sáng phải có sự hòa quyện với vẻ đẹp của cuộc sống chân thực. Nhà văn Nam Cao từng nói: “Nghệ thuật ko cần phải là ánh trăng lừa dối, ko nên là ánh trăng lừa dối! Nghệ thuật chỉ có thể là tiếng thống khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than…”. Nghệ thuật là lĩnh vực của sự thông minh mới mẻ nhưng phải gắn với con người thì mới giữ nguyên được trị giá chuẩn mực vốn có. Chiếc thuyền ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu là một bức tranh hiện thực đầy màu sắc, ẩn sau đó chứa đựng cả câu chuyện về số phận, cuộc đời con người. Tác giả đã nhìn cuộc sống bằng đôi mắt đa diện, nhiều chiều, phản ánh đúng thực chất thật sau vẻ đẹp hoà nhoáng bên ngoài của hiện tượng.

Nguyễn Minh Châu quê ở xã Quỳnh Hải (nay là Sơn Hải), huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Năm hai mươi tuổi ông gia nhập quân đội cho tới năm 1962 thì chuyển sang trục đường sáng tác văn học. Trước thập kỷ 80 ngòi bút của ông thiên về tính sử thi hào hùng, lãng mạn với những tác phẩm tiêu biểu: Cửa sông (tiểu thuyết, 1967), Những vùng trời không giống nhau (tập truyện ngắn, 1970), Dấu chân người lính (tiểu thuyết, 1972),… Cho tới những năm 80 đổ về sau, Nguyễn Minh Châu tập trung nghiên cứu về cuộc sống nhân dân, những tác phẩm của ông đều lấy cảm hứng từ các vấn đề đạo đức và triết lý nhân sinh, rực rỡ với những truyện ngắn: Người phụ nữ trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1985), Cỏ lau (1989),… Chiếc thuyền ngoài xa được ông sáng tác năm 1987, kể về chuyến đi công việc của người thợ chụp ảnh và những chiêm nghiệm thâm thúy của ông về cái đẹp và cuộc đời. Có thể nói Nguyễn Minh Châu là một trong những cây bút xuất sắc, là nhà “mở đường tinh nhanh” cho nền văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm văn học có tình huống truyện hết sức lạ mắt, cuốn hút người đọc ngay từ những câu văn trước hết. Có thể nói tình huống truyện chính là chiếc chìa khoá để vận hành cả tình tiết, là điểm tựa để người đọc khám phá trọn vẹn một tác phẩm văn xuôi. Tình huống truyện chính là những sự kiện trái ngang, bất thần, mới lạ,… Là điểm nhấn then chốt thu hút người đọc, nhà văn Nguyễn Minh Châu cho rằng tình huống truyện là “tình thế của câu chuyện, là khoảnh khắc nhưng mà trong đó sự sống xuất hiện rất đậm đặc”, sự kiện nổi trội đó có thể là bước ngoặt thay đổi nhận thức,số phận của cả một đời người. Tình huống truyện cũng là khoảnh khắc nhưng mà ở đó nhận vật bộc lộ rõ tính cách, thực chất của mình từ đó chủ đề tư tưởng của truyện được thắp sáng. Bằng tài năng và phong cách nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã xây dựng tình huống truyện nhận thức đầy bất thần và chứa đựng những nghịch lý cuộc đời, đó chính là hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng.

Vào một buổi sáng tinh sương, trời đầy sương mù, những hạt mưa nhỏ thưa thớt rơi, Phùng vẫn tiếp tục công việc “phục kích” để tìm cho ra một bức ảnh chiếc thuyền đánh cá thu lưới lúc rạng đông. Người nghệ sĩ đã bỏ ra nhiều công sức nhưng chưa có một bức ảnh nào thật rực rỡ, mới lạ để in trong lịch tết năm sau. Trong lúc đang lụi hụi thay phim, lúc ngửng lên anh đã chứng kiến một chuyện hơi lạ, một cảnh sắc đẹp ngỡ ngàng làm cho trái tim người nghệ sĩ dường như rung động mãnh liệt đó là “một chiếc thuyền lưới vó” đang trèo thẳng tới trước mặt anh. Cả một cuộc đời làm nghệ thuật có nhẽ chưa bao giờ Phùng được trông thấy một cảnh “đắt” trời cho như thế, một cảnh sắc được tác giả mô tả “đẹp như một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”. Mũi thuyền ẩn hiện, loè nhoè trong bầu sương mù trắng xoá có pha “ đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào”, trên thuyền là những bóng người ngồi im phăng phắc như tượng sáp. Tất cả quang cảnh đó đang tiến tới ngày một gần như “cánh của con dơi”, bức tranh hài hoà từ đường nét tới ánh sáng và mang một vẻ đẹp “thực đơn giản và toàn bích”. Là một người nghệ sĩ với tâm hồn nhạy cảm, đứng trước cảnh sắc tuyệt mỹ đó Phùng bỗng thấy bối rối, trong trái tim anh “như có cái gì bóp thắt lại”. Hình như xúc cảm hạnh phúc đang dâng trào mãnh liệt, trong khoảnh khắc trong ngần đó người nghệ sĩ đã nhìn thấy cái chân – thiện – mỹ của cuộc đời ngay trước mắt mình. Cái đẹp phải chăng là đạo đức ? Chẳng cần lựa chọn hay xê dịch gì nữa, Phùng đưa mắt ảnh bấm “liên thanh” như sợ cảnh sắc tuyệt mỹ kia sẽ tan biến trong phút giây.

Nghịch lý cuộc đời diễn ra từ đây, lúc chiếc thuyền tiến gần vào bờ, hình ảnh một cặp vợ chồng đang rời thuyền, họ lội qua một quãng bờ phá, nước ngập tới tận đầu gối. Trong giây lát tiếng người đàn ông cất lên vang vọng quát tháo những đứa con đang ở trên thuyền. Hình ảnh cặp vợ chồng lam lũ bước ra từ chiếc thuyền đẹp như thiên đường, người chồng cao to, thô lỗ, vẻ mặt dữ tợn, còn người phụ nữ khuôn mặt thô kệch toát lên đầy sự mỏi mệt. Chỉ bằng một vài câu văn mô tả ngoại hình tác giả phần nào đã làm cho người đọc vỡ mộng, đằng sau vẻ hào nhoáng kia của chiếc thuyền thì con người lại xuất hiện chân thực, chẳng phải mang vẻ đẹp hoa mỹ nào. Nhưng nghiệt ngã hơn chính là cảnh bạo hành vợ của gã đàn ông thô bạo kia, hắn rút ra “một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa”, chẳng người nào nói với nhau lời nào, hắn trút cơn giận như lửa cháy dùng hết sức lực quật tới tất vào lưng người phụ nữ, vừa đánh vừa thở hồng hộc, răng nghiến ken két. Mỗi một nhát quất xuống hắn lại cất lên những câu chửi nguyền rủa bằng cái giọng “rên rỉ, đớn đau”: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!” Người phụ nữ vẫn ngồi im “cam chịu, nhẫn nhục” ko một lời van xin hay oán trách, chẳng chống trả cũng ko hề chạy trốn. Sự việc xảy tới quá nhanh, quá bất thần tới nỗi nghệ sĩ Phùng ko thể tin vào chuyện gì đang diễn ra trước mắt. Anh sững sờ, sửng sốt trong mấy phút đầu chỉ biết “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Thằng Phác từ đâu lao tới nhanh hơn cả mũi tên, giật lấy chiếc thắt lưng quất vào “tấm ngực trần vạm vỡ cháy nắng” của cha nó. Cảnh tượng người chồng đánh đập vợ man rợ, người vợ cam chịu, đứa con đánh lại cha trái ngược hoàn toàn với vẻ đẹp của con thuyền ngư phủ. Tác giả đã vẽ nên bức tranh hiện thực cuộc sống ẩn sau vẻ đẹp hào nhoáng bằng một hiện thực nghiệt ngã, nếu chỉ nhìn sự vật ở bên ngoài chúng ta sẽ ko thể nhìn thấu hết thực chất của nó, ko thể thẩm định một cách toàn diện hiện tượng. Vẻ đẹp của nghệ thuật chưa đủ sức mạnh để làm nên phẩm chất đạo đức, tư cách của một con người.

“Ngọc lành có vết, việc đời đa đoan” hiện thực ko đơn giản, một chiều nhưng mà luôn tồn tại với nhiều mảng màu đối lập không thể trả lời. Nghịch lý ko ngừng lại ở đó nhưng mà tiếp tục được tác giả đi sâu vào khai thác trong nhân vật người phụ nữ hàng chài. Người phụ nữ đã trạc ngoài bốn mươi, dáng người đặc trưng của miền biển, cao lớn với những “đường nét thô kệch”. Vẻ ngoài xấu xí, mặt nhằng nhịt rỗ sau một bận lên đậu mùa, sắc mặt tái bệch đi sau một đêm dài thức trắng. Xuất thân trong một gia đình khá giả, nhưng vì xấu nên ko người nào lấy. Lúc đầu lúc được chánh án Đẩu mời lên toà án, người phụ nữ bối rối, sợ sệt, tìm tới một chỗ để ngồi. Lúc được chánh án khuyên bỏ chồng, bà ta lo lắng, sợ hãi vô cùng van xin toà: “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Thật là kỳ lạ, một gã chồng vũ phu suốt ngày đánh đập “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” thì có gì đáng để bà ta phải lưu luyến nhưng mà ko bỏ quách đi. Một người chồng một lúc dám xuống tay đánh vợ và nguyền rủa như thế, thì còn thiết tha hạnh phúc gì nữa, vậy nhưng mà người phụ nữ nhất mực ko chịu bỏ đi. Nếu chỉ nhìn vào những gì đang thấy trước mắt, thì người phụ nữ này quả thực là rất đáng trách, trách vì đã để bản thân mình chịu nỗi đau thể xác lẫn ý thức, trách vì sự thấp kém hèn nhát của bản thân.

Thế nhưng ko, cuộc đời vốn dĩ chẳng phô bày ra trước mắt ta những uẩn khúc nghiệt ngã. Đằng sau vẻ nhút nhát của người phụ nữ làng chài là cả một sự hy sinh cao cả vì đàn con, vì gia đình yên ấm, bà thấu hiểu được nỗi khổ của người chồng. Qua lời kể của bà, người chồng lúc còn trẻ tuy cục tính nhưng hiền lành, bà mang ơn ông vì đã cứu lấy danh dự mình, vẫn cưới dù biết bà có mang với người đàn ông khác. Hoàn cảnh đã nghèo túng, lại thêm đông con, gánh nặng cơm áo như đè nặng hết lên vai người chồng. Những lúc trời đổ giông bão cả nhà chỉ ăn “cây xương rồng luộc chấm muối”, người phụ nữ chép mồm như đang “nhìn suốt cả đời mình”, bà nhận hết lỗi về mình “giá tôi đẻ ít đi”. Quả là một người phụ nữ đáng trân trọng dù bản thân có chịu đựng bao khổ nhục cũng chưa từng oán thán, bà luôn nhìn thấy nỗi khổ của người khác để thấu hiểu, bao dung cho lỗi lầm của họ. Quanh năm lênh đênh trên biển – nguồn sống duy nhất của cả gia đình từng đó mồm ăn, người phụ nữ nhẫn nhục vì thương con, chúng còn thơ dại nếu ko có bàn tay chăm sóc của người mẹ sẽ ra sao? Liệu người đàn ông khô khan, thô bạo kia có dạy dỗ, quan tâm, khuyên bảo được chúng? Phụ nữ làng chài cần có người đàn ông chèo lái con thuyền mỗi lúc trời đổ phong ba, họ sức yếu vai mềm không thể một mình chống đỡ lại với bão táp ngoài biển khơi, “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ” cho nên họ “phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình”. Niềm hạnh phúc nhỏ nhoi duy nhất của người phụ nữ là lúc nhìn đàn con “chúng nó được ăn no”, ngay cả lúc vui sướng hay hạnh phúc thì cũng là vì nghĩ cho con chưa một lần nào nghĩ cho bản thân mình. Vẻ mặt người phụ nữ bừng sáng lên như một nụ cười lúc nghĩ tới những lúc vợ chồng con cái sống vui vẻ, hòa thuận. Hình như tình thương con cũng như nỗi đau, sự thấu hiểu về những thăng trầm của lẽ đời “mụ” chẳng bao giờ bộc lộ ra ngoài nhưng mà giấu kín trong trái tim mình. Vẻ đẹp của phụ nữ hàng chài đã gợi cho ta bao suy nghĩ về cuộc đời, ko thể nhìn sự việc một cách phiến diện, một chiều nhưng mà phải đặt nó trong một khía cạnh toàn diện để thẩm định, suy xét. Nghệ thuật phải là một tấm gương phản chiếu hiện thực đấy mới là nghệ thuật chân chính.

Nguyễn Minh Châu đã xây dựng được tình huống truyện lạ mắt, hình ảnh tượng trưng “chiếc thuyền ngoài xa” là nghệ thuật ẩn dụ cho kiếp người đơn độc, lênh đênh trên biển lớn cuộc đời. Nghệ thuật tự sự lạ mắt, người tường thuật là Phùng một nghệ sĩ dày dặn kinh nghiệm, từng trải trên chiến trường. Tiếng nói truyện chân thực, giàu hình ảnh thông minh, thu hút người đọc.

Chiếc thuyền ngoài xa là một tác phẩm văn học xuất sắc của Nguyễn Minh Châu, để lại cho chúng ta những bài học quý giá về triết lý nhân sinh của cuộc đời, biết đồng cảm, sẻ chia với những mảnh đời khốn khó. Từ tình huống truyện có ý nghĩa như một nút thắt để người đọc khám phá về sự thực cuộc đời, từ những thay đổi trong nhận thức con người, tác giả đã chỉ rõ mối liên hệ giữa nghệ thuật và hiện thực. Nhà văn cũng như thư ký của thời đại, phải có trách nhiệm tái tạo cuộc sống trong ngòi bút nghệ thuật của mình.

Bài văn mẫu 7

Nguyễn Minh Châu sinh năm 1930, tại Quỳnh Lưu, Nghệ An, một vùng quê có truyền thống hiếu học lâu đời. Ông là một nhà văn rất có trách nhiệm với cuộc đời, luôn khát khao đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu bên trong mỗi con người. Những tác phẩm của ông thường nhẹ nhõm nhưng mà thấm đẫm những triết lý thâm thúy, đó cũng là nét nổi trội làm nên phong cách văn học của Nguyễn Minh Châu. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một tác phẩm thành công và gây nhiều ấn tượng trong lòng đọc giả của ông.

Tác phẩm được ra đời vào năm 1983, đó là khoảng thời kì sau ngày dân tộc thống nhất, cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi. Hai miền Năm Bắc sum họp, cả nước kết đoàn cùng nhau đứng lên dựng xây đời mới để có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Song, đây cũng là thời khắc nhưng mà những hậu quả do chiến tranh để lại vẫn còn rất lớn, nhiều thử thách đặt ra trong đời sống của nhân dân, đặc trưng là cái nghèo, cái đói.

Mở đầu tác phẩm là hình ảnh một người nghệ sĩ Phùng bắt gặp được cảnh “đắt trời cho” vào một buổi sớm mai. Từ xa xa, trong từng làn sương mờ ảo, huyền diệu, bóng một con thuyền nhấp nhoáng tiến vào bờ, trong khoảnh khắc đó, ánh mặt trời rạng đông mang màu hồng nhạt đang chiếu vào con thuyền tạo nên vẻ toàn bích. Trong con mắt của người nghệ sĩ khát khao đi tìm kiếm cái đẹp lúc đó thật hạnh phúc lúc được ngắm nhìn một vẻ đẹp “xưa nay chưa từng có”. Cảnh sắc tự nhiên hữu tình, hài hoà trong vẻ đẹp lao động của người ngư phủ, cả sắc màu, ánh sáng, đường nét đều hoàn mỹ. Trước bức tranh tuyệt đẹp đó, người nghệ sĩ đã vô cùng rung động, vô cùng xúc cảm và vẫn ko quên nhiệm vụ của mình, bấm máy ảnh liên tục ghi lại khoảnh khắc đó. Đây là một bức tranh đẹp nhưng mà tạo hóa đã tặng thưởng, những ko phải lúc nào cũng có thể bắt gặp được, một người nghệ sĩ như Phùng phải mải miết nhưng mà tìm kiếm, phải đi nhiều nơi, tới nhiều chỗ, phải lao động nghiêm túc trên hành trình đi tìm cái đẹp đó mới có thể gặp mặt và tạo ra thành phầm đáng tự hào.

Thú vui chưa được bao lâu thì Phùng lại đón nhận một sự thực sững sờ đằng sau bức ảnh đó. Trước mắt người nghệ sĩ xuất hiện một người phụ nữ ko mấy xinh đẹp, da mặt thì bị rỗ, khuôn mặt cúi xuống, bước từng bước đi trong vẻ cam chịu. Đi theo sau là một người đàn ông cao to, vẻ mặt tức giận, rất hùng hổ, mũi đỏ gay. Người đàn ông đó dáng những trận đòn túi bụi bằng chiếc thắt lưng trên tay ông ta vào người phụ nữ. Lúc đó, người phụ nữ kia vẫn ko nói một lời, lẳng lặng chịu đòn roi. Phùng sững sờ, há hốc mồm nhìn trong ngạc nhiên, trái tim lúc đó như ” chết lặng”. Phùng lúc này mới nhìn thấy rằng hiện thực tàn nhẫn hơn ta tưởng, đằng sau cái đẹp nhưng mà mới mấy phút trước đây Phùng còn ko ngớt lời ngợi khen là cả một câu chuyện thương tâm về bạo lực gia đình. Cuộc sống vốn chẳng phải hoàn mỹ như người nào đó vẫn tưởng, trong cái tốt còn cả những cái xấu, đúng – sai không thể rành mạch. Cho nên, đừng vội vã nhìn vẻ hình thức nhưng mà thẩm định, hãy đi sâu, hiểu kỹ để thấy được những mảng màu không giống nhau trong đời sống.

Ko thể cầm lòng trước hành động tàn nhẫn và sai trái đó, Phùng đã vội chạy tới cần ngăn. Bất bình trước cảnh bạo lực tàn nhẫn, mong muốn được tương trợ người phụ nữ giải thoát khỏi cuộc sống như địa ngục, vì vậy dù đã hoàn thành xong nhiệm vụ được giao, Phùng vẫn quyết định ở lại để cùng Đẩu tương trợ người phụ nữ.

Tại tòa án huyện, người phụ nữ khốn khổ trạc vào tuổi bốn mươi kia xuất hiện trong vẻ bối rối và sợ hãi. Chị ta ngồi nơi mép ghế, xa lạ với mọi thứ vì vốn người phụ nữ đó chỉ quen với cảnh sông nước, thuyền chài. Người phụ nữ đó lặng lẽ, vẻ mặt đầy bình yên như chưa hề có chuyện gì xảy ra trước đó, có nhẽ, nêu ko có cuộc gặp mặt này, chẳng người nào có thể biết hết vẻ đẹp trong con người đó.

Chị vốn là con của một gia đình có điều kiện ở phố, ngày xưa vì một trận đậu mùa nhưng mà để lại trên khuôn mặt chị những vết rỗ xấu xí. Từ lúc lấy người đàn ông hàng chài, cuộc sống nghèo khổ cứ mãi đeo bám. Trên con thuyền chật chội của sông nước, hai vợ chồng và chín mười người con bám víu lấy nhau trong khổ cực, túng quẫn. Chồng chị vốn là một người hiền lành ít nói nhưng cũng vì sự túng thiếu nhưng mà đâm ra cục kịch, đổi nết. Lúc nghe chánh án Đẩu khuyên chị bỏ người chồng tàn nhẫn đi. Chị ko hề chấp nhận. Điều nghịch lý là vì sao sống với một người đàn ông bạo lực như thế nhưng chị lại ko chịu bỏ chồng? Còn nguyên nhân gì sâu xa khác?

Lúc nghe người phụ nữ đó nói về chồng, về những lý giải thấu tình ta mới thấy hết được những suy nghĩ đầy tốt đẹp nơi chị. Chị là người hiểu cuộc sống của mình, hiểu lẽ đời và suy nghĩ đầy chín chắn, thâm thúy. Với chị, việc bỏ chồng là điều ko thể, bởi cuộc sống trên thuyền, ngày phổ biến thì còn gắng được nhưng những ngày mưa gió, bão giông nào thể thiếu bàn tay người đàn ông lèo lái. Thứ hai, mình chị ko thể nào đủ sức để nuôi chín mười đứa con thơ dại, cho chúng có ái ăn cái mặc. Chị có thể thiếu chồng nhưng con cái làm sao có thể vắng đi sự chăm sóc, lắng lo của người cha. Và thứ ba, chị luôn nhớ tới những phút giây hạnh phúc bên gia đình nhỏ, quây quần bên bữa cơm, dù ít ỏi nhưng đó là những khoảnh khắc nhưng mà chị trân trọng, giữ gìn, nó xoa dịu hết tất thảy những khổ đau, xót xa nhưng mà chị phải gánh chịu. Người phụ nữ tội nghiệp đó đâu có nghĩ gì tới cho mình, chị chỉ cần thấy con hạnh phúc, ấm êm, chị chỉ cần những phút giây bình yên giản đơn như thế.

Chị là người phụ nữ yêu con và cũng rất mực thương chồng. Dù người nào đó nói gì về chồng chị thì chị vẫn thấy được những ưu điểm nơi chồng. Chị sẵn sàng bao dung và thứ tha cho lỗi lầm của người đàn ông đó. Sâu thẳm nơi đáy lòng của người phụ nữ đó là tình thương con rộng lớn, chị hy sinh cả bản thân mình để đánh đổi cho con một gia đình trọn vẹn, chị sợ những trận đòn roi tàn nhẫn từ bố sẽ làm vấy bẩn tâm hồn non nớt của các con nên chị đã cầu xin người chồng mang mình lên bờ để đánh, gửi Phát về sống với ông ngoại. Chị là đại diện đẹp tươi của những người phụ nữ Việt Nam, mến thương, nhân hậu và khả năng, dù nhỏ nhỏ, dù nghèo khổ, lam lũ những ánh lên những vẻ đẹp của tâm hồn đầy đáng quý, đáng được ngợi ca.

Sâu phiên xử đó, Phùng đã vỡ vạc ra hơn nhiều điều trong cuộc sống và trong nghệ thuật. Đối với cuộc sống cần có cái nhìn đa chiều hơn, thâm thúy hơn. Đối với nghệ thuật muốn đạt tới sự chân chính phải phục vụ con người, phải gắn với hiện thực đời sống.

Bằng nghệ thuật xây dựng tình huống truyện lạ mắt, lối kể chuyện đầy bất thần, thu hút cùng hành văn chiêm nghiệm thâm thúy Nguyễn Minh Châu đã mang tới cho người thưởng thức những xúc cảm đầy mới mẻ nhưng mà ta chưa từng có được.

Bài văn mẫu 8

Nhà văn Nguyễn Minh Châu là một trong những tác giả nổi tiếng của làng văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Ông được coi là người “mở đường tài năng và tinh nhanh nhất”. Trước năm 1975, ông là một cây bút sử thi lãng mạn, viết nhiều về đề tài người lính.

Tuy nhiên, sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức, và triết lý nhân sinh. Ông khám phá con người trong cuộc đời mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằn tìm kiếm hạnh phúc, khám phá hạt ngọc ẩn dấu, khuất lấp trong mỗi con người. Tiêu biểu cho những tìm kiếm đề tài và trách nhiệm của người nghệ sĩ là tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa, in trong tập truyện cùng tên năm 1987.

Truyện ngắn được ra đời tháng 8/1983 được in trong tập truyện ngắn cùng tên, lúc trận đánh tranh vệ quốc của dân tộc qua đi. Non sông bước vào thời kì mới, thời kỳ độc lập thống nhất. Cuộc sống thời bình với muôn mặt của đời sống, đặt ra nhu cầu nhận thức lại về hiện thực và cuộc sống con người trước đây do hoàn cảnh của chiến tranh chưa được đặt ra

Là một tác phẩm giải quyết được nhu cầu đó, ”Chiếc thuyền ngoài xa” đã trở thành một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu và tiêu biểu cho cảm hứng đời tư thế sự, xu thế chung của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Truyện ngắn được phân thành ba phần. Phần một: từ đầu cho tới “lưới vó mất tích”. Ở phần này, tác giả đi sâu vào kể về hai phát hiện của nhân vật Phùng. Phần hai: tiếp theo tới “giữa phá” là câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ở toà án huyện. Và phần ba còn lại – tác giả nói về bức ảnh được chọn vào bộ lịch năm đó.

Tác phẩm mở đầu bằng một bức tranh tuyệt đẹp được người nghệ sĩ Phùng ghi lại vào một buổi sáng mờ sương ở một phà nước miền Trung. Phùng là nghệ sĩ nhiếp ảnh, được cấp trên ủy quyền chụp một bức ảnh chủ đề thuyền và biển để đăng trong bộ lịch năm đó.

Anh đã đi thực tiễn tại tại vùng biển miền Trung nơi trước kia đã từng tranh đấu và có người bạn ở đó. Lúc tới đây anh bắt gặp một bức tranh tuyệt đẹp đó là hình ảnh của thuyền và biển trong sương sớm. Đây cũng chính là tình huống lạ mắt của truyện qua đó ta thấy được nhiều điều trong cuộc sống này. Nhưng sau bức tranh đó Phùng lại có phát hiện mới.

Trước tiên, truyện ngắn này có một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Tình huống là vấn đề then chốt đối với truyện ngắn. Nhà văn tìm được tình huống lạ mắt sẽ khiến độc giả cuốn hút theo câu chuyện. Tình huống chính là tình thế xảy ra câu truyện, lúc nhân vật ở trong tình thế đó sẽ bộc lộ rõ nhất thực chất, tính cách, phẩm chất của con người. Tình thế cũng có thể là bước ngoặt làm thay đổi số phận, nhận thức hoặc có lúc bộc lộ ra những then chốt sâu thẳm tiềm tàng trong truyện.

Tình huống truyện của ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ là tình huống nhận thức, khám phá. Đây là một tình huống bất thần và đầy nghịch lý. Tình huống của truyện được trình bày qua hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng. Tình huống đã giúp Phùng nhìn thấy được nhiều điều về cuộc sống, con người và nghệ thuật. Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều tranh chấp, bất thần và đầy nghịch lý. Cần tới gần cuộc sống để khám phá sự thực bên trong và chiều sâu thực chất. Cần có cái nhìn đa diện nhiều chiều để hiểu rõ bên trong số phận và tâm hồn con người.

Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa. Phát hiện thứ nhất của nghệ sĩ Phùng là quang cảnh tự nhiên hoàn mĩ, đẹp thơ mộng. Người nghệ sĩ phát xuất hiện một vẻ đẹp trên mặt biển mờ sương. Đó là cảnh một chiếc thuyền trong buổi sớm mai đang dần tiến vào bờ Cảnh tượng làm cho người nghệ sĩ cảm thấy may mắn và hạnh phúc lúc được chứng kiến một bức tranh tuyệt vời tới tương tự. Nó giống như “một bức tranh mực tàu của một họa sĩ thời cổ”. “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe …chiếu vào”. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em đang dần tiến vào bờ.

Toàn thể quang cảnh từ đường nét tới màu sắc ánh sáng đều hài hòa với nhau làm nên một vẻ đẹp toàn bích. Tác giả gọi đó là cảnh “đắt” trời cho, vẻ đẹp nhưng mà trong cuộc đời diễm phúc lắm may ra bắt gặp được một lần. Nghệ sĩ Phùng tự nhìn thấy rằng cái đẹp chính là đạo đức. Trước bức tranh mực tàu đó Phùng cảm thấy bối rối trong tim anh như có cái gì đang bóp chặt lấy. Đó là khoảnh khắc trong ngần của cuộc đời.

Người nghệ sĩ cảm thấy tràn trề niềm hạnh phúc, anh thấy được xúc cảm trong ngần của tâm hồn, cảm thu được chân- thiện -mĩ của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc trở thành trong trẻo và thanh khiết. Thông qua xúc cảm của nhân vật Phùng, tác giả đưa ra quan niệm về cái đẹp. Cái đẹp phải có tác dụng thanh lọc tâm hồn, hướng con người tới cái chân-thiện-mĩ, cái đẹp là đạo đức.

Thế nhưng cảnh càng đẹp bao nhiêu thì thực tiễn cuộc sống lại đen tối bấy nhiêu. Đó chính là phát hiện thứ hai của Phùng trước quang cảnh tuyệt vời đó. Hiện thực nghiệt ngã của con người với số phận xấu số của những con người nơi đây đặc trưng là người phụ nữ hàng chài hiện lên. Bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ đó là người phụ nữ xấu xí và người đàn ông hung tợn, cặp vợ chồng hiện thân cho sự lam lũ đói khổ.

Chính khuôn mặt nét người của họ đã nói lên phần nào cái cuộc sống khổ cực nhưng mà họ phải chịu. Người vợ “trạc ngoài 40”, “mặt rỗ”, “thân hình cao lớn thô kệch”, “lưng áo bạc phếch”, “gương mặt lộ rõ sự mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới” … dường như bao nhiêu sương gió nắng mưa của đất trời đã chiếu thẳng vào người phụ nữ đó vậy. Còn người đàn ông thì cũng chẳng hơn gì: “có tấm lưng rộng”, đi chân chữ bát khuôn mặt “độc, dữ”. Cả hai người đều là hiện thân của sự nhọc nhằn, nghèo túng của người dân hàng chài.

Một cảnh tượng diễn ra làm cho nghệ sĩ Phùng ko thể nào tin vào mắt mình và cái cảnh đẹp kia bỗng chốc trở thành một hình ảnh vô cùng thậm tệ. Hai con người khổ sở đó đi vào phía bãi xe tăng hỏng và thật bất thần trước cảnh tượng đó: “Lão đàn ông tức tốc trở thành hùng hổ,mặt đỏ gay,lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng … lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật túi bụi vào người phụ nữ,lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két..”.

Trong “chiếc thuyền ngoài xa”, một sự thực còn trớ trêu,đắng cay nữa: Cha con lão làng chài coi nhau như quân thù “Thằng nhỏ chạy một mạch,sự tức giận căng thẳng…tức tốc nhảy xổ vào cái lão đàn ông… liền rướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngực lão đàn ông”. Người nghệ sĩ Phùng như đắng cay nhận thấy những cái ngang trái, thảm kịch trong gia đình thuyền chài kia đã là thứ thuốc rửa quái gở làm những thước phim huyền diệu của cái máy ảnh nhưng mà anh dày công thông minh nghệ thuật bổng hiện hình một sự thực cuộc sống xót xa.

Tấm ảnh về chiếc thuyền thì rất đẹp, nhưng cuộc sống thực thụ của gia đình dân chài trên chiếc thuyền đó chẳng có gì là đẹp. Sự nghịch lí đó đặt ra vấn đề đối với người nghệ sĩ về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. “Nghệ thuật ko nên là ánh trăng lừa dối” (Nam Cao). Những giọt nước mắt của người phụ nữ hàng chài nhỏ xuống lấp đầy những vết rỗ nhằng nhịt kia. Một cảnh tượng nghiệt ngã đối lập với cái cảnh đẹp như ngư phủ của con thuyền.

Với hai phát hiện đó Phùng chợt nhìn thấy rằng cuộc đời ko đơn giản một chiều nhưng mà chứa nhiều nghịch lý ngang trái, tranh chấp. Cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập, đẹp và xấu thiện và ác. Ở đây nhà văn khẳng định đừng nhầm lẫn hiện tượng với thực chất, hình thức bên ngoài với nội dung bên trong. Lúc nhìn nhận thẩm định cuộc đời thì phải có cái nhìn đa chiều nhiều phía.

Nếu truyện ngắn chỉ ngừng lại ở đây vững chắc sẽ ko đủ sức hút có thể để lại dư vang trong lòng người đọc. Chính vì thế nhưng mà những tâm tình của người phụ nữ hàng chài tại tòa án huyện được viết ra. Sau lúc chứng kiến cảnh bạo hành man rợ bên chiếc xe tăng hỏng, Phùng đã nói với chánh án Đẩu từng là chiến hữu của anh để nhờ tương trợ.Phùng và Đẩu đều có ý tốt mong cho người phụ nữ đó thoát khỏi người chồng vũ phu.

Chính vì vậy người phụ nữ hàng chài đã được chánh án Đẩu mời tới tòa án huyện và giải pháp được đưa ra là li hôn với chồng. Người phụ nữ hàng chài tới tòa án huyện thuở đầu chị tỏ ra rất sợ hãi khép nép sau lúc nghe những phân tích và sự tương trợ của Đẩu thì chị bỗng tĩnh tâm và thay đổi cách xưng hô ko còn khép nép nữa nhưng mà nói ra những tâm tình những suy nghĩ của bản thân mình. Những lời tâm tình của chị đã khiến người đọc cũng phải ngỡ ngàng. Vẻ đẹp tâm hồn ẩn sâu bởi cái vẻ ngoài xấu xí, của người phụ nữ đó đã khiến chánh án Đẩu và nhân vật Phùng nhìn thấy được nhiều điều.

Người phụ nữ kể lại cuộc đời mình rằng: Trước kia bà cũng là một người con nhà khá giả, nhưng sau một trận thủy đậu làm cho bà dỗ hết mặt ko người nào thèm lấy bà. Lúc đó ông chồng của bà lại là người làm vườn. Bố mẹ mất đi người đàn ông đó đã cứu vớt cuộc đời của bà chính vì thế nhưng mà bà bị đánh đập nhưng cũng ko nỡ bỏ người chồng đồng thời cũng là ân nhân của mình. Hiện giờ cuộc sống của bà khổ về cả vật chất lẫn ý thức.

Gia đình bà sống cùng nhau trên một con thuyền nhỏ. Con thuyền đó vừa là phương tiện kiếm sống lại cũng là ngôi nhà che nắng che mưa. Bà thường xuyên bị đánh đập, ba ngày một trận nhẹ năm ngày một trận nặng. Thế nhưng bà ko hề chống lại chồng mình, cam chịu, nhẫn nhục, bà coi một việc bị đánh là một chuyện đương nhiên, thậm chí sợ các con nhìn thấy bà xin chồng đánh lúc vào bờ.

Lúc nghe những lời khuyên của Đẩu và Phùng, biết lòng tốt của họ nhưng bà nhất quyết ko bỏ chồng vì người chồng là chỗ dựa ý thức lớn nhất của gia đình nhất là lúc phong ba bão táp. Người phụ nữ cần chồng vì còn phải nuôi những đứa con kia. Và hơn nữa trên thuyền cũng có những lúc gia đình hạnh phúc vui vẻ. Người phụ nữ chắt chiu những hạnh phúc nhỏ nhoi đời thường lúc nhìn thấy các con được ăn no.

Thị nhận lỗi, cho rằng đẻ nhiều con là cái tội của mình. Trong suy nghĩ của Phùng, Đẩu và thằng Phác người đàn ông kia là kẻ thô lỗ, độc ác, man rợ đáng lên án. Nhưng với người vợ thấu hiểu và thông cảm, người đàn ông đó cũng chỉ là nạn nhân, hắn trước kia hiền lành lắm, cũng vì cuộc sống nghèo khổ quá nên mới tương tự. Từ đó cho thấy người phụ nữ hàng chài tuy là một người phụ nữ ko học hành, xấu xí nhưng lại có một trái tim nhân hậu tiêu biểu cho nét đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt nam. Thị là người chấp nhận hi sinh để sống cho các con, một người vị tha và thâm thúy lẽ đời.

Trước những lẽ đó thoạt đầu Đẩu và Phùng nghiêm nghị thấy bất bình nhưng về sau thì như vỡ vạc ra nhiều điều.Phùng từng là người lính tranh đấu giải phóng miền Nam khỏi nanh vuốt quân xâm lược nhưng lại ko thể nào giải phóng được số phận của người phụ nữ xấu số. Qua câu chuyện của người phụ nữ, Phùng càng thấm thía: ko thể đơn giản trong cái nhìn về cuộc đời và con người.

Cuộc sống này ko chỉ sống cho riêng mình hay nó vốn là cái mình nhìn thấy trên bề nổi nhưng mà nó là phần chìm bên trong câu chuyện kia. Vẻ đẹp của người phụ nữ hàng chài đã mang lại cho người đọc một thông điệp, một triết lý. Đó là phải nhìn mọi việc một cách toàn diện. Đó mới là cái trị giá thực thụ của cuộc sống này. Từ một người phụ nữ nhút nhát sợ hãi người phụ nữ trở thành thâm thúy làm cho hai người đành phải để người phụ nữ đó về với gia đình mình.

Câu chuyện kết thúc lúc bức ảnh tuyệt bích được chọn in trong tấm lịch năm đó và bức tranh còn được treo mãi trong những gia đình sành nghệ thuật. Điều này khẳng định trị giá nghệ thuật của bức tranh. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài đã đi sâu vào tiềm thức của Phùng như một trải nghiệm nhưng mà mỗi lúc nhìn vào bức ảnh anh lại nhớ tới nó. Với anh, lúc đứng trước bức ảnh đen trắng lại thấy một màu hồng trong buổi sớm sớm mai và nhìn kĩ hơn nữa lại thấy bước ra từ trong tranh là người phụ nữ hàng chài lam lũ.

Tương tự nếu hiểu bức tranh thuyền và biển kia là hình ảnh của nghệ thuật và người phụ nữ hàng chài bước ra từ trong tranh là hình ảnh của cuộc đời thì Nghệ thuật và cuộc đời phải gắn liền với nhau. Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống thì cũng phải gắn liền với cuộc sống. Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa.

Với cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về cuộc đời, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện (nhân vật Phùng), “Chiếc thuyền ngoài xa” đã để lại ấn tượng sâu đậm. Thành công của Nguyễn Minh Châu là đã mang lại cho người đọc một tác phẩm đầy tính triết lý và chiêm nghiệm về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật. Những triết lý luôn đúng với mọi thời đại.

Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn trước hết của thời kì đổi mới đã đi sâu khám phá sự thực đời sống, dũng cảm trình bày những góc khuất của cuộc đời ngay trong cơ chế xã hội tốt đẹp của chúng ta. Đúng như lời của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã nói: “Nhà văn ko có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới thực chất con người vào các tầng sâu lịch sử”.

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” trình bày một bài học đúng mực về cách nhìn nhận cuộc sống và con người: Mỗi người trong cõi đời,nhất là người nghệ sĩ,ko thể đơn giản,sơ lược lúc nhìn nhận cuộc sống và con người. Cần một cách nhìn nhiều chủng loại nhiều chiều, phát xuất hiện thực chất thật sau vẻ đẹp bên ngoài của hiện tượng. Đồng thời tác phẩm in đậm phong cách tự sự – triết lí của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

Bài văn mẫu 9

Nguyễn Minh Châu là một nhà văn lớn trong nền văn học hiện đại Việt Nam. Hành trình sáng tác của ông được chia ra làm hai thời đoạn rõ rệt. Trước thập kỉ 1980, ông là ngòi bút sử thi có thiên hướng trữ tình lãng mạn. Từ đầu thập kỉ 1980 cho tới lúc mất, cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh đã trở thành mạch nguồn văn học dồi dào trong ông.

Và “Chiếc thuyền ngoài xa” chính là một tác phẩm văn học nổi tiếng thuộc thời đoạn thứ hai, là đại diện tiêu biểu cho hành trình thông minh nghệ thuật lấy với tâm điểm là con người trong công cuộc mưu sinh, trong quá trình nhọc nhằn đi tìm hạnh phúc.

“Chiếc thuyền ngoài xa” kể về tình huống của nghệ sĩ Phùng lúc anh đi tìm kiếm ngoại cảnh để chụp những bức ảnh đẹp ở một bãi biển miền Trung. Ở đây anh đã phát hiện một cảnh “đắt” trời cho nhưng mà có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ thấy. Nhưng đằng sau bức ảnh tự nhiên lãng mạn được phủ bởi lớp sương mù trắng có pha màu hồng là một sự thực nghiệt ngã về cuộc sống của một gia đình hàng chài.

Cảnh nghèo đói và bạo hành gia đình diễn ra ngay trước mắt. Hóa ra, cái đẹp của nghệ thuật ko hề trùng khít với cái đẹp của cuộc sống. Trong buổi tòa ở huyện, nhiếp ảnh Phùng đã chứng kiến câu chuyện đầy cảm động của người phụ nữ hàng chài hôm trước và cũng thông qua người phụ nữ này, anh khởi đầu ngộ và vỡ vạc ra nhiều điều trong cuộc sống.

Tác phẩm được mở ra bằng hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng. Phát hiện thứ nhất là về nghệ thuật, sau một tuần “phục kích” ở bãi biển, Phùng cũng đã tìm được cho mình một cảnh “đắt” trời cho. Bức tranh tự nhiên tuyệt đẹp và thoáng đãng xuất hiện trước mắt, thu trọn cả tâm hồn anh “trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”, “toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở thành bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”…

Phùng đã ko ngần ngại gì nữa nhưng mà bấm “liên thanh” như muốn đem tất cả những vẻ đẹp kia đặt trọn vào ống kính của mình. Cái đẹp bên ngoài của sự vật đã làm cho người nghệ sĩ kia ngơ ngẩn tức thời. Phát hiện thứ hai là về cuộc đời, ẩn giấu đằng sau vẻ đẹp nghệ thuật là sự thực đầy nghịch lí, xót xa. Phía sau bức tranh tự nhiên tươi đẹp là bức tranh hiện thực đầy khắc nghiệt, lem lấm những bước đường mưu sinh của con người.

Đó là người vợ xấu xí, thô kệch, mỏi mệt và cam chịu. Đó là người chồng bạo hành, xem việc trút xuống vợ mình những cơn tức giận bằng chiếc thắt lưng quật túi bụi xuống lưng là niềm xả stress “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Ẩn đằng sau cái đẹp toàn bích lại là sự tàn nhẫn khôn xiết. Tất cả hiện thực cuộc sống phơi bày trước mắt Phùng vô cùng bất thần, trớ trêu, quái ác.

Nguyễn Minh Châu ngay từ đầu cũng đã khôn khéo đan cài điều đó vào nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa” – cái tên dễ liên tưởng tới một cái tên khác: “ngoài xa” – “vào gần”. Ngoài xa, chiếc thuyền là một biểu tượng của cái đẹp, của sự toàn bích, của khát khao thu trọn từng khoảnh khắc lãng mạn, nên thơ đó bằng sự xúc động của một nghệ sĩ nhiếp ảnh.

Vào gần, đó là bức tranh cuộc sống vô cùng khắc nghiệt, gai góc và phức tạp khôn xiết, nó đã được bao phủ bởi lớp sương hồng mờ ảo nhưng mà nếu ko chịu thương chịu khó vén mở, tất cả đều bị gạt gẫm. Phùng ngạc nhiên trước hoàn cảnh đó, thuở đầu “cứ đứng há hộc mồm ra nhưng mà nhìn”, sau đó đã “vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới”.

Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng đã mang tới ý nghĩa thâm thúy cho tác phẩm, có ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống. Trước hết, đó mối quan hệ giữa nghệ thuật với cuộc đời. Thẩm định sự vật nếu chỉ ngừng lại ở vẻ đẹp, vẻ thu hút bên ngoài tức là bỏ qua chiều kích, ý nghĩa của bề sâu, là thoát li thực tại. Ta thấy, tiếp cận hiện thực ở khoảng cách “ngoài xa” khó lòng thấm nhuần được những câu chuyện đằng sau bức tranh phong cảnh lúc “vào gần”. Cũng cùng là một nhân vật, nhưng cách tiếp cận, thái độ tiếp cận không giống nhau sẽ dẫn những muôn hình vạn trạng cuộc sống.

Câu chuyện người phụ nữ ở tòa án huyện cũng là một nội dung quan trọng để mở ra những bài học thâm thúy cho người đọc. Số phận con người dần dần được trình bày qua lời thoại của các nhân vật, từ đó mở ra chiều sâu triết lí cho tác phẩm. Qua lời kể của người phụ nữ, Phùng dần có sự vỡ vạc trong nhận thức, dần nhìn thấy sự đa chiều, phức tạp trong mỗi con người, mỗi hoàn cảnh.

Được tòa mời lên khắc phục việc gia đình, người phụ nữ đã có mặt nơi tòa án, nơi làm việc của Đẩu – bạn thân của Phùng. Ban sơ, người phụ nữ có vẻ bối rối, đầy sợ sệt, xưng là “con” và gọi Đẩu là “quý tòa”. Sau đó, chị đột ngột đổi sang xưng “chị”, gọi Phùng và Đẩu là “các chú”. Sự xưng hô đó có một ý nghĩa đặc trưng, từ một người phụ nữ nhỏ nhỏ, cam chịu đã trở thành một người thầy, một vị quan tòa chỉ dạy Phùng và Đẩu cách nhìn đời, nhìn cuộc sống.

Ta thấy, dù chịu cảnh “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, từ đầu tới cuối, người phụ nữ vẫn ko chấp nhận từ bỏ chồng, dù cho Phùng và Đẩu có tốn bao nhiêu lời khuyên răn. Cuộc đời của chị là trải dài của những xấu số, chị ko chỉ sống cho riêng mình, nhưng mà còn vì chồng, vì con. Chị tự trách cảnh nghèo khổ kia là do mình đẻ nhiều quá và thông cảm, thấu hiểu cho người chồng “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”.

Chị hi sinh cả đời mình để sống cho con “phụ nữ chúng tôi phải sống cho con chú ko thể sống cho mình như ở trên đất được”. Chị trân trọng, chắt chiu từng hạnh phúc nhỏ nhoi “vui nhất là nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”. Từ đó, ta thấy, hình ảnh người phụ nữ ko thể chỉ nhìn ngắm đơn giản bên ngoài, ko phải chỉ là người phụ nữ cam chịu, là nạn nhân của bạo hành, là người sinh ra với những đau thương như số mệnh an bài nhưng mà còn là đại diện cho sự nhẫn nhục của người mẹ, người vợ; là đại diện cho tình thương và trách nhiệm với con, với chồng, với gia đình.

Bức ảnh của nhiếp ảnh Phùng chính là kết tinh của một quá trình thăm dò, khám phá hiện thực cuộc sống một cách nhiều chủng loại, nhiều chiều “tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ nhìn thấy từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người phụ nữ bước ra khỏi ảnh”. Vẫn là hình ảnh “tấm lưng bạc phếch có miếng vá”, hình ảnh người phụ nữ trong bức ảnh của Phùng đã để lại những dư ba trong lòng người đọc mãi về sau.

Về nghệ thuật, trước nhất Nguyễn Minh Châu đã thành công trong việc xây dựng tình tiết. Đó là cách tạo tình huống mang tính chất khám phá, phát hiện về đời sống, đặc trưng là thông qua hình ảnh người nghệ sĩ Phùng. Ban sơ, Phùng nhìn đời bằng con mắt của người nghệ sĩ. Sau đó, qua những biến cố, những sự kiện, nhận thức và cách nhìn nhận đã có sự lay động, từ thơ mộng sang hiện thực, hiểu sâu hơn về người phụ nữ, về chị em thằng Phác…

Ngoài ra, cách gọi tên phiếm định “người phụ nữ hàng chài” như một cách gọi chung, nêu lên một số phận chung của những con người nhọc nhằn trong công cuộc mưu sinh. Cách mô tả, xây dựng hệ thống tiếng nói thích hợp với những đặc điểm tính của nhân vật. Lão đàn ông hiện lên với dáng hình thô bỉ, tàn nhẫn qua tiếng nói hung bạo, tục tĩu. Người phụ nữ thô kệch, xấu xí, xấu số kia được dựng lên bằng sự dịu dàng, mến thương con và sự thấu hiểu lẽ đời…

Qua tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”, chúng ta có thể hiểu vì sao Nguyễn Minh Châu được thẩm định là “thuộc trong số những nhà văn mở đường cho tinh nhanh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay”. Thông qua các nhân vật trong truyện, nhà văn đã cho ta thấy hành trình khám phá sự thực đời sống ở phương diện đạo đức thế sự với việc đặt con người, cách nhìn con người lên làm trung tâm của thông minh văn học, nghệ thuật.

Bài văn mẫu 10

Tác phẩm của Nguyễn Minh Châu được thẩm định mang tính chất tự sự và triết lí. Mỗi tác phẩm ông viết lên luôn nhằm khám phá, phát xuất hiện muôn vàn vẻ đẹp của cuộc sống. Chiếc thuyền ngoài xa là một trong những tác phẩm xuất sắc của họ, được viết năm 1983, khắc họa cái lãng mạn của nghệ thuật và sự trần truồng của hiện thực đời thường.

Thu được yêu cầu của thủ trường, Phùng đã mang máy ảnh về vùng chiến trường cũ, chụp một bức tranh tuyệt tác để hoàn thành bộ lịch năm nay. Và trong lần đó người nghệ sĩ đã chiêm nghiệm được biết bao chuyện, biết bao điều trong cuộc sống đầy những toan lo, vất vả này.

Sau những ngày chật vật, quả thực hôm đó người nghệ sĩ Phùng đã gặp vận may hiếm có, cảnh đẹp trời cho hiện ngay trước mặt Phùng. Anh ko chần chừ, vội vã lôi máy ra tác nghiệp, quang cảnh trước mắt xuất hiện vô cùng thần kì: “thuyền in một nét mơ hồn lòe nhòe vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Và bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. tất cả quang cảnh đó nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi…”. Đây quả là bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ. Trái tim anh dường như bị bóp nghẹn, bối rối ko nói thành lời trước cái đẹp của tự nhiên, tạo hóa. Lúc bấy giờ anh mới cảm thấm được “cái đẹp chính là đạo đức”. Cái đẹp và nghệ thuật đã thanh lọc tâm hồn con người, giúp tâm hồn con người ta trở thành thánh thiện hơn. Nhưng chúng ta cũng cần chú ý tới một cụ thể, đó là vị trí lúc Phùng chụp ảnh vẫn còn ngổn ngang những tàn tích của chiến tranh để lại. Có phải chỉ vì đôi mắt thi vị hóa lãng mạn hóa của một người nghệ sĩ mới khiến Phùng cảm thu được quang cảnh “trời ban kia”. Đồng thời, cũng chính bởi vậy, sau này lúc phát xuất hiện sự thực Phùng đã hụt hẫng biết nhường nào.

Đằng sau bức tranh toàn bích kia lại là một hiện thức làm người ta nhói lòng. Trong cảnh thanh u là tiếng gầm gừ, đầy phẫn nộ “cứ ngồi nguyên đây, động đậy tao giết thịt cả mày đi hiện thời” rồi hình ảnh người phụ nữ dần dần lộ diện, to lớn, thô kệch đi sau người đàn ông hung tàn, độc dữ. Những gì xảy ra sau đó làm cho Phùng quá đỗi bất thần và choáng váng. Người đàn ông rút chiếc thắt lưng, vừa quất túi bụi vào người phụ nữ. Nhưng kì lạ thay người phụ nữ đó ko hề kêu than lấy một tiếng, Điều đó làm Phùng “há mồm nhưng mà nhìn” vô cùng “ngạc nhiên”. Sau nỗi ngạc nhiên, Phùng vứt chiếc máy ảnh xuống vội vã can ngăn. Thì chính lúc này, một cái bóng nhỏ con lao vụt tới, nhắm thẳng vào người đàn ông.

Người mẹ tội nghiệp, gọi tên đứa con “ôm chầm lấy thằng nhỏ, rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để rồi lại ôm chầm lấy…”, khiến người đọc ko khỏi xót thương, xúc động. Tất cả những hình ảnh đó làm Phùng sững sờ, đớn đau. Rất nhanh gia đình nọ rời đi, quang cảnh trở về cảnh thanh u như nó vốn có. Với Phùng đây có nhẽ là một chuyến đi nhiều ý nghĩa: “chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì trần truồng, ở ngay trước mắt”. Phùng đớn đau vì trước nay cái nhìn của mình quá giản đơn, xuôi chiều, nhưng mà hiện thực cuộc sống lại vô cùng đa đoan, phức tạp.

Lần tiếp theo Phùng và người phụ nữ hàng chài gặp lại nhau chính là ở trụ sở tòa án huyện. Và lần này cả Phùng và Đầu đều có những chiêm nghiệm riêng cho mình về con người và cuộc đời. Người phụ nữ lúc này ngồi sâu nơi góc tường, cố thu mình lại, dáng vẻ vô cùng sợ sệt. Có nhẽ đây là lần trước hết người phụ nữ này tới cơ quan công quyền của nhà nước. Mụ phủ phục, lạy lấy lạy để vô cùng đáng thương: “con lấy quý tòa” “quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt bỏ nó”. Vì sao vậy? Vì sao mụ lại xin tha cho một kẻ độc ác, nhẫn tâm đánh ba ngày một trận nhẹ, bảy ngày một trận nặng. Nào Phùng và Đẩu có thể hiểu được. Sau những bỡ ngỡ thuở đầu, người phụ nữ có vẻ đã quen hơn, chị tâm tình về cuộc đời mình, về việc ko người nào lấy, tâm tình về người chồng hiện nay: “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”. Rồi bà lí hương nguyên nhân vì sao chồng mình lại sinh ra tính tương tự. Bởi vì cảnh nghèo, bởi vì khổ quá, nên đàn ông trên thuyền chỉ biết hoặc uống rượu, hoặc đánh vợ mỗi lúc cảm thấy khổ quá. Bởi, trên vai người đàn ông đó phải gánh vác biết bao trách nhiệm, nhất là những lúc biển động: “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn, cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở trên đất được…”. Đó là lí do vì sao dù bị chồng đánh chị vẫn cam tâm tự nguyện, vẫn xin tha cho hắn. Bởi ngoài những lúc bị đánh đập qua, cuộc sống hòa thuận, nhìn đám con được ăn no chị cũng cảm thấy vô cùng vui long,…

Chỉ qua những lời san sẻ hết sức ngắn gọn của chị ta có thể thấu hiểu được nỗi thống khổ, sự cam chịu, nhẫn nhục trong người phụ nữ này. Tình mẫu tử thiêng liêng đã khiến chị sẵn sàng hi sinh mọi thứ để con được sống, được ăn no. Đồng thời cũng giúp ta thêm hiểu căn nguyên của tình trạng bạo lực trong những gia đình nghèo khổ.

Quả thực qua câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ta lại càng thấy rõ hơn ko chỉ thể thẩm định một con người, một sự việc qua vẻ hình thức của nó. Sự việc, con người vốn nông sâu khôn lường, nếu ko truy nguyên, ko lắng lòng để nghe thì cả đời này chúng ta chỉ là những kẻ nông cạn, đi thẩm định mọi chuyện bằng con mắt thờ ơ.

Tạo nên sức thu hút cho tác phẩm này phải kể tới nghệ thuật tạo dựng tình huống bất thần, thu hút. Nhà nhiếp ảnh phát hiện khoảnh khắc trời cho, nhưng đằng sau đó lại là cảnh bạo lực tàn nhẫn. Cho người phụ nữ tới để nói chuyện, để phân tích lí giải nhưng nào ngờ chính Phùng và Đẩu lại được người phụ nữ tưởng như thô kệch đó làm cho “sáng mắt”. Giúp họ hiểu hơn những vòng vèo, uẩn khúc trong cuộc đời, từ đó có những nhận xét thẩm định đứng đắn trước bất kỳ sự việc, hiện tượng nào.

Với tình huống truyện rực rỡ, chân thực Chiếc thuyền ngoài xa mang trị giá nhân đạo và nhân văn thâm thúy. Cuộc đời này gồm cả rồng phượng, gồm cả đúng sai, tốt xấu. Bởi vậy lúc thẩm định bất kỳ điều gì cũng ko nên nông cạn. Cuộc sống này vô cùng phức tạp, để hiểu nó cần phải soi ngắm từ nhiều phía, nhiều khía cạnh. Bài học cho Phùng và Đầu cũng chính là những gì Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm tới các thế hệ độc giả.

Bài văn mẫu 11

Với Nguyễn Minh Châu nhà văn tồn tại ở đời là để nâng giấc cho những con người cùng đường, tuyệt lộ, những người bị cái ác và sự xui rủi dồn tới chân tường vô vọng, để bênh vực cho những con người ko có người nào bênh vực. Niềm khát khao bênh vực, bảo vệ những con người bị giày đạp, đày đọa hắt hủi như thế cùng với tấm lòng thiết tha truy tìm những vẻ đẹp tiềm tàng sâu tận đáy tâm hồn của mỗi con người, đã trở thành nguồn sáng giúp Nguyễn Minh Châu viết nên tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa, một trong những tác phẩm tuyệt tác của nền văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Tác phẩm chứa đựng những trị giá nhân văn, những triết lý thâm thúy về đời người bằng ánh nhìn đa diện nhiều chiều của tác giả, về mối liên quan chỉ cách nhau một ranh giới thật mỏng manh là hiện thực cuộc đời và nghệ thuật.

Nguyễn Minh Châu nổi tiếng với nhiều tác phẩm như Bến quê, Chiếc thuyền ngoài xa, Cỏ lau,… nhà văn Nguyễn Trung Thành từng ngợi ca “Nguyễn Minh Châu thuộc vào trong số những nhà văn mở đường tinh nhanh và tài năng” nhất của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Suốt cuộc đời cầm bút, ông luôn trằn trọc, tìm tòi cái hạt ngọc quý vẫn ẩn giấu trong tâm hồn của mỗi con người phổ biến nhất. Chiếc thuyền ngoài xa ra đời tháng 8/1983, in trong tập Bến quê (1985), sau trở thành nhan đề chung cho tập Chiếc thuyền ngoài xa. Tác phẩm là câu chuyện về chuyến công việc xa của một nhiếp ảnh tên Phùng, sau chuyến công việc đó anh đã nhìn thấy những quan niệm mới mẻ về nghệ thuật, về cái đẹp và về đời người đầy những vết nhôm nhoam, sần sùi.

Chiếc thuyền ngoài xa khởi đầu bằng một tình tiết lạ mắt và bất thần, nếu nói mạch xúc cảm và cấu tứ là cái để người ta vịn vào tìm hiểu nội dung của một văn bản thơ, thì tình huống truyện chính là một khởi điểm vững chắc để khai thác, tìm tòi những cái rực rỡ của một tác phẩm văn xuôi. Đó là những sự kiện trái ngang, bất thần, khác thường để mở ra một câu chuyện dài ở phía sau, nhưng mà theo như ý của Nguyễn Minh Châu thì tình huống truyện là “cái tình thế nhưng mà ở đó sự sống xuất hiện một cách đậm đặc, cái khoảnh khắc chứa đựng cả một đời người”. Từ tình huống truyện tính cách, số phận của nhân vật được gợi mở, cũng từ tình huống truyện nhưng mà chủ đề cũng như những trị giá nhưng mà tác giả xây dựng được hé lộ một cách tinh tế và lạ mắt.

Trong chuyến công việc dài ngày, sau nhiều buổi sáng “phục kích” tại bãi biển thì cuối cùng may mắn cũng đã tới với thợ chụp ảnh là Phùng, một “cảnh đắt trời cho” đã xuất hiện ngay trước mắt nhưng mà có nhẽ suốt cả cuộc đời cầm máy ảnh anh chưa từng được thấy bao giờ, đó là một cảnh được ví như là “bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”. Phùng sướng điên người, tới mức giơ máy ảnh lên bấm “liên thanh” hết cả một phần tư cuốn phim. Cảnh chiếc thuyền lưới vó cập bến, dưới cái ánh nắng “hồng hồng” tờ mờ hơi sương quả thực là tuyệt mỹ, khiến người ta lặng người, tim thắt chặt lại bởi cái sự “đơn giản và toàn bích”. Tương tự phát hiện thứ nhất của Phùng chính là “khám phá ra cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”, rằng vẻ đẹp của nghệ thuật là đạo đức.

Nhưng những tưởng một cảnh đẹp đó sẽ là mãi mãi ko có một tỳ vết thì phát hiện thứ hai của Phùng lại dường như lật trái lại vẻ toàn mỹ, phá tan đi cái sự toàn bích, toàn thiện, phá tan đi cái “im phăng phắc” của một buổi sớm mai đẹp tươi bình yên. Một người phụ nữ thô kệch, lam lũ lững thững bước ra từ “bức tranh mực tàu”, một người đàn ông thô lỗ, cục súc bước theo sau kèm theo tiếng quát dọa “giết thịt” thật đáng sợ. Cảnh bạo lực gia đình diễn ra ngay trước mắt Phùng người đàn ông thẳng tay quất chiếc thắt lưng vào lưng người phụ nữ, hắn ta vừa đánh điên cuồng vừa thốt những lời nguyền rủa độc địa “Mày chết đi cho ông nhờ! Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Ko có một sự chống trả, người phụ nữ lặng im chịu đựng trận đòn roi, ko chạy trốn, dường như đã chai sạn, ngán ngẩm và nhẫn nhục.

Phùng chết sững bởi chỉ mới trước đó thôi những con người đó còn đóng một vai trong cái cảnh toàn bích, hoàn mỹ, nhưng mà trước mắt hiện thời lại là hiện thực tàn nhẫn, điều đó như giáng một cái tát đau điếng vào tâm hồn của người nghệ sĩ yêu cái đẹp. Với tâm hồn lương thiện và đạo đức của một con người Phùng quăng ngay máy ảnh, định lao vào can ngăn cái cảnh khốn nạn kia, thế nhưng bất thần hơn lúc đứa đàn ông của họ đã lao vào giằng lấy thắt lưng của người bố đánh trả để bảo vệ mẹ, lão đàn ông cho nó một cái tát như trời giáng, rồi bỏ đi. Ôi! Chuyện gì đang diễn ra giữa một buổi sáng thế này, Phùng sững sờ, Phùng sốc trước cảnh chồng đánh vợ, con đánh bố, rồi bố đánh con, thật hỗn loạn, phá nát hết cái vẻ đẹp tuyệt mĩ nhưng mà anh vừa mới nhìn thấy. Lúc này đây anh mới vỡ vạc hóa ra ranh giới giữa cái vẻ đẹp toàn mỹ, toàn bích và sự thực nghiệt ngã xấu xa của cuộc sống chỉ cách nhau một bức màn mỏng manh, chúng không thể chịu được sự tàn phá của hiện thực cuộc đời đầy xấu xí.

Hiện thực và nghịch lý cuộc sống hầu như trình bày một cách rõ nét trên hình ảnh người phụ nữ hàng chài, chị là hiện thân cho nỗi khốn khổ, nhọc nhằn của những người phụ nữ miền biển của nước ta sau ngày non sông giải phóng ko lâu. Cuộc đời người phụ nữ nào phải nói là quá xấu số lúc phải gánh trên lưng ba nỗi khổ lớn, thứ nhất là ngoại hình xấu xí, dáng dấp cao lớn, “đường nét thô kệch”, khuôn mặt lại nhằng nhịt những nốt rỗ sau một trận đậu mùa thời nhỏ, nét mặt thì nhợt nhạt vì thức đêm nhiều, lại phải lao động vất vả cả đêm. Bà vốn xuất thân khá giả nhưng khốn nỗi vì quá xấu nên ko người nào lấy, bởi vậy nên việc xấu xí đã là một xấu số to lớn trong cuộc đời người phụ nữ. Sau lúc lấy chồng, sinh con thì chị lại tiếp tục mang trên vai nỗi khổ nghèo túng, nhà đông con thuyền thì nhỏ, cuộc sống quá đỗi vất vả, nhọc nhằn, tới nỗi có những ngày đằng đẵng phải ăn cả xương rồng luộc chấm muối.

Cái nghèo đã hành tội thể xác, còn hành tội cả về tâm hồn của người phụ nữ này lúc phải toan lo bộn bề cuộc sống. Sống vốn đã vất vả chị còn có nhiều con, mang nặng đẻ đau tới trên dưới mười đứa con tất cả, càng đẻ, cuộc sống càng khó khăn càng đè nặng trên đôi vai của chị, cuộc sống càng thêm túng quẫn. Đó là một cái vòng luẩn quẩn ko lối thoát. Nghèo khổ, đông con đã gần như làm đôi vai người phụ nữ đó sụp xuống thế nhưng chị vẫn phải tiếp tục chịu đựng sự vũ phu với những cơn đòn “ban ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” từ người chồng. Điều đó ko những đem lại đớn đau vô hạn về thể xác nhưng mà còn gây tổn thương thâm thúy tới tâm hồn của người phụ nữ làng chài, lúc bị người đầu ấp tay gối hằng ngày đánh đập, chì chiết. Và hơn cả là nỗi lo lắng về sự mất niềm tin, về những sang chấn tâm lý nhưng mà những đứa con nhỏ của chị phải gánh chịu, chị sợ chúng nó bị tổn thương ám ảnh về những kỷ niệm đó thơ tàn nhẫn nhưng mà bố gây ra cho mẹ chúng nó.

Phùng chứng kiến cái cảnh khốn khổ của người phụ nữ xấu số, nhiều lần khuyên chị ly hôn để giải thoát khỏi cái gã chồng vũ phu, nhưng chị một hai ko đồng ý. Vẻ ngoài chắc có nhiều người lắc đầu vì sự cố chấp của người phụ nữ đó, nhưng mấy người nào có thể hiểu vén lên cái bức màn nghiệt ngã, thì bao nhiêu uẩn khúc, bao nhiêu cái cực chẳng đã mới dần lộ ra. Trong cái khốn khổ, xấu số của một người phụ nữ xấu xí ta lại bỗng nhiên nhìn thấy những vẻ đẹp tâm hồn thật đáng quý, chị ko muốn bỏ chồng, trước là vì đã từng chịu ơn hắn ta, lòng hàm ơn chồng vì đã cứu rỗi cuộc đời chị, đã cho chị một mái ấm gia đình mặc dù hiện thời nó cũng sứt sẹo, chẳng mấy hạnh phúc.

Nếu như những người như thằng Phác, Phùng, chánh án Đẩu đều thấy lão chồng là một kẻ đáng ghét, man rợ, đáng bỏ thì chị lại cho rằng chồng chị là một người đáng thương cần được thông cảm, sẻ chia. Chị nhớ về những ngày xưa, nhớ về những điều tốt đẹp của người chồng “cục tính nhưng hiền lành ko bao giờ đánh đập tôi”, vì trốn lính nhưng mà gia đình đâm túng quẫn , chính cái nghèo khổ đã khiến chồng chị trở thành một kẻ vũ phu, cục súc. Người phụ nữ khốn khổ vơ hết lỗi về mình “giá nhưng mà tôi đẻ ít đi”, chị nhẫn nhục chịu đựng, lại có tấm lòng bao dung vô bờ bến, nhìn và thấu hiểu những nỗi khổ nhưng mà người khác gánh chịu để thông cảm, chỉ duy nhất chị ko bao dung cho bản thân mình.

Người phụ nữ đó hy sinh, nhẫn nhục cũng ko chỉ vì lòng hàm ơn, lòng thông cảm hay tình yêu với chồng nhưng mà trên tất cả là vì những đứa con thân yêu của mình. Lòng người mẹ lúc nào cũng rộng lớn nhưng mà rộng rãi tới thế, chị còn phải nuôi hơn chục đứa con thơ dại, chị cần “một người đàn ông lèo lái lúc phong ba”. Chị mặc định “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ” cho nên họ “phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình”, cả cuộc đời người phụ nữ làng chài có nhẽ chỉ có hy sinh, với chị nhìn con được ăn no cũng là hạnh phúc lắm rồi, rồi cũng có những lúc gia đình chị “hòa thuận vui vẻ”.

Người phụ nữ làng chài còn là một người có suy nghĩ trầm lặng thâm thúy, hiểu phép tắc, thấu tình đời, chị dễ dàng nhìn thấy cuộc sống trong đôi mắt của Phùng và chánh án Đẩu quá thơ ngây, quá giản đơn. Chị dùng những phép tắc hết sức thuyết phục, chị mở lòng nói về đời mình để cho hai người họ hiểu được rằng vì sao chị ko thể bỏ chồng, chị cũng biết khổ biết đớn đau chứ, nhưng đã vào trong cái khốn khổ đó người ta mới phát hiện có những chuyện ko thể nào làm khác.

Đó chính là nghịch lý của cuộc sống, phải lúc này đây nhân vật Phùng mới hiểu rõ được, anh nhìn thấy rằng ko thể giải phóng con người khỏi nghèo đói, khỏi bạo lực gia đình chỉ chấp nhận tốt và pháp luật . Cũng nhận thức được việc ko thể chỉ dùng cái nhìn phiến diện một chiều để thẩm định toàn thể sự việc, nhưng mà phải dùng đôi mắt trực quan nhiều chiều để suy xét và tìm hiểu. Hơn cả là bài học rút ra rằng nghệ thuật phải gắn liền với cuộc đời, phải đi ra từ những hiện thực khốn khổ, phải đào sâu tìm kỹ, khai thác cho được cái hạt minh châu chôn giấu trong tâm hồn mỗi một số phận con người, đó mới là làm nghệ thuật chân chính.

Nguyễn Minh Châu, Nam Cao và Nguyễn Huy Tưởng đều là những người có nhận thức rất thâm thúy và tinh tế về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời. Nam Cao từng thốt lên rằng “Chao ôi, nghệ thuật ko cần phải là ánh trăng lừa dối, ko nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật chỉ có thể là tiếng kêu thống khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than…”, còn Nguyễn Huy Tưởng viết trong Vũ Như Tô rằng: “Nghệ thuật nhưng mà ko gắn liền với đời sống thì đó nó chỉ là những bông hoa ác nhưng mà thôi”. Nguyễn Minh Châu cũng đồng những ý kiến vậy, ông thâm thúy nhìn thấy rằng “Ngọc lành có vết, việc đời đa đoan”, làm chi đâu có cảnh toàn bích, toàn mỹ, chẳng qua đó chỉ là bề nổi, ẩn sâu sau đó là những hiện thực phũ phàng. Nhưng từ đó người nghệ sĩ phải dùng một vài mắt đa diện, thấu hiểu để nhìn nhận những vẻ đẹp đạo đức và nhân văn, chớ nên chạy theo những vẻ đẹp dẫu hào nhoáng nhưng mà trống rỗng, vô hồn.

………………………………………

Trên đây là gợi ý cách làm cùng các bài văn mẫu tuyển lựa hay phân tích Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu nhưng mà https://chinphu.vn/ biên soạn và tổng hợp. Ngoài ra, các bạn có thể tìm đọc thêm nhiều bài văn mẫu 12 khác theo chương trình học Ngữ Văn 12 tại https://chinphu.vn/.

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, hướng dẫn cụ thể lập dàn ý, tham khảo những bài văn hay phân tích tác phẩm truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục


Xem thêm chi tiết: Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Hình Ảnh về: Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Video về: Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Wiki về Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu) -

Cùng https://chinphu.vn/ tìm hiểu một số bài văn mẫu: phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu).

Dàn ý phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

I. Mở bài

  • Nguyễn Minh Châu là một trong số “những nhà văn mở đường tài hoa và tinh nhanh nhất”. Ông ko ngừng trằn trọc về số phận nhân dân và trách nhiệm của nhà văn, luôn thiết tha truy tìm những hạt ngọc ẩn giấu nơi bề sâu tâm hồn.
  • Chiếc thuyền ngoài xa in trong tập Bến quê, tác phẩm mang lại cái nhìn đúng mực về cuộc sống và con người.

II. Thân bài

1. Hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh

a. Phát hiện “cảnh đắt trời cho”

– Phùng là người say mê nghệ thuật trong một thoáng nhìn anh đã phát xuất hiện cảnh đắt trời cho để chớp lấy,

  • Nhận xét “một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”, một vẻ đẹp đơn giản và toàn bích. Đây là cảnh tượng kì diệu của tự nhiên, cuộc sống lúc nhìn từ xa.
  • Phùng bối rối trước cái đẹp: “trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”, nhìn thấy rằng “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”. Đó là niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ lúc bắt gặp cái đẹp, anh nhìn thấy vai trò thực sự của nghệ thuật.

b. Phát hiện bức tranh cuộc sống đầy nghịch lí

– Từ chiếc thuyền nhỏ đẹp tươi vừa rồi, Phùng nhận thấy:

  • Người phụ nữ thô kệch xấu xí, mặt đầy sự mỏi mệt bước ra và một lão chồng với tấm lưng rộng, mái tóc tổ quạ, đôi mắt độc dữ cùng bước ra từ con thuyền.
  • Lão chồng “dùng chiếc thắt lưng quật túi bụi vào lưng người phụ nữ”, “vừa đánh vừa nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau”.
  • Trong lúc đó, người phụ nữ chỉ cam chịu, ko kêu van, hay chống trả, chạy trốn.

– Thái độ của Phùng: “ngạc nhiên tới mức trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Phùng ngỡ ngàng nhìn thấy thực chất thực sự của cái đẹp anh vừa bắt được.

– Nhận xét: đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng bên ngoài và thực chất bên trong

2. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ở tòa án huyện

– Lúc chánh án Đẩu đề xuất chị nên li hôn, chị ta van xin “con lạy quý tòa …đừng bắt con bỏ nó”, theo chị:

  • Người đàn ông thực chất vốn ko phải kẻ vũ phu, độc ác, anh ta chỉ là nạn nhân của cuộc sống đói khổ. Người chồng là chỗ dựa lúc có biển động.
  • Chị ko thể một mình nuôi nấng trên dưới 10 đứa con, vả lại “trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái vui vẻ, hòa thuận”.

– Qua câu chuyện và thái độ của người phụ nữ, có thể nhận thấy người phụ nữ là hiện thân cho kiếp người xấu số bị cái đói khổ, cái ác và số phận đen thui dồn tới chân tường. Nhưng ở chị ta lại có một tâm hồn vị tha, tình mến thương tha thiết và là người từng trải, thâm thúy.

– Thái độ của chánh án Đẩu và nhiếp ảnh Phùng lúc người phụ nữ quyết ko bỏ chồng:

  • Cả hai đều thấy tức giận và bất bình
  • Nhưng sau lúc nghe tâm tình của người phụ nữ anh ta thấy như có “một cái gì vừa mới vỡ ra”.

– Nhận xét: Ban sơ, họ quen nhìn đời bằng con mắt đơn giản một chiều (nghĩ đơn giản rằng những kẻ đi theo ngụy là xấu “lão ta hồi 75 có đi lính ngụy ko?”), chỉ biết qua lí thuyết sách vở, ko sẵn sàng đương đầu với nghịch lí cuộc đời.

– Bài học rút ra: phải có cái nhìn đa diện về cuộc sống, ko nhìn hiện tượng thẩm định thực chất.

3. Tấm ảnh được chọn

– Nghệ sĩ Phùng vẫn mang tấm ảnh đó về tòa soạn, quả nhiên tâm ảnh đã được chọn, được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật:

– Phùng vẫn luôn nhận thấy trong bức ảnh của mình:

+ “cái màu hồng hồng của sương mai” (biểu tượng cho nghệ thuật) và người phụ nữ nghèo khổ bước ra từ bức tranh (hiện thân cho đời thực).

– Nhận xét: nghệ thuật chân chính ko bao giờ tách rời khỏi cuộc sống.

III. Kết bài

  • Nêu cảm nhận riêng về tác phẩm.
  • Trị giá nghệ thuật: xây dựng tình huống truyện rực rỡ, tình tiết thu hút. Khắc họa nhân vật sắc sảo, điểm nhìn tường thuật linh hoạt, …
  • Tác phẩm đã mang lại bài học về cách nhìn cuộc sống và con người: phải nhìn đa diện, nhiều chiều, phát hiện thực chất đằng sau vẻ hình thức của hiện tượng.

…………………

Sơ đồ tư duy phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Phân tích chuyện chiếc thuyền ngoài xa hay nhất

Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiền phong trong thời kì đổi mới với nhiều truyện ngắn xuất sắc như Bến quê, Mảnh trăng cuối rừng, Chiếc thuyền ngoài xa, … Các tác phẩm của ông luôn chứa đựng những triết lý, những chiêm nghiệm thâm thúy về cuộc đời. Và truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa cũng là một trong những tác phẩm mang đậm phong cách tự sự – triết lý của ông.

Chiếc thuyền ngoài xa được viết năm 1983 kể về một người nghệ sĩ nhiếp ảnh tên Phùng. Để hoàn thành nhiệm vụ chụp một bộ ảnh về cảnh biển, anh đã thực hiện chuyến đi thực tiễn ở một vùng biển – nơi từng là chiến trường cũ của mình để tìm kiếm một bức ảnh cho bộ lịch mới. Và tại đây, anh đã có được hai phát hiện to lớn, một là một bức ảnh “đắt giá trời cho” khiến anh phải say mê, ngây ngất vì đẹp, hai là phát hiện về một sự thực trần truồng ngay đằng sau vẻ đẹp hoàn mỹ anh vừa tìm ra.

Sau vài ngày “phục kích” nhưng mà vẫn chưa đống ý, cuối cùng Phùng cũng “bắt gặp” một quang cảnh “trời cho”, đó là bức ảnh với những nét đẹp “đắt giá” nhất: “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ”. Quang cảnh đó đẹp quá đỗi và với Phùng, đó là một “bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ” vừa đẹp tươi vừa quý giá vô cùng. Vẻ đẹp của bức tranh “đơn giản và toàn bích”, một vẻ đẹp xuất sắc, một quang cảnh thần kì.

Phùng cho rằng “có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh “đắt” trời cho tương tự”. Trước quang cảnh đó, anh cảm thấy sự bổi hổi và có chút bối rối bởi cái đẹp kia toàn mỹ quá, huyền diệu quá, cái đẹp đó dường như chỉ có trong những bức hoạ xa xưa, nó khiến Phùng cảm thấy “trái tim như có cái gì bóp thắt vào”. Và chính trong lúc đó, Phùng cảm thấy dường như “chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”, và anh cho rằng phải chăng “cái đẹp chính là đạo đức”. Bởi cái đẹp ko chỉ mang tới những rung động nhưng mà còn thanh lọc tâm hồn, mang tới “hạnh phúc tràn trề tâm hồn mình”.

Phải nói rằng, Phùng là người nghệ sĩ có say mê, trách nhiệm với nghề, bởi để có được bức ảnh đống ý nhất, anh sẵn sàng “phục kích” hàng tuần trên biển, dù chụp được rất nhiều ảnh về cảnh biển nhưng anh đều ko lòng nhưng mà tiếp tục tác nghiệp. Hơn thế, anh cũng rất nhạy cảm với cái đẹp để có thể phát xuất hiện một bức tranh hoàn mỹ để nhưng mà thu lấy, nhưng mà cái đẹp đó chỉ diễn ra trong tích tắc.

Thế nhưng, ít người nào quan tâm rằng, nơi Phùng gác chiếc máy ảnh của mình để thu trọn cái cảnh đẹp kia chẳng phải là một nơi có thể bao quát toàn cảnh nhưng mà lại chỉ là bên một “bánh xích của chiếc xe tăng” – tàn tích của chiến tranh để lại. Có nhẽ chính vì thế nhưng mà trong lần trước hết nhìn thấy cảnh đẹp đó, Phùng mới chỉ có thể nhìn thấy vẻ ngoài của quang cảnh nhưng mà ko phải là toàn thể bức ảnh. Và những phát hiện phía sau bức ảnh “toàn bích” kia đã khiến anh phải hụt hẫng vô cùng. Đó là lúc Phùng phải chứng kiến một cảnh đời vừa tàn nhẫn, vừa ngang trái và thảm kịch, từ một trong những con thuyền bước ra một người đàn ông thô lỗ và một người phụ nữ tội nghiệp. Lão đàn ông “hùng hổ, mặt đỏ gay”, rút chiếc thắt lưng “quật túi bụi vào lưng người phụ nữ” lão vừa đánh nói những lời nguyền rủa độc ác “chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Và thật kì lạ làm sao, người phụ nữ đó chẳng chút phản kháng, cũng chẳng kêu một tiếng nhưng mà “cam chịu đầy nhẫn nhục” hứng chịu từng trận đòn roi.

Chứng kiến cảnh đó, Phùng “ngạc nhiên tới mức” chỉ biết “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Bởi anh ko thể hiểu được điều đang diễn ra trước mắt mình. Anh từng là người lính ở chiến trường khói lửa, những sự man rợ, tàn bạo nhất cũng đã từng chứng kiến, thế nhưng cảnh tượng vô lí trước mặt vẫn khiến anh khó lòng nhưng mà chấp nhận. Càng ngạc nhiên hơn lúc hình ảnh của một đứa nhỏ con lao vút qua người anh, “giằng lấy chiếc thắt lưng” và “ưỡn thẳng người vung chiếc khoá sắt quật vào giữa khuôn ngực trần vạm vỡ cháy nắng” của người đàn ông. Đứa nhỏ đó là Phác, đứa đàn ông của hai vợ chồng người phụ nữ nọ. Và đáp lại hành động của thằng nhỏ là hai cái tát “nảy lửa” từ người đàn ông khiến nó “ngã dúi xuống cát”. Lúc đó, người phụ nữ hàng chài mới bật khóc, ôm lấy đứa con và rồi lại vội vã “đuổi theo lão đàn ông” và trở lại con thuyền.

Tất cả những sự việc diễn ra trước mắt khiến Phùng “ngờ ngạc”, sự việc quái gở diễn ra bất thần khiến anh không thể nào hiểu nổi. Chiếc thuyền vó đã mất tích “như trong câu chuyện cổ quái gở”, nhưng lại để lại trong Phùng nhiều điều băn khoăn, nhiều điều bối rối. Cái hình ảnh trần truồng nhưng mà anh vừa chứng kiến dường như đã thay đổi giác quan bên trong con người anh. Anh phát xuất hiện rằng: ranh giới giữa cái đẹp và cái xấu, cái hoàn mỹ đạo đức và man rợ chỉ cách nhau một tấm màn mỏng. Một bức tranh tuyệt mỹ nhưng ẩn chứa trong nó là bao nhiêu cái man rợ, tàn nhẫn và xấu xa vô cùng. Nó cũng là những điều nhưng mà nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm, ông cho rằng nghệ thuật tuy hướng về cái đẹp thế nhưng cũng phải gắn liền với hiện thực và ko thể lừa đối. Ko thể lấy cái đẹp nhưng mà che giấu đi những điều xấu xí, gian ác bên trong được. Và người nghệ sĩ chân chính, phải là người có cái nhìn đa nhiệm, đa chiều, nhìn thấu cả cái đẹp bên ngoài và cả nội dung phía trong nữa.

Sau lúc chứng kiến cảnh bạo lực gia đình man rợ, vô lí, để tương trợ người phụ nữ, Phùng đã ở lại bãi biển vài ngày để cùng Đẩu giúp người phụ nữ thoát khỏi cuộc hôn nhân “địa ngục”. Thế nhưng người phụ nữ đó tới tòa án huyện bằng khuôn mặt “sợ sệt, bối rối”, mặc dù đây là lần thứ hai bà ta tới đây để khắc phục công chuyện gia đình. Người phụ nữ đó “rón rén tới ngồi vào mép chiếc ghế và cố thu người lại”.

Phải sống trong địa ngục trần gian với những trận đòn roi liên tục “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, thế nhưng chị ta lại cam chịu những tổn thương về cả thể xác và ý thức chứ ko chịu bỏ chồng, thậm chí chị ta còn quỳ lạy để cầu xin Đẩu và Phùng để ko bắt mình bỏ chồng “Quý tòa bắt tội con cũng được , phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó…”. Trước thái độ cam chịu và hành động ko sao hiểu nổi của người phụ nữ, Phùng và Đẩu cảm thấy bất bình, khó hiểu thế nhưng lắng tai câu chuyện của chị ta, hai người bỗng hiểu ra tất cả.

Lúc kể về câu chuyện cuộc đời mình, người phụ nữ đó đổi các xưng hô từ con- quý tòa sang chị-các chú. Chị ta chấp nhận sống cùng người chồng vũ phu, cam chịu những trận đòn roi vô lí bởi chị ta hàm ơn và cũng hiểu được tính nết của người chồng. Trước kia người đàn ông đó cũng đã từng là “một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm”, ông ta cũng là người duy nhất chấp nhận nuôi nấng người phụ nữ xấu xí, lỡ thời là chị ta. Bởi vậy với người chồng bạo tàn hiện nay, người phụ nữ ko chỉ có sự thấu hiểu, tình nghĩa nhưng mà còn là sự hàm ơn thâm thúy.

Những lời kể chân thực của người phụ nữ đã khiến hai người đàn ông sững sờ. Họ chợt hiểu ra tấm lòng của một người phụ nữ, nó bao dung và đầy hi sinh tới nhường nào! Người phụ nữ đó thấu hiểu thực chất và sự thay đổi của người chồng, cũng chỉ vì khổ quá nhưng mà chị lại đẻ nhiều con nên người chồng mới trở thành cục cằn, bạo lực. Chị cũng hiểu về cuộc sống trên biển, một con thuyền lênh đênh trên biển ko thể thiếu bàn tay chèo lái của người đàn ông, nhất là lúc biển động, bão bùng. Và sự cam chịu của chị ta càng trở thành ý nghĩa hơn lúc tạo điều kiện cho những đứa con của mình có một gia đình hoàn chỉnh, có đủ bố mẹ.

Câu chuyện của người phụ nữ giúp Phùng và Đẩu hiểu rõ rằng cái căn nguyên của bạo lực gia đình là cái nghèo, là cái đói. Phùng ngỡ ngàng nhìn thấy thực chất xù xì của hiện thực, đó có thể là những nghịch lí, những sự thực xấu xí vẫn tồn tại trong cuộc sống nhưng mà nếu chỉ nhìn hình thức, quan sát bằng đôi mắt nông cạn, khách quan thì ko thể nhìn thấy. Hiện thực đó cũng giúp Phùng chiêm nghiệm: nghệ thuật ko thể chỉ có lãng mạn và thi vị hoá, nó thỉnh thoảng còn lại sự thực, là ngang trái.

Sau lúc trở về toà soạn và bức ảnh kia được chọn thì trong lòng Phùng lại luôn canh cánh những điều nhưng mà ít người nào có thể thấu hiểu. Bức ảnh đó đã diễn tả một cảnh đẹp tinh khôi và trở thành bức ảnh nghệ thuật “được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật”. Thế nhưng, chỉ riêng Phùng có thể nhìn thấy bước ra từ sâu bức tranh đó bước ra “một người phụ nữ vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch”.Ở đây, Nguyễn Minh Châu đã cố ý lồng vào đó những hình ảnh mang tính biểu tượng. Một là “màu hồng hồng của ánh sương mai”, đó là biểu tượng cho cái đẹp, cái thơ mộng, cho vẻ đẹp toàn mỹ nhưng mà con người ta luôn tìm kiếm. Hai là hình ảnh người phụ nữ vùng biển với dáng vẻ mỏi mệt, tiều tụy, đó là hiện thực, đó là cái nhìn có chiều sâu vào sự vật, hiện tượng, để thấy được những nội dung phía sâu bên trong cái đẹp và có thỉnh thoảng, cái chiều sâu đó trái ngược hoàn toàn với vẻ đẹp bên ngoài.

Qua truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm là nghệ thuật phải gắn liền với hiện thực, ko được tách rời với hiện thực và người nghệ sĩ phải là người có cái nhìn đa chiều để phát xuất hiện thực chất bên trong về đẹp hình thức rực rỡ, hào nhoáng.

Một số bài văn mẫu phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Bài văn mẫu 1

Nguyễn Minh Châu là một trong những cây văn viết văn xuôi giàu chất thơ và dằm sâu chất triết lý. Trong đó, “chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những sáng tác mang hơi hướng nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu nhưng mà qua đó ông còn trình bày được nhiều triết lý, ý nghĩa qua những hình ảnh nhỏ.

“Chiếc thuyền ngoài xa” là một tác phẩm có tình huống truyện rất lạ mắt. Nó được trình bày qua những phát hiện chân thực của nhân vật Phùng. Tình huống truyện đầy bất thần và chứa nhiều câu chuyện nhưng mà qua đó tạo bước ngoặt trong nhận thức của nhân vật về nghệ thuật và cuộc sống.

Phát hiện trước hết dưới con mắt của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng là một bức tranh tự nhiên hoàn mĩ. Sau một tuần nhẫn nại phục kích làm việc nhưng Phùng vẫn chưa chụp được một bức ảnh đống ý thì trong một buổi sáng sương mù, thưa thớt mấy hạt mưa Phùng đã có dịp ghi lại những cảnh đẹp tự nhiên chân thực. Đó là hình ảnh một chiếc thuyền lưới vó, đó là bầu sương mù trắng như sữa và có vài bóng người…Những hình ảnh hiện lên vô cùng đơn giản và bình dị. Qua đó thấy được sự tài hoa của ngòi bút Nguyễn Minh Châu trong việc tả cảnh cùng với việc sử dụng nghệ thuật so sánh đầy tài giỏi, từ láy có trị giá gợi hình rất cao giúp nhà văn chạm khắc được một bức tranh bằng tiếng nói tuyệt mĩ, chân thực và sinh động. Hình như ngòi bút Nguyễn Minh Châu còn đang tranh tài với tạo hóa để rồi ngoại cảnh kia hóa thân trong những trang văn rất đẹp của Nguyễn Minh Châu. Đây cũng là thú vui, sự hứng khởi của nhân vật phùng sau những ngày ròng rã chưa tìm được những cụ thể đắt giá, bức ảnh nhưng mà mình đống ý. Có nhẽ vì thế nhưng mà khiến anh bấm máy liên tục để ghi lại khoảnh khắc hạnh phúc, đẹp rạng rỡ này của tự nhiên.

Sau bức tranh thiên hiện rạng rỡ đó thì cũng là lúc nhân vật Phùng tiếp tục phát xuất hiện đằng sau nó là một bức tranh cuộc sống đầy nghịch lý. Lúc này, nhân vật Phùng đứng với cự ly gần hơn nên có thể nhìn rõ được hình ảnh người phụ nữ trạc ngoài 40 tuổi, cao lớn, thô kệch, mỏi mệt sau một đêm thức trắng. Còn người đàn ông kia với tấm lưng rộng và cong như một chiếc thuyền, chân đi hình chữ bát…Mọt hình ảnh hiện lên ko có tính thẩm mỹ với sự thực trần truồng của cuộc sống hiện nay. Với những hình ảnh này nó đối lập hoàn toàn trái lại với bức tranh tuyệt bích nhưng mà trước đấy nhân vật Phùng đã phát hiện. Đoạn văn mô tả hành động cục súc nhưng mà người đàn ông vừa đánh vừa nguyền rủa người phụ nữ. Trái lại, người phụ nữ kia ko có ý thức phản kháng nhưng mà cam chịu và ko hề chống trả. Chưa ngừng ở đó, tiếp tục hành động tát vào mặt những đứa trẻ. Đây đều là những hình ảnh xấu xí,phi nhân tính, phi đạo đức của cuộc sống và để lại nhiều ngỡ ngàng ch nhân vật Phùng. Anh ko chỉ ngạc nhiên,tức giận còn tỏ thái độ bất bình, ”vứt chiếc máy ảnh xuống đất định ngăn cản”…Nhưng chưa kịp thực hiện thì anh đã bị Phác lao tới ngăn cản. Qua đó, thấy được ở Phùng ko chỉ là người nghệ sĩ yêu cái đẹp nhưng mà anh còn trình bày là người dám lên án cái xấu, ngăn chặn cái xấu lại. Cũng chính những phát hiện đắt giá của nhân vật Phùng qua bức tranh cuộc sống đầy nghịch lý đó nhưng mà Nguyễn Minh Châu cũng trình bày được thông điệp đó là: Đằng sau cái đẹp ko phải bao giờ cũng là cái thiện, cái đạo đức nhưng mà có cả những xấu xa, bất công. Và để có những phát hiện đầy đủ nhất thì người nghệ sĩ phải khám phá về mọi mặt để hiểu và trân trọng những thứ chân thực ở cuộc sống.

Từ những phát hiện đó nhưng mà Nguyễn Minh Châu còn hé mở và gieo vào lòng người đọc những nội dung mang tính triết lý hơn qua cảnh người đàn ông bạo hành những đứa trẻ nhỏ. Đó là một vấn đề rất đáng được quan tâm và là cụ thể đắt giá của toàn bài. Vấn đề bạo lực gia đình dường như vẫn còn nhen nhóm trong lòng tác giả. Thông qua tác phẩm, Nguyễn Minh Châu cũng trình bày thông điệp của cuộc sống. tác giả lên án thói vũ phu, tàn bạo của người đàn ông và ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, lên tiếng bảo vệ cuộc sống tương lai cho những đứa trẻ lúc phải sống trong cảnh bạo lực.

Bài văn mẫu 2

Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiêu biểu, với phong cách sáng tác giàu tính biểu tượng trong nền văn học nước nhà. Những tác phẩm của ông luôn khiến người đọc phải trằn trọc, suy nghĩ rất nhiều. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một câu chuyện giàu sức gợi như thế. Hình ảnh người phụ nữ làng chài là hình ảnh để lại trong lòng người nhiều ám ảnh, trằn trọc về cuộc sống của con người trong thời kì đổi mới.

Chiếc thuyền ngoài xa kể về chuyến đi sáng tác của nhiếp ảnh Phùng lúc tới với vùng đất biển này. Và từ chuyến đi này, anh đã nhìn thấy rất nhiều chiều của cuộc sống, nhiều góc khuất nhưng mà con người vẫn bỏ qua. Hình ảnh người phụ nữ là hình ảnh khiếp anh vừa khó hiểu, vừa băn khoăn, vừa đau xót. Có thể nói người làng chài là hình ảnh biểu tượng cho cuộc sống khó khăn, chịu nhiều thiệt thòi của người phụ nữ.

Người phụ nữ hiện lên trong câu chuyện của nhiếp ảnh Phùng là một người đầy nhọc nhằn, lam lũ. Nguyễn Minh Châu với những nét vẽ tinh tế đã phác họa nên một hình ảnh giàu sức gợi “người phụ nữ trạc ngoài 40, một thân hình thân thuộc của đàn và vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch. Mụ rỗ mặt khuôn mặt mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt, dường như đang buồn ngủ”. Một người phụ nữ gây ấn tượng cho người đọc ngay từ những dòng trước hết, đầy nhọc nhằn, đầy khổ sở và đầy thương cảm. Người phụ nữ đó tiếp tục ám ảnh người đọc bằng cụ thể “tấm áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng”, đã phần nào gợi lên sự đau xót, khốn cùng. Giữa cảnh biển mênh mông lại xuất hiện một con người khiến người khác phải trằn trọc như thế này.

Người phụ nữ đó còn đầy vẻ cam chịu và nhẫn nhục lúc người chồng hằn học và nhiếc mắng. Đôi mắt của chị như xuyên sâu vào lòng người đọc, nó ám ảnh cho tới lúc gấp trang sách lại. Ánh mắt của chị đầy thương xót, đầy bi ai và cũng đầy tình mến thương dành cho những đứa con cho mình.

Dọc theo hình trình đi tìm cái đẹp của nhiếp ảnh Phùng, người phụ nữ đã trở thành tâm điểm cho vẻ đẹp đó. Một vẻ đẹp đầy sự khó khăn, nhọc nhằn và thống khổ. Hành động bạo lực của người chồng khiến chị cứ câm lặng, ko bi ai một lời.

Và sự cam chịu đó được lặp lại lúc chị được gọi tới hầu tòa. Mặc dù “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” nhưng người phụ nữ đó vẫn “ko rỉ răng một lời”. Hình dáng “mụ ngồi ghé vào mép ghế và cố thu người lại” càng làm cho Phùng, cho Đẩu, và cho người đọc một nỗi ám ảnh khó bỏ. Tuy nhiên chỉ một lát, “người phụ nữ lại bối rối và sợ sệt”. Có nhẽ cuộc sống của chị quá nặng nề, quá thê lương trong những năm qua.

Tình tiết người phụ nữ vái lạy để đàn ông ko làm điều dại khờ với bố, cũng như vái lạy quan tòa càng toát lên vẻ cam chịu, sự nhẫn nại, giàu đức hi sinh “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Lúc đi tới tận cùng của nỗi đau, lúc có một trục đường giải thoát thì người phụ nữ đó vẫn lặng lẽ và cam tâm chịu đựng thống khổ? Là vì điều gì? Chẳng phải vì đức hi sinh của người mẹ đó sao?

Lời tâm tình của người phụ nữ về cuộc sống, về người chồng, về những đứa con khiến người khác vừa thương xót vừa khâm phục. Một người phụ nữ yêu chồng, thương chồng mặc dù bị chồng ngược đãi. Người phụ nữ yêu con, thương con vô điều kiện, ko yêu cầu bất kỳ điều gì.

Lúc chị kể tới cụ thể “vui nhất là lúc được ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó đã ăn no” thì có nhẽ người đọc ứa nước mắt. Những đứa con là sức mạnh để chị có thể tồn tại, có thể sống sót và kiên cường tới hiện thời. Một người mẹ lặng lẽ hi sinh cuộc đời mình vì những đứa con, một người mẹ đã nhẫn nhục tất cả chỉ vì miếng cơm manh áo cho con. Một người mẹ nghèo, cố chấp nhưng mến thương con vô bờ bến. Cuộc đời của chị nhiều đau thương và nước mắt nhưng lại có biết bao nhiêu phẩm chất cao đẹp, đáng trân trọng.

Ko phải trùng hợp tác giả chỉ gọi nhân vật là “người phụ nữ”, có nhẽ ko phải chỉ một người phụ nữ duy nhất, nhưng mà có thể chúng ta còn bắt gặp rất nhiều người phụ nữ có chung hoàn cảnh ở bất kỳ bãi biển xinh đẹp nào. Nguyễn Minh Châu đã vẽ lên một bức chân dung làm cho người đọc phải suy ngẫm, phải trằn trọc về cuộc sống của rất nhiều người xung quanh chúng ta. Và cái hình ảnh nhưng mà nhiếp ảnh Phùng chụp được cũng như những gì anh nghĩ về người phụ nữ này là triết lí, một triết lí cho cái nhìn nhận đa chiều về cuộc sống này. Tấm lưng bạc phếch, ướt sũng của người phụ nữ này có nhẽ còn ám ảnh rất nhiều người nữa.

Người phụ nữ đó chính là nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu, cũng như tác giả đã dùng cái tâm để vẽ lên hình ảnh đó.

Hình ảnh người phụ nữ làng chài trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” đã gửi gắm nhiều thông điệp tới người đọc về cuộc sống, phẩm chất tốt đẹp của những người phụ nữ.

Bài văn mẫu 3

Nguyễn Minh Châu (1930-1989), là một cây bút sử thi lãng mạn, trước năm 1975 các tác phẩm của ông chủ yếu viết nhiều về đề tài người lính. Tuy nhiên sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức và triết lí chân thực. Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách đó, với ngôn từ dung dị đời thường, truyện kể lại chuyến đi thực tiễn của một nghệ sĩ nhiếp ảnh và những chiêm nghiệm thâm thúy của ông về nghệ thuật và cuộc đời.

Nguyễn Minh Châu đã mô tả bức tranh tự nhiên kì vĩ, thơ mộng, đẹp mê lòng người. Bức tranh đó quyến rũ kì lạ đối với những người biết yêu và thưởng thức cái đẹp như Phùng. Để có một bộ lịch nghệ thuật về thuyền và biển thật đống ý, trưởng phòng đề xuất nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đi thực tiễn chụp bổ sung một bức ảnh với cảnh biển buổi sáng có sương mù.

Nhân chuyến đi thăm Đẩu, người bạn tranh đấu năm xưa, giờ đang là chánh án huyện, Phùng đi tới một vùng biển từng là chiến trường cũ của anh thời chống Mĩ. Đã mấy buổi sáng nhưng mà anh vẫn chưa chụp được một bức ảnh nào. Sau một tuần lễ, Phùng đã chụp được một bức ảnh tuyệt đẹp về chiếc thuyền ngoài xa: “một chiếc thuyền lưới vó, như là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”.

Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe, bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào “toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp đơn giản và toàn bích” đã khiến Phùng bối rối và trong trái tim Phùng “như có gì bóp thắt vào”, trong cái phút chốc bối rối đó Phùng “tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái ko khí trong ngần của tâm hồn”.

Cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh đã mang lại khoảnh khắc hạnh phúc tràn trề tâm hồn Phùng, anh đã bấm máy liên tục để thu hết vẻ đẹp tuyệt đỉnh của cảnh vật vào trong ống kính của mình. Tuy nhiên hiện thực lại ko hề tươi đẹp tới tương tự.

Tác giả mô tả bức tranh tuyệt vời kia đồng thời với cuộc sống của một gia đình làng chài, một gia đình nhiều đau thương. Ở đó, tác giả tập trung trình bày nhân vật người phụ nữ hàng chài mang số phận xấu số, hằng ngày chịu thảm kịch của bạo lực gia đình. Một người phụ nữ vô danh, xấu xí nhưng bao dung, vị tha và hiểu lẽ đời thâm thúy. Một người phụ nữ tiêu biểu cho vẻ đẹp khuất lấp của phụ nữ miền biển nói riêng và phụ nữ Việt Nam nói chung.

Người phụ nữ đó ngoài 40, cái tên cũng ko có, lúc tác giả gọi là “mụ”, lúc gọi là “chị ta”. Người phụ nữ đó có một ông chồng chỉ biết say xỉn, chửi bới và đánh đập. Nhưng bằng tình thương yêu con cái, chị vẫn quyết tâm bám lấy biển, giữ lấy nhà, đùm bọc con cái.

Chị nhẫn nhịn chịu đánh, “3 ngày trận nhẹ, 5 ngày trận nặng” bởi chị hiểu rằng con thuyền giữa biển khơi cần một người đàn ông lèo lái. Tấm ảnh về chiếc thuyền thì rất đẹp, nhưng cuộc sống thực thụ của gia đình dân chài trên chiếc thuyền đó chẳng có gì là đẹp. Sự nghịch lí đó đặt ra vấn đề đối với người nghệ sĩ về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống.

Tác giả còn xây dựng chân dung nhân vật Phùng. Phùng là người nghệ sĩ tài năng, say mê cái đẹp và trách nhiệm với nghề. Phùng có tấm lòng nhân hậu, thương người lúc chứng kiến và sẵn sàng tương trợ người phụ nữ xa lạ chịu bất công. Tuy ko chấp nhận cái xấu nhưng Phùng lại chưa đủ thâm thúy lẽ đời. Phùng từng là người lính tranh đấu giải phóng miền Nam khỏi quân xâm lược nhưng lại ko thể nào giải phóng được số phận của người phụ nữ xấu số.

Làm thế nào để đem lại cái phần thiện trong người đàn ông đó (chồng người phụ nữ hàng chài). Trong một gia đình như gia đình vợ chồng làng chài, những đứa trẻ như chị Phác, cậu nhỏ Phác lớn lên và sẽ thành người như thế nào? Những người nghệ sĩ như Phùng, những nhà quản lí xã hội như Đẩu sẽ làm gì để cuộc sống bớt đi những mảnh đời tương tự? Qua câu chuyện của người phụ nữ, Phùng càng thấm thía: ko thể đơn giản trong cái nhìn về cuộc đời và con người.

Chiếc thuyền ngoài xa, với việc xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện (nhân vật Phùng) đã để lại ấn tượng sâu đậm. Tác phẩm đã mang lại cho người đọc những chiêm nghiệm thú vị về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật.

Phân tích Chiếc thuyền ngoài xa đầy đủ nhất (15 Mẫu)

Bài văn mẫu 1

Nguyễn Minh Châu: “Là một trong số những nhà văn mở đường tinh nhanh và tài năng nhất của văn học”. Trước cách mệnh sáng tác của ông thiên về thiên hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, sau cách mệnh bằng sự tìm tòi, đổi mới, ngòi bút của ông hướng hẳn vào những vấn đề thế sự, đời tư, đi sâu vào cuộc sống của con người. Chiếc thuyền ngoài xa khai thác thâm thúy số phận tư nhân và thân phận con người trong cuộc sống muôn mặt đời thường. Tác phẩm mang đặc trưng phong cách sáng tác của ông sau cách mệnh.

Mở đầu tác phẩm là một quang cảnh tuyệt mĩ, là cảnh đắt trời cho với chiếc thuyền mộng mơ, yên bình trong quang cảnh bầu trời sương lãng đãng, lại pha chút hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Cùng với đó là vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im như tượng trên chiếc mui khum khum đang hướng mặt vào bờ. Quả thực đây là bức họa kì diệu, mĩ lệ nhưng mà tạo hóa đã tặng thưởng cho con người. Quang cảnh này là quang cảnh nhưng mà bất kỳ người nghệ sĩ nào cũng mong muốn bắt gặp một lần trong đời làm nghệ thuật của mình. Trước quang cảnh đó, sao người nghệ sĩ có thể ko rung động, Phùng cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc, tẩy rửa và một niềm hạnh phúc trào dâng trong lòng. Phùng vừa hoàn thành nhiệm vụ nhưng mà cấp trên ủy quyền, nhưng hơn cả là Phùng đã tìm thấy tuyệt tác nghệ thuật.

Nhưng đằng sau bức tranh tuyệt đẹp đó là sự thực đau lòng tới đáng ngạc nhiên. Hiện thực trần truồng mở ra trước mắt Phùng, người phụ nữ xấu xí, mặt rỗ, đi sau là người đàn ông cao lớn, dữ dằn, tấm lưng rộng và cong như lưng của một chiếc thuyền… Thì ra đằng sau cái đẹp tuyệt mĩ nhưng mà Phùng vừa mới phát hiện lại là quang cảnh vô cùng tàn nhẫn, nơi nhưng mà bạo lực gia đình diễn ra hết sức kinh khủng. Người phụ nữ cam chịu, nhẫn nhục lẳng lặng đi trước, còn người đàn ông đi phía sau, ko nói một lời, nhưng đột nhiên trở thành hùng hổ, mặt mũi đỏ gay dùng ngay chiếc thắt lưng vụt túi bụi vào người vợ. Trước quang cảnh đó người nghệ sĩ Phùng“ngạc nhiên tới thờ thẫn”, “mấy phút đầu cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”, “chết lặng”… Quang cảnh đó đã cho nghệ sĩ Phùng nhận thức đầy đủ và chân thực hơn về cuộc sống: cuộc sống vốn ko đơn giản, xuôi chiều nhưng mà chứa đựng rất nhiều nghịch lí, trong cuộc sống luôn tồn tại cả xấu – tốt, đúng – sai, rồng phượng, rắn rết. Bởi vậy, lúc nhìn nhận bất kỳ vấn đề nào cũng phải nhìn sâu, nhìn kĩ, đừng vội vã thẩm định sự vật hiện tượng qua vẻ hình thức của nó.

Nếu như đầu tác phẩm người phụ nữ hàng chài mới chỉ hiện lên ở những nét vẽ hết sức sơ xài, thì trong cuộc gặp mặt ở tòa án huyện chân dung và số phận của chị đã được trình bày rõ nét hơn. Người phụ nữ hàng chài xuất hiện nay tòa án huyện là do anh đã vào can ngăn người chồng đánh lại chị. Tuy nhiên anh đã bị thương, sau lần đó, anh quyết định nhờ tới sự can thiệp của Đẩu – người đại diện cho công lí, pháp luật để tương trợ người phụ nữ khốn khổ này.

Người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi tuổi, thân hình thô kệch, cao lớn, khuôn mặt xấu xí, lại bị rỗ mặt do một trận ốm. Người phụ nữ xuất hiện trong tư thế sợ sệt, bối rối, vì vốn quen với môi trường sông nước, xa lạ lúc bước vào căn phòng toàn bàn ghế, giấy tờ…. Chị ngồi thu mình ở mép ghế, lo lắng, sợ hãi. Chị sợ sự xuất hiện của mình gây phiền nhiễu, vướng víu cho người khác. Trên gương mặt chị ko biểu lộ bất kỳ điều gì, bình yên và phẳng lặng, nếu ta ko có tìm hiểu có nhẽ sẽ ko bao giờ biết hết được về người phụ nữ này.

Thật nhẹ nhõm và mặc nhiên chị kể về câu chuyện cuộc đời mình. Chị vốn được sinh ra trong một gia đình khá giả ở phố giao thương những đồ vật phục vụ nghề chài lưới nhưng lại ko được ưu ái về nhan sắc, sau một trận đậu mùa mặt bị rỗ nhằng nhịt. Chị gặp mặt và lấy được người chồng hiện nay. Cuộc sống gia đình khởi đầu rơi vào thảm kịch lúc họ sinh nhiều con, cuộc sống trên thuyền chật chội, cập kênh, họ rơi vào cảnh cùng túng, quẫn bách. Anh chồng vốn hiền lành trở thành cục cằn, dữ dằn, thường lôi chị ra đánh. Chị chính là nạn nhân của bạo lực gia đình.

Nhưng đằng sau vẻ ngoài xấu xí đó, còn là một người có nội tâm thâm thúy, một tâm hồn đẹp, nhân hậu. Trước hết người phụ nữ hàng chài là một người thấu hiểu thâm thúy lẽ đời. Chị ko muốn bỏ chồng vì thứ nhất chị làm nghệ hàng chài, trên một chiếc thuyền của gia đình thì ko thể thiếu vai trò của người đàn ông, nhất là lúc biển động. Thứ hai một mình chị ko thể gồng hành gánh nặng mưu sinh cho chín mười người con. Đối với chị hạnh phúc là lúc được nhìn chúng ăn no. Thứ ba, cũng có đôi lúc trên thuyền vợ chồng chị cùng con cái quây quần, hạnh phúc, dù ít ỏi nhưng nó cũng phần nào xoa dịu nỗi đau về thể xác sau mỗi lần bị chồng đánh.

Ko chỉ vậy, chị còn là người có tấm lòng nhân hậu, bao dung. Tất cả mọi người đều đề xuất giải pháp từ chối, tẩy chay gã đàn ông, riêng chị thì ko. Chị sẵn sàng đứng im chịu trận, ko chống trả, ko bỏ chạy. Rất thấu hiểu chồng, thông cảm cho chồng. Và đẹp tươi nhất chính là đức hi sinh, tình mến thương con thâm thúy. Chị sẵn sàng chịu những trận đòi ròn của chồng để đàn con được ăn no, ngủ yên. Lo thằng Phác sẽ có những hành động sai trái, chị gửi nó lên ở với ông ngoại, để nó ko nhìn thấy bố đánh mẹ, để nó khỏi đau lòng và ko có những hành động trái với luân thường đạo lí. Đối với chị thú vui, niềm hạnh phúc rất đơn giản, là lúc gia đình hòa thuận, lúc nhìn thấy lũ trẻ được ăn no. Chị yêu con, thương con, mong con lớn khôn nhưng ko thể bảo vệ được tâm hồn của các con. Người phụ nữ hàng chài xuất hiện là hình ảnh đại diện cho những con người vô danh, nghèo khổ, lam lũ nhưng lại có vẻ đẹp tâm hồn đáng quý khiến họ trở thành ko hề nhỏ nhỏ nhưng mà là hiện thân của những gì đẹp tươi nhất.

Kế bên người phụ nữ hàng chài, ta cũng ko thể ko nhắc tới Phùng, một người nghệ sĩ tài hoa, nhạy cảm trước cái đẹp. Lúc phát xuất hiện cảnh đắt trời cho, trong lòng anh xúc cảm trào dâng: rung động, tâm hồn được thanh lọc, hạnh phúc tràn trề tâm hồn, lôi máy ảnh ra bấm liên thanh…

Ko chỉ vậy anh còn là người có trách nhiệm, có tấm lòng với cuộc đời và con người. Lúc chứng kiến cảnh bạo hành, anh sẵn sàng vứt chiếc máy ảnh xuống để tương trợ người phụ nữ tội nghiệp. Lần thứ hai can thiệp anh đã bị thương và vì vẫn còn lo lắng cho người phụ nữ kia anh đã nhờ tới sự tương trợ của chánh tòa án huyện. Ngoài ra, anh còn là người nghệ sĩ luôn trằn trọc với thiên chức nghề nghiệp của mình. Anh phát xuất hiện cái đẹp tuyệt mĩ, nhưng đằng sau cái đẹp lại là cái xấu, là hiện thực trần truồng. Chiếc thuyền ngoài xa chính là hình ảnh cuộc đời lúc nhìn ở xa, lúc quan sát với cái nhìn nông cạn. Bởi vậy, cần nhìn nhận con người, sự việc thấu đáo, toàn diện. Cùng với đó là bức tranh xuất hiện cuối tác phẩm, mang lại cho người nghệ sĩ Phùng một chiêm nghiệm khác chính là nghệ thuật phải gắn liền với cuộc sống, ko được xa vắng cuộc sống và phải quay trở về để phục vụ cuộc sống.

Với sự cải cách đổi mới trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật Nguyễn Minh Châu đã tạo nên tác phẩm xuất sắc. Ko lấy những người hùng làm nhân vật trung tâm nhưng mà đi sâu tìm tòi, phát hiện vẻ đẹp ở những con người phổ biến. Tác phẩm cũng là những đúc kết thấu đáo về nghệ thuật và con người: về con người, phải nhìn nhận đa chiều, đa diện, ko nên thẩm định phiến diện, một chiều; về nghệ thuật: nghệ thuật chân chính phải gắn liền với cuộc đời, xuất phát từ cuộc đời và quay trở lại phục vụ cho cuộc đời.

Bài văn mẫu 2

Nguyễn Minh Châu (1930-1989) là nhà văn quân đội. Ông là một trong những cây bút tiền phong của nền văn học Việt Nam thời kì đổi mới (cuối thế kỉ XX). Những tập truyện ngắn: “Người phụ nữ trên chuyến tốc hành”, “Bến quê”, “Chiếc thuyền ngoài xa”, “Cỏ lau”,… đã trình bày tài năng nghệ thuật rực rỡ, in đậm phong cách tự sự – triết lí của Nguyễn Minh Châu.

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả viết vào năm 1983, xuất bản năm 1987. Nhà nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng, chánh án Đẩu, người phụ nữ thuyền chài mặt rỗ và thằng nhỏ Phác là những nhân vật được tác giả khắc hoạ khá sắc sảo, để lại cho người đọc bao ấn tượng, bao ám ảnh về màu sắc lãng mạn của nghệ thuật và sự thực trần truồng của đời thường.

Nghệ sĩ Phùng đã “vác” máy ảnh trở lại vùng biến nơi chiến trường cũ của anh thời đánh Mĩ. Cảnh biển buổi sáng có sương mù nhưng mà anh “phục kích” mấy buổi sáng vẫn chưa tìm ra. Anh hào hứng muốn thu vào tờ lịch tháng bảy năm sau cảnh thuyền đánh cá thu lưới vào lúc rạng đông thì sáng nay anh đã gặp “hên” một cảnh “trời cho”, có nhẽ suốt một đời cầm máy chưa bao giờ dám tơ tưởng tới. Đó là cảnh “thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Và bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Tất cả quang cảnh đó nhìn qua qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi…”.

Trong ánh mắt của người nghệ sĩ, Phùng cảm thấy trước mặt mình là “một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ”. Bao mĩ cảm đã dâng lên dào dạt trong lòng, anh xúc động “bối rối”, và trái tim của anh “như có cái gì bóp thắt vào”. Đối diện với bức tranh “thật đẹp và toàn bích” đó, nghệ sĩ Phùng cảm thấy vô cùng hạnh phúc, anh mới thấm thía “bản thân trong cái đẹp chính là đạo đức” như người nào đó lần đầu đã phát xuất hiện; trong phút chốc bối rối đó, anh ” vừa khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”. Cái đẹp và nghệ thuật đã thanh lọc tâm hồn người, làm cho hồn người trở thành thánh thiện.

Và lúc đã chạm tới gấu áo của vị thần nghệ thuật, Phùng đã bấm “liên thanh” một hồi hết một phần tư cuộn phim, thu vào chiếc Pra-ti-ca. Cái khoảnh khắc đó đối với anh là vô cùng hạnh phúc, và anh đã “ngộ” ra – “hạnh phúc tràn trề tâm hồn mình do cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh vừa mang lại”.

Có một điều nhưng mà độc giả cần xem xét, đó là nơi nhà nhiếp ảnh ngồi bấm máy. Chẳng phải Lầu Hoàng Hạc, chẳng phải là một chốn Bồng Lai nhưng mà chí là một bãi biển còn đầy tàn tích chiến tranh với bao xác xe tăng, xe rà phá mìn của công binh Mỹ thua chạy bỏ lại. Phùng ngồi bấm máy phải “rúc vào bên bánh xích của một chiếc xe tăng để tránh mưa”. Cụ thể này rất quan trọng, nó cho thấy cảnh biển mù sương và con thuyền trong rạng đông tuy có đẹp, nhưng cái đẹp đó chưa trọn vẹn. Vết thương chiến tranh còn in hằn trên bãi biển và trong lòng ngư gia. Chỉ vì Phùng, với tâm hồn lãng mạn của người nghệ sĩ, anh mới thi vị hóa, thần tiên hoá hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa, để rồi sau đó, anh sẽ bị hẫng.

Một tình huống đầy thảm kịch đã xảy ra. Một cảnh đời ngang trái, quá phũ phàng và vô cùng tàn nhẫn đã diễn ra lúc chiếc thuyền “đâm thẳng” vào bờ, vào ngay trước chỗ nhà nhiếp ảnh đứng. Phùng ko chỉ nhìn thấy, được chứng kiến nhưng mà còn được tham gia vào những chuyện trớ trêu, đau lòng.

Còn đâu nữa cái màu trắng, màu hồng của bức tranh “toàn bích” lúc một người đàn ông và một người phụ nữ rời thuyền lội qua một quãng bờ phá đi lên bãi cát. Một tiếng nói chõ như quát cất lên: “Cứ ngồi nguyên đấy, động đậy tao giết thịt cả mày hiện thời”. Người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi, cao lớn, thô kệch, rỗ mặt, mỏi mệt, tái ngắt… Người đàn ông đi sau “lưng rộng và cong như lưng một chiếc thuyền; mái tóc tổ quạ, chân chữ bát, lông mày cháy nắng, rủ xuống”,… Lão đàn ông con mắt đầy vẻ độc dữ lúc nào cũng nhìn dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân ướt sũng của người phụ nữ”.

Những gì xảy ra đã xảy ra sau đó. Bãi cát, nơi xác chiếc xe rà phá mìn đã trở thành nơi hành tội. Lúc người phụ nữ “đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng” (có thể người mẹ nhìn mấy đứa con) thì một sự việc diễn ra vô cùng kinh khủng! Lão đàn ông “trở thành hùng hổ, mặt đỏ gay”, hắn lồng lên như một con thú dữ. Lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa, cái vũ khí thường nhật của kẻ gần như mất hết cả nhân tính, “quật túi bụi vào lưng người phụ nữ”. Hắn “vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két”. Lão “trút cơn giận như lửa cháy” vào người phụ nữ tội nghiệp, đáng thương. Lão nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau: “Mày chết đi cho ông nhờ, chúng mày chết đi cho ông nhờ!”. Mày và chúng mày nhưng mà lão nói tới là vợ con của lão.

Thật kì lạ là người phụ nữ khổ nạn đó ko kêu một tiếng, ko chống trả, ko trốn chạy nhưng mà “cam chịu đầy nhẫn nhục”. Hình ảnh đau lòng đó đã làm cho nhà nghệ sĩ nhiếp ảnh “ngạc nhiên”, “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn” trong mấy phút. Lúc Phùng vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới thì có một thằng nhỏ con tức giận “như một viên đạn lao tới đích đã nhắm” lao thẳng vào cái lão đàn ông. Đứa nhỏ với một sức mạnh gớm ghê đã giằng được chiếc thắt lưng, vung chiếc khoá sắt quật vào giữa ngực trần vạm vỡ cháy nắng có những đám lông đen loăn xoăn của lão đàn ông. Giằng ko được cái dây thắt lưng da, lão ta dang thẳng cánh cho thằng nhỏ hai tát khiến thằng nhỏ ngã dúi xuống cát.

Tiếng gọi: “Phác, con ơi!” của người mẹ tội nghiệp cất lên. Hình ảnh người phụ nữ “ôm chầm lấy thằng nhỏ, rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để rồi ôm chầm lấy… Và hình ảnh thằng nhỏ “lặng lẽ đưa ngón tay khẽ sờ trên khuôn mặt người mẹ” lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong những nốt rỗ nhằng nhịt, tất cả đã làm cho nhà nhiếp ảnh Phùng, cho mỗi chúng ta tê tái sững sờ. Đứa con tới để cứu mẹ, để chặn bàn tay của con người thú.

Phùng “ngờ ngạc nhìn” ra bờ phá lúc người phụ nữ buông đứa con ra, đi thật nhanh đuổi theo lão đàn ông vừa đánh mụ, rồi cả hai cùng đi về thuyền. Bãi cát hoang vu nhưng mà mênh mông, tiếng sóng kêu ồ ồ cất lên, Bức ảnh thế sự đó diễn ra “như trong truyện cổ quái gở”, chiếc thuyền vó đã mất tích, chắc đã làm cho cách nghĩ, tầm nhìn và giác quan nghệ thuật của nghệ sĩ Phùng thay đổi? Bức ảnh thế sự trần truồng đó đã được Nguyễn Minh Châu kí hoạ, đã được nhà nhiếp ảnh Phùng mục kích và bấm máy thật giàu ý nghĩa. Nghệ thuật hướng về cái đẹp, nhưng ko thể là sự lừa dối. Lãng mạn hoá cuộc đời, bối hồng tô son hiện thực cuộc đời là vô nghĩa lúc cuộc đời còn nhiều mồ hôi và nước mắt!

Với Phùng có thể coi đây là một chuyến đi nhiều ý nghĩa: chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì lại trần truồng, ờ rất gần ngay trước mắt. Qua đó, ta càng thấy rõ chân lí cuộc đời có lúc, có nơi ko phải là chân lí nghệ thuật. Nguyễn Minh Châu qua “Chiếc thuyền ngoài xa” đã nêu lên bài học về cái nhìn đa diện, cái nhìn khám phá trong thông minh nghệ thuật đối với nhà nghệ sĩ chân chính giàu khả năng.

Câu chuyện người phụ nữ làng chài ở trụ sở toà án huyện đã lí giải cho Phùng và Đẩu, đã giúp chúng ta hiểu rõ sự thực trần truồng trước mọi thảm kịch bạo hành trong gia đình, hiểu sâu hơn tấm lòng và tâm lí của người phụ nữ trong nỗi trái ngang cuộc đời.

Người phụ nữ mặt rỗ lúc đầu chỉ dám ngồi ở góc tường, lúc được Đẩu mời, mụ mới “rón rén” tới ngồi vào mép chiếc ghế và cố thu người lại. Lúc nghe vị Chánh án nói, mụ ngước lên nhìn rồi lại “cúi mặt xuống”. Có nhẽ lần đầu tới cơ quan nhà nước, mụ mới sợ tương tự. Mụ chắp tay vái lia lịa Đẩu và xưng là : “Con lạy quý tòa…”. Mụ nhấp nhổm xoay mình như bị kiến đốt! Nghe mụ van xin nhưng mà xót xa: “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó…”. Sống với một kẻ vũ phu, “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” thế nhưng mà mụ vẫn van xin quý tòa “đừng bắt con bỏ nó”. Chánh án Đẩu làm sao hiểu được nỗi trái ngang đó. Nhà nhiếp ảnh Phùng thì cảm thấy “ngột ngạt quá!”.

Lúc nghe vị chánh án gọi bằng bà, và nói rõ chủ trương của toà án là kêu gọi hoà thuận, chị ta “ngờ ngạc” nhìn Đẩu, nhìn Phùng, chị ta thay đổi cách xưng hô, tự xưng là chị, gọi Đẩu và Phùng là chú rất thiết tha, rất thành tâm.

Mụ kể về thời con gái của mình, mụ tâm tình về chuyện lấy chồng của mình: mặt rỗ, xấu gái, ko người nào lấy, rồi có mang với anh đàn ông… “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”.

Mụ kể chuyện từ ngày cách mệnh về đỡ khổ, chứ trước đày những lần động biển, vợ chồng con cái toàn ăn xương rồng luộc chấm muối suốt hàng tháng trời. Chị ta than vãn gia đạo nghèo, thuyền quá nhỏ… Nữ giới ở thuyền đẻ nhiều quá; đàn ông ở thuyền hoặc uống rượu hoặc đánh vợ, bất kể lúc nào, hễ thấy khổ quá là xách vợ ra đánh. Chị ta cho biết nỗi vất vả của người phụ nữ trên một chiếc thuyền ko có đàn ông, nhất là những lúc biển động sóng gió để lèo lái. “Ông trời sinh ra phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn, cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở đất được…”. Chị cho biết chồng chị ngày trước cũng trốn đi lính ngụy. Chị cũng có thú vui là lúc vợ chồng con cái “sống hoà thuận vui vẻ”, “vui nhất là ngồi nhìn đàn con được ăn no “,v.v…

Sự nhẫn nhục, đức hi sinh của người phụ nữ mặt rỗ thật rộng lớn. Chị ta cam chịu lúc bị chồng đánh. Chị ta chỉ xin chồng đừng đánh minh trước mặt đàn con. Chị ta sợ đứa đàn ông tên là Phác làm điều gì dại khờ đối với bố nó nên phải gửi nó lên rừng ở với ông ngoại. Chị ta đã khóc lúc nghe Phùng nhắc tới tên thằng Phác.

Chỉ qua những lời thổ lộ chân thực đó, ta mới có thể hiểu được nỗi khổ, sự cam chịu nhẫn nhục, đức hi sinh thầm lặng, tình thương con mênh mông của người phụ nữ làng chài đáng thương; ta mới thấu hiểu được cái căn nguyên sâu xa của tệ nạn bạo lực trong các gia đình nghèo cực. Nếu hiểu sự việc một cách đơn giản, chỉ cần yêu cầu, chỉ kí quyết định bắt người phụ nữ mặt rỗ bỏ chồng là xong. Nhưng nếu nhìn chuyện đời một cách thấu suốt, rất nhân tinh, rất đời, thì ta sẽ thấy cách nghĩ, cách sống, cách xử sự của người vợ, người mẹ ở trong truyện là ko thể khác được.

Biết được đáy vực nông, sâu là đã khó. Biết được lòng người xấu, tốt, biết được nỗi lòng, nỗi đời, hoàn cảnh của con người đâu dễ! Qua câu chuyện người phụ nữ ở toà án huyện, ta càng thấy rõ: ko thể đơn giản, đơn giản lúc nhìn người, nhìn đời, lúc thẩm định hiện tượng trong xã hội, trong cuộc sống. Ko thể vội vã vội vã. Nếu thiên kiến, thành kiến, duy ý chí là sai. Có lòng tốt, ý định tốt chưa đủ. Nhưng phải suy xét, cân nhắc vừa có tình vừa hợp lí, vừa được việc vừa được người.

Truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” có nhiều tình huống rất bất thần thu hút. Mỗi một tình huống xuất hiện, tính kịch của câu chuyện lại được tăng lên, được khắc sâu. Nhà nhiếp ảnh Phùng lúc đầu phát xuất hiện hình ảnh chiếc thuyền chài xuất hiện trong sương mù và đã bấm máy “liên thanh” hết một phần tư cuộn phim và ngây ngất trước cái đẹp của ngoại cảnh là một tình huống thơ mộng. Chuyện người đàn ông chân chữ bát dùng dây thắt lưng lính ngụy đánh mụ vợ mặt rỗ và thằng Phác đánh lại bố hắn để bảo vệ người mẹ thương yêu là một tình huống bất thần diễn ra trước mắt Phùng làm cho tính thảm kịch đầy nước mắt. Chuyện lão thuyền chài lại đánh vợ, đánh bị thương Phùng – kẻ dám tới can ngăn; chuyện chị gái cướp lấy con dao nhưng mà thằng em trai định dùng làm vũ khí để bảo vệ người mẹ tội nghiệp, đều là tình huống cực kì đắng cay, dữ dội. Câu chuyện của người phụ nữ mặt rỗ kể ở cơ thẩm phán án huyện… là tình huống nói về sự trái ngang của cuộc đời, về thân phận tủi nhục đắng cay của người phụ nữ nghèo, đông con ở làng chài.

Qua các tình huống đó, nhà nghệ sĩ Phùng mới thấm thía rằng: nghệ thuật ko thể lãng mạn hoá, thi vị hoá cuộc đời lúc cuộc đời còn đầy ngang trái. Chánh án Đẩu mới thấu hiểu toà án ko chỉ để thực xây cất lí, pháp luật nhưng mà con phải soi sáng lòng dân, tình dân. Và mỗi chúng ta mới hiểu: cuộc sống đã và đang diễn ra là vô cùng phức tạp, ko thể đơn giản hoặc chỉ nhìn một chiều, một phía, một cạnh.

Tính tình huống đã làm cho truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” vừa chân thực, vừa mang trị giá nhân văn thâm thúy. Phải chăng cuộc đời lam lũ nghèo khổ, nheo nhóc, sự tối tăm ngu dốt… là một trong những nguyên nhân gây ra nạn bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong một số gia đình Việt Nam lâu nay? Phải chăng Nguyễn Minh Châu đã kín đáo nói về một căn nguyên đầy nước mắt nhưng mà thi hào Nguyễn Du đã viết trong “Văn chiêu hồn” hơn hai thế kỉ trước:

“Đớn đau thay phận phụ nữ,
Kiếp sinh ra thế biết là tại đâu?”

Bài văn mẫu 3

Nhà văn Nguyễn Minh Châu sinh năm 1930, quê ở xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Ông tham gia quân nhân năm 1950, tranh đấu ở vùng địch hậu đồng bằng Bắc Bộ rồi vào chiến trường Quảng Trị, Thừa Thiên. Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam thời chống Mĩ, đồng thời cũng là người mở đường xuất sắc cho công cuộc đổi mới văn học từ sau năm 1975. Ở thời đoạn trước, ông là ngòi bút có thiên hướng lãng mạn, sử thi. Ở thời kì sau, ngòi bút của ông chuyển sang đề tài thế sự, quan tâm tới đời sống của con người trong đời thường với những vấn đề về đạo đức, về triết lí nhân sinh. Tập truyện ngắn Những vùng trời không giống nhau (1970), tiểu thuyết Dấu chân người lính (1972) với hình tượng trung tâm là những người lính đang tranh đấu chống quân xâm lược Mĩ, giải phóng miền Nam, thống nhất non sông đã khẳng định tài năng và tên tuổi Nguyễn Minh Châu trong văn học hiện đại. Ông cũng là nhà văn tiên phong trong công cuộc đổi mới văn học với mối quan tâm đặc trưng tới phẩm giá, đạo đức, quan niệm sống của 1 con người trong đời thường. Điều đó được trình bày qua các tác phẩm như tiểu thuyết Miền cháy (1977), Lửa từ những ngôi nhà (1977) và những truyện ngắn như Người phụ nữ trên chuyến tàu tốc hành, Bến quế, Khách ở quê ra, Bức tranh. Năm 2000, Nguyễn Minh Châu được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật.

Chiếc thuyền ngoài xa sáng tác năm 1983 là truyện ngắn xuất sắc nhất của ông ở thời kì sau; nội dung kể về chuyến đi thực tiễn của một nghệ sĩ nhiếp ảnh, qua đó trình bày cách nhìn của tác giả về hiện thực cuộc sống, một cái nhìn thấu hiểu và thấm đẫm tình thương cùng sự băn khoăn, day dứt về thân phận con người. Tác giả cùng gửi gắm trong truyện ngắn này những chiêm nghiệm thâm thúy của mình về nghệ thuật. Nghệ thuật chân chính phải xoành xoạch gắn bó với cuộc đời. Người nghệ sĩ ko thể nhìn đời một cách nông cạn, giản đơn nhưng mà cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người bằng cái nhìn tỉnh táo, sáng suốt của lí trí liên kết với rung động thành tâm của trái tim nhân ái.

Tác giả đã trình bày phẩm chất tốt đẹp của con người lao động trong cuộc mưu sinh nhọc nhằn và hành trình tìm kiếm hạnh phúc. Những “hạt ngọc tâm hồn” ko xuất hiện trong lửa đạn chiến tranh, nhưng mà lẩn khuất giữa đời thường đầy sóng gió.

Nói tới nghệ thuật viết truyện ngắn, người ta thường nhắc tới ba yếu tố: Nhân vật, giọng điệu tường thuật và tình huống truyện. Trong đó, việc thông minh được một tình huống truyện lạ mắt nhập vai trò then chốt, quyết định thành công của tác phẩm. Có ba loại tình huống phổ thông trong truyện ngắn: tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính bước ngoặt của nhân vật, tình huống tâm trạng chủ yếu khám phá diễn biến tình cảm, xúc cảm của nhân vật thì tình huống nhận thức chủ yếu giải nghĩa phút chốc “tỉnh ngộ” chân lí của nhân vật. Chiếc thuyền ngoài xa sở dĩ được thẩm định là tác phẩm xuất sắc bởi tác giả đã xây dựng được một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Đó là tình huống nhận thức và khám phá về cuộc sống và nghệ thuật của hai nhân vật Đẩu và Phùng.

Tình huống bất thần trong truyện đã làm thay đổi nhận thức của hai người trước những nghịch lí của cuộc sống. Trong lúc tự nhiên có vẻ đẹp toàn bích thì cảnh đời lại u ám, đáng buồn. Người có thiện chí tương trợ nạn nhân lại bị nạn nhân hậu chối quyết liệt. Người vợ bị chồng hành tội, ngược đãi, thế nhưng vẫn cam chịu, quyết ko bỏ chồng nhưng mà lại còn bênh vực. Người chồng vẫn có trách nhiệm với gia đình nhưng ngày nào cũng hành tội vợ.

Phùng là một nghệ sĩ nhiếp ảnh được trưởng phòng giao nhiệm vụ đi chụp một cảnh biển sớm mai để bổ sung vào bộ ảnh lịch. Anh về lại vùng ven biển miền Trung, nơi trước đây đã từng tham gia tranh đấu chống Mĩ. Phùng gặp lại Đẩu, người bạn tranh đấu năm xưa giờ là chánh án tòa án huyện và được Đẩu tận tình tương trợ. May mắn thay, sau mấy buổi sáng nhẫn nại “phục kích”, Phùng đã bắt gặp khoảnh khắc kì diệu của Cái Đẹp nghệ thuật: Có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh “đất” trời cho tương tự: trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hưởng mặt vào bờ. Tất cả quang cảnh đó nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi, toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở thành bối rối, trong trái tim như có gì bóp thắt vào.

Đoạn văn trên đẹp như một bài thơ. Nguyễn Minh Châu đã sử dụng tiếng nói rất tài tình để vẽ lên bức tranh cảnh biển buổi sáng mờ sương có đủ đường nét, ánh sáng, sắc màu và cả hình ảnh của con người. Trong màn sương sớm trắng như sữa, phớt chút ánh hồng ấm áp của sớm mai, hình ảnh chiếc thuyền từ ngoài xa đang hướng mũi vào bờ đẹp như mơ. Trên mui thuyền, những dáng người ngồi yên lặng đầy chất tạo hình. Cận cảnh là tấm lưới vó, viễn cảnh là chiếc thuyền nhấp nhoáng trong sương. Quang cảnh hài hòa tới độ toàn bích khiến trái tim người nghệ sĩ nhiếp ảnh như thắt lại vì cảm giác sung sướng và hạnh phúc. Đó chính là niềm hạnh phúc của sự khám phá và thông minh, của sự cảm nhận trước Cái Đẹp tuyệt diệu.

Hình như lúc nhìn thấy hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa bồng bềnh giữa trời biển mờ sương, Phùng cảm thấy tâm hồn mình như được thanh lọc, trở thành trong trẻo, tinh khôi bởi vẻ đẹp huyền diệu của tự nhiên. Chẳng phải lựa chọn, xê dịch gì, anh nhanh nhẹn gác máy lên bánh xích của chiếc xe tăng hồng, bấm máy liên tục, thu vào một phần tư cuộn phim niềm hạnh phúc tột đỉnh của sự khám phá, thông minh đó.

Lúc cái cảm giác ngây ngất, thỏa mãn do cảnh đẹp tuyệt vời vừa mang lại cho mình chưa kịp tan đi thì ngay sau đó, Phùng tình cờ chứng kiến một cảnh tượng đau lòng xảy ra ngay trước mắt: Ngay lúc đó, chiếc thuyền đâm thẳng vào trước chỗ tôi đứng. Một người đàn ông và một người phụ nữ rời chiếc thuyền. Họ phải lội qua một quãng bờ phả nước ngập tới quá đầu gối. Bất giác tôi nghe người đàn ông nói chõ lên thuyền như quát: “Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tao giết thịt cả mày đi hiện thời”.

Họ xuất hiện ở một khoảng cách rất gần, đủ để Phùng nhìn thấy từng nét rõ trên khuôn mặt của người phụ nữ và vẻ mặt độc ác đáng sợ của người đàn ông: Người phụ nữ trạc ngoài bốn mươi, một thân hình thân thuộc của phụ nữ vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch. Mụ rõ mặt Khuôn mặt mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và dường như đang buồn ngủ. Người đàn ông đi sau. Tấm lưng rộng và cong như lưng một chiếc thuyền. Mái tóc tổ quạ. Lão đi chân chữ bát, bước từng bước vững chắc, hàng lông mày cháy nắng rủ xuống hai con mắt đầy vẻ độc dữ lúc nào cũng nhìn dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng của người phụ nữ… Hai người đi qua trước mặt tôi. Họ đi tới bên chiếc xe rà phá mìn. Người phụ nữ đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá nước chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng, rồi đưa một cánh tay lên có nhẽ định gãi hay sửa lại mái tóc nhưng rồi lại buông thõng xuống, đưa cặp mắt nhìn xuống chân.

Những gì xảy ra trước mắt khiến Phùng ko thể tưởng tượng nổi. Bãi cát, nơi có xác chiếc xe rà phá mìn bị hỏng đã trở thành nơi hành tội: Lúc người phụ nữ đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng thì: Lão đàn ông tức tốc trở thành hùng hổ, mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa,… quật túi bụi vào lưng người phụ nữ, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két, cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đớn đau: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”.

Thật kì lạ là người phụ nữ khốn khổ đó ko hề kêu rên một tiếng, ko chống trả, ko trốn chạy nhưng mà nhẫn nhục cam chịu. Cảnh tượng đó đã làm cho Phùng ngạc nhiên tới mức, trong mấy phút đầu… cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn. Lúc anh vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới thì một thằng nhỏ con tức giận như một viên đạn lao tới đích đã nhắm thẳng vào lão đàn ông. Đứa nhỏ với sức mạnh gớm ghê đã giằng được chiếc thắt lưng, liền rướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngực trần vạm vỡ cháy nắng… của lão. Giằng ko được cái thắt lưng da, lão ta liền dang thẳng cánh cho thằng nhỏ hai tát khiến thằng nhỏ lảo đảo ngã dúi xuống cát… Đứa con đã liều lĩnh lao tới cứu mẹ, để chặn bàn tay tàn bạo của người cha đang trong cơn tức giận điên cuồng.

Lúc biết có người lạ chứng kiến cảnh bạo hành vừa xảy ra, người phụ nữ dường như lúc này mới cảm thấy đớn đau – vừa đớn đau vừa vô cùng xấu hổ, nhục nhã. Tiếng gọi: Phác, con ơi! của người phụ nữ tội nghiệp cất lên đầy tủi nhục và đắng cay. Hình ảnh người phụ nữ ngồi xẹp xuống trước mặt thằng nhỏ, ôm chầm lấy nó rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để, rồi lại ôm chầm lấy… thật khác thường và cũng thật xúc động. Chị ta lạy đứa con mình vì sợ nó thương mẹ, bênh mẹ nhưng mà đánh bố là phạm vào tội bất hiếu. Và hình ảnh thằng nhỏ lặng lẽ đưa mấy ngón tay khẽ sờ lên khuôn mặt người mẹ như muốn lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong những nốt rỗ nhằng nhịt đã để lại ấn tượng khó quên trong tâm trí Phùng.

Cảnh tượng diễn ra và kết thúc quá nhanh khiến Phùng ngờ ngạc nhìn ra bờ phải lúc người phụ nữ buông đứa trẻ ra, đi thật nhanh… đuổi theo lão đàn ông. Cả hai người lại trở về chiếc thuyền. Điều kì lạ là: Như trong câu chuyện cổ đầy quái gở, chiếc thuyền lưới vó đã mất tích khiến Phùng sững sờ, sững sờ ko hiểu vì sao!

Nguyễn Minh Châu đã phản ánh một nghịch lí của cuộc sống: quang cảnh tự nhiên thì toàn bích nhưng cảnh tượng đời thường thì u tối, đáng buồn.

Lần thứ hai chứng kiến cảnh bạo hành, Phùng chạy tới bênh vực người phụ nữ. Lão đàn ông đánh anh bị thương. Anh được đưa về trạm y tế của tòa án huyện và tình cờ anh đã được nghe người phụ nữ xấu số kể về gia đạo của mình. Phùng và Đẩu lắng tai với sự thông cảm và thương xót thật sự.

Sau lúc thấy các giải pháp giáo dục, răn đe người chồng ko có kết quả, Đẩu với tư cách là chánh án đã mời người phụ nữ tới tòa án để trao đổi về vấn đề này. Tuy đây là lần thứ hai được mời tới tòa, nhưng người phụ nữ vẫn có vẻ sợ sệt, bối rối. Lúc đầu, chị ta chỉ dám ngồi ở góc tường, Đẩu mời lần nữa mới rón rén tới ngồi ghé vào mép chiếc ghế và cố thu người lại. Lúc nghe vị chánh án hòi: Thế nào, chị đã nghĩ kĩ chưa? thì người phụ nữ ngước lên nhìn rồi lại cúi mặt xuống đáp nhò: Thưa …

Chánh án Đẩu tưởng người phụ nữ hiểu được ý mình nên có thái độ thân thiết và thành tâm hơn: Đẩu gật đầu. Anh đứng dậy. Tự nhiên anh rời chiếc bàn tới đứng vịn vào lưng ghế người phụ nữ đang ngồi, giọng trở thành đầy tức giận, khác hẳn với giọng một vị chánh án: – Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng. Cả nước ko có một người chồng nào như hắn. Tôi chưa hỏi tội của hắn nhưng mà tôi chỉ muốn bảo ngay với chị: Chị sống ko nổi với cái lão đàn ông vũ phu đó đâu! Chị nghĩ thế nào?

Đẩu khuyên chị ta nên li hôn để khỏi bị lão chồng hành tội, ngược đãi. Có nhẽ Đẩu tin rằng giải pháp mình đưa ra là đúng, nhưng sau buổi nói chuyện thì mọi lí lẽ của anh ta đều bị người phụ nữ khốn khổ đó không chấp nhận.

Vị chánh án vừa dứt lời thì người phụ nữ sợ hãi ngước lên nhìn rồi lại cúi mặt xuống. Chị ta chắp tay vái lia lịa và xưng con với Đẩu: Con lạy quý tòa… Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó… Đẩu ngạc nhiên bật hỏi: Sao, sao? tỏ vẻ ko hiểu được sự trái ngang đó. Còn Phùng, sau câu nói của người phụ nữ, anh cảm thấy gian phòng ngủ lồng lộng gió biển của Đẩu tự nhiên bị hút hết ko khí, trở thành ngột ngạt quá.

Lúc nghe vị chánh án đang gọi mình bằng chị bỗng chuyển sang gọi bằng bà và nói rõ chủ trương kêu gọi hòa thuận – tức là đồng ý với sự cầu xin của mình thì người phụ nữ ngờ ngạc hết nhìn Đẩu lại nhìn Phùng. Tới lúc hiểu ra, chị ta liền thay đổi cách xưng hô, tự xưng là chị, gọi Đẩu, Phùng là các chủ bằng giọng điệu thân tình, chân tình: Chị cám ơn các chú!… Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú. Lòng các chú tốt, nhưng các chủ đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chủ đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, nặng nhọc…

Rồi chị ta tâm tình về chuyện lấy chồng của mình. Thời trẻ, vì xấu gái nên chị ko được người nào để mắt tới. Rồi chị có mang với anh chàng làm nghề đánh cá cục tính nhưng hiền lành lắm,… tức là lão chồng hung tợn hiện thời.

Chị ta than vãn về gia đạo nghèo nàn, chiếc thuyền lưới vó thì quá nhỏ hẹp. Chị lại đẻ nhiều quá, nuôi ko xuể. Vì thế nhưng mà ra nông nỗi: …bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu… Giá nhưng mà lão uống rượu… thì tôi còn đỡ khổ… Sau này con cái lớn lên, tôi mới xin được với lão… đưa tôi lên bờ nhưng mà đánh…

Đẩu và Phùng đã lắng tai chị ta nói về nỗi vất vả của người phụ nữ trên một chiếc thuyền đánh cá ko có đàn ông, nhất là những lúc biển động. Giọng nói của chị ta như giãi bầy, mong được sự san sẻ của người nghe: Mong các chú cách mệnh thông cảm cho, đám phụ nữ hàng chài ở thuyền chúng tôi thiết yếu người đàn ông đổ lèo lái lúc phong ba, đó cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa. Ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở trên đất được! Mong các chú lượng tình cho cái sự lỗi thời. Các chú đừng bắt tôi bỏ nó Ị

Vẻ mặt của người phụ nữ bớt sầu não phần nào lúc kể rằng trong cuộc sống lam lũ, cực nhọc, thỉnh thoảng vẫn có thú vui. Đó là lúc vợ chồng con cái sống hòa thuận vui vẻ, vui nhất là lúc nhìn đàn con được ăn no.

Chứng kiến cảnh người chồng vũ phu đánh đập người vợ một cách tàn nhẫn và nghe lời kể của nạn nhân, Phùng và Đẩu chợt nhìn thấy nghịch lí thứ hai của tình huống: Người vợ thường xuyên bị chồng đánh đập, ngược đãi; nhưng vẫn nhẫn nhục cam chịu, quyết ko bỏ chồng và lại còn bênh vực lão. Người chồng vẫn có trách nhiệm với gia đình nhưng ngày ngày cứ quen thói hành tội vợ.

Tất cả những điều trên tác động tới Đẩu và Phùng, khiến họ có sự thay đổi trong nhận thức, suy nghĩ và riêng Phùng đã có những phát hiện bất thần về quan hệ giữa hiện thực đời sống và nghệ thuật.

Trong Chiếc thuyền – ngoài xa, tình huống truyện giống như một vòng tròn đồng tâm nhưng mà nghệ sĩ Phùng cũng như chánh án Đẩu đều phải quay theo để rồi có được phút chốc tỉnh ngộ về thực chất của cuộc sống và vỡ vạc ra nhiều điều nhưng mà trước kia họ chỉ suy nghĩ một chiều hoặc chưa bao giờ nghĩ tới. Chẳng hạn như đằng sau cái vô lí lại là cái hợp lí. Chuyện người phụ nữ lam lũ bị chồng hành tội tàn nhẫn thường xuyên là vô lí, nhưng người phụ nữ đó ko muốn bỏ chồng lại rất hợp lí. Vấn đề tưởng chừng đơn giản hóa ra lại chất chứa nhiều điều phức tạp.

Phùng và Đẩu có nghề nghiệp không giống nhau: một là nghệ sĩ, một là chánh án, nhưng sự thay đổi nhận thức của họ lại giống nhau và đều xuất phát từ tấm lòng nhân hậu, từ mục tiêu tốt đẹp. Sau lúc nghe câu chuyện của người phụ nữ hàng chài, cả hai đều ngạc nhiên, ngỡ ngàng, rồi vỡ ra nhiều điều mới mẻ: Cuộc đời này đầy rẫy tình huống trái ngang nhưng mà sách vở chưa nói tới; còn có nhiều góc khuất trong tâm hồn con người nhưng mà nghệ thuật chưa nói đến tới.

Là một chánh án, Đẩu vừa làm phận sự là người đại diện cho pháp luật vừa thực hiện mệnh lệnh của trái tim. Anh muốn giải thoát người phụ nữ khỏi những trận đòn tàn bạo của lão chồng bằng lời khuyên li hôn. Anh tin lời khuyên của mình là đúng nhưng anh đã lầm. Ban sơ, Đẩu tưởng li hôn là cách khắc phục dứt điểm được sự bạo hành, là cứu vớt được người phụ nữ xấu số, nhưng nghe chị ta tâm tình thì anh thấy quan hệ vợ chồng của họ phức tạp hơn nhiều. Từ đó, anh hiểu ra rằng: Muốn khắc phục những vấn đề phức tạp của cuộc sống, ko chỉ dựa vào thiện chí, vào pháp luật hoặc lí thuyết sách vở, nhưng mà phải thấu hiểu và cần có giải pháp thiết thực. Hóa ra lòng tốt của anh là lòng tốt phi thực tiễn. Tri thức sách vở nhưng mà anh đã được học trở thành vô nghĩa trước những lí lẽ mộc mạc nhưng thâm thúy của người phụ nữ thất học. Sự yên ấm của gia đình và tương lai của những đứa con buộc chị ta phải câm lặng và chịu đựng tất cả. Chị ta chỉ có một nguồn xoa dịu duy nhất là cuộc sống của mình đâu phải chỉ toàn là những trận đòn tàn bạo của chồng, nhưng mà còn có những phút chốc hạnh phúc như lúc vợ chồng hòa thuận hoặc lúc nhìn đàn con được ăn no.

Là người tính xuất ngũ về làm chánh án tòa án huyện vùng biển, Đẩu vẫn giữ thuần chất lính thẳng thắn, tận tình chống lại cái ác, cái xấu. Phẫn nộ trước sự ngược đãi của người chồng, xót thương người vợ bị bạo hành ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng nên anh đã đi ngược với phương châm lấy hòa giải làm đầu trong lúc khắc phục các vụ án li hôn nhưng mà bảo thẳng với người phụ nữ: Chị ko sống nổi với lão đàn ông vũ phu đó đâu! Anh thực thi pháp luật bằng lí thuyết sách vở và những nguyên tắc đạo đức. Chính vì vậy nhưng mà anh đã phán quyết có phần đơn giản trước hoàn cảnh đặc trưng của người phụ nữ hàng chài. Đáp lại lòng tốt của anh, người phụ nữ đã tế sống anh và năn nỉ xin tòa đừng bắt con bỏ nó. Người phụ nữ dân chài thất học nhưng bằng sự từng trải thâm thúy đã khiến một cái gì vừa mới vỡ ra trong đầu vị Bao Công phố huyện. Có thể Đẩu khởi đầu hiểu ra rằng muốn giúp con người thoát khỏi cảnh sống thống khổ, u tối thì thiết yếu những giải pháp thiết thực chứ ko phải chỉ là thiện chí hoặc các lí thuyết đẹp tươi nhưng mà xa vắng thực tiễn. Câu chuyện của người phụ nữ giúp chúng ta hiểu rõ sự thực về nguyên nhân thảm kịch bạo hành trong gia đình, đó là cảnh nghèo đói, tuyệt vọng trong cuộc sống. Đồng thời, chúng ta cũng hiểu sâu hơn về đức hi sinh cùng tâm lí của người phụ nữ lao động trong mọi nghịch cảnh của cuộc đời.

Sau lúc chứng kiến cuộc nói chuyện giữa người phụ nữ hàng chài và chánh án Đẩu, Phùng bỗng nhiên nhìn thấy nhiều điều. Cái đẹp của ngoại cảnh có lúc che khuất cái xấu của đời sống. Ban sơ, Phùng ngây ngất trước vồ đẹp thơ mộng, huyền ảo của chiếc thuyền ngoài xa. Về sau, anh nhìn thấy rằng cái vẻ đẹp bên ngoài đó đã che giấu thực tiễn nhức nhối bên trong. Trái lại, cái xấu cũng có thể lấn lướt cái đẹp. Tìm hiểu sâu về cảnh người phụ nữ hàng chài, Phùng lại thấy thực tiễn nhức nhối đã làm cho những nét đẹp của con người bị lu mờ. Từ mối quan hệ phức tạp đó, Phùng suy ngẫm và rút ra nhận xét: Để hiểu được thực chất của đời sống thì người nghệ sĩ ko thể nhìn nhận một cách nông cạn, đơn giản, nhưng mà phải có cái nhìn đa chiều, tỉnh táo và thâm thúy. Phùng đã phát xuất hiện những vẻ đẹp khác ẩn chứa đằng sau những bức ảnh và anh đã bỏ nhiều công sức mới chụp được. Nó ko toàn bích như tấm ảnh chiếc thuyền ngoài xa nhưng mà phản ánh vẻ đẹp của đời thường đa đoan, đa sự. Người nghệ sĩ đừng bao giờ dùng cái nhìn đơn điệu, một chiều trước cuộc sống vốn phức tạp và kín đáo. Nghịch lí cuộc đời vẫn luôn là điều thử thách đối với mỗi chúng ta nên đừng vì khát khao Cái Đẹp nghệ thuật nhưng mà quên đi hiện thực, bởi nghệ thuật chân chính được khơi nguồn từ cuộc đời và được thông minh ra vì cuộc đời. Trước lúc là người nghệ sĩ biết rung động trước Cái Đẹp thì hãy là con người biết yêu, ghét, vui, buồn trước mọi lẽ thường tình, biết hành động vì những điều tốt đẹp của cuộc sống.

Sự thực trần truồng chứa đựng bên trong Chiếc thuyền ngoài xa vững chắc đã làm cho cách nhìn, cách nghĩ và giác quan nghệ thuật của Phùng thay đổi. Bức ảnh thế sự đã được Nguyễn Minh Châu phác họa, được nhà nhiếp ảnh chứng kiến và bấm máy thật giàu ý nghĩa. Nghệ thuật hướng về Cái Đẹp nhưng ko thể là sự lừa dối. Lãng mạn hóa cuộc đời, bôi hồng tô son hiện thực cuộc đời là giả dối và vô nghĩa trong lúc hiện thực cuộc đời còn nhiều mồ hôi và nước mắt.

Phùng sững sờ nhìn thấy sau cảnh đẹp như mơ của chiếc thuyền ngoài xa là bao nhiêu điều ngang trái, xót xa. Tình huống truyện được tạo nên bởi sự tương phản giữa vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa với sự trái ngang trong gia đình hàng chài. Chính gánh nặng mưu sinh chồng chất trên vai đã biến người chồng thành kẻ vũ phu và khiến người vợ vì thương con, vì sự nghiệt ngã của nghề đi biển, vì hoàn cảnh sống thiếu thốn trên thuyền và nhất là vì sự thấu hiểu người chồng hiền lành nhưng cục tính nên đã nhẫn nhục chịu đựng những hành động tàn bạo của chồng. Nhưng người mẹ đó ko biết là mình đã làm tổn thương tâm hồn những đứa con. Thằng Phác vì thương mẹ, bênh vực mẹ nhưng mà vì vậy căm ghét chính cha đẻ của mình.

Phùng đắng cay nhìn thấy thảm kịch và cái ác lộng hành trong gia đình thuyền chài kia như thứ thuốc rửa quái gở, làm cho những thước phim huyền diệu nhưng mà anh dày công chụp được bỗng hiện hình kinh khủng, ghê sợ. Giống như chiếc thuyền ngoài xa có vẻ đẹp huyền ảo trong sương sớm, lúc ra khỏi khoảng cách xa xôi, huyền ảo hoặc phơi mình dưới ánh mặt trời thì sẽ trở thành xấu xí, tầm thường.

Sau lúc gặp và nghe người phụ nữ xấu số nói về chính mình ở tòa án huyện thì Phùng mới vỡ vạc ra nhiều điều về con người và cuộc sống xung quanh. Anh đã hiểu vì sao người phụ nữ đó cam chịu tới nhẫn nhục, cắn răng chung sống với người đàn ông coi việc đánh vợ như phương thức duy nhất để xả stress khổ đau, uất ức. Thì ra, trên thuyền rất cần có một người đàn ông bởi nhiều lúc biển động, sóng to gió cả. Vả lại, ông trời sinh ra người phụ nữ để đẻ con và nuôi con lớn khôn. Người vợ cần có một người chồng để cùng làm lụng nuôi con. Chị ta hiểu rất đúng rằng chỉ vì nghèo đói, túng quẫn nhưng mà chồng mình hóa ra hung bạo. Tình thương con và lòng vị tha khiến chị quên đi nỗi đau triền miên như sóng biển, còn niềm hạnh phúc hiếm hoi như châu ngọc thì chị giữ lấy làm nguồn xoa dịu: Trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái hòa hợp vui vẻ,… Chị nói thật lòng: Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con được ăn no.

Câu chuyện khép lại bằng kết quả chuyến đi thực tiễn của Phùng. Bức ảnh Chiếc thuyền ngoài xa được đưa vào bộ lịch phong cảnh biển và được thẩm định rất cao:

Những tấm ảnh tôi mang về, đã được chọn lấy một tấm… Ko những trong bộ lịch năm đó nhưng mà mãi mãi về sau, tấm ảnh chụp của tôi vẫn còn được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật. Quái lạ, tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ tôi nhìn thấy từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh, đó là một người phụ nữ vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng, khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm. Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất vững chắc, hòa lẫn trong đêm đông…

Với Phùng, có thể coi đây là một chuyến đi có ý nghĩa phát hiện và thức tỉnh: chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì lại trần truồng và ở ngay trước mắt. Qua đó, chúng ta thấy chân lí cuộc đời có lúc, có nơi ko phải là chân lí nghệ thuật. Điều đó trình bày ở cụ thể mỗi lúc Phùng nhìn ngắm và thưởng thức vẻ đẹp của bức ảnh, anh đều cảm thấy người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh.

Qua truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu đã nêu lên bài học về cái nhìn đa diện, cái nhìn khám phá trong thông minh nghệ thuật đối với các nghệ sĩ chân chính. Từ tình huống truyện có ý nghĩa khám phá, phát hiện về sự thực đời sống và qua sự thay đổi nhận thức của Phùng, của Đẩu, tác giả đã khẳng định mối quan hệ giữa nghệ thuật và hiện thực. Theo ông, nghĩa vụ của người nghệ sĩ là phải phát xuất hiện thực chất của cuộc đời. Cái Đẹp, cái Thiện trước hết phải là sự chân thực, Cuộc sống vốn phức tạp, chúng ta ko thể đơn giản, sơ lược lúc nhìn nhận con người và cuộc sống nhưng mà cần có cái nhìn tỉnh táo, thâm thúy cùng với sự tìm tòi, phát hiện để hiểu đúng thực chất của nó.

Bài văn mẫu 4

Một trong những cái tên nổi tiếng của làng văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới chính là Nguyễn Minh Châu. Ông được coi là người “mở đường tinh nhanh và tài năng nhất”. Trước năm 1975, ông là một cây bút sử thi lãng mạn, viết nhiều về đề tài người lính. Tuy nhiên, sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức, và triết lý chân thực. Một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách đó là ‘Chiếc thuyền ngoài xa’.

Truyện ngắn được ra đời năm 1983, tới năm 1987 được in trong tập truyện ngắn cùng tên. Năm 1983 là thời kỳ độc lập của non sông ta. Cuộc sống thời bình với muôn mặt của đời sống, đặt ra nhu cầu nhận thức lại về hiện thực và cuộc sống con người. Là một tác phẩm giải quyết được nhu cầu đó, ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ đã trở thành một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu và tiêu biểu cho cảm hứng đời tư thế sự, xu thế chung của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Truyện ngắn được phân thành ba phần. Phần một: từ đầu cho tới “lưới vó mất tích”. Ở phần này, tác giả đi sâu vào kể và phân tích hai phát hiện của nhân vật Phùng. Phần hai: tiếp theo tới “giữa phá”. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài được kể tại đây. Phần ba còn lại. Tác giả nói về bức ảnh được chọn vào bộ lịch năm đó.

Trước tiên, truyện ngắn này có một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Người nào cũng biết, tình huống là vấn đề then chốt đối với truyện ngắn. Nhà văn tìm được tình huống lạ mắt sẽ khiến độc giả cuốn hút theo câu chuyện. Tình huống chính là tình thế xảy ra câu chuyện, lúc nhân vật ở trong tình thế đó sẽ bộc lộ rõ nhất thực chất, tính cách, phẩm chất của con người. Tình thế cũng có thể là bước ngoặt làm thay đổi số phận, nhận thức hoặc có lúc bộc lộ ra những then chốt sâu thẳm tiềm tàng trong truyện. Tình huống truyện của ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ là tình huống nhận thức. Đây là một tình huống bất thần và đầy nghịch lý. Tình huống của truyện được trình bày qua hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng. Tình huống đã giúp Phùng nhìn thấy được nhiều điều về cuộc sống, con người và nghệ thuật. Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều tranh chấp, bất thần và đầy nghịch lý. Cần tới gần cuộc sống để khám phá sự thực bên trong và chiều sâu thực chất. Cần có cái nhìn đa diện nhiều chiều để hiểu rõ bên trong số phận và tâm hồn con người. Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa.

Đi vào phần một của truyện là một cảnh sắc tự nhiên đẹp thơ mộng. Phùng đã chụp được một “cảnh đất trời cho”: một chiếc thuyền lòe nhòe trong sương sớm với ánh mặt trời sớm mai hồng hồng. Một bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ. Đứng trước cảnh đẹp đó, người nghệ sĩ thấy tim mình như có gì đó “bóp thắt vào”. Người nghệ sĩ cảm thấy tràn trề niềm hạnh phúc, anh thấy được xúc cảm trong ngần của tâm hồn, cảm thu được chân- thiện -mĩ của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc trở thành trong trẻo và thanh khiết. Thông qua xúc cảm của nhân vật Phùng, tác giả đưa ra quan niệm về cái đẹp. Cái đẹp phải có tác dụng thanh lọc tâm hồn, hướng con người tới cái chân-thiện-mĩ, cái đẹp là đạo đức. Nhưng để hoàn thiện cho quan niệm về nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã để nhân vật của mình chứng kiến câu chuyện về cuộc đời của người phụ nữ hàng chài. Đó là một con người hiện thân cho sự lam lũ đói khổ. Từ trong chiếc thuyền đẹp như mơ kia bước ra một cặp vợ chồng. Người vợ “trạc ngoài 40”, “mặt rỗ”, “thân hình cao lớn thô kệch”, “lưng áo bạc phếch”, “gương mặt lộ rõ sự mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới”. Người đàn ông “có tấm lưng rộng”, khuôn mặt “độc, dữ”. Cả hai người đều là hiện thân của sự nhọc nhằn, nghèo túng của người dân hàng chài. Điểm đánh chú ý chính là cảnh bạo hành của hai con người này. Người chồng thì đánh đập người vợ man rợ, người vợ thì cam chịu trận đòn. Một cảnh tượng nghiệt ngã đối lập với cái cảnh đẹp như ngư phủ của con thuyền. Chính từ cảnh tượng tàn bạo đó, tác giả đã có thể gửi gắm thông điệp của mình. Đó là cuộc sống có nhiều nghịch lý tranh chấp, nếu chỉ quan sát bên ngoài hoặc ở xa thì ko thể phát hiện được sự thực bên trong nó. Cái đẹp của nghệ thuật qua ống kính của người nghệ sĩ chưa thể được sức mạnh để làm nên đạo đức con người trong cuộc sống.

Nếu truyện ngắn chỉ ngừng lại ở đây vững chắc sẽ ko đủ sức hút có thể để lại dư vang trong lòng người đọc. Chính vì thế nhưng mà những tâm tình của người phụ nữ hàng chài tại tòa án huyện được viết ra. Sau lúc chứng kiến cảnh bạo hành man rợ bên chiếc xe tăng hỏng, Phùng đã nói với chánh án Đẩu từng là chiến hữu của anh để nhờ tương trợ. Người phụ nữ hàng chài đã được chánh án Đẩu mời tới để khuyên chị li hôn với chồng. Nhưng rồi những lời tâm tình của chị đã khiến ko chỉ hai chàng trai nhưng mà cả người đọc cũng phải ngỡ ngàng. Vẻ đẹp tâm hồn ẩn sâu bởi cái vẻ ngoài xấu xí của người phụ nữ đó đã khiến chánh án Đẩu và nhân vật Phùng nhìn thấy được nhiều điều. Mặc dù bị đánh đập man rợ “ba ngày một trận nặng, năm ngày một trận nhẹ” nhưng người phụ nữ vẫn quyết ko bỏ chồng. Vì chị thương con, muốn đàn con được ăn no. Vì thương chồng vất vả nhưng mà ko giúp gì được nên chịu đòn mong có thể san sẻ được với chồng. Rồi chị tự nhận lỗi về mình, chị hàm ơn chồng mình. Chị chắt chiu những hạnh phúc nhỏ nhoi “trên thuyền cũng có lúc sống vui vẻ hạnh phúc”. Vẻ đẹp của người phụ nữ hàng chài đã mang lại cho người đọc một thông điệp, một triết lý. Đó là phải nhìn mọi việc một cách toàn diện. Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống thì cũng phải gắn liền với cuộc sống.

Kết thúc câu truyện, tác giả nhắc lại về bức ảnh chụp của nghệ sĩ Phùng nhằm nhấn mạnh sức tác động của nó. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài đã đi sâu vào tiềm thức của Phùng như một trải nghiệm nhưng mà mỗi lúc nhìn vào bức ảnh anh lại nhớ tới nó.

Với cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về cuộc đời, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện( nhân vật Phùng), “Chiếc thuyền ngoài xa” đã để lại ấn tượng sâu đậm. Thành công của Nguyễn Minh Châu đã mang lại cho người đọc một tác phẩm đầy tính triết lý và chiêm nghiệm về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật. Những triết lý luôn đúng với mọi thời đại.

Bài văn mẫu 5

Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) quê tỉnh Nghệ An. Khởi đầu viết văn từ năm 1960 Nguyễn Minh Châu đã có những đóng góp đáng kể cho văn học kháng chiến chống Mĩ. Sau 1975, đặc trưng từ 1980 của thế kỉ XX, Nguyễn Minh Châu và Nguyễn Khải là hai cây bút tiền phong trong phong trào đổi mới văn học. Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm xuất sắc của ông trong thời đoạn này.

Trước 1975, các sáng tác của thời đoạn này mang cảm hứng sử thi với giọng điệu ngợi ca trang trọng. Nhân vật trung tâm là những người người hùng, những người lính. Tiếng nói trong trang viết của Nguyễn Minh Châu đậm chất trữ tình, lãng mạn

Từ sau 1975, từ cảm hứng sử thi, Nguyễn Minh Châu chuyển dần sang cảm hứng triết luận về những trị giá nhân văn đời thường. Nhân vật trung tâm là những con người trong cuộc mưu sinh trong hành trình nhọc nhằn tìm kiếm hạnh phúc và hoàn thiện tư cách. Tiếng nói trong trang viết của Nguyễn Minh Châu trở về với đời thường, giàu tính chính luận, triết luận

Nguyễn Minh Châu viết Chiếc thuyền ngoài xa năm 1983, in lần đầu trong tập Bến quê. Sau được in riêng thành tập Chiếc thuyền ngoài xa năm 1988. Tác phẩm tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống ở góc độ đời tư – thế sự của nhà văn ở thời đoạn sáng tác sau 1975.

Tác phẩm chia làm hai phần khá rõ rệt. Phần đầu là hai phát hiện mới mẻ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh đang tìm kiếm cái đẹp ở trên đời. Phân hai là câu chuyện của người phụ nữ làng chài tại toà án huyện.

Câu chuyện xoay quanh những gì nhìn thấy và nhận thức của nghệ sĩ Phùng về sự thực ở đời qua cuộc sống của một gia đình làng chài. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng tới một vùng ven biển miền Trung để chụp một tấm ảnh cho cuốn lịch năm sau theo yêu cầu của trưởng phòng. Tại đây, anh đã tìm thấy và chụp được một bức ảnh về chiếc thuyền ẩn hiện ngoài xa như mình mong muốn đồng thời cũng chứng kiến cuộc sống vô cùng khốc liệt và khổ đau của gia đình sống trên chiếc thuyền đó. Phùng nhìn thấy phía sau vẻ đẹp của nghệ thuật là nỗi thống khổ của con người và đằng sau nỗi thống khổ đó, tình người vẫn mãi lặng thầm nồng ấm.

Hai phát hiện mới mẻ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

Phát hiện thứ nhất: hình ảnh chiếc thuyền trên biển – “một cảnh đắt trời cho”

Sau bao ngày phục kích trên bờ biển ở nhiều thời khắc, cuối cùng Phùng cũng bắt được một cảnh tượng tuyệt đẹp. Một “bức hoạ” thần kì nhưng mà tự nhiên, cuộc sống đã tặng thưởng cho con người. Sở dĩ có thể thẩm định tương tự là vì nó là một “thành phầm” quý hiếm của hoá công nhưng mà trong đời người nghệ sĩ ko phải lúc nào cũng chộp được.

Mặt khác, như cảm nhận của nghệ sĩ Phùng, cái cảnh tượng đó giống như “một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ”. Toàn thể quang cảnh “Từ đường nét tới ánh sáng đều hài hoà và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”. Đó khoảnh khắc hiếm có và hiếm gặp ở trên đời. Chỉ khoảnh khắc đó, đất trời mới tụ hội đủ những yếu tố để làm nên một bức ảnh nghệ thuật tuyệt vời. Thiếu một yếu tố nào là xem như hỏng cả bức tranh. Đời người nghệ sĩ, hiếm lúc bắt được khoảnh khắc trời cho đó.

Đứng trước một thành phầm nghệ thuật tuyệt tác của hoá công, người nghệ sĩ trở thành thực sự “bối rối” và “trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”. Phải chăng, đó là hạnh phúc, là niềm xúc động mãnh liệt, có cả sự vội vã, niềm lo lắng nó sẽ mất tích và phải bắt chộp ngay. Tâm hồn người nghệ sĩ rung động thật sự và một xúc cảm thẩm mĩ cao thượng đang bùng nổ trong lòng anh.

Người nghệ sĩ còn “khám phá cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn mình”. Trong lúc đó, anh cho rằng“bản thân cái đẹp chính là đạo đức”

Nói cách khác, trong một khoảnh khắc tuyệt đẹp của cuộc sống, nghệ sĩ Phùng đã cảm thu được cái Chân, cái Thiện của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình như được tẩy rửa, trở thành thật trong trẻo, tinh khôi vô cùng. Điều này có tức là cái đẹp đã có tác dụng thanh lọc tâm hồn con người. Với tác dụng đó, cái đẹp chẳng phải là “đạo đức” hay sao!

Văn học thực sự có thể thanh lọc tâm hồn tốt hơn bất kì một sự thanh lọc nào khác. Nói như Thạch Lam: “Văn học ko phải là cách mang lại cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại, văn học là một thứ khí giới thanh cao nhưng mà đắc lực nhưng mà chúng ta vừa có để tố cáo, thay đổi toàn cầu giả dối, gian ác vừa làm cho lòng người thêm trong sạch và phong phú hơn”

Hay trong Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân cũng đã tâm niệm rằng nghệ thuật có thể cải hóa và làm sạch mọi tội trạng của con người qua sự thức tỉnh của Viên quản ngục trước nét chữ của Huấn Cao. Nó có sức mạnh hoàn lương đối với những kẻ lỗi lầm và đưa họ về với đạo đức cao thượng.

Tuy nhiên, ngay lúc tâm hồn đang bay bổng trong những xúc cảm thẩm mĩ, đang tận hưởng cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn thì người nghệ sĩ nhiếp ảnh đã ngạc nhiên phát xuất hiện một sự thực trần truồng sau vẻ đẹp đó lúc người phụ nữ từ trên thuyền bước ra.

Phát hiện thứ hai: hiện thực cuộc sống khắc nghiệt bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ là:

Bước ra từ con thuyền là một người phụ nữ xấu xí, khuôn mặt mỏi mệt, tái ngắt, thân hình cao lớn, tấm lưng áo bạc phếch, rách rưới. Hình ảnh đó làm cho Phùng ko khỏi ngạc nhiên. Cái đẹp của cảnh vật dường như bị tàn phá bởi cái trần truồng tới thô kệch của cuộc sống. Người phụ nữ chính là hiện thân của sự nghèo khổ, vất vả và cam chịu tới cùng cực.

Tiếp tới là hình ảnh một gã đàn ông to lớn với tấm lưng rộng và cong như một chiếc thuyền. Mái tóc của gã hình tổ quạ, rối bời bởi gió biển. Hai chân đi chữ bát, bước từng bước vững chắc. Khuôn mặt dữ tợn với hàng lông mày cháy nắng, hai con mắt độc dữ. Gã xuất hiện và phá tan cái dịu dàng, đầy mộng mơ nhưng mà mới đây thôi làm cho Phùng vô cùng xúc động. Cuộc sống nghèo khổ, lam lũ đã hằn lên dáng vẻ khắc khổ của người đàn ông.

Sau đó là một cảnh tượng tàn nhẫn nhưng mà có nhẽ Phùng cũng ko muốn phải chứng kiến. Gã chồng đã lôi vợ lên bờ và đánh đập người vợ một cách thô bạo. Nhưng chị vẫn chịu đựng “ko hề kêu một tiếng, ko chống trả, ko tìm cách chạy trốn”… Đứa con vì thương mẹ đã đánh lại cha để rồi nhận lấy hai cái bạt tai của bố ngã dúi xuống cát,…

Chứng kiến cảnh tượng đó, nghệ sỹ Phùng ngạc nhiên tới thờ thẫn. “Tất cả mọi việc xảy tới khiến tôi ngạc nhiên tới mức trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Người nghệ sỹ như “chết lặng”, ko tin vào những gì đang diễn ra trước mắt. “Chết lặng” là bởi vì cái đẹp vừa mới bị cướp mất đi trong tâm hồn anh. Anh cũng “chết lặng” bởi hành động khó hiểu của người phụ nữ kia.

Nghệ sỹ Phùng ko thể ngờ rằng đằng sau cái vẻ đẹp kỳ diệu của tạo hoá kia lại có cái ác, cái xấu tới ko thể tin được. Vừa mới lúc trước, anh còn cảm thấy “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”. Anh vừa thấy “chân lý của sự toàn thiện”. Thế nhưng mà, chỉ ngay sau đó chẳng còn cái gì là “đạo đức”, là cái “toàn thiện” của cuộc đời nữa. Anh nhìn thấy, cuộc đời ko đơn giản, xuôi chiều nhưng mà chứa đựng nhiều nghịch lí, luôn tồn tại những mặt đối lập, những tranh chấp: đẹp – xấu; thiện – ác,…

Giả sử có người nào đó muốn can thiệp vào tác phẩm của nhà văn bằng cách đảo vị trí hai phát hiện này. Tức là để cho người nghệ sĩ Phùng chứng kiến thảm kịch của gia đình làng chài hôm trước, rồi sáng hôm sau mới phát hiện vẻ đẹp của cảnh biển mờ sương thì nghệ sĩ Phùng liệu có còn nhận lấy được cái đẹp hay ko. Tất nhiên là ko thể. Nhà văn đã có dụng ý để lúc cảnh tượng “trời cho” xuất hiện trước như là vỏ bọc bên ngoài hòng che dấu cái thực chất thực của đời sống thực ở bên trong. Người nghệ sĩ phải nhìn thấy cái đẹp trước để ca tụng nó, tôn thờ nó. Sau đó mới nhận thấy thực chất thực của nó. Nhà văn khẳng định: đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng với thực chất, giữa hình thức bên ngoài và nội dung bên trong. Ko phải bao giờ chúng cũng thống nhất. Đừng vội thẩm định con người, sự vật ở dáng vẻ bên ngoài nhưng mà phải đi sau và phát xuất hiện thực chất thực sau vẻ ngoài đẹp tươi của hiện tượng.

Câu chuyện cảm động của người phụ nữ ở toà án huyện

Người phụ nữ tới toà án theo lời mời của chánh án Đẩu- người có ý định khuyên bảo. Thậm chí đề xuất người phụ nữ nghèo khổ đó từ bỏ lão chồng vũ phu. Đó là chị tuân theo lời đề xuất của chánh án Đẩu, người bảo vệ công lí, chứ thực tình chị cũng ko hề muốn tới. Chị tới để hi vọng rằng mọi người sẽ ko làm phiền tới chị nữa.

Mọi người muốn chị bỏ người chồng gian ác kia. Nhưng đó là điều chị ko hề muốn. Chị đớn đau đánh đổi bằng mọi giá để ko phải bỏ lão chồng vũ phu: “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Khị đã kể về câu chuyện của cuộc đời mình trong nước mắt. Chị bị chồng thường xuyên hành tội, đánh đập khốn khổ “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”. Thế nhưng, chị cam tâm chấp nhận điều đó trong cuộc sống của mình. Chị từ chối cả lời đề xuất và sự tương trợ của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng một cách thiết tha.

Chị giảng giải bằng: “Các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, nặng nhọc…”. Rồi chị đưa ra các lí do để minh chứng cho quyết định của mình. Lúc này, người phụ nữ đã mất hết cái vẻ ngoài khúm núm, sợ sệt. Điệu bộ và tiếng nói cũng khác hẳn lúc mới bước vào. Chị trình bày một sự sắc sảo tới nỗi chánh án Đẩu và nghệ sĩ cũng phải ngạc nhiên.

Thứ nhất: gã chồng đó là chỗ dựa quan trọng trong cuộc đời của những người phụ nữ hàng chài như chị. Nhất là những lúc biển động, phong ba, ko có người đàn ông, phận phụ nữ như chị chẳng biết làm thế nào.

Thứ hai: Chị cần hắn vì còn phải nuôi những đứa con nhỏ. Chị đâu có thể chỉ sống cho riêng mình. Chị còn phải sống vì chúng nữa.

Thứ ba: Trên thuyền cũng có những lúc vợ chồng sống hoà thuận, vui vẻ. Sự tức giận và tàn bạo của gã chồng chỉ là để khắc phục những ức chế bực bội bởi cảnh sống nghèo túng, túng thiếu nhưng mà thôi.

Nghe tới đây, chánh án Đẩu – “vị bao công của cái phố huyện vùng biển” có “một cái gì mới vừa vỡ ra”. Lúc này trông Đẩu rất nghiêm nghị và đầy suy nghĩ.

Sự thực, người đàn ông đó vốn là “một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm”. Trước đây, anh ko bao giờ đánh đập vợ. Chỉ vì “nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính”, vì quá nhiều con nhưng mà anh ta trở thành độc dữ. Trong con mắt của người phụ nữ, người chồng vũ phu kia chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh sống khắc nghiệt. Một phần nguyên nhan gây ra điều đó là có lỗi của chị như chị đã thổ lộ: bởi sinh nhiều con quá. Đó là thái độ thấu hiểu, thông cảm, san sẻ đáng trân trọng của người phụ nữ nhưng mà những người đứng bên ngoài như chánh án Đẩu hay nghệ sĩ Phùng sẽ ko thể thấu hiểu được.

Nhận thức mới của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng qua câu chuyện cuộc đời của người phụ nữ:

Cuộc đời của người phụ nữ đó ko hề giản đơn. Trong hoàn cảnh này, cách hành xử của chị ta dường như là ko thể khác. Có nhẽ giải pháp “bỏ chồng” nhưng mà Đẩu đang vận dụng cho trường hợp người phụ nữ này là ko ổn.

Cũng giống như Đẩu, nghệ sĩ Phùng đã lặng im sau câu chuyện của người phụ nữ. Có nhẽ người nghệ sĩ cũng đang trầm ngâm, suy nghĩ sau những gì vừa diễn ra. Câu chuyện đó đã giúp Phùng hiểu rõ hơn về các nhân vật.

Phùng hiểu ra, người phụ nữ ko hề cam chịu một cách vô lí. Chị ko hề nông nổi một cách ngờ nghệch như Phùng đã nghĩ lúc đầu. Thực ra, chị ta là người rất thâm thúy, thấu hiểu lẽ đời. Người phụ nữ này có một cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ nhưng biết chắt chiu hạnh phúc đời thường. Chị sống cam chịu, kín đáo luôn sẵn lòng hi sinh. Một người phụ nữ xấu xí, thô kệch nhưng tâm hồn đẹp tươi. Ở chị nhấp nhoáng bóng vía của những người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu đức hi sinh và lòng vị tha

Phùng cũng nhìn thấy ở người bạn của mình – chánh án Đẩu. Chánh án Đẩu là người có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng anh chưa thực sự đi sâu vào đời sống nhân dân. Lòng tốt là đáng quý nhưng chưa đủ. Pháp luật là cần thiết nhưng cần phải đi vào đời sống. Cả lòng tốt và pháp luật đều phải được đặt vào những hoàn cảnh cụ thể, ko thể vận dụng chung cho mọi nhân vật

Phùng cũng đã thức tỉnh lúc nhìn nhận cuộc đời và con người. Cuộc đời ko đơn giản như Phùng thường trông thấy. Cuộc đời ko phải lúc nào cũng đẹp trong như nghệ thuật. Và trước biển hiện thô kệch của cuộc đời, đừng vội thất vọng hay miệt thị nó.

Từ đó, tác phẩm muốn gửi tới người đọc một thông điệp thâm thúy. Đừng nhìn nhận cuộc đời và con người đơn giản, xuôi chiều. Cần phải nhìn mọi sự việc, hiện tượng trong hoàn cảnh cụ thể của nó và trong quan hệ với nhiều yếu tố khác nữa. Ko thể nhìn đời một cách đơn giản nhưng mà cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách đa diện, nhiều chiều.

Mỗi lúc nhìn thấy bức ảnh, tác giả đều thấy: “hiện lên cái màu hồng của ánh sương mai”. Nhìn lâu hơn bao giờ cũng thấy “người phụ nữ đó đang bước ra khỏi tấm ảnh…”. Cái màu hồng của ánh sương mai là chất thơ của cuộc sống, là vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, là biểu tượng của nghệ thuật. Còn hình ảnh “người phụ nữ đó bước ra khỏi bức tranh” là hiện thân của những lam lũ, khốn khó của đời thường. Nó là sự thực cuộc đời đằng sau bức tranh. Nghệ thuật chân chính ko bao giờ rời xa cuộc đời. Nghệ thuật là chính cuộc đời và phải xoành xoạch vì cuộc đời

Chiếc thuyền ngoài xa là biểu tượng của bức tranh tự nhiên về biển và cũng là biểu tượng về cuộc sống sinh hoạt của người dân hàng chài. Nó còn là một hình ảnh gợi cảm, có sức ám ảnh về sự cập kênh, dập dềnh của những thân phận, những cuộc đời trôi nổi trên sông nước

Chiếc thuyền ngoài xa là biểu tượng cho mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống. Cái hồn của bức tranh nghệ thuật đó chính là vẻ đẹp rất đỗi bình dị của những con người lam lũ, vất vả trong cuộc sống thường nhật.

Chiếc thuyền ngoài xa trước hết là biểu tượng của nghệ thuật, đó là thứ nghệ thuật đạt tới sự toàn mĩ và thánh thiện tới mức nhưng mà chiêm ngưỡng nó, người nghệ sĩ thấy tâm hồn mình được thanh lọc.

Lạ mắt trong cách xây dựng tình tiết: tức là tạo được tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá và phát hiện về đời sống.

Hình thức kể chuyện: Nhà văn đã nhập vai vào nhân vật Phùng để kể. Nhờ vậy nhưng mà câu chuyện trở thành thân thiện, khách quan, chân thực hơn và cũng có sức thuyết phục hơn, có thể nhìn cuộc đời và con người ở các góc độ không giống nhau, cự li không giống nhau.

Tiếng nói giản dị đượm đà nhưng mà đầy dư vị. Giọng điệu chiêm nghiệm, suy tư thích hợp với nhận thức.

Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu trình bày thâm thúy những đổi mới cơ bản của văn học Việt Nam sau 1975. Văn học đã trở về với những vấn đề của đời sống nhân sinh, quan tâm nhiều hơn tới các đề tài đạo đức – thế sự (như câu chuyện của người phụ nữ hàng chài trong truyện ngắn này). Khác với thời đoạn trước- chủ yếu khắc hoạ con người, ở thời đoạn này, văn học đi sâu vào khám phá toàn cầu nội tâm phức tạp và đầy tranh chấp của con người trong cuộc sống thường nhật (đời sống tâm hồn của người phụ nữ vùng biển).

Bài văn mẫu 6

Nghệ thuật và hiện thực luôn có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau, một tác phẩm chân chính muốn toả sáng phải có sự hòa quyện với vẻ đẹp của cuộc sống chân thực. Nhà văn Nam Cao từng nói: “Nghệ thuật ko cần phải là ánh trăng lừa dối, ko nên là ánh trăng lừa dối! Nghệ thuật chỉ có thể là tiếng thống khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than…”. Nghệ thuật là lĩnh vực của sự thông minh mới mẻ nhưng phải gắn với con người thì mới giữ nguyên được trị giá chuẩn mực vốn có. Chiếc thuyền ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu là một bức tranh hiện thực đầy màu sắc, ẩn sau đó chứa đựng cả câu chuyện về số phận, cuộc đời con người. Tác giả đã nhìn cuộc sống bằng đôi mắt đa diện, nhiều chiều, phản ánh đúng thực chất thật sau vẻ đẹp hoà nhoáng bên ngoài của hiện tượng.

Nguyễn Minh Châu quê ở xã Quỳnh Hải (nay là Sơn Hải), huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Năm hai mươi tuổi ông gia nhập quân đội cho tới năm 1962 thì chuyển sang trục đường sáng tác văn học. Trước thập kỷ 80 ngòi bút của ông thiên về tính sử thi hào hùng, lãng mạn với những tác phẩm tiêu biểu: Cửa sông (tiểu thuyết, 1967), Những vùng trời không giống nhau (tập truyện ngắn, 1970), Dấu chân người lính (tiểu thuyết, 1972),… Cho tới những năm 80 đổ về sau, Nguyễn Minh Châu tập trung nghiên cứu về cuộc sống nhân dân, những tác phẩm của ông đều lấy cảm hứng từ các vấn đề đạo đức và triết lý nhân sinh, rực rỡ với những truyện ngắn: Người phụ nữ trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1985), Cỏ lau (1989),… Chiếc thuyền ngoài xa được ông sáng tác năm 1987, kể về chuyến đi công việc của người thợ chụp ảnh và những chiêm nghiệm thâm thúy của ông về cái đẹp và cuộc đời. Có thể nói Nguyễn Minh Châu là một trong những cây bút xuất sắc, là nhà “mở đường tinh nhanh” cho nền văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Chiếc thuyền ngoài xa là tác phẩm văn học có tình huống truyện hết sức lạ mắt, cuốn hút người đọc ngay từ những câu văn trước hết. Có thể nói tình huống truyện chính là chiếc chìa khoá để vận hành cả tình tiết, là điểm tựa để người đọc khám phá trọn vẹn một tác phẩm văn xuôi. Tình huống truyện chính là những sự kiện trái ngang, bất thần, mới lạ,… Là điểm nhấn then chốt thu hút người đọc, nhà văn Nguyễn Minh Châu cho rằng tình huống truyện là “tình thế của câu chuyện, là khoảnh khắc nhưng mà trong đó sự sống xuất hiện rất đậm đặc”, sự kiện nổi trội đó có thể là bước ngoặt thay đổi nhận thức,số phận của cả một đời người. Tình huống truyện cũng là khoảnh khắc nhưng mà ở đó nhận vật bộc lộ rõ tính cách, thực chất của mình từ đó chủ đề tư tưởng của truyện được thắp sáng. Bằng tài năng và phong cách nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã xây dựng tình huống truyện nhận thức đầy bất thần và chứa đựng những nghịch lý cuộc đời, đó chính là hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng.

Vào một buổi sáng tinh sương, trời đầy sương mù, những hạt mưa nhỏ thưa thớt rơi, Phùng vẫn tiếp tục công việc “phục kích” để tìm cho ra một bức ảnh chiếc thuyền đánh cá thu lưới lúc rạng đông. Người nghệ sĩ đã bỏ ra nhiều công sức nhưng chưa có một bức ảnh nào thật rực rỡ, mới lạ để in trong lịch tết năm sau. Trong lúc đang lụi hụi thay phim, lúc ngửng lên anh đã chứng kiến một chuyện hơi lạ, một cảnh sắc đẹp ngỡ ngàng làm cho trái tim người nghệ sĩ dường như rung động mãnh liệt đó là “một chiếc thuyền lưới vó” đang trèo thẳng tới trước mặt anh. Cả một cuộc đời làm nghệ thuật có nhẽ chưa bao giờ Phùng được trông thấy một cảnh “đắt” trời cho như thế, một cảnh sắc được tác giả mô tả “đẹp như một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”. Mũi thuyền ẩn hiện, loè nhoè trong bầu sương mù trắng xoá có pha “ đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào”, trên thuyền là những bóng người ngồi im phăng phắc như tượng sáp. Tất cả quang cảnh đó đang tiến tới ngày một gần như “cánh của con dơi”, bức tranh hài hoà từ đường nét tới ánh sáng và mang một vẻ đẹp “thực đơn giản và toàn bích”. Là một người nghệ sĩ với tâm hồn nhạy cảm, đứng trước cảnh sắc tuyệt mỹ đó Phùng bỗng thấy bối rối, trong trái tim anh “như có cái gì bóp thắt lại”. Hình như xúc cảm hạnh phúc đang dâng trào mãnh liệt, trong khoảnh khắc trong ngần đó người nghệ sĩ đã nhìn thấy cái chân – thiện – mỹ của cuộc đời ngay trước mắt mình. Cái đẹp phải chăng là đạo đức ? Chẳng cần lựa chọn hay xê dịch gì nữa, Phùng đưa mắt ảnh bấm “liên thanh” như sợ cảnh sắc tuyệt mỹ kia sẽ tan biến trong phút giây.

Nghịch lý cuộc đời diễn ra từ đây, lúc chiếc thuyền tiến gần vào bờ, hình ảnh một cặp vợ chồng đang rời thuyền, họ lội qua một quãng bờ phá, nước ngập tới tận đầu gối. Trong giây lát tiếng người đàn ông cất lên vang vọng quát tháo những đứa con đang ở trên thuyền. Hình ảnh cặp vợ chồng lam lũ bước ra từ chiếc thuyền đẹp như thiên đường, người chồng cao to, thô lỗ, vẻ mặt dữ tợn, còn người phụ nữ khuôn mặt thô kệch toát lên đầy sự mỏi mệt. Chỉ bằng một vài câu văn mô tả ngoại hình tác giả phần nào đã làm cho người đọc vỡ mộng, đằng sau vẻ hào nhoáng kia của chiếc thuyền thì con người lại xuất hiện chân thực, chẳng phải mang vẻ đẹp hoa mỹ nào. Nhưng nghiệt ngã hơn chính là cảnh bạo hành vợ của gã đàn ông thô bạo kia, hắn rút ra “một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa”, chẳng người nào nói với nhau lời nào, hắn trút cơn giận như lửa cháy dùng hết sức lực quật tới tất vào lưng người phụ nữ, vừa đánh vừa thở hồng hộc, răng nghiến ken két. Mỗi một nhát quất xuống hắn lại cất lên những câu chửi nguyền rủa bằng cái giọng “rên rỉ, đớn đau”: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!” Người phụ nữ vẫn ngồi im “cam chịu, nhẫn nhục” ko một lời van xin hay oán trách, chẳng chống trả cũng ko hề chạy trốn. Sự việc xảy tới quá nhanh, quá bất thần tới nỗi nghệ sĩ Phùng ko thể tin vào chuyện gì đang diễn ra trước mắt. Anh sững sờ, sửng sốt trong mấy phút đầu chỉ biết “đứng há mồm ra nhưng mà nhìn”. Thằng Phác từ đâu lao tới nhanh hơn cả mũi tên, giật lấy chiếc thắt lưng quất vào “tấm ngực trần vạm vỡ cháy nắng” của cha nó. Cảnh tượng người chồng đánh đập vợ man rợ, người vợ cam chịu, đứa con đánh lại cha trái ngược hoàn toàn với vẻ đẹp của con thuyền ngư phủ. Tác giả đã vẽ nên bức tranh hiện thực cuộc sống ẩn sau vẻ đẹp hào nhoáng bằng một hiện thực nghiệt ngã, nếu chỉ nhìn sự vật ở bên ngoài chúng ta sẽ ko thể nhìn thấu hết thực chất của nó, ko thể thẩm định một cách toàn diện hiện tượng. Vẻ đẹp của nghệ thuật chưa đủ sức mạnh để làm nên phẩm chất đạo đức, tư cách của một con người.

“Ngọc lành có vết, việc đời đa đoan” hiện thực ko đơn giản, một chiều nhưng mà luôn tồn tại với nhiều mảng màu đối lập không thể trả lời. Nghịch lý ko ngừng lại ở đó nhưng mà tiếp tục được tác giả đi sâu vào khai thác trong nhân vật người phụ nữ hàng chài. Người phụ nữ đã trạc ngoài bốn mươi, dáng người đặc trưng của miền biển, cao lớn với những “đường nét thô kệch”. Vẻ ngoài xấu xí, mặt nhằng nhịt rỗ sau một bận lên đậu mùa, sắc mặt tái bệch đi sau một đêm dài thức trắng. Xuất thân trong một gia đình khá giả, nhưng vì xấu nên ko người nào lấy. Lúc đầu lúc được chánh án Đẩu mời lên toà án, người phụ nữ bối rối, sợ sệt, tìm tới một chỗ để ngồi. Lúc được chánh án khuyên bỏ chồng, bà ta lo lắng, sợ hãi vô cùng van xin toà: “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Thật là kỳ lạ, một gã chồng vũ phu suốt ngày đánh đập “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” thì có gì đáng để bà ta phải lưu luyến nhưng mà ko bỏ quách đi. Một người chồng một lúc dám xuống tay đánh vợ và nguyền rủa như thế, thì còn thiết tha hạnh phúc gì nữa, vậy nhưng mà người phụ nữ nhất mực ko chịu bỏ đi. Nếu chỉ nhìn vào những gì đang thấy trước mắt, thì người phụ nữ này quả thực là rất đáng trách, trách vì đã để bản thân mình chịu nỗi đau thể xác lẫn ý thức, trách vì sự thấp kém hèn nhát của bản thân.

Thế nhưng ko, cuộc đời vốn dĩ chẳng phô bày ra trước mắt ta những uẩn khúc nghiệt ngã. Đằng sau vẻ nhút nhát của người phụ nữ làng chài là cả một sự hy sinh cao cả vì đàn con, vì gia đình yên ấm, bà thấu hiểu được nỗi khổ của người chồng. Qua lời kể của bà, người chồng lúc còn trẻ tuy cục tính nhưng hiền lành, bà mang ơn ông vì đã cứu lấy danh dự mình, vẫn cưới dù biết bà có mang với người đàn ông khác. Hoàn cảnh đã nghèo túng, lại thêm đông con, gánh nặng cơm áo như đè nặng hết lên vai người chồng. Những lúc trời đổ giông bão cả nhà chỉ ăn “cây xương rồng luộc chấm muối”, người phụ nữ chép mồm như đang “nhìn suốt cả đời mình”, bà nhận hết lỗi về mình “giá tôi đẻ ít đi”. Quả là một người phụ nữ đáng trân trọng dù bản thân có chịu đựng bao khổ nhục cũng chưa từng oán thán, bà luôn nhìn thấy nỗi khổ của người khác để thấu hiểu, bao dung cho lỗi lầm của họ. Quanh năm lênh đênh trên biển – nguồn sống duy nhất của cả gia đình từng đó mồm ăn, người phụ nữ nhẫn nhục vì thương con, chúng còn thơ dại nếu ko có bàn tay chăm sóc của người mẹ sẽ ra sao? Liệu người đàn ông khô khan, thô bạo kia có dạy dỗ, quan tâm, khuyên bảo được chúng? Phụ nữ làng chài cần có người đàn ông chèo lái con thuyền mỗi lúc trời đổ phong ba, họ sức yếu vai mềm không thể một mình chống đỡ lại với bão táp ngoài biển khơi, “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ” cho nên họ “phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình”. Niềm hạnh phúc nhỏ nhoi duy nhất của người phụ nữ là lúc nhìn đàn con “chúng nó được ăn no”, ngay cả lúc vui sướng hay hạnh phúc thì cũng là vì nghĩ cho con chưa một lần nào nghĩ cho bản thân mình. Vẻ mặt người phụ nữ bừng sáng lên như một nụ cười lúc nghĩ tới những lúc vợ chồng con cái sống vui vẻ, hòa thuận. Hình như tình thương con cũng như nỗi đau, sự thấu hiểu về những thăng trầm của lẽ đời “mụ” chẳng bao giờ bộc lộ ra ngoài nhưng mà giấu kín trong trái tim mình. Vẻ đẹp của phụ nữ hàng chài đã gợi cho ta bao suy nghĩ về cuộc đời, ko thể nhìn sự việc một cách phiến diện, một chiều nhưng mà phải đặt nó trong một khía cạnh toàn diện để thẩm định, suy xét. Nghệ thuật phải là một tấm gương phản chiếu hiện thực đấy mới là nghệ thuật chân chính.

Nguyễn Minh Châu đã xây dựng được tình huống truyện lạ mắt, hình ảnh tượng trưng “chiếc thuyền ngoài xa” là nghệ thuật ẩn dụ cho kiếp người đơn độc, lênh đênh trên biển lớn cuộc đời. Nghệ thuật tự sự lạ mắt, người tường thuật là Phùng một nghệ sĩ dày dặn kinh nghiệm, từng trải trên chiến trường. Tiếng nói truyện chân thực, giàu hình ảnh thông minh, thu hút người đọc.

Chiếc thuyền ngoài xa là một tác phẩm văn học xuất sắc của Nguyễn Minh Châu, để lại cho chúng ta những bài học quý giá về triết lý nhân sinh của cuộc đời, biết đồng cảm, sẻ chia với những mảnh đời khốn khó. Từ tình huống truyện có ý nghĩa như một nút thắt để người đọc khám phá về sự thực cuộc đời, từ những thay đổi trong nhận thức con người, tác giả đã chỉ rõ mối liên hệ giữa nghệ thuật và hiện thực. Nhà văn cũng như thư ký của thời đại, phải có trách nhiệm tái tạo cuộc sống trong ngòi bút nghệ thuật của mình.

Bài văn mẫu 7

Nguyễn Minh Châu sinh năm 1930, tại Quỳnh Lưu, Nghệ An, một vùng quê có truyền thống hiếu học lâu đời. Ông là một nhà văn rất có trách nhiệm với cuộc đời, luôn khát khao đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu bên trong mỗi con người. Những tác phẩm của ông thường nhẹ nhõm nhưng mà thấm đẫm những triết lý thâm thúy, đó cũng là nét nổi trội làm nên phong cách văn học của Nguyễn Minh Châu. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một tác phẩm thành công và gây nhiều ấn tượng trong lòng đọc giả của ông.

Tác phẩm được ra đời vào năm 1983, đó là khoảng thời kì sau ngày dân tộc thống nhất, cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi. Hai miền Năm Bắc sum họp, cả nước kết đoàn cùng nhau đứng lên dựng xây đời mới để có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Song, đây cũng là thời khắc nhưng mà những hậu quả do chiến tranh để lại vẫn còn rất lớn, nhiều thử thách đặt ra trong đời sống của nhân dân, đặc trưng là cái nghèo, cái đói.

Mở đầu tác phẩm là hình ảnh một người nghệ sĩ Phùng bắt gặp được cảnh “đắt trời cho” vào một buổi sớm mai. Từ xa xa, trong từng làn sương mờ ảo, huyền diệu, bóng một con thuyền nhấp nhoáng tiến vào bờ, trong khoảnh khắc đó, ánh mặt trời rạng đông mang màu hồng nhạt đang chiếu vào con thuyền tạo nên vẻ toàn bích. Trong con mắt của người nghệ sĩ khát khao đi tìm kiếm cái đẹp lúc đó thật hạnh phúc lúc được ngắm nhìn một vẻ đẹp “xưa nay chưa từng có”. Cảnh sắc tự nhiên hữu tình, hài hoà trong vẻ đẹp lao động của người ngư phủ, cả sắc màu, ánh sáng, đường nét đều hoàn mỹ. Trước bức tranh tuyệt đẹp đó, người nghệ sĩ đã vô cùng rung động, vô cùng xúc cảm và vẫn ko quên nhiệm vụ của mình, bấm máy ảnh liên tục ghi lại khoảnh khắc đó. Đây là một bức tranh đẹp nhưng mà tạo hóa đã tặng thưởng, những ko phải lúc nào cũng có thể bắt gặp được, một người nghệ sĩ như Phùng phải mải miết nhưng mà tìm kiếm, phải đi nhiều nơi, tới nhiều chỗ, phải lao động nghiêm túc trên hành trình đi tìm cái đẹp đó mới có thể gặp mặt và tạo ra thành phầm đáng tự hào.

Thú vui chưa được bao lâu thì Phùng lại đón nhận một sự thực sững sờ đằng sau bức ảnh đó. Trước mắt người nghệ sĩ xuất hiện một người phụ nữ ko mấy xinh đẹp, da mặt thì bị rỗ, khuôn mặt cúi xuống, bước từng bước đi trong vẻ cam chịu. Đi theo sau là một người đàn ông cao to, vẻ mặt tức giận, rất hùng hổ, mũi đỏ gay. Người đàn ông đó dáng những trận đòn túi bụi bằng chiếc thắt lưng trên tay ông ta vào người phụ nữ. Lúc đó, người phụ nữ kia vẫn ko nói một lời, lẳng lặng chịu đòn roi. Phùng sững sờ, há hốc mồm nhìn trong ngạc nhiên, trái tim lúc đó như ” chết lặng”. Phùng lúc này mới nhìn thấy rằng hiện thực tàn nhẫn hơn ta tưởng, đằng sau cái đẹp nhưng mà mới mấy phút trước đây Phùng còn ko ngớt lời ngợi khen là cả một câu chuyện thương tâm về bạo lực gia đình. Cuộc sống vốn chẳng phải hoàn mỹ như người nào đó vẫn tưởng, trong cái tốt còn cả những cái xấu, đúng – sai không thể rành mạch. Cho nên, đừng vội vã nhìn vẻ hình thức nhưng mà thẩm định, hãy đi sâu, hiểu kỹ để thấy được những mảng màu không giống nhau trong đời sống.

Ko thể cầm lòng trước hành động tàn nhẫn và sai trái đó, Phùng đã vội chạy tới cần ngăn. Bất bình trước cảnh bạo lực tàn nhẫn, mong muốn được tương trợ người phụ nữ giải thoát khỏi cuộc sống như địa ngục, vì vậy dù đã hoàn thành xong nhiệm vụ được giao, Phùng vẫn quyết định ở lại để cùng Đẩu tương trợ người phụ nữ.

Tại tòa án huyện, người phụ nữ khốn khổ trạc vào tuổi bốn mươi kia xuất hiện trong vẻ bối rối và sợ hãi. Chị ta ngồi nơi mép ghế, xa lạ với mọi thứ vì vốn người phụ nữ đó chỉ quen với cảnh sông nước, thuyền chài. Người phụ nữ đó lặng lẽ, vẻ mặt đầy bình yên như chưa hề có chuyện gì xảy ra trước đó, có nhẽ, nêu ko có cuộc gặp mặt này, chẳng người nào có thể biết hết vẻ đẹp trong con người đó.

Chị vốn là con của một gia đình có điều kiện ở phố, ngày xưa vì một trận đậu mùa nhưng mà để lại trên khuôn mặt chị những vết rỗ xấu xí. Từ lúc lấy người đàn ông hàng chài, cuộc sống nghèo khổ cứ mãi đeo bám. Trên con thuyền chật chội của sông nước, hai vợ chồng và chín mười người con bám víu lấy nhau trong khổ cực, túng quẫn. Chồng chị vốn là một người hiền lành ít nói nhưng cũng vì sự túng thiếu nhưng mà đâm ra cục kịch, đổi nết. Lúc nghe chánh án Đẩu khuyên chị bỏ người chồng tàn nhẫn đi. Chị ko hề chấp nhận. Điều nghịch lý là vì sao sống với một người đàn ông bạo lực như thế nhưng chị lại ko chịu bỏ chồng? Còn nguyên nhân gì sâu xa khác?

Lúc nghe người phụ nữ đó nói về chồng, về những lý giải thấu tình ta mới thấy hết được những suy nghĩ đầy tốt đẹp nơi chị. Chị là người hiểu cuộc sống của mình, hiểu lẽ đời và suy nghĩ đầy chín chắn, thâm thúy. Với chị, việc bỏ chồng là điều ko thể, bởi cuộc sống trên thuyền, ngày phổ biến thì còn gắng được nhưng những ngày mưa gió, bão giông nào thể thiếu bàn tay người đàn ông lèo lái. Thứ hai, mình chị ko thể nào đủ sức để nuôi chín mười đứa con thơ dại, cho chúng có ái ăn cái mặc. Chị có thể thiếu chồng nhưng con cái làm sao có thể vắng đi sự chăm sóc, lắng lo của người cha. Và thứ ba, chị luôn nhớ tới những phút giây hạnh phúc bên gia đình nhỏ, quây quần bên bữa cơm, dù ít ỏi nhưng đó là những khoảnh khắc nhưng mà chị trân trọng, giữ gìn, nó xoa dịu hết tất thảy những khổ đau, xót xa nhưng mà chị phải gánh chịu. Người phụ nữ tội nghiệp đó đâu có nghĩ gì tới cho mình, chị chỉ cần thấy con hạnh phúc, ấm êm, chị chỉ cần những phút giây bình yên giản đơn như thế.

Chị là người phụ nữ yêu con và cũng rất mực thương chồng. Dù người nào đó nói gì về chồng chị thì chị vẫn thấy được những ưu điểm nơi chồng. Chị sẵn sàng bao dung và thứ tha cho lỗi lầm của người đàn ông đó. Sâu thẳm nơi đáy lòng của người phụ nữ đó là tình thương con rộng lớn, chị hy sinh cả bản thân mình để đánh đổi cho con một gia đình trọn vẹn, chị sợ những trận đòn roi tàn nhẫn từ bố sẽ làm vấy bẩn tâm hồn non nớt của các con nên chị đã cầu xin người chồng mang mình lên bờ để đánh, gửi Phát về sống với ông ngoại. Chị là đại diện đẹp tươi của những người phụ nữ Việt Nam, mến thương, nhân hậu và khả năng, dù nhỏ nhỏ, dù nghèo khổ, lam lũ những ánh lên những vẻ đẹp của tâm hồn đầy đáng quý, đáng được ngợi ca.

Sâu phiên xử đó, Phùng đã vỡ vạc ra hơn nhiều điều trong cuộc sống và trong nghệ thuật. Đối với cuộc sống cần có cái nhìn đa chiều hơn, thâm thúy hơn. Đối với nghệ thuật muốn đạt tới sự chân chính phải phục vụ con người, phải gắn với hiện thực đời sống.

Bằng nghệ thuật xây dựng tình huống truyện lạ mắt, lối kể chuyện đầy bất thần, thu hút cùng hành văn chiêm nghiệm thâm thúy Nguyễn Minh Châu đã mang tới cho người thưởng thức những xúc cảm đầy mới mẻ nhưng mà ta chưa từng có được.

Bài văn mẫu 8

Nhà văn Nguyễn Minh Châu là một trong những tác giả nổi tiếng của làng văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Ông được coi là người “mở đường tài năng và tinh nhanh nhất”. Trước năm 1975, ông là một cây bút sử thi lãng mạn, viết nhiều về đề tài người lính.

Tuy nhiên, sau năm 1980, sáng tác của ông đi sâu vào cảm hứng đời tư thế sự với vấn đề đạo đức, và triết lý nhân sinh. Ông khám phá con người trong cuộc đời mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằn tìm kiếm hạnh phúc, khám phá hạt ngọc ẩn dấu, khuất lấp trong mỗi con người. Tiêu biểu cho những tìm kiếm đề tài và trách nhiệm của người nghệ sĩ là tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa, in trong tập truyện cùng tên năm 1987.

Truyện ngắn được ra đời tháng 8/1983 được in trong tập truyện ngắn cùng tên, lúc trận đánh tranh vệ quốc của dân tộc qua đi. Non sông bước vào thời kì mới, thời kỳ độc lập thống nhất. Cuộc sống thời bình với muôn mặt của đời sống, đặt ra nhu cầu nhận thức lại về hiện thực và cuộc sống con người trước đây do hoàn cảnh của chiến tranh chưa được đặt ra

Là một tác phẩm giải quyết được nhu cầu đó, ”Chiếc thuyền ngoài xa” đã trở thành một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu và tiêu biểu cho cảm hứng đời tư thế sự, xu thế chung của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Truyện ngắn được phân thành ba phần. Phần một: từ đầu cho tới “lưới vó mất tích”. Ở phần này, tác giả đi sâu vào kể về hai phát hiện của nhân vật Phùng. Phần hai: tiếp theo tới “giữa phá” là câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ở toà án huyện. Và phần ba còn lại – tác giả nói về bức ảnh được chọn vào bộ lịch năm đó.

Tác phẩm mở đầu bằng một bức tranh tuyệt đẹp được người nghệ sĩ Phùng ghi lại vào một buổi sáng mờ sương ở một phà nước miền Trung. Phùng là nghệ sĩ nhiếp ảnh, được cấp trên ủy quyền chụp một bức ảnh chủ đề thuyền và biển để đăng trong bộ lịch năm đó.

Anh đã đi thực tiễn tại tại vùng biển miền Trung nơi trước kia đã từng tranh đấu và có người bạn ở đó. Lúc tới đây anh bắt gặp một bức tranh tuyệt đẹp đó là hình ảnh của thuyền và biển trong sương sớm. Đây cũng chính là tình huống lạ mắt của truyện qua đó ta thấy được nhiều điều trong cuộc sống này. Nhưng sau bức tranh đó Phùng lại có phát hiện mới.

Trước tiên, truyện ngắn này có một tình huống truyện hết sức lạ mắt. Tình huống là vấn đề then chốt đối với truyện ngắn. Nhà văn tìm được tình huống lạ mắt sẽ khiến độc giả cuốn hút theo câu chuyện. Tình huống chính là tình thế xảy ra câu truyện, lúc nhân vật ở trong tình thế đó sẽ bộc lộ rõ nhất thực chất, tính cách, phẩm chất của con người. Tình thế cũng có thể là bước ngoặt làm thay đổi số phận, nhận thức hoặc có lúc bộc lộ ra những then chốt sâu thẳm tiềm tàng trong truyện.

Tình huống truyện của ‘Chiếc thuyền ngoài xa’ là tình huống nhận thức, khám phá. Đây là một tình huống bất thần và đầy nghịch lý. Tình huống của truyện được trình bày qua hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng. Tình huống đã giúp Phùng nhìn thấy được nhiều điều về cuộc sống, con người và nghệ thuật. Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều tranh chấp, bất thần và đầy nghịch lý. Cần tới gần cuộc sống để khám phá sự thực bên trong và chiều sâu thực chất. Cần có cái nhìn đa diện nhiều chiều để hiểu rõ bên trong số phận và tâm hồn con người.

Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa. Phát hiện thứ nhất của nghệ sĩ Phùng là quang cảnh tự nhiên hoàn mĩ, đẹp thơ mộng. Người nghệ sĩ phát xuất hiện một vẻ đẹp trên mặt biển mờ sương. Đó là cảnh một chiếc thuyền trong buổi sớm mai đang dần tiến vào bờ Cảnh tượng làm cho người nghệ sĩ cảm thấy may mắn và hạnh phúc lúc được chứng kiến một bức tranh tuyệt vời tới tương tự. Nó giống như “một bức tranh mực tàu của một họa sĩ thời cổ”. “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe …chiếu vào”. Vài bóng người lớn lẫn trẻ em đang dần tiến vào bờ.

Toàn thể quang cảnh từ đường nét tới màu sắc ánh sáng đều hài hòa với nhau làm nên một vẻ đẹp toàn bích. Tác giả gọi đó là cảnh “đắt” trời cho, vẻ đẹp nhưng mà trong cuộc đời diễm phúc lắm may ra bắt gặp được một lần. Nghệ sĩ Phùng tự nhìn thấy rằng cái đẹp chính là đạo đức. Trước bức tranh mực tàu đó Phùng cảm thấy bối rối trong tim anh như có cái gì đang bóp chặt lấy. Đó là khoảnh khắc trong ngần của cuộc đời.

Người nghệ sĩ cảm thấy tràn trề niềm hạnh phúc, anh thấy được xúc cảm trong ngần của tâm hồn, cảm thu được chân- thiện -mĩ của cuộc đời. Anh cảm thấy tâm hồn mình được thanh lọc trở thành trong trẻo và thanh khiết. Thông qua xúc cảm của nhân vật Phùng, tác giả đưa ra quan niệm về cái đẹp. Cái đẹp phải có tác dụng thanh lọc tâm hồn, hướng con người tới cái chân-thiện-mĩ, cái đẹp là đạo đức.

Thế nhưng cảnh càng đẹp bao nhiêu thì thực tiễn cuộc sống lại đen tối bấy nhiêu. Đó chính là phát hiện thứ hai của Phùng trước quang cảnh tuyệt vời đó. Hiện thực nghiệt ngã của con người với số phận xấu số của những con người nơi đây đặc trưng là người phụ nữ hàng chài hiện lên. Bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ đó là người phụ nữ xấu xí và người đàn ông hung tợn, cặp vợ chồng hiện thân cho sự lam lũ đói khổ.

Chính khuôn mặt nét người của họ đã nói lên phần nào cái cuộc sống khổ cực nhưng mà họ phải chịu. Người vợ “trạc ngoài 40”, “mặt rỗ”, “thân hình cao lớn thô kệch”, “lưng áo bạc phếch”, “gương mặt lộ rõ sự mỏi mệt sau một đêm thức trắng kéo lưới” … dường như bao nhiêu sương gió nắng mưa của đất trời đã chiếu thẳng vào người phụ nữ đó vậy. Còn người đàn ông thì cũng chẳng hơn gì: “có tấm lưng rộng”, đi chân chữ bát khuôn mặt “độc, dữ”. Cả hai người đều là hiện thân của sự nhọc nhằn, nghèo túng của người dân hàng chài.

Một cảnh tượng diễn ra làm cho nghệ sĩ Phùng ko thể nào tin vào mắt mình và cái cảnh đẹp kia bỗng chốc trở thành một hình ảnh vô cùng thậm tệ. Hai con người khổ sở đó đi vào phía bãi xe tăng hỏng và thật bất thần trước cảnh tượng đó: “Lão đàn ông tức tốc trở thành hùng hổ,mặt đỏ gay,lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng … lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật túi bụi vào người phụ nữ,lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két..”.

Trong “chiếc thuyền ngoài xa”, một sự thực còn trớ trêu,đắng cay nữa: Cha con lão làng chài coi nhau như quân thù “Thằng nhỏ chạy một mạch,sự tức giận căng thẳng…tức tốc nhảy xổ vào cái lão đàn ông… liền rướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngực lão đàn ông”. Người nghệ sĩ Phùng như đắng cay nhận thấy những cái ngang trái, thảm kịch trong gia đình thuyền chài kia đã là thứ thuốc rửa quái gở làm những thước phim huyền diệu của cái máy ảnh nhưng mà anh dày công thông minh nghệ thuật bổng hiện hình một sự thực cuộc sống xót xa.

Tấm ảnh về chiếc thuyền thì rất đẹp, nhưng cuộc sống thực thụ của gia đình dân chài trên chiếc thuyền đó chẳng có gì là đẹp. Sự nghịch lí đó đặt ra vấn đề đối với người nghệ sĩ về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. “Nghệ thuật ko nên là ánh trăng lừa dối” (Nam Cao). Những giọt nước mắt của người phụ nữ hàng chài nhỏ xuống lấp đầy những vết rỗ nhằng nhịt kia. Một cảnh tượng nghiệt ngã đối lập với cái cảnh đẹp như ngư phủ của con thuyền.

Với hai phát hiện đó Phùng chợt nhìn thấy rằng cuộc đời ko đơn giản một chiều nhưng mà chứa nhiều nghịch lý ngang trái, tranh chấp. Cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập, đẹp và xấu thiện và ác. Ở đây nhà văn khẳng định đừng nhầm lẫn hiện tượng với thực chất, hình thức bên ngoài với nội dung bên trong. Lúc nhìn nhận thẩm định cuộc đời thì phải có cái nhìn đa chiều nhiều phía.

Nếu truyện ngắn chỉ ngừng lại ở đây vững chắc sẽ ko đủ sức hút có thể để lại dư vang trong lòng người đọc. Chính vì thế nhưng mà những tâm tình của người phụ nữ hàng chài tại tòa án huyện được viết ra. Sau lúc chứng kiến cảnh bạo hành man rợ bên chiếc xe tăng hỏng, Phùng đã nói với chánh án Đẩu từng là chiến hữu của anh để nhờ tương trợ.Phùng và Đẩu đều có ý tốt mong cho người phụ nữ đó thoát khỏi người chồng vũ phu.

Chính vì vậy người phụ nữ hàng chài đã được chánh án Đẩu mời tới tòa án huyện và giải pháp được đưa ra là li hôn với chồng. Người phụ nữ hàng chài tới tòa án huyện thuở đầu chị tỏ ra rất sợ hãi khép nép sau lúc nghe những phân tích và sự tương trợ của Đẩu thì chị bỗng tĩnh tâm và thay đổi cách xưng hô ko còn khép nép nữa nhưng mà nói ra những tâm tình những suy nghĩ của bản thân mình. Những lời tâm tình của chị đã khiến người đọc cũng phải ngỡ ngàng. Vẻ đẹp tâm hồn ẩn sâu bởi cái vẻ ngoài xấu xí, của người phụ nữ đó đã khiến chánh án Đẩu và nhân vật Phùng nhìn thấy được nhiều điều.

Người phụ nữ kể lại cuộc đời mình rằng: Trước kia bà cũng là một người con nhà khá giả, nhưng sau một trận thủy đậu làm cho bà dỗ hết mặt ko người nào thèm lấy bà. Lúc đó ông chồng của bà lại là người làm vườn. Bố mẹ mất đi người đàn ông đó đã cứu vớt cuộc đời của bà chính vì thế nhưng mà bà bị đánh đập nhưng cũng ko nỡ bỏ người chồng đồng thời cũng là ân nhân của mình. Hiện giờ cuộc sống của bà khổ về cả vật chất lẫn ý thức.

Gia đình bà sống cùng nhau trên một con thuyền nhỏ. Con thuyền đó vừa là phương tiện kiếm sống lại cũng là ngôi nhà che nắng che mưa. Bà thường xuyên bị đánh đập, ba ngày một trận nhẹ năm ngày một trận nặng. Thế nhưng bà ko hề chống lại chồng mình, cam chịu, nhẫn nhục, bà coi một việc bị đánh là một chuyện đương nhiên, thậm chí sợ các con nhìn thấy bà xin chồng đánh lúc vào bờ.

Lúc nghe những lời khuyên của Đẩu và Phùng, biết lòng tốt của họ nhưng bà nhất quyết ko bỏ chồng vì người chồng là chỗ dựa ý thức lớn nhất của gia đình nhất là lúc phong ba bão táp. Người phụ nữ cần chồng vì còn phải nuôi những đứa con kia. Và hơn nữa trên thuyền cũng có những lúc gia đình hạnh phúc vui vẻ. Người phụ nữ chắt chiu những hạnh phúc nhỏ nhoi đời thường lúc nhìn thấy các con được ăn no.

Thị nhận lỗi, cho rằng đẻ nhiều con là cái tội của mình. Trong suy nghĩ của Phùng, Đẩu và thằng Phác người đàn ông kia là kẻ thô lỗ, độc ác, man rợ đáng lên án. Nhưng với người vợ thấu hiểu và thông cảm, người đàn ông đó cũng chỉ là nạn nhân, hắn trước kia hiền lành lắm, cũng vì cuộc sống nghèo khổ quá nên mới tương tự. Từ đó cho thấy người phụ nữ hàng chài tuy là một người phụ nữ ko học hành, xấu xí nhưng lại có một trái tim nhân hậu tiêu biểu cho nét đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt nam. Thị là người chấp nhận hi sinh để sống cho các con, một người vị tha và thâm thúy lẽ đời.

Trước những lẽ đó thoạt đầu Đẩu và Phùng nghiêm nghị thấy bất bình nhưng về sau thì như vỡ vạc ra nhiều điều.Phùng từng là người lính tranh đấu giải phóng miền Nam khỏi nanh vuốt quân xâm lược nhưng lại ko thể nào giải phóng được số phận của người phụ nữ xấu số. Qua câu chuyện của người phụ nữ, Phùng càng thấm thía: ko thể đơn giản trong cái nhìn về cuộc đời và con người.

Cuộc sống này ko chỉ sống cho riêng mình hay nó vốn là cái mình nhìn thấy trên bề nổi nhưng mà nó là phần chìm bên trong câu chuyện kia. Vẻ đẹp của người phụ nữ hàng chài đã mang lại cho người đọc một thông điệp, một triết lý. Đó là phải nhìn mọi việc một cách toàn diện. Đó mới là cái trị giá thực thụ của cuộc sống này. Từ một người phụ nữ nhút nhát sợ hãi người phụ nữ trở thành thâm thúy làm cho hai người đành phải để người phụ nữ đó về với gia đình mình.

Câu chuyện kết thúc lúc bức ảnh tuyệt bích được chọn in trong tấm lịch năm đó và bức tranh còn được treo mãi trong những gia đình sành nghệ thuật. Điều này khẳng định trị giá nghệ thuật của bức tranh. Câu chuyện của người phụ nữ hàng chài đã đi sâu vào tiềm thức của Phùng như một trải nghiệm nhưng mà mỗi lúc nhìn vào bức ảnh anh lại nhớ tới nó. Với anh, lúc đứng trước bức ảnh đen trắng lại thấy một màu hồng trong buổi sớm sớm mai và nhìn kĩ hơn nữa lại thấy bước ra từ trong tranh là người phụ nữ hàng chài lam lũ.

Tương tự nếu hiểu bức tranh thuyền và biển kia là hình ảnh của nghệ thuật và người phụ nữ hàng chài bước ra từ trong tranh là hình ảnh của cuộc đời thì Nghệ thuật và cuộc đời phải gắn liền với nhau. Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống thì cũng phải gắn liền với cuộc sống. Nghệ thuật phải luôn gắn liền với cuộc sống thì mới có ý nghĩa.

Với cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt, mới lạ, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về cuộc đời, và cách trao ngòi bút cho nhân vật kể chuyện (nhân vật Phùng), “Chiếc thuyền ngoài xa” đã để lại ấn tượng sâu đậm. Thành công của Nguyễn Minh Châu là đã mang lại cho người đọc một tác phẩm đầy tính triết lý và chiêm nghiệm về cuộc đời, con người và cả nghệ thuật. Những triết lý luôn đúng với mọi thời đại.

Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn trước hết của thời kì đổi mới đã đi sâu khám phá sự thực đời sống, dũng cảm trình bày những góc khuất của cuộc đời ngay trong cơ chế xã hội tốt đẹp của chúng ta. Đúng như lời của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã nói: “Nhà văn ko có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới thực chất con người vào các tầng sâu lịch sử”.

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” trình bày một bài học đúng mực về cách nhìn nhận cuộc sống và con người: Mỗi người trong cõi đời,nhất là người nghệ sĩ,ko thể đơn giản,sơ lược lúc nhìn nhận cuộc sống và con người. Cần một cách nhìn nhiều chủng loại nhiều chiều, phát xuất hiện thực chất thật sau vẻ đẹp bên ngoài của hiện tượng. Đồng thời tác phẩm in đậm phong cách tự sự – triết lí của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

Bài văn mẫu 9

Nguyễn Minh Châu là một nhà văn lớn trong nền văn học hiện đại Việt Nam. Hành trình sáng tác của ông được chia ra làm hai thời đoạn rõ rệt. Trước thập kỉ 1980, ông là ngòi bút sử thi có thiên hướng trữ tình lãng mạn. Từ đầu thập kỉ 1980 cho tới lúc mất, cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh đã trở thành mạch nguồn văn học dồi dào trong ông.

Và “Chiếc thuyền ngoài xa” chính là một tác phẩm văn học nổi tiếng thuộc thời đoạn thứ hai, là đại diện tiêu biểu cho hành trình thông minh nghệ thuật lấy với tâm điểm là con người trong công cuộc mưu sinh, trong quá trình nhọc nhằn đi tìm hạnh phúc.

“Chiếc thuyền ngoài xa” kể về tình huống của nghệ sĩ Phùng lúc anh đi tìm kiếm ngoại cảnh để chụp những bức ảnh đẹp ở một bãi biển miền Trung. Ở đây anh đã phát hiện một cảnh “đắt” trời cho nhưng mà có nhẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ thấy. Nhưng đằng sau bức ảnh tự nhiên lãng mạn được phủ bởi lớp sương mù trắng có pha màu hồng là một sự thực nghiệt ngã về cuộc sống của một gia đình hàng chài.

Cảnh nghèo đói và bạo hành gia đình diễn ra ngay trước mắt. Hóa ra, cái đẹp của nghệ thuật ko hề trùng khít với cái đẹp của cuộc sống. Trong buổi tòa ở huyện, nhiếp ảnh Phùng đã chứng kiến câu chuyện đầy cảm động của người phụ nữ hàng chài hôm trước và cũng thông qua người phụ nữ này, anh khởi đầu ngộ và vỡ vạc ra nhiều điều trong cuộc sống.

Tác phẩm được mở ra bằng hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng. Phát hiện thứ nhất là về nghệ thuật, sau một tuần “phục kích” ở bãi biển, Phùng cũng đã tìm được cho mình một cảnh “đắt” trời cho. Bức tranh tự nhiên tuyệt đẹp và thoáng đãng xuất hiện trước mắt, thu trọn cả tâm hồn anh “trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”, “toàn thể quang cảnh từ đường nét tới ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở thành bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”…

Phùng đã ko ngần ngại gì nữa nhưng mà bấm “liên thanh” như muốn đem tất cả những vẻ đẹp kia đặt trọn vào ống kính của mình. Cái đẹp bên ngoài của sự vật đã làm cho người nghệ sĩ kia ngơ ngẩn tức thời. Phát hiện thứ hai là về cuộc đời, ẩn giấu đằng sau vẻ đẹp nghệ thuật là sự thực đầy nghịch lí, xót xa. Phía sau bức tranh tự nhiên tươi đẹp là bức tranh hiện thực đầy khắc nghiệt, lem lấm những bước đường mưu sinh của con người.

Đó là người vợ xấu xí, thô kệch, mỏi mệt và cam chịu. Đó là người chồng bạo hành, xem việc trút xuống vợ mình những cơn tức giận bằng chiếc thắt lưng quật túi bụi xuống lưng là niềm xả stress “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Ẩn đằng sau cái đẹp toàn bích lại là sự tàn nhẫn khôn xiết. Tất cả hiện thực cuộc sống phơi bày trước mắt Phùng vô cùng bất thần, trớ trêu, quái ác.

Nguyễn Minh Châu ngay từ đầu cũng đã khôn khéo đan cài điều đó vào nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa” – cái tên dễ liên tưởng tới một cái tên khác: “ngoài xa” – “vào gần”. Ngoài xa, chiếc thuyền là một biểu tượng của cái đẹp, của sự toàn bích, của khát khao thu trọn từng khoảnh khắc lãng mạn, nên thơ đó bằng sự xúc động của một nghệ sĩ nhiếp ảnh.

Vào gần, đó là bức tranh cuộc sống vô cùng khắc nghiệt, gai góc và phức tạp khôn xiết, nó đã được bao phủ bởi lớp sương hồng mờ ảo nhưng mà nếu ko chịu thương chịu khó vén mở, tất cả đều bị gạt gẫm. Phùng ngạc nhiên trước hoàn cảnh đó, thuở đầu “cứ đứng há hộc mồm ra nhưng mà nhìn”, sau đó đã “vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới”.

Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng đã mang tới ý nghĩa thâm thúy cho tác phẩm, có ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống. Trước hết, đó mối quan hệ giữa nghệ thuật với cuộc đời. Thẩm định sự vật nếu chỉ ngừng lại ở vẻ đẹp, vẻ thu hút bên ngoài tức là bỏ qua chiều kích, ý nghĩa của bề sâu, là thoát li thực tại. Ta thấy, tiếp cận hiện thực ở khoảng cách “ngoài xa” khó lòng thấm nhuần được những câu chuyện đằng sau bức tranh phong cảnh lúc “vào gần”. Cũng cùng là một nhân vật, nhưng cách tiếp cận, thái độ tiếp cận không giống nhau sẽ dẫn những muôn hình vạn trạng cuộc sống.

Câu chuyện người phụ nữ ở tòa án huyện cũng là một nội dung quan trọng để mở ra những bài học thâm thúy cho người đọc. Số phận con người dần dần được trình bày qua lời thoại của các nhân vật, từ đó mở ra chiều sâu triết lí cho tác phẩm. Qua lời kể của người phụ nữ, Phùng dần có sự vỡ vạc trong nhận thức, dần nhìn thấy sự đa chiều, phức tạp trong mỗi con người, mỗi hoàn cảnh.

Được tòa mời lên khắc phục việc gia đình, người phụ nữ đã có mặt nơi tòa án, nơi làm việc của Đẩu – bạn thân của Phùng. Ban sơ, người phụ nữ có vẻ bối rối, đầy sợ sệt, xưng là “con” và gọi Đẩu là “quý tòa”. Sau đó, chị đột ngột đổi sang xưng “chị”, gọi Phùng và Đẩu là “các chú”. Sự xưng hô đó có một ý nghĩa đặc trưng, từ một người phụ nữ nhỏ nhỏ, cam chịu đã trở thành một người thầy, một vị quan tòa chỉ dạy Phùng và Đẩu cách nhìn đời, nhìn cuộc sống.

Ta thấy, dù chịu cảnh “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, từ đầu tới cuối, người phụ nữ vẫn ko chấp nhận từ bỏ chồng, dù cho Phùng và Đẩu có tốn bao nhiêu lời khuyên răn. Cuộc đời của chị là trải dài của những xấu số, chị ko chỉ sống cho riêng mình, nhưng mà còn vì chồng, vì con. Chị tự trách cảnh nghèo khổ kia là do mình đẻ nhiều quá và thông cảm, thấu hiểu cho người chồng “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”.

Chị hi sinh cả đời mình để sống cho con “phụ nữ chúng tôi phải sống cho con chú ko thể sống cho mình như ở trên đất được”. Chị trân trọng, chắt chiu từng hạnh phúc nhỏ nhoi “vui nhất là nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”. Từ đó, ta thấy, hình ảnh người phụ nữ ko thể chỉ nhìn ngắm đơn giản bên ngoài, ko phải chỉ là người phụ nữ cam chịu, là nạn nhân của bạo hành, là người sinh ra với những đau thương như số mệnh an bài nhưng mà còn là đại diện cho sự nhẫn nhục của người mẹ, người vợ; là đại diện cho tình thương và trách nhiệm với con, với chồng, với gia đình.

Bức ảnh của nhiếp ảnh Phùng chính là kết tinh của một quá trình thăm dò, khám phá hiện thực cuộc sống một cách nhiều chủng loại, nhiều chiều “tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kĩ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ nhìn thấy từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người phụ nữ bước ra khỏi ảnh”. Vẫn là hình ảnh “tấm lưng bạc phếch có miếng vá”, hình ảnh người phụ nữ trong bức ảnh của Phùng đã để lại những dư ba trong lòng người đọc mãi về sau.

Về nghệ thuật, trước nhất Nguyễn Minh Châu đã thành công trong việc xây dựng tình tiết. Đó là cách tạo tình huống mang tính chất khám phá, phát hiện về đời sống, đặc trưng là thông qua hình ảnh người nghệ sĩ Phùng. Ban sơ, Phùng nhìn đời bằng con mắt của người nghệ sĩ. Sau đó, qua những biến cố, những sự kiện, nhận thức và cách nhìn nhận đã có sự lay động, từ thơ mộng sang hiện thực, hiểu sâu hơn về người phụ nữ, về chị em thằng Phác…

Ngoài ra, cách gọi tên phiếm định “người phụ nữ hàng chài” như một cách gọi chung, nêu lên một số phận chung của những con người nhọc nhằn trong công cuộc mưu sinh. Cách mô tả, xây dựng hệ thống tiếng nói thích hợp với những đặc điểm tính của nhân vật. Lão đàn ông hiện lên với dáng hình thô bỉ, tàn nhẫn qua tiếng nói hung bạo, tục tĩu. Người phụ nữ thô kệch, xấu xí, xấu số kia được dựng lên bằng sự dịu dàng, mến thương con và sự thấu hiểu lẽ đời…

Qua tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”, chúng ta có thể hiểu vì sao Nguyễn Minh Châu được thẩm định là “thuộc trong số những nhà văn mở đường cho tinh nhanh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay”. Thông qua các nhân vật trong truyện, nhà văn đã cho ta thấy hành trình khám phá sự thực đời sống ở phương diện đạo đức thế sự với việc đặt con người, cách nhìn con người lên làm trung tâm của thông minh văn học, nghệ thuật.

Bài văn mẫu 10

Tác phẩm của Nguyễn Minh Châu được thẩm định mang tính chất tự sự và triết lí. Mỗi tác phẩm ông viết lên luôn nhằm khám phá, phát xuất hiện muôn vàn vẻ đẹp của cuộc sống. Chiếc thuyền ngoài xa là một trong những tác phẩm xuất sắc của họ, được viết năm 1983, khắc họa cái lãng mạn của nghệ thuật và sự trần truồng của hiện thực đời thường.

Thu được yêu cầu của thủ trường, Phùng đã mang máy ảnh về vùng chiến trường cũ, chụp một bức tranh tuyệt tác để hoàn thành bộ lịch năm nay. Và trong lần đó người nghệ sĩ đã chiêm nghiệm được biết bao chuyện, biết bao điều trong cuộc sống đầy những toan lo, vất vả này.

Sau những ngày chật vật, quả thực hôm đó người nghệ sĩ Phùng đã gặp vận may hiếm có, cảnh đẹp trời cho hiện ngay trước mặt Phùng. Anh ko chần chừ, vội vã lôi máy ra tác nghiệp, quang cảnh trước mắt xuất hiện vô cùng thần kì: “thuyền in một nét mơ hồn lòe nhòe vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Và bóng người lớn lẫn trẻ em ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. tất cả quang cảnh đó nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó xuất hiện dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi…”. Đây quả là bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ. Trái tim anh dường như bị bóp nghẹn, bối rối ko nói thành lời trước cái đẹp của tự nhiên, tạo hóa. Lúc bấy giờ anh mới cảm thấm được “cái đẹp chính là đạo đức”. Cái đẹp và nghệ thuật đã thanh lọc tâm hồn con người, giúp tâm hồn con người ta trở thành thánh thiện hơn. Nhưng chúng ta cũng cần chú ý tới một cụ thể, đó là vị trí lúc Phùng chụp ảnh vẫn còn ngổn ngang những tàn tích của chiến tranh để lại. Có phải chỉ vì đôi mắt thi vị hóa lãng mạn hóa của một người nghệ sĩ mới khiến Phùng cảm thu được quang cảnh “trời ban kia”. Đồng thời, cũng chính bởi vậy, sau này lúc phát xuất hiện sự thực Phùng đã hụt hẫng biết nhường nào.

Đằng sau bức tranh toàn bích kia lại là một hiện thức làm người ta nhói lòng. Trong cảnh thanh u là tiếng gầm gừ, đầy phẫn nộ “cứ ngồi nguyên đây, động đậy tao giết thịt cả mày đi hiện thời” rồi hình ảnh người phụ nữ dần dần lộ diện, to lớn, thô kệch đi sau người đàn ông hung tàn, độc dữ. Những gì xảy ra sau đó làm cho Phùng quá đỗi bất thần và choáng váng. Người đàn ông rút chiếc thắt lưng, vừa quất túi bụi vào người phụ nữ. Nhưng kì lạ thay người phụ nữ đó ko hề kêu than lấy một tiếng, Điều đó làm Phùng “há mồm nhưng mà nhìn” vô cùng “ngạc nhiên”. Sau nỗi ngạc nhiên, Phùng vứt chiếc máy ảnh xuống vội vã can ngăn. Thì chính lúc này, một cái bóng nhỏ con lao vụt tới, nhắm thẳng vào người đàn ông.

Người mẹ tội nghiệp, gọi tên đứa con “ôm chầm lấy thằng nhỏ, rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để rồi lại ôm chầm lấy…”, khiến người đọc ko khỏi xót thương, xúc động. Tất cả những hình ảnh đó làm Phùng sững sờ, đớn đau. Rất nhanh gia đình nọ rời đi, quang cảnh trở về cảnh thanh u như nó vốn có. Với Phùng đây có nhẽ là một chuyến đi nhiều ý nghĩa: “chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, ẩn hiện trong sương mù, còn sự thực cuộc đời thì trần truồng, ở ngay trước mắt”. Phùng đớn đau vì trước nay cái nhìn của mình quá giản đơn, xuôi chiều, nhưng mà hiện thực cuộc sống lại vô cùng đa đoan, phức tạp.

Lần tiếp theo Phùng và người phụ nữ hàng chài gặp lại nhau chính là ở trụ sở tòa án huyện. Và lần này cả Phùng và Đầu đều có những chiêm nghiệm riêng cho mình về con người và cuộc đời. Người phụ nữ lúc này ngồi sâu nơi góc tường, cố thu mình lại, dáng vẻ vô cùng sợ sệt. Có nhẽ đây là lần trước hết người phụ nữ này tới cơ quan công quyền của nhà nước. Mụ phủ phục, lạy lấy lạy để vô cùng đáng thương: “con lấy quý tòa” “quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt bỏ nó”. Vì sao vậy? Vì sao mụ lại xin tha cho một kẻ độc ác, nhẫn tâm đánh ba ngày một trận nhẹ, bảy ngày một trận nặng. Nào Phùng và Đẩu có thể hiểu được. Sau những bỡ ngỡ thuở đầu, người phụ nữ có vẻ đã quen hơn, chị tâm tình về cuộc đời mình, về việc ko người nào lấy, tâm tình về người chồng hiện nay: “lão chồng tôi lúc đó là một anh đàn ông cục tính nhưng hiền lành lắm, ko bao giờ đánh đập tôi”. Rồi bà lí hương nguyên nhân vì sao chồng mình lại sinh ra tính tương tự. Bởi vì cảnh nghèo, bởi vì khổ quá, nên đàn ông trên thuyền chỉ biết hoặc uống rượu, hoặc đánh vợ mỗi lúc cảm thấy khổ quá. Bởi, trên vai người đàn ông đó phải gánh vác biết bao trách nhiệm, nhất là những lúc biển động: “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn, cho nên phải gánh lấy cái khổ. Nữ giới ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình như ở trên đất được…”. Đó là lí do vì sao dù bị chồng đánh chị vẫn cam tâm tự nguyện, vẫn xin tha cho hắn. Bởi ngoài những lúc bị đánh đập qua, cuộc sống hòa thuận, nhìn đám con được ăn no chị cũng cảm thấy vô cùng vui long,…

Chỉ qua những lời san sẻ hết sức ngắn gọn của chị ta có thể thấu hiểu được nỗi thống khổ, sự cam chịu, nhẫn nhục trong người phụ nữ này. Tình mẫu tử thiêng liêng đã khiến chị sẵn sàng hi sinh mọi thứ để con được sống, được ăn no. Đồng thời cũng giúp ta thêm hiểu căn nguyên của tình trạng bạo lực trong những gia đình nghèo khổ.

Quả thực qua câu chuyện của người phụ nữ hàng chài ta lại càng thấy rõ hơn ko chỉ thể thẩm định một con người, một sự việc qua vẻ hình thức của nó. Sự việc, con người vốn nông sâu khôn lường, nếu ko truy nguyên, ko lắng lòng để nghe thì cả đời này chúng ta chỉ là những kẻ nông cạn, đi thẩm định mọi chuyện bằng con mắt thờ ơ.

Tạo nên sức thu hút cho tác phẩm này phải kể tới nghệ thuật tạo dựng tình huống bất thần, thu hút. Nhà nhiếp ảnh phát hiện khoảnh khắc trời cho, nhưng đằng sau đó lại là cảnh bạo lực tàn nhẫn. Cho người phụ nữ tới để nói chuyện, để phân tích lí giải nhưng nào ngờ chính Phùng và Đẩu lại được người phụ nữ tưởng như thô kệch đó làm cho “sáng mắt”. Giúp họ hiểu hơn những vòng vèo, uẩn khúc trong cuộc đời, từ đó có những nhận xét thẩm định đứng đắn trước bất kỳ sự việc, hiện tượng nào.

Với tình huống truyện rực rỡ, chân thực Chiếc thuyền ngoài xa mang trị giá nhân đạo và nhân văn thâm thúy. Cuộc đời này gồm cả rồng phượng, gồm cả đúng sai, tốt xấu. Bởi vậy lúc thẩm định bất kỳ điều gì cũng ko nên nông cạn. Cuộc sống này vô cùng phức tạp, để hiểu nó cần phải soi ngắm từ nhiều phía, nhiều khía cạnh. Bài học cho Phùng và Đầu cũng chính là những gì Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm tới các thế hệ độc giả.

Bài văn mẫu 11

Với Nguyễn Minh Châu nhà văn tồn tại ở đời là để nâng giấc cho những con người cùng đường, tuyệt lộ, những người bị cái ác và sự xui rủi dồn tới chân tường vô vọng, để bênh vực cho những con người ko có người nào bênh vực. Niềm khát khao bênh vực, bảo vệ những con người bị giày đạp, đày đọa hắt hủi như thế cùng với tấm lòng thiết tha truy tìm những vẻ đẹp tiềm tàng sâu tận đáy tâm hồn của mỗi con người, đã trở thành nguồn sáng giúp Nguyễn Minh Châu viết nên tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa, một trong những tác phẩm tuyệt tác của nền văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Tác phẩm chứa đựng những trị giá nhân văn, những triết lý thâm thúy về đời người bằng ánh nhìn đa diện nhiều chiều của tác giả, về mối liên quan chỉ cách nhau một ranh giới thật mỏng manh là hiện thực cuộc đời và nghệ thuật.

Nguyễn Minh Châu nổi tiếng với nhiều tác phẩm như Bến quê, Chiếc thuyền ngoài xa, Cỏ lau,… nhà văn Nguyễn Trung Thành từng ngợi ca “Nguyễn Minh Châu thuộc vào trong số những nhà văn mở đường tinh nhanh và tài năng” nhất của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Suốt cuộc đời cầm bút, ông luôn trằn trọc, tìm tòi cái hạt ngọc quý vẫn ẩn giấu trong tâm hồn của mỗi con người phổ biến nhất. Chiếc thuyền ngoài xa ra đời tháng 8/1983, in trong tập Bến quê (1985), sau trở thành nhan đề chung cho tập Chiếc thuyền ngoài xa. Tác phẩm là câu chuyện về chuyến công việc xa của một nhiếp ảnh tên Phùng, sau chuyến công việc đó anh đã nhìn thấy những quan niệm mới mẻ về nghệ thuật, về cái đẹp và về đời người đầy những vết nhôm nhoam, sần sùi.

Chiếc thuyền ngoài xa khởi đầu bằng một tình tiết lạ mắt và bất thần, nếu nói mạch xúc cảm và cấu tứ là cái để người ta vịn vào tìm hiểu nội dung của một văn bản thơ, thì tình huống truyện chính là một khởi điểm vững chắc để khai thác, tìm tòi những cái rực rỡ của một tác phẩm văn xuôi. Đó là những sự kiện trái ngang, bất thần, khác thường để mở ra một câu chuyện dài ở phía sau, nhưng mà theo như ý của Nguyễn Minh Châu thì tình huống truyện là “cái tình thế nhưng mà ở đó sự sống xuất hiện một cách đậm đặc, cái khoảnh khắc chứa đựng cả một đời người”. Từ tình huống truyện tính cách, số phận của nhân vật được gợi mở, cũng từ tình huống truyện nhưng mà chủ đề cũng như những trị giá nhưng mà tác giả xây dựng được hé lộ một cách tinh tế và lạ mắt.

Trong chuyến công việc dài ngày, sau nhiều buổi sáng “phục kích” tại bãi biển thì cuối cùng may mắn cũng đã tới với thợ chụp ảnh là Phùng, một “cảnh đắt trời cho” đã xuất hiện ngay trước mắt nhưng mà có nhẽ suốt cả cuộc đời cầm máy ảnh anh chưa từng được thấy bao giờ, đó là một cảnh được ví như là “bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ”. Phùng sướng điên người, tới mức giơ máy ảnh lên bấm “liên thanh” hết cả một phần tư cuốn phim. Cảnh chiếc thuyền lưới vó cập bến, dưới cái ánh nắng “hồng hồng” tờ mờ hơi sương quả thực là tuyệt mỹ, khiến người ta lặng người, tim thắt chặt lại bởi cái sự “đơn giản và toàn bích”. Tương tự phát hiện thứ nhất của Phùng chính là “khám phá ra cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”, rằng vẻ đẹp của nghệ thuật là đạo đức.

Nhưng những tưởng một cảnh đẹp đó sẽ là mãi mãi ko có một tỳ vết thì phát hiện thứ hai của Phùng lại dường như lật trái lại vẻ toàn mỹ, phá tan đi cái sự toàn bích, toàn thiện, phá tan đi cái “im phăng phắc” của một buổi sớm mai đẹp tươi bình yên. Một người phụ nữ thô kệch, lam lũ lững thững bước ra từ “bức tranh mực tàu”, một người đàn ông thô lỗ, cục súc bước theo sau kèm theo tiếng quát dọa “giết thịt” thật đáng sợ. Cảnh bạo lực gia đình diễn ra ngay trước mắt Phùng người đàn ông thẳng tay quất chiếc thắt lưng vào lưng người phụ nữ, hắn ta vừa đánh điên cuồng vừa thốt những lời nguyền rủa độc địa “Mày chết đi cho ông nhờ! Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”. Ko có một sự chống trả, người phụ nữ lặng im chịu đựng trận đòn roi, ko chạy trốn, dường như đã chai sạn, ngán ngẩm và nhẫn nhục.

Phùng chết sững bởi chỉ mới trước đó thôi những con người đó còn đóng một vai trong cái cảnh toàn bích, hoàn mỹ, nhưng mà trước mắt hiện thời lại là hiện thực tàn nhẫn, điều đó như giáng một cái tát đau điếng vào tâm hồn của người nghệ sĩ yêu cái đẹp. Với tâm hồn lương thiện và đạo đức của một con người Phùng quăng ngay máy ảnh, định lao vào can ngăn cái cảnh khốn nạn kia, thế nhưng bất thần hơn lúc đứa đàn ông của họ đã lao vào giằng lấy thắt lưng của người bố đánh trả để bảo vệ mẹ, lão đàn ông cho nó một cái tát như trời giáng, rồi bỏ đi. Ôi! Chuyện gì đang diễn ra giữa một buổi sáng thế này, Phùng sững sờ, Phùng sốc trước cảnh chồng đánh vợ, con đánh bố, rồi bố đánh con, thật hỗn loạn, phá nát hết cái vẻ đẹp tuyệt mĩ nhưng mà anh vừa mới nhìn thấy. Lúc này đây anh mới vỡ vạc hóa ra ranh giới giữa cái vẻ đẹp toàn mỹ, toàn bích và sự thực nghiệt ngã xấu xa của cuộc sống chỉ cách nhau một bức màn mỏng manh, chúng không thể chịu được sự tàn phá của hiện thực cuộc đời đầy xấu xí.

Hiện thực và nghịch lý cuộc sống hầu như trình bày một cách rõ nét trên hình ảnh người phụ nữ hàng chài, chị là hiện thân cho nỗi khốn khổ, nhọc nhằn của những người phụ nữ miền biển của nước ta sau ngày non sông giải phóng ko lâu. Cuộc đời người phụ nữ nào phải nói là quá xấu số lúc phải gánh trên lưng ba nỗi khổ lớn, thứ nhất là ngoại hình xấu xí, dáng dấp cao lớn, “đường nét thô kệch”, khuôn mặt lại nhằng nhịt những nốt rỗ sau một trận đậu mùa thời nhỏ, nét mặt thì nhợt nhạt vì thức đêm nhiều, lại phải lao động vất vả cả đêm. Bà vốn xuất thân khá giả nhưng khốn nỗi vì quá xấu nên ko người nào lấy, bởi vậy nên việc xấu xí đã là một xấu số to lớn trong cuộc đời người phụ nữ. Sau lúc lấy chồng, sinh con thì chị lại tiếp tục mang trên vai nỗi khổ nghèo túng, nhà đông con thuyền thì nhỏ, cuộc sống quá đỗi vất vả, nhọc nhằn, tới nỗi có những ngày đằng đẵng phải ăn cả xương rồng luộc chấm muối.

Cái nghèo đã hành tội thể xác, còn hành tội cả về tâm hồn của người phụ nữ này lúc phải toan lo bộn bề cuộc sống. Sống vốn đã vất vả chị còn có nhiều con, mang nặng đẻ đau tới trên dưới mười đứa con tất cả, càng đẻ, cuộc sống càng khó khăn càng đè nặng trên đôi vai của chị, cuộc sống càng thêm túng quẫn. Đó là một cái vòng luẩn quẩn ko lối thoát. Nghèo khổ, đông con đã gần như làm đôi vai người phụ nữ đó sụp xuống thế nhưng chị vẫn phải tiếp tục chịu đựng sự vũ phu với những cơn đòn “ban ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” từ người chồng. Điều đó ko những đem lại đớn đau vô hạn về thể xác nhưng mà còn gây tổn thương thâm thúy tới tâm hồn của người phụ nữ làng chài, lúc bị người đầu ấp tay gối hằng ngày đánh đập, chì chiết. Và hơn cả là nỗi lo lắng về sự mất niềm tin, về những sang chấn tâm lý nhưng mà những đứa con nhỏ của chị phải gánh chịu, chị sợ chúng nó bị tổn thương ám ảnh về những kỷ niệm đó thơ tàn nhẫn nhưng mà bố gây ra cho mẹ chúng nó.

Phùng chứng kiến cái cảnh khốn khổ của người phụ nữ xấu số, nhiều lần khuyên chị ly hôn để giải thoát khỏi cái gã chồng vũ phu, nhưng chị một hai ko đồng ý. Vẻ ngoài chắc có nhiều người lắc đầu vì sự cố chấp của người phụ nữ đó, nhưng mấy người nào có thể hiểu vén lên cái bức màn nghiệt ngã, thì bao nhiêu uẩn khúc, bao nhiêu cái cực chẳng đã mới dần lộ ra. Trong cái khốn khổ, xấu số của một người phụ nữ xấu xí ta lại bỗng nhiên nhìn thấy những vẻ đẹp tâm hồn thật đáng quý, chị ko muốn bỏ chồng, trước là vì đã từng chịu ơn hắn ta, lòng hàm ơn chồng vì đã cứu rỗi cuộc đời chị, đã cho chị một mái ấm gia đình mặc dù hiện thời nó cũng sứt sẹo, chẳng mấy hạnh phúc.

Nếu như những người như thằng Phác, Phùng, chánh án Đẩu đều thấy lão chồng là một kẻ đáng ghét, man rợ, đáng bỏ thì chị lại cho rằng chồng chị là một người đáng thương cần được thông cảm, sẻ chia. Chị nhớ về những ngày xưa, nhớ về những điều tốt đẹp của người chồng “cục tính nhưng hiền lành ko bao giờ đánh đập tôi”, vì trốn lính nhưng mà gia đình đâm túng quẫn , chính cái nghèo khổ đã khiến chồng chị trở thành một kẻ vũ phu, cục súc. Người phụ nữ khốn khổ vơ hết lỗi về mình “giá nhưng mà tôi đẻ ít đi”, chị nhẫn nhục chịu đựng, lại có tấm lòng bao dung vô bờ bến, nhìn và thấu hiểu những nỗi khổ nhưng mà người khác gánh chịu để thông cảm, chỉ duy nhất chị ko bao dung cho bản thân mình.

Người phụ nữ đó hy sinh, nhẫn nhục cũng ko chỉ vì lòng hàm ơn, lòng thông cảm hay tình yêu với chồng nhưng mà trên tất cả là vì những đứa con thân yêu của mình. Lòng người mẹ lúc nào cũng rộng lớn nhưng mà rộng rãi tới thế, chị còn phải nuôi hơn chục đứa con thơ dại, chị cần “một người đàn ông lèo lái lúc phong ba”. Chị mặc định “ông trời sinh ra người phụ nữ là để đẻ con, rồi nuôi con cho tới lúc lớn khôn cho nên phải gánh lấy cái khổ” cho nên họ “phải sống cho con chứ ko thể sống cho mình”, cả cuộc đời người phụ nữ làng chài có nhẽ chỉ có hy sinh, với chị nhìn con được ăn no cũng là hạnh phúc lắm rồi, rồi cũng có những lúc gia đình chị “hòa thuận vui vẻ”.

Người phụ nữ làng chài còn là một người có suy nghĩ trầm lặng thâm thúy, hiểu phép tắc, thấu tình đời, chị dễ dàng nhìn thấy cuộc sống trong đôi mắt của Phùng và chánh án Đẩu quá thơ ngây, quá giản đơn. Chị dùng những phép tắc hết sức thuyết phục, chị mở lòng nói về đời mình để cho hai người họ hiểu được rằng vì sao chị ko thể bỏ chồng, chị cũng biết khổ biết đớn đau chứ, nhưng đã vào trong cái khốn khổ đó người ta mới phát hiện có những chuyện ko thể nào làm khác.

Đó chính là nghịch lý của cuộc sống, phải lúc này đây nhân vật Phùng mới hiểu rõ được, anh nhìn thấy rằng ko thể giải phóng con người khỏi nghèo đói, khỏi bạo lực gia đình chỉ chấp nhận tốt và pháp luật . Cũng nhận thức được việc ko thể chỉ dùng cái nhìn phiến diện một chiều để thẩm định toàn thể sự việc, nhưng mà phải dùng đôi mắt trực quan nhiều chiều để suy xét và tìm hiểu. Hơn cả là bài học rút ra rằng nghệ thuật phải gắn liền với cuộc đời, phải đi ra từ những hiện thực khốn khổ, phải đào sâu tìm kỹ, khai thác cho được cái hạt minh châu chôn giấu trong tâm hồn mỗi một số phận con người, đó mới là làm nghệ thuật chân chính.

Nguyễn Minh Châu, Nam Cao và Nguyễn Huy Tưởng đều là những người có nhận thức rất thâm thúy và tinh tế về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời. Nam Cao từng thốt lên rằng “Chao ôi, nghệ thuật ko cần phải là ánh trăng lừa dối, ko nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật chỉ có thể là tiếng kêu thống khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than…”, còn Nguyễn Huy Tưởng viết trong Vũ Như Tô rằng: “Nghệ thuật nhưng mà ko gắn liền với đời sống thì đó nó chỉ là những bông hoa ác nhưng mà thôi”. Nguyễn Minh Châu cũng đồng những ý kiến vậy, ông thâm thúy nhìn thấy rằng “Ngọc lành có vết, việc đời đa đoan”, làm chi đâu có cảnh toàn bích, toàn mỹ, chẳng qua đó chỉ là bề nổi, ẩn sâu sau đó là những hiện thực phũ phàng. Nhưng từ đó người nghệ sĩ phải dùng một vài mắt đa diện, thấu hiểu để nhìn nhận những vẻ đẹp đạo đức và nhân văn, chớ nên chạy theo những vẻ đẹp dẫu hào nhoáng nhưng mà trống rỗng, vô hồn.

………………………………………

Trên đây là gợi ý cách làm cùng các bài văn mẫu tuyển lựa hay phân tích Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu nhưng mà https://chinphu.vn/ biên soạn và tổng hợp. Ngoài ra, các bạn có thể tìm đọc thêm nhiều bài văn mẫu 12 khác theo chương trình học Ngữ Văn 12 tại https://chinphu.vn/.

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, hướng dẫn cụ thể lập dàn ý, tham khảo những bài văn hay phân tích tác phẩm truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.

Đăng bởi: https://chinphu.vn/

Phân mục: Giáo dục

[rule_{ruleNumber}]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_3_plain]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_1_plain]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_2_plain]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_2_plain]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_3_plain]

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

[rule_1_plain]

Nguồn:chinphu.vn
Phân mục: Tin tức

#Phân #tích #truyện #ngắn #Chiếc #thuyền #ngoài #Nguyễn #Minh #Châu

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button